Koning Van Het Sintelwoud

Jen Minkman

KONING VAN HET SINTELWOUD

Young Adult

Eerste druk: 4 maart 2021

© 2021 Jen Minkman

© 2021 Uitgeverij Hamley Books

Coverontwerp: Psycat Cover Designs

Grafisch design: Lauren Dawes – Sly Fox Cover Designs

ISBN 9789463967631

NUR-code: 285

Untitled

Я люблю твой замысел упрямый

И играть согласен эту роль.

Но сейчас идет другая драма,

И на этот раз меня уволь.

Но продуман распорядок действий,

И неотвратим конец пути.

Я один, все тонет в фарисействе.

Жизнь прожить – не поле перейти.

Ik heb uw starre plan lief, vader,

En tegen deze rol zei ik geen nee.

Maar nu ontvouwt zich een ander drama,

En dit keer speel ik niet meer mee.

Echter, wat bedacht is, is nu eenmaal bedacht,

Het einde van de weg staat vast.

Ik ben alleen en alles verdrinkt in schone schijn,

Het leven leven is een ondraaglijke last.

Gedicht: Boris Pasternak

Vertaling: Jen Minkman

Proloog

De takken van het woud strekten zich naar beneden uit, links en rechts van haar, als grijpende vingers die haar tegen wilden houden terwijl ze door een tunnel van bomen wegvluchtte. De woudreuzen straalden oudheid en standvastigheid uit, in- en uitademend in een beweging die al eeuwen aan de gang was. Ze hadden hier gestaan toen de stad nog niet gebouwd was, toen de mensen misschien nog wel leefden van de jacht en het zoeken naar wild voedsel. Toen de voorvaderen van de stedelingen ervoor moesten vechten om onzekerheid uit hun leven te bannen.

Een tijd die vervlogen was. Alles stond al vast.

Sorsha keek niet op of om toen ze over het bospad haar vrijheid tegemoet rende. Ze wist dat de spitse torens van Chornograd achter haar tegen de blauwe hemel afstaken, rank en schitterend wit, zachtjes roepend: Dochter van het rijk, kom terug. Het leek een domme beslissing, alsof ze het paleis achterliet op weg naar slechts een uitzichtloos zwerversbestaan, maar Sorsha wist waarvoor ze in werkelijkheid vluchtte: de zekerheid van een gouden kooi.

Nooit weer zou iemand haar de les kunnen lezen of kunnen vertellen hoe ze haar leven moest inrichten. Als ze moest kiezen tussen een bestaan als dochter van de tsaar, geketend door de onzichtbare draden van traditie, en een leven als arme sloeber, dan was de keuze ondanks enige twijfel duidelijk en eenvoudig.

Ze verdiende beter dan een gevangene zijn.

Haar dochtertje Vasilisa verdiende beter.

Zij zou haar alle liefde kunnen geven die het kind verdiende, genoeg voor twee. De man die Vasilisa had verwekt, zou nooit een goede vader voor haar kunnen zijn. Hij hield niet van Sorsha. Zijn hart behoorde toe aan het grote rijk; hij was als boyar gebonden door dezelfde conventies en eeuwenoude verwachtingen als háár vader altijd was geweest. Haar vader, de tsaar, was geen vrij man met een vrije geest, anders had hij zijn dochter nooit uitgehuwelijkt.

Nooit weer zou iemand haar de les kunnen lezen. Ze herhaalde het steeds opnieuw in haar hoofd. Het huwelijk was geen zegening, maar een veroordeling: levenslang.

Sorsha onderdrukte een snik en liep verder en verder het duistere bos in dat zich duizend mijlen ver rond Chornograd uitstrekte, terwijl ze haar baby beschermend tegen zich aan drukte. Ze kende de legendes: voorbij het Seriskalye-gebergte behoorde dit bos toe aan de koning van het Sintelwoud, Kral Jarilo, die over het elfen- en geestenrijk heerste. Als ze eenmaal voorbij de bergen was, zouden de tsaar en haar echtgenoot haar niet meer komen zoeken. Daar was het woud zwartgeblakerd en onbegaanbaar, alsof er ooit een bosbrand had gewoed waar het woud niet meer van had kunnen herstellen.

Een klein kreetje ontsnapte uit de mond van Vasilisa. Sorsha hield haar dochtertje koesterend vast en keek om zich heen. Ze was al een behoorlijk eind weg van het paleis, want ze had uren gelopen. Zou ze even kunnen stoppen en haar baby kunnen voeden? Nee, ze durfde het risico niet te nemen. Ze moest het dichte woud in verdwijnen en blijven lopen zolang het ging.

‘Stil maar, Vassa,’ suste ze. ‘We moeten eerst in veiligheid zijn, daarna zal ik je de borst geven.’

Haar dochtertje keek met blauwe ogen vol vertrouwen naar haar op. Dit kind met glanzende oogjes en blond, vlassig haar was haar alles. Het hield van haar zoals ze was, niet om wie ze zou gaan worden of moest zijn.

Uren en uren liep Sorsha door het koude, fluisterende woud. Hier lag nog sneeuw van de laatste winterse bui. Het was of de adem van de mensen die ze achter zich wilde laten over haar huid blies, om haar heen kringelde, haar wilde bevriezen. Koppig negeerde ze de onbehaaglijkheid die zich in haar botten wilde nestelen. Ze kwam steeds dichter bij het meer. Volgens de legendes lag er aan de oever van het Shablishmeer een nederzetting, waar het de mensen goed ging omdat ze de koning van het Sintelwoud aanbaden en regelmatig offerandes brachten van hun oogst of andere rijkdommen. Het dorp Soemrak was het einddoel van haar reis. Ze hoopte dat de mensen er vriendelijk zouden zijn en haar snel in hun midden zouden opnemen.

Vasilisa was in slaap gevallen, maar begon opnieuw te huilen en daarna te krijsen toen het daglicht begon te verdwijnen en de kou van de prille lenteavond nu ernstig om zich heen greep. