Solovlucht

Aloka Liefrink

SOLOVLUCHT

Misdaadroman

Eerste druk: 19 september 2020

© 2020 Aloka Liefrink

© 2020 Uitgeverij Hamley Books

Coverontwerp: May Dawney - May Dawney

Grafisch design: Lauren Dawes – Sly Fox Cover Designs

Redactie: Chinouk Thijssen – Iris ten Broeke

ISBN 9789463967297

NUR-code: 330/332

I haven’t ever really found a place that I call home

I never stick around quite long enough to make it

I apologize that once again I’m not in love

But it’s not as if I mind that your heart ain’t exactly breaking

It’s just a thought, only a thought

But if my life is for rent and I don’t learn to buy

Well I deserve nothing more than I get

’cause nothing I have is truly mine

Dido, 2003

Proloog

‘Mijn biologische moeder. Misschien verdronk ze in de lawine van een zandzee. Of verdween ze in de Backwaters, toen ze me moest loslaten enkele dagen na mijn geboorte. Haar onderbuik moet een slagveld van messteken zijn geweest. Ik wil begrijpen waarom ze zo plots afstand nam. Dat doe je toch niet zomaar en al zeker niet uit eigenbelang of zo?

Dit is mijn bedenking. Misschien wel het verhaal van elke geadopteerde die heeft gedanst op het wankele koord tijdens de zoektocht naar zijn identiteit.

Het koord was met garendraad ineen getouwd. En ik was zo goedgelovig dat ik dacht dat ik kon wandelen op de sisaltouwen van het leven.’

Ik schrijf dit stukje op een woonboot die beweegt op een fluwelen zuidwestenwind.

Water. Ongelóóflijk! Ik leef nu zelfs óp het water. Soms verwondert het me. Maar het blijft bij verwondering, geen allesoverheersende angst meer. Integendeel. De kabbelende golfbewegingen geven me rust in mijn hoofd, waar het voor de eerste keer echt lente is. Ook als Laurens me over de haren strijkt.

Lang was ik bang voor dit gebaar, zeker in de buurt van mijn hoofd en nek. Nu ervaar ik het zelfs als veilig, een beleving die ik nauwelijks heb gekend. In ieder geval niet voordat ik hem heb ontmoet: Laurens, een ondernemer met een hart. Een slogan die hij zelf had kunnen bedenken, maar waar hij te bescheiden voor is.

Laurens, die me een gevoel van echte geborgenheid heeft geschonken en me motiveerde. Zomaar, zonder daar iets voor in de plaats te willen. Een hele vreemde gewaarwording, waarvan ik nog amper besefte dat die bestond. Of toch, vroeger, veel vroeger – zittend op de knie van mijn adoptievader die ik nog steeds verschrikkelijk mis.

Maar goed, het ging over Laurens. Hij was degene die me steeds weer motiveerde om te gaan bloggen en vloggen.

Vloggen!

Ik was er als de dood voor. Stel dat ‘HIJ’ me in het openbaar zou zien, dat hij mijn adres vond, wist waar ik werkte. En dat hij ten slotte mij terugvond! Om de klus af te maken.

Daar was ik ontzettend bang voor. Wás. Nu niet meer, integendeel.

Misschien moet ik hem dankbaar zijn, omdat hij me ondanks alles heeft geholpen om mijn ware lotsbestemming te vinden. En niet alleen dat: het vloggen maakt dat ik gevloerde vrouwen echt kan begrijpen en ze dus ook efficiënt kan helpen.

Zoals Boeddha het stelt: ‘Je krijgt wat je verdient.’

Zo ook de lessen die een mens leert.

Ik geloof er sterk in dat personen en situaties die op je weg komen een betekenis hebben.

Ik werk nu als gesprekstherapeute in een blijf-van-mijn-lijfhuis en het geeft me bijzonder veel voldoening om vrouwen naar een nieuw en veilig leven te begeleiden, want je stapt niet zomaar uit de cirkel van partnergeweld, al zeker niet in je eentje.

Goed gespeeld partnergeweld is als een sluipmoordenaar: het sluipt op sokjes je leven in en voordat je er erg in hebt – en dus al in een zorgvuldig gesponnen net gevangen bent – lijkt elke uitweg zoek.

Na de eerste gewelddadige relatie dacht ik nog: ik kan het wel zonder externe hulp. Het is me maar één keer overkomen en dat gebeurt me nóóit meer!

Met die kordate overtuiging liep ik de vrijheid tegemoet, een oase, of beter: een fata morgana, want al gauw bleek dat ik opnieuw in het hete woestijnzand van de Kalahari stond.

Ik, gedoemd om voor eeuwig rond te dolen en mijn pootjes te verbranden in een onmetelijke woestijn en uit te drogen tot ik erbij neerviel.

Hmm, nee, laat maar vallen die laatste zin. Die klinkt nogal dramatisch, en met overdreven dramatiek en zelfmedelijden komt een mens geen stap vooruit. Als er iets is wat ik heb geleerd – met schade en schande weliswaar – is het dat een mens zonder helder zelfinzicht en gebukt onder een geschonden eigenbeeld steeds opnieuw in de handen tuimelt van mensen die als leitmotiv hebben: ‘Me, myself and I.’

Je denkt een herder te ontmoeten, maar je bent een potentiële prooi. Alleen zie je dat zelf niet in, omdat je naïef bent en niet eens beseft dat zulke mensen bestaan. Ja, je realiseert het je wel. Maar pas als de herder in je fata morgana is veranderd in een hongerig roofdier, veel sterker dan jij… wat dan?

Dan besef je dat je er helemaal alleen voor staat. Zonder wapens.

Het roofdier is zich er maar al te goed van bewust dat jij het schaap bent – in mijn geval het zwarte schaap – dat hij zorgvuldig, liefdevol en begripvol heeft geïsoleerd van de kudde. Voordat hij het finaal aan flarden scheurt.

Wow! Heavy, niet?

Na mijn relatie met Gunter dacht ik dat er geen enkele respectabele man op deze wereldbol rondliep.

De agressor kneedt je zoals hij wil dat jij in het leven staat, kwetsbaar en bang. Dan heeft hij de macht.

Het sprookje van de prins op het witte paard bestaat niet als je het heft niet zelf in handen neemt. Mijn prins heeft trouwens geen paard. Wel dit bootje, waaruit ik samen met hem naar de ondergaande zon kijk, en geniet, simpelweg van ons samenzijn. De man uit mijn ongeschonden meisjesdromen naar wie ik zo hunkerde maar naar wie ik veel te hard heb gezocht. Een mens oogst tenslotte wat hij zaait. Ik kreeg Laurens ook niet voor niets in het leven. Ik ontmoette hem na een hoofdstuk waarin ik mezelf onder het vergrootglas liet nemen. Zonder zelfkennis kun je immers geen reële relatie opbouwen.

Als Laurens naar me glimlacht, besef ik dat hij zit te staren. Naar de halsketting die ik draag, iets wat ik nog altijd een beetje onwezenlijk vind. Waarvan ik had gedacht dat het onmogelijk was.

Die halsketting is mijn dierbaarste bezit. Die was van mijn adoptievader. Het echte verhaal erachter kent Laurens niet. En misschien hoeft dat ook niet. Ik weet het niet. We zien wel.

‘Alles oké, lieverd?’

Ik knik en glimlach, pak zijn hand en houd die in de mijne.

Goh, om echt eerlijk te zijn. Ik word nog wel eens wakker, badend in het zweet. Maar nu kijk ik mijn demonen recht in de ogen en heb ik de angsten uit mijn verleden onder controle. Omdat ik eindelijk iets heb gedaan met de lessen die ik heb geleerd, waardoor ik heb ingezien dat er meer is in het leven dan ronddolen in je zelfgeschapen fata morgana.

Ik kon deze stap ook niet zetten door te stoppen met de ontkenning van mijn afkomst en de bagage die ik had meegekregen tijdens mijn adoptieleven in het Westen. Lange tijd voelde ik me opgesloten in een verkeerd leven.

Daarom zocht ik Laurens pas op vér na mijn intensieve therapietraject, en na een hele poos zelfstandig leven. Totaal niet met de bedoeling dat hij mijn partner zou worden.

1

Ik kom uit Zuid-India. Kerala, om precies te zijn, waar ik zwaar ondervoed en ziek te vondeling ben gelegd. En gered.

Echt sprookjesachtig klinkt dat allemaal niet, maar toch ben ik er dankbaar voor, want het enige alternatief was dat ik, mede door mijn vroeggeboorte, ongetwijfeld zou zijn gestorven aan de gevolgen van een fistel net voor mijn rechteroor.

Veel later las ik dat er in mijn geboortejaar ook rampzalige overstromingen waren in dat deel van India.

Ongeveer een jaar later werd ik geadopteerd en getransporteerd naar Vlaanderen.

Vandaag zijn we bijna dertig jaar verder en zijn de tijden veranderd, maar destijds werd ik zowat elke dag met mijn anders zijn geconfronteerd. Niet alleen wanneer ik in de spiegel naar mijn grote zwarte ogen en koffie-verkeerd-kleurtje staarde, maar ook door de goedbedoelde maar gênante vragen omtrent mijn afkomst door al die bleke mensen voor wie ik een vraagteken was.

Ik heb de ongetwijfeld goedbedoelde felicitaties in de trant van: ‘Goh, jij spreekt al goed Nederlands’ met een glimlach aanvaard. Hoewel ze me meermaals mentaal onderuit maaiden. Al was het maar omdat ik het gevoel had dat er nog een woord ontbrak.

‘Al goed Nederlands “voor”…’ Voor wat?

Voor zo’n zwart sukkeltje? Voor een uit de grauwe hemel op Belgisch grondgebied nedergedaald schepseltje? Aardig en snoezig, dat wel, maar hoe dan ook een alien, of zoiets.

Misschien lag het aan mij. Aan mijn gigantische onzekerheid, die ongetwijfeld voortvloeide vanuit mijn wortelverlating en gebrek aan achterban. Een mens is tenslotte wat hij denkt te zijn. Natuurlijk sprak ik goed Nederlands en ben ik in het algemeen Nederlands opgevoed door mijn vader die over een meer dan ruime taalkennis beschikte. Ik worstelde met het feit dat ik anders was. Ik had witte ouders, en toch die onverwachte opmerkingen.

Ik heb ermee leren leven. En nu, zoveel jaar later, begrijp ik mijn biologische moeder, al heb ik haar nooit gekend. Ik accepteer dat ze, om welke reden dan ook, niet voor mij kon zorgen. En wie ben ik om daarover te oordelen?

Indiase vrouwen worden bijvoorbeeld nog steeds zwaar mishandeld wanneer men te weten komt dat ze een buitenechtelijk kind op de wereld hebben gezet. Zelfs als ze verkracht zijn. Vaak blijft het niet bij verminking of mishandeling, steniging komt nog steeds voor. Trouwens, de drang om mijn biologische moeder uit haar (mogelijke) huidige leven te rukken met mijn vraagtekens heb ik allang niet meer. Ik zou niet kunnen omgaan met de psychologische gevolgen en wat heb ik eraan om haar eventuele nieuwe leven omver te kegelen?

Een jaar na mijn adoptie kreeg ik er een broertje bij. Jafar komt ergens uit het oosten van India. Volgens de luttele gegevens van de adoptieorganisatie kwamen zijn ouders om door hongersnood waardoor ook hij in een weeshuis werd geplaatst.

Ondanks onze donkere huidskleur en zwarte haren lijken we helemaal niet op elkaar. Dat verschil is duidelijk te merken in de huidskleur. Zijn kleur lijkt op die van pure chocolade.

Ook onze gezichtsbouw is anders. Hij heeft uitgesproken jukbeenderen en zijn ogen zijn kleiner dan de mijne. Ach, nu verval ik zelf bijna in goedbedoeld maar plat racisme.

Wat doet het uiterlijk er immers toe? Tijdens onze kinderjaren hadden wij bijzonder veel aan elkaar. We maakten samen boomhutten, bouwden legokastelen, speelden tikkertje en verstoppertje in het bos.

Hoewel moeder... Tja, moeder, dat is een verhaal apart.

Ze was er wel, maar ik weet eigenlijk niet wie ze echt is. En vermoedelijk is dat wederzijds. Ik heb nooit begrepen waarom het lot ons had samengebracht. Veel hebben we niet van elkaar geleerd.

Moeder was een buitenbeentje. Ze kleedde zich nogal opvallend. Áls ze ons al een keer kwam halen bij de schoolpoort, schaamde ik me dood. In vergelijking met andere moeders was de mijne steeds erg kortgerokt en droeg ze zóveel make-up dat ze me aan een clown deed denken.

Andere moeders stonden met elkaar te praten. Zij niet, ze hing verveeld tegen de schoolpoort aan te wachten, met een sigaret in haar mondhoek.

Pa. Pa was mijn god, hoewel hij vaker af- dan aanwezig was. Hij was fulltime freelancer bij een gerenommeerd marketingbureau waarvoor hij commerciële teksten en campagnes bedacht en uitwerkte.

Moeder hield er heel af en toe een deeltijdbaantje op na, maar moeder daar wist ik niet zoveel over. Wel dat ze niet ging werken.

Zoveel jaar later snap ik nog steeds niet dat ze geen tijd had om ons aan te kleden, laat staan om ons te drinken te geven uit een afgewassen glas. Ik herinner me dat ik werd geshowd als Indiaas popje op de arm van mijn schooljuf toen ik vijf was, omdat er een groene waslijn om mijn te grote broek was geknoopt. Een afdankertje van mijn vijf jaar oudere neef.

Moeder had ook geen tijd om doordeweeks even naar de supermarkt te gaan om boodschappen te doen, dus deed pa ze in het weekend en dat terwijl hij zich dag en nacht te pletter werkte. Ondanks zijn drukke schema maakte hij elke avond tijd om ons een verhaaltje voor te lezen.

Ik kleedde mezelf aan toen ik vijf was en ik vouwde de was toen ik bijna zeven was. Ik bette haar tranen, om ik weet niet welk soort verdriet.

Toen ik tien was ruimde ik de lege vijfliter-wijnflessen op waarvan ik dacht dat het bessensap was. Elke zorgeloosheid hield op toen ik tien was. Ik was volwassen en ik kon alles alleen aan.

Hoe was het in godsnaam mogelijk dat iemand als moeder een eed mocht afleggen om een kind te kopen? En dat we niet goedkoop waren, kregen we van moeder wel meer dan eens per maand te horen.

Maar alles kon beter, want ik verkeerde in een slechte gezondheidstoestand. Door de fistel bij mijn rechteroor heb ik geen trommelvlies meer. Daarna werd het letsel drie keer fout geopereerd. Daardoor mag ik absoluut geen water in mijn oor krijgen, dat levert zwaar infectiegevaar op. Dat werd later in mijn leven serieus op de proef gesteld.

2

De straten waren versierd met kerstlichtjes en uit de luidsprekers klonken vrolijke nummers. Doorgaans werd ik blij van kerst, toen niet. Ik werd bijna ziek van al die lachende gezichten. Ze brachten me in de war en joegen me angst aan.

Waarom hadden zij wel het recht om gelukkig te zijn en ik niet? Lag het aan mij? Ik zat hopeloos in de knoop met mezelf en mijn emoties.

Aan het begin van de kerstvakantie waren mijn adoptieouders net enkele weken uit elkaar. Volgens afspraak zouden Jafar en ik de eerste week bij mijn vader zijn, de tweede bij moeder. Voor zover ik het had begrepen tenminste. Ik was net tien en voelde me op slag geen zorgeloos kind meer, maar ook geen volwassene.

Jafar rolde zijn autootjes over de keukentegels, alsof het leven gewoon doorging zoals vroeger.

Terwijl ik naar een of andere kinderserie op tv keek, schrok ik op door het getik van moeders afgetrapte pumps. Daar stond ze. Met reistassen die om haar armen bungelden. Mijn hart veerde op.

Yes! We gingen naar mijn vader!

Eindelijk. Dat idee bezorgde me een euforisch gevoel. Bijna euforisch. Maar...

Drie reistassen? Waarom dríé stuks? Gingen we op vakantie? Ging ze mee om samen met mijn vader de kerst door te brengen, en deed ze zo een voorzichtige poging om weer samen te komen? Langzaam samen weer dingen vieren, en dan eindelijk een soort van verbondenheid tussen mijn ouders? Gewoon, vertrouwd zoals het was?

Ik durfde de vraag amper te bedenken, laat staan hem te stellen. Probeerde dan maar in te schatten wat er door haar hoofd speelde.

Haar mond lachte, maar haar ogen deden niet mee. Het was in elk geval niet die mysterieuze lach die om haar smalle lippen speelde wanneer ze een cadeautje achterhield.

Ik keek vluchtig achter me en zag Jafar onverstoord verdergaan met het oplossen van de verkeersopstopping en de bijbehorende kettingbotsingen die hij met zijn autootjes zelf had gecreëerd.

Ik vroeg me verder niets af en keek met mijn verstand op nul naar het scherm van de tv. Waar alweer een reclamespotje begon met van die overdreven blije kerstgezichten. Mijn maag maakte een kantelbeweging.

Enkele uren later zaten we bij grootmoeder op de bank. Heel ver van huis. Ergens in Antwerpen, zeker meer dan een halfuur rijden van waar we woonden. We hadden wel vaker kerstavond bij haar gevierd, maar hadden er nooit eerder gelogeerd want daarvoor was haar flat te klein.

Goed. Ik wilde niet moeilijk doen. De dag erna zou alles vast anders zijn, want dan werden we bij pa verwacht.

Positief denken had ik tenslotte ook van hem geleerd. Ik deed erg hard mijn best, onwetend dat positief denken automatisch impliceert dat er ook een negatief alternatief bestaat waar je in gelooft. Maar van dat soort filosofische bespiegelingen had ik toen nog geen benul.

Dus bad en hoopte ik maar. Smeekbeden waren het, gevoed door angst. Mijn hoofd kreeg geen rust, het werd enkel gevuld met nog meer vraagtekens. Totdat ik eindelijk uitgeput in slaap moet zijn gesukkeld.

Toen ik de volgende ochtend – ergens tegen achten – uit de slaapkamer kwam, was grootmoeder al op. Ze zeurde wat over de druilerige weersomstandigheden. Niets voor grootmoeder, die had het steeds over: ‘Hoe is het toch mogelijk dat...?’ Om na uitputting van de stapel recente schandalen over te schakelen op de laatste nieuwe verderfelijke modetrends uit de grote stad.

Dat de wereld slecht was, tot daaraan toe. Maar haar gezeur over die verderfelijke modegrillen en zo heb ik nooit begrepen. Was grootmoeder dan echt zo bijziend als haar visbokaalbril deed vermoeden? Míjn moeder was toch háár dochter, of zat daar ook een adoptieverhaal achter?

‘Ik ga me omkleden, want we moeten zo naar papa,’ zei ik zo neutraal mogelijk.

Grootmoeder ademde diep in en zei: ‘Nee, jullie gaan niet.’ Ze klonk niet streng. Het was eerder een staalharde constatering. Ik snapte niets van dit scenario en wachtte op enige uitleg, die er niet kwam.

Niet veel later werd er aangebeld.

Het was Johnny – moeders broer – van wie ik ronduit bang was door de norsheid waarop hij zich gedroeg. Zijn dikke en verslonsde lijf versterkte mijn negatieve beeld van de man die ik de naam ‘peetvader’ noch ‘oom’ gunde. Hij kwam hier nochtans dagelijks over de vloer.

Ik kan me hem niet anders voor de geest halen dan met een glas witte port en dat spul maakte hem steevast drammerig.

Grootmoeder had de ontbijttafel gedekt. Kerstservetten, chocolade en kerstkransjes moesten me het water in de mond doen lopen.

Vanuit mijn stoel staarde ik naar de glinsterende kerstballen in de boom. Ik moest me bedwingen om ze niet stuk te gooien. We hoorden allang bij mijn vader te zijn!

Jafar schuifelde met zijn voetjes. Zonder iets te zeggen, zonder iets te doen. Ik werd er horendol van. Heb zo vaak stiekem gewenst dat hij ouder was en sterker om mij te beschermen. Niet omgekeerd.

De telefoon ging. Alsof het de normaalste zaak van de wereld was, nam Johnny op. ‘Nee, Hans,’ hoorde ik hem bruut antwoorden, ‘je kinderen zijn hier niet.’

‘Jawel!’ wilde ik roepen, maar nog voordat ik de ‘j’ had uitgesproken, duwde moeder haar hand tegen mijn mond.

Geloofde mijn vader dat? Moeder werd onverklaarbaar haastig in haar manier van doen, schrokte het kerstbrood naar binnen en kieperde haar koffie Amaretto in één teug achterover. Daarna verdween ze samen met Johnny in de keuken, waar ze minutenlang overlegden.

Grootmoeder paaide ons met chocoladepoppetjes en kerstbrood, maar dat had geen enkele zin. De enige honger die ik had was honger naar pa. Naar mijn échte thuis, zijn warme stem en zijn geruststellende knuffels. Er rolde een traan over de wang van Jafar. Ik veegde hem met mijn handrug weg en fluisterde dat het wel goed kwam, al geloofde ik daar zelf geen moer van.

Moeder tiktakte de woonkamer weer in. ‘Kom kinderen, we gaan.’

Eíndelijk, we gingen naar mijn vader!

De rit duurde lang, maar mijn vreugdegevoel overheerste elke negatieve gedachte.

Totdat ik om me heen keek en tot de schrijnende constatering kwam dat we nog verder van huis weg reden. Op weg naar oom Johnny. Johnny woonde in een goedkope randgemeente van de stad, ergens in Borgerhout. Behalve drinken, wist ik niet wat die man deed. Werkte hij? Had hij vrienden? Waarom kwam hij elke dag bij grootmoeder om de was neer te gooien en om er te eten?

Moeder parkeerde haar autowrak – een knalrode Toyota van meer dan twaalf jaar oud waar ze om god weet welke reden apetrots op was – vijf straten verderop en dat terwijl er plaats zat was in de straat.

Binnen struikelde ik bijna over de lege vijfliter-wijnflessen. Broer en zus hielden er blijkbaar dezelfde hobby op na. De rolluiken waren omlaag en dus maakte ik aanstalten om ze omhoog te trekken.

‘Laat dat!’ beval moeder.

Ik greep naar de telefoon, maar zag dat de stekker op de vloer lag.

Opnieuw stond moeder achter me met weer die: ‘Laat dat.’

‘Wat is hier aan de hand?’ riep ik.

Ze kwam naar me toe, streelde door mijn haren en zei: ‘Dat leg ik je later wel eens uit.’

‘Wanneer is later?’

‘Nú in elk geval niet. En stop met zeuren, wil je?’

Jaren eerder zou dat soort taal op me hebben ingehakt. Toen deed het me niets meer. Moeder was zo en dat nam ik voor lief.

Ik liep naar boven, Jafar volgde me met zijn gebruikelijk langzame tred.

De ramen van de slaapkamer, aan de achterkant van het huis, stonden wagenwijd open, zodat de gure decemberwind naar binnen waaide. Waarschijnlijk om de zweetstank van Johnny te neutraliseren. Ik zeeg neer op het onopgemaakte logeerbed.

Jafar kwam naast me zitten. ‘Papa zoekt ons vast wel, want het is bijna donker,’ stamelde hij terwijl hij naar het losgekomen behangpapier staarde.

Wat moest ik antwoorden? Ik was doodop van het huilen en mijn mond zat vol aften. Ik zakte weg in iets wat op slaap leek.

Toen ik mijn ogen opende, was Jafar weer naar beneden gegaan. Daar trof ik hem aan op de tegelvloer in de keuken, verdiept in de drukke verkeerswereld van Matchbox.

Moeder stond bij het fornuis, te jongleren met aangebakken aardappelen, rauwe bloedworst en appelmoespotten. Ik ergerde me aan de zender die onophoudelijk kerstdeuntjes speelde.

Aan tafel was het muisstil. Enkel het getik van moeders bestek was hoorbaar. Ik liet mijn bord onaangeroerd staan en ging – onder het mom dat ik maagpijn had – naar bed.

Halverwege de trap hield ik mijn tred in, maar Jafar bleef zitten.

Rond twee uur ’s nachts hoorde ik iemand – waarschijnlijk moeder – met veel moeite de trap op wankelen.

De volgende ochtend – tegen elven – was moeder nog niet gehaast om te vertrekken. Wat ik toen nog niet wist was dat haar overmatige alcoholverbruik voor sufheid zorgde, die ze ’s ochtends probeerde weg te drinken met een paar sterke koppen koffie gevolgd door een dosis nieuwe alcohol. Ik had ook nog geen idee dat ze, daarbovenop, erg zware anti-epileptica slikte.

Ze kauwde met trage bewegingen op de uitgedroogde tosti terwijl haar sigaret naast haar bord in de asbak lag te smeulen.

Jafar lag op zijn buik in de woonkamer met zijn autootjes te spelen en Johnny was nog steeds niet komen opdagen. Benauwdheid sloeg me om het hart.

‘Savarana, als je zin hebt, bel je je vader maar eens op.’ Moeder zei het alsof het een alledaags voorstel was. Terwijl ze het zei, keek ze niet eens op. ‘Gewoon om dag te zeggen, hoor je. Niks meer.’

Ik wreef eens extra in mijn ogen om mezelf te bevestigen dat ik wel degelijk wakker was.

‘Ga dan!’

Ik rende naar de bank, bij het bijzettafeltje waar de telefoon stond. Jafar haastte zich naar mij toe en schuifelde opgewonden met zijn voeten over het verschoten tapijt. Mijn vingers waren elke coördinatie kwijt bij het intoetsen van ons thuisnummer.

‘Goeieavond, Hans Termeer,’ hoorde ik aan de andere kant van de lijn.

‘Papa!’

‘Waar zijn jullie?’

‘We... We zijn bij...’

Nog voordat ik mijn zin kon afmaken, rukte moeder me de hoorn uit handen en hing op. Ik had het gevoel dat ik op een oude vijfenveertigtoerenplaat lag te spartelen en dat ik de knop niet kon vinden om het draaien te doen stoppen.

In een waas liep ik naar de voordeur en morrelde aan de klink, maar de deur was vergrendeld. Vervolgens rende ik naar de zijdeur maar ook die zat muurvast. Daar sloeg ik met mijn vuisten tegenaan tot ik erbij neerviel. Moeder kwam achter me staan en trok me tegen zich aan, maar ik wilde haar armen niet voelen. Niet nu, niet nog meer beklemming! Er blonken tranen in haar ogen en dat bracht me nog meer in verwarring.

Toen ze me losliet, bleef ik op de vloer in de woonkamer zitten staren. Het achtergrondgejengel van de televisie ontging me. Langzaam werd alles vaag. Mijn hoofd was verdoofd en de omgeving tolde. Ik heb er geen idee van hoelang ik daar zo heb gezeten. Het kan een paar uur zijn geweest. Ik ontwaakte pas weer toen de deur dichtklapte.

Jafar was naast me komen zitten en ik voelde zijn handjes door mijn haren gaan. ‘Savarana? Gaat het met je?’

‘Waar is mama?’ vroeg ik.

‘Naar de winkel.’

Ik werd op slag helder. Mijn ogen gingen op zoek naar de telefoon, maar die was mee naar buiten genomen. ‘Dan zijn we alleen en kunnen we hier meteen weg,’ herpakte ik me.

‘Zouden we dat nu wel doen? Ze is al een hele tijd weg.’ Zijn ogen stonden groot en angstig.

‘Nu of nooit, Jafar! Papa wacht op ons en het telefoongesprek van daarstraks klopt niet. Hij weet helemaal van niks. Er is echt iets ernstigs aan de hand.’

‘Ja, misschien wel,’ opperde hij, ‘maar hoe komen we hier ooit nog weg? Moeder heeft de deuren op slot gedaan voor ze vertrok en ook de ramen zijn vergrendeld.’

‘Zou het kelderraam ook dicht zijn?’ vroeg ik hoopvol, in het besef dat ik er niet alleen voor stond. Jafar had de ramen gecontroleerd.

‘Misschien niet!’ Jafar klapte in zijn handjes.

‘Kom, Jafar, schoenen aan! De rest laten we hier, bij papa hebben we nog genoeg kleding.’

Als dieven in de nacht, hand in hand, trippelden Jafar en ik de keldertrap af. Eén raampje! We waren gelukkig allebei tenger gebouwd, dus het moest ons lukken om ons – met elkaars hulp – erdoorheen te wurmen. Jafar begon ongeduldig aan het slot te prutsen. Dat lukte. Hij probeerde het raam te openen. Het knelde. Het snerende gepiep deed me rillen. Hoelang zou moeder wegblijven?

Ik duwde Jafar opzij. Probeerde het zelf en merkte dat het ergens onderaan klemde.

‘Het gaat niet, Savarana.’

‘Jawel, maar dan heb ik iets nodig om meer kracht te kunnen zetten.’

‘Een bezemsteel,’ flapte Jafar eruit.

‘Die vind ik vast wel ergens in de keuken,’ hijgde ik.

‘Snel dan! Mama mag ons niet horen of zien, als ze eerder terugkomt, dan moeten we ons hier blijven verstoppen en een geschikt moment kiezen om het raam voorzichtig open te krijgen.’

Hij praatte erover alsof we helden uit een actiefilm waren. Ik sloop naar boven, liep de keuken in, vond een bezem naast de vuilnisbak.

De scharnieren van de achterdeur kraakten. Ik rende zo snel ik kon met de bezem de kelder in.

‘Hi, trien?’ De stem van moeder.

Verdomme, in alle haast was ik vergeten de kelderdeur achter me te sluiten! Jafar en ik verroerden geen vin. We zaten bevend – opgerold tegen elkaar – achter een paar oude, bestofte vezelplanken.

‘Wat doen jullie in de kelder?’ Haar stem had nooit eerder zo eng geklonken. Ik voelde Jafar trillen terwijl moeder op haar stiletto’s de trap af daalde.

Tíktik. Tíktik.

De bekende wankele, maar vastberaden tred. Ik werd opgeschrikt door een geluid. Het vuile peertje in de hoek wierp een dreigende gloed op ons. Moeders blik viel op het raam dat op een kiertje stond.

Ze kwam op ons af en trok ons - elk bij de pols - achter de planken uit.

Ondanks ons gespartel was de ijzeren greep waarin ze ons hield behoorlijk efficiënt.

‘Jafar en Savarana! Wiens idiote idee was dit?’ Haar ogen dwaalden afwisselend van Jafar naar mij.

‘Het mijne,’ antwoordde ik.

‘Dat zal wel.’

‘Ik wil hier weg. Papa wacht op ons.’

‘Savarana, vertrouw me, toe! Dit doe ik niet zomaar. Dit is enkel voor jullie eigen bestwil.’

‘Maar mama…’

‘Geen maar, luister nu maar gewoon. Heb begrip, koppige ezels! Ik ben verdomme ook maar een mens! Klaar.’

Begrip? Wat moest ik van dit hele circus nog “begrijpen”?

3

Na een lege kerst zeulde ik alweer een volle reistas mee. Onderweg naar oud en nieuw. Met een hart dat overliep van verdriet.

Weer zonder pa?

Ja, want we stopten bij een aftands huis ergens in een zijstraat van een grote weg in Wilrijk. Een doodse straat vol goedkope, vervallen sociale woningen. Ik was er nooit eerder geweest. De voorgevel was afgebladderd en de vergeelde, bevlekte bloemgordijnen hingen scheef.

‘Jullie gaan een tijdje op vakantie bij juffrouw Janssen.’ Moeder zei het alsof het een alledaags gebeuren was.

Op vakantie?!

Toen juffrouw Janssen de krakkemikkige voordeur opende had ik het moeilijk om niet in de slappe lach te schieten.

Juffrouw Janssen – even verlept als het afgewassen bloemenschort dat ze droeg – staarde ons met lege ogen aan. Handen in de schortzakken. Alleen de bungelende sigaar in haar mondhoek ontbrak. In de gang stonk het verschrikkelijk. Een walgelijke combinatie van ongewassen hond, verzuurde soep en oudbakken taarten. In de woonkamer namen we plaats aan de onopgeruimde tafel waarop een zwarte reuzenpoedel druk in de weer was een lege kwarkpot schoon te likken.

Jafar zat naast me en schuifelde naar gewoonte heen en weer met zijn voetjes, alsof hij wilde wegrennen maar niet wist welke kant op te vluchten.

‘Wat willen jullie morgen doen?’ vroeg juf Janssen met twee handen op de rand van de tafel leunend. Op een toontje alsof we kinderen van vijf waren.

‘Naar mijn vader,’ antwoordde ik kordaat.

Haar enige reactie was een verveelde zucht. Ze slofte schouderophalend naar mijn moeder toe. Met flarden ving ik uit hun gemompel op dat juf Janssen een alleenwonende vrouw was die kinderen uit India adopteerde.

Ik stikte bijna van angst. Werd ik nog een keer weggegeven? Was ik dan een soort doorgeefcadeautje?

Juf Janssen had al drie geadopteerde kinderen in huis. Op volwassen leeftijd heb ik me meermaals afgevraagd hoe dit ‘gezin’ kon zijn ontstaan. Was ze weduwe geworden? Dan was je toch geen ‘juffrouw’ meer? Waarom was ze al zo oud en waren er nog jongere tieners in huis? Een soort Moeder Teresa die kinderen uit de sloppenwijken redt was juffrouw Janssen in ieder geval niet.

Maar goed, ik was bijna elf. Met knikkende knieën beklom ik de trap naar de bovenste etage, waar ik een opklapbed kreeg bij de dochter van veertien op haar kamer.

Jafar zou bij de twee anderen logeren. Op een van de andere oude zolderkamers waarvan de muren beschimmeld waren.

Ik hoorde moeders stem onderaan de trap. Ontdaan. Als in een waas, een geluid dat niet bij mijn leven hoorde. ‘Oké, kinderen. Ik ga maar eens. Juf Janssen zal goed voor jullie zorgen. Wees gerust, ik kom jullie wel weer ophalen en zal ondertussen echt wel eens bellen, hoor!’

Ondertussen? Hoelang? Echt wel eens bellen, hoor?

Ik donderde de half vermolmde trap af. Afgesleten grijs tapijt. Uitgesleten stof, van veel kinderen die hier een ‘gratis vakantie’ kregen?

‘Mama? Ik… Alsjeblie...’

‘Stel je niet zo aan, Savarana, je bent in goede handen en ik bel je wel. Beschouw dit maar als vakantie en wees alsjeblieft niet zo jankerig.’ Ze kneep lachend in mijn wang alsof er niets aan de hand was.

Vakantie?

Ik voelde me idioot, was sprakeloos en kon de moed niet meer opbrengen om te reageren. Mijn armen hingen als touwtjes naast mijn lichaam.

We waren meer dan vijftig kilometer van huis, dat wist ik. Moeder was streng en kende geen genade, al zeker niet wanneer ze klappen uitdeelde. Maar ze was vertrouwd. Een houvast voor ons, en dat was nog altijd beter dan helemaal niets.

Hoelang zou ze ons hier laten?

Mijn keel werd droog en mijn ogen vochtig. Jafar leek de situatie – ogenschijnlijk – als een toeschouwer te benaderen. Dat maakte het nog akeliger.

Toen de nacht viel, kon ik niet slapen. Ik lag de hele tijd door het kleine klapraam te staren en werd gek van het maanlicht dat een vreemde lichtgloed op het afgebladderde bloembehangpapier verspreidde.

Zo nu en dan dwaalde mijn blik af naar het verroeste tikkende wekkertje dat naast me stond. Ik had het koud en trok dan maar stilletjes een oude trui aan die moeder had meegegeven.

Mijn veertienjarige kamergenote wekken durfde ik niet. Onze kennismaking had zich beperkt tot een paar ‘aahs’ en ‘hmms’ en bevreemdende blikken. Daarna, toen mijn nieuwste adoptiemoeder de kamer uit was, had ze me meteen laten voelen wie hier de baas was. Op een irritante en uitermate dominante toon had ze me haarfijn de regels uitgelegd.

Ik heb het enige gedaan wat ik doen kon: haar zo veel mogelijk ontwijken.

De hond op de stoel naast me lag met zijn bruine tong voortdurend te schooien om mijn kaneelkwark. Jafar luisterde naar de sterke verhalen van Robby, de enige jongen uit het trio. Of Jafar echt luisterde betwijfelde ik. Door het aanhoudende gekwetter van de papegaai kon je amper jezelf verstaan.

‘We gaan zo eens naar jullie nieuwe school kijken.’

Ik gruwde van de schorre stem van juf Janssen.

Hier naar school? Dan konden we na maandag nog niet naar huis! Ik telde de dagen op mijn vingers maar dat was zinloos, mijn hele leven was volslagen zinloos. De andere adoptiekinderen zag ik niet tot nauwelijks. Ze speelden dikwijls op straat en in de verhakkelde plaatselijke speeltuin. Dat was goed, zo kon ik tenminste af en toe ongestoord naar de zolderkamer van Jafar.

Aan de overvolle ontbijttafel was het druk. Ik verwenste de reuzenpoedel, vol doffe pelsklitten.

4

Er wordt beweerd dat mensen zich na verloop van tijd alleen de gelukkige momenten in hun leven herinneren. Ik vrees dat ik anders ben want de periode bij Juf Janssen associeer ik uitsluitend met ellende. De dure fruitkwark, taarten en echte Coca-Cola kotste ik uit.

Misschien heb ik de goede dingen verdrongen, zoals bij een trauma maar dan omgekeerd, omdat ik diep vanbinnen weigerde om gelukkig te zijn. Het enige wat me soms nog uit die periode te binnen schiet is nooit een afgerond geheel.

Een verhaal met een traag begin, gemiddeld midden en einde. Het zijn flarden: vaag, in grijstinten. Nooit ton sur ton. Behalve dan de rode draad die het hele leven aan elkaar rijgt.

Had moeder er dan geen enkele notie van wat ze ons aandeed? Interesseerde het haar dan werkelijk niets? Met een beetje uitleg zou mijn honger al voor een stukje gestild zijn, hoewel elk antwoord me waarschijnlijk nóg bozer zou hebben gemaakt.

Genoot ze ervan om mijn vader te martelen met dit amateuristische toneelstukje?

Ik herinner me nog dat Juf Janssen, zoals altijd, de hele avond televisie had gekeken en Jafar samen met Robby bij de buurtjongens was gaan spelen. Moeder belde die avond om me een fijne jaarwisseling te wensen. Ik bedankte haar met de woorden dat dit de mooiste tijd van mijn leven was. Ze doorprikte mijn sarcasme niet.

‘Zo hoor ik je praten, trien.’ (Trien was haar koosnaampje voor me.)

Ze liet zo weinig van zich horen dat haar telefoontjes me steeds minder interesseerden.

Brugge. Die trip herinner ik me als geen ander. De afsluiter van die fantastische kerstvakantie. Toen we uit de trein stapten had de stortregen plaatsgemaakt voor een felle, maar kille winterzon.

In de stationshal in Antwerpen zag ik enkele meters verderop bij de loketten mensen die dicht bij het huis van mijn vader woonden. Uitgerekend hier! Zo ver van huis?

Moeder had in een ver verleden nog voor hun parfumeriezaak gewerkt, maar werd ontslagen omdat ze niet goed genoeg kon rekenen. Althans, dat was wat pa me had verteld.

‘Kijk daar, Jafar! Die mensen van de parfumerie.’

Met een ruk draaide Jafar zijn hoofd naar rechts en liep naar ze toe. Als een losgebroken hond liep ik achter hem aan.

‘Hier!’ Juf Janssen trok ons bij de schouders terug in de rij en duwde ons naar de uitgang. Ik verafschuwde haar koude, grote dwingende hand. ‘Kinderen, jullie zijn onder mijn hoede. Jullie horen niet zomaar weg te lopen!’ bulderde ze.

‘We lopen niet zomaar weg, het zijn kennissen. We wilden ze dag zeggen,’ verdedigde ik ons.

‘Maakt niet uit, jullie moeten gewoon gehoorzamen. Jullie moeder heeft me deze bijzondere verantwoordelijkheid niet voor niets toevertrouwd.’

Meneer en mevrouw van de parfumerie – hun naam herinner ik me niet meer – verdwenen uit mijn blikveld.

‘Waarom houdt u ons vast?’ wilde ik weten. Omstaanders keken het tafereel verbouwereerd aan, maar dat deerde juf Janssen niet.

‘Vasthouden!’ tierde ze. ‘Merde! Ondankbaar klotejong! De volgende keer blijven we gewoon thuis, hoor je.’

Ik beet mijn kaken op elkaar.

‘Je moet naar grote mensen leren luisteren! Verwend nest.’ Ze duwde ons, dit keer iets hardhandiger.

Robby was achter Jafar gaan staan als back-up. Mijn kamergenote hield mijn pols in een stevige greep.

Brugge was een marteling. Ik liep mezelf voortdurend inwendig te vervloeken, wist geen raad met mijn frustratie. Het boottochtje maakte me kotsmisselijk en een ijsje hoefde ik al helemaal niet. Ik hoorde niets van wat de gids in verschillende talen uitkraamde.

Ik haatte de vrolijke gezinnetjes: arm in arm, hand in hand, lachend en elkaar fotograferend. Ik wilde zo snel mogelijk weer terug, gewoon ergens naar een rustige plek en slapen. Slapen en vergeten. Slapen om de tijd van het wachten te doden.

Dat liep anders.

Ik geloof dat het nog diezelfde avond was – het was in ieder geval al bijna donker – dat we naar school liepen, een wandeltocht waarbij juf Janssen mijn handen bijna stuk kneep. Jafar werd vastgehouden door een ouwe vent. Het enige wat we van hem wisten wat dat hij, om welke reden dan ook, af en toe bij de juf over de vloer kwam.

Met twee bodyguards liepen we langs het speeltuintje een heel eind van hun huis weg. We stopten ergens in de Kerkhofstraat. Konden ze geen school bij huis vinden? Nee, dan waren ze misschien bang dat er gekletst zou worden. Aan de schoolpoort hing een gigantisch metalen hangslot en de ramen waren afgezet met oud verroest traliewerk. De speelplaats was opgevrolijkt met speeltoestellen, die het donkere ommuurde plein nog enigszins kleur gaven. Aan de muur van het binnenplein hing een groot kruisbeeld. De speelplaats was leeg – behalve krijttekeningen op de grond – om te hinkelen. Een schommel – speelbal van de scherpe wind – bengelde doelloos heen en weer.

Wie kon mijn vader helpen door te verraden waar we waren? Ik probeerde erover na te denken, maar het leek alsof mijn hoofd vol watten zat.

Ergens ging een deur open. Een streng uitziende man nodigde ons met een handgebaar uit om binnen te komen. Dacht ik tenminste, want juf Janssen sloeg de deur voor onze neus dicht. In de gang ging de ouwe vent tussen ons en de deur in staan. Hij trok zijn kromme schouders recht om ons duidelijk te maken dat ontsnappen geen optie was.

Na onze ‘inschrijving met kennismakingsgesprek’ gingen de dagen toon- en kleurloos in elkaar over. Ik was net terug van school toen de bel ging. In het deurgat hoorde ik het getik van moeder in de hal.

Mochten we eindelijk naar pa? Kwam ze ons bevrijden? Ik vertikte het om het haar te vragen. Moeder liet ons hier achter en bepaalde wanneer zij tijd had om ons te komen opzoeken. Nu koos ík ervoor om haar te negeren.

Trouwens, ik was niet van plan het hierbij te laten! Als niemand wat ondernam dan moest ik zelf maar wat bedenken. Dat had ik gedaan.

Wilrijk ligt niet ver van Antwerpen, zeker niet het gedeelte waarin pa enkele dagen per week als freelancer werkte op de Mechelsesteenweg. Ik had wel eens bussen tussen Wilrijk en de Mechelsesteenweg zien rijden toen we een keertje – nog niet zo lang geleden – bij hem op kantoor gingen kijken. Wilrijk was me bijgebleven omdat Johnny daar eerder had gewoond, in een of andere sloppenwijk met een supermarkt in de buurt. Maar de bus of een tram in zonder geld? Nee. Dat was geen optie.

Mijn idee zou vast alles oplossen. De brief was klaar.

Lieve papa,

Ik snap niet waarom mama en haar familie ons dit aandoen, maar één ding is zeker: wij willen hier weg! Kun je ons komen halen tijdens de middagpauze van de eerste maandag na de kerstvakantie op onze nieuwe school? Dan zullen we klaarstaan en kunnen we heel snel je wagen in stappen. Als de brief morgenavond bij jou arriveert, dan zorgen we ervoor dat we maandag voor de poort staan! Ik mis je, papa! Denk veel aan je!

Tot gauw!

Liefs

Savarana

Het schrijven ervan had me nieuwe moed gegeven, temeer omdat ik een postzegel in de verrotte kaslades had gevonden. Het enige probleem was om ongezien bij een brievenbus te komen. Ik sloop de uitgesleten traptreden af.

‘Dag Jafar, dag trien!’ riep moeder. De voordeur ging open en weer dicht. Ik wachtte totdat ik de motor van moeders oude kar hoorde starten en rende naar beneden.

‘Hallo, trien.’

Ik moet haar aangestaard hebben alsof ze een alien was.

Mama? Pfft. Mijn plan!

‘Savarana! Waar ga je naartoe?’ Juf Janssen stond plots naast moeder. De handen op haar heupen en de ouderwetse bril op haar dikke hoofd maakten haar nog strenger. Dat beeld kleeft nog vaak op mijn netvlies. Mijn vingers werden gevoelloos van angst.

‘Ik wil moeder nog iets vragen en...’

De envelop werd uit mijn handen gerukt.

‘Die zal ík wel naar de post brengen, ik moet straks toch nog even boodschappen halen.’

Haar sloffende tred stierf weg in de traphal, tot ze de keukendeur met een smak achter zich dichttrok.

Ik holde de trap op, timmerde met mijn vuisten op mijn bed en smoorde mijn tranen in het hoofdkussen.

Plan mislukt.

De volgende dag voelde ik me een gevangene, toen ik samen met juf Janssen naar school liep. Gegijzeld. Alweer. Alwéér dat roteind lopen!

De schoolpoort klapte achter ons dicht. Meneer Peeters – mijn leraar die me altijd aan een peer deed denken – nam me apart en loog me voor dat mijn ouders op vakantie waren.

‘Nee,’ verweerde ik me, ‘we zijn niet op vakantie. Mijn vader is gewoon aan het werk en wacht thuis op ons en ik wil naar hem toe!’

Meneer Peeters negeerde mijn reactie en ging onverstoorbaar door. Deze keer met de heuglijke boodschap dat ik voor de rest van het schooljaar in zijn klas zou blijven.

Spieren in mijn borstkas trokken zich samen. Moesten we wachten tot we meerderjarig waren?

Ik duwde mijn stoel naar achteren, rende het klaslokaal uit, de zwart gestippelde marmeren trap af, en sloot me op in de toiletten om er tot rust te komen. Daar lieten ze me gelukkig alleen.

De schelle schoolbel haalde me uit mijn apathie. Vrijwel onmiddellijk klonk er gekwetter in de toiletruimte. Ik bette mijn ogen bij de kraan en liep het speelplein op.

De verdere schooldag hield ik me gedeisd. De zeurende maagpijn kwam en ging.

Toen ik thuiskwam, wilde ik alleen liggen. Rusten. Slapen en vergeten. Ik liet mijn huistaken voor wat ze waren, want het huiswerk dat ik hier meekreeg zag ik niet als een verplichting. Het was zo al erg genoeg.

Ik slofte de trap op.

‘Savarana!’

‘Ja, juf?’

‘Kom!’

‘Jáhá, juf.’ Ik slofte naar de woonkamer.

‘Meneer Peeters heeft gebeld!’ klonk het streng.

‘Wa-waarom?’

‘Omdat je blijkbaar weer onhandelbaar was, ondankbaar en nog zoveel meer. Dit duld ik niet.’

‘Het spijt me,’ loog ik, ‘maar ik heb buikpijn en zo.’

Ik wilde weglopen maar juf beval me te blijven. Ik ging op de oude, vaal bebloemde bank liggen, die ik nooit meer vergeet vanwege de stank. Wachtend op enige verlichting.

‘Slaap maar hier en drink wat koffie tegen je maagpijn, dan kun je morgen weer gewoon naar school toe,’ kraste juf Janssen.

Alsof koffie me zou genezen. Slapen wilde ik! Slapen en dit godvergeten kloteleven vergeten. Voor altijd.

Een paar ogenblikken later slofte ze op haar plastic instappers naar boven.

Er was verder niemand thuis. De deur van de voorplaats was altijd op slot. Deze keer niet. Hij stond op een kiertje.

De wereld trilde achter mijn oogleden. Ik sloot mijn ogen, op zoek naar rust, maar dat lukte me niet. Ik opende ze opnieuw. Hartslagen bonkten tussen mijn ogen en mijn keel zwol op.

Ik keek om me heen en zag nog steeds niemand.

Bevend sloop ik de voorplaats op en ik haalde de telefoon van de haak. Ik moest mijn vader bellen, hem op zijn minst op de hoogte brengen. Ik toetste zijn nummer in. De toon ging tweemaal over. Plots vloog de deur van de voorplaats open.

‘Wat doe je daar?’ snauwde mijn kamergenote. Ze trok de telefoon uit mijn hand en duwde me naar de keuken. ‘Juf Janssen bepaalt wie hier belt en niet belt. Denk maar niet dat je hier zomaar mee wegkomt!’

Gruwend van haar vluchtte ik weg. Naar ‘mijn kamer’. Ik kwam niet eens op de zolderetage. Rende naar het toilet op de tussenetage. Net op tijd boog ik mijn hoofd over de pot en gaf over in golven, tot er alleen nog heet vocht was dat in mijn keel brandde.

Dagenlang ging alles in wazige grauwe tinten in elkaar over. Totdat op een dag de telefoon rinkelde en juf Janssen me riep.

‘Je mama.’

Mama? Het woord had inmiddels geen betekenis meer voor me. Ze zou zo nu en dan eens bellen? Dit was het dan: zo nu en dan.

‘Hoe gaat het met mijn truffeltje!’ Haar stem lachte.

‘Dat durf je nog te vragen?’

‘Hoezo? Juf Janssen vertelde me dat jullie nu fijn naar school gaan en zo...’

Alsof ik in een paradijselijk luxeresort was beland, zoals ik in romantische films had gezien.

‘Omdat het van jou móét, ja!’

‘Savarana, wees alsjeblieft niet zo ondankbaar. Juf Janssen zorgt goed voor jullie. Ze kookt, ze wast jullie kleren en...’

‘Dat doe jij niet eens.’

‘Ik weet dat je vroegrijp bent, maar ik duld geen puberale antwoorden. Ik bedoel het allemaal goed. Ik ben lief voor je, erg bezorgd zelfs, en dus een goede moeder.’

Ik smakte de telefoon neer. Hoe meer ik moeder hoorde, hoe kwader ik werd. Razernij die telkens omsloeg in tranen. Omdat ik besefte dat ik ook bewust afscheid nam van de mooiere momenten met haar. Momenten waarop ze me mierzoete bananenshakes op bed bracht wanneer ik een oorinfectie had. En van die avonden waarop ze – op valse toon weliswaar – slaapliedjes voor me zong. En dan vergat ik nog de sinterklaascadeautjes uit de Aldi.

Moeder liet ons vaak uren alleen als pa aan het werk was. Dan vroeg ze me om goed op Jafar te passen en beloofde ze me een spijbeldag als ik niks tegen pa zou zeggen. Dan hoefde ik niet naar school en nam ze me mee naar de speeltuin en kreeg ik snoepjes en een warme kop chocolademelk met slagroom. Cadeautjes en uitstapjes die ze vaak vergat, maar niet altijd. En als ze het toch vergat dan deerde het me niet.

Die avond sprak ik met Jafar af in de donkere badkamer. Ik had een plan. ‘Jafar, vanmiddag gaan we naar papa. We vluchten gewoon! Ik heb al een plan.’ Ik toomde mijn opwinding in. Bang voor de gevolgen als iemand ons zou horen. ‘Als jij het met me eens bent, zien we elkaar straks om drie uur voor de schoolpoort.’

‘High five!’ zei Jafar stil, waarbij hij lachend zijn hand tegen de mijne aan klapte.

Ik lette geen seconde meer op in de les en staarde voortdurend uit het raam. De tralies belemmerden mijn zicht op de schoolpoort. Pulserende slagen leken mijn borstkas in te drukken. Alsof er een vrachtwagen overheen reed, en mijn middenrif een gehobbelde weg was. Ik hoorde mezelf kort voor drieën tegen de leraar zeggen dat ik even naar het toilet moest. Zoals afgesproken stond Jafar voor de schoolpoort. Hij maakte van zijn handen een kommetje, zodat ik met één voet erin kon gaan staan. Mijn knie plantte ik tussen het metalen hekwerk. Ik had het gevoel dat ik kon vliegen. Zo dadelijk zouden Jafar en ik samen weg zijn!

Wég. Wegvliegen!

Bij de poort werden we opgeschrikt door een schok. Een kordate, pijnlijke greep om mijn linkerbeen.

In één seconde landde ik weer met beide voeten op de grond. Meneer Peeters keek me boos aan.

‘Wat is dat hier voor een spelletje?’

Jafar en ik lieten elkaars hand niet los. Met de andere hand omklemde ik de tralies, klauwend naar de hoop.

‘Mijn ouders zijn helemaal niet op vakantie,’ hijgde ik.

‘Terug naar de klas en wel nú!’

De strenge rimpels tussen zijn ogen boezemden me angst in, maar dat liet ik niet zien.

‘Meneer,’ zei ik ingehouden, ‘wij willen terug naar papa. Naar húís. Help ons alsjeblieft.’

‘Hoezo, jullie willen naar huis,’ imiteerde hij me met een belachelijk falsetstemmetje, ‘jullie wonen bij juffrouw Janssen en gaan hier naar school. Geen gejammer! Ik heb een verantwoordelijke functie en daar hou ik me aan.’

‘Verantwoordelijke functie? Dan zorgt u ervoor dat wij terug naar mijn vader kunnen. Naar onze éígen school, naar mijn éígen vriendinnetjes.’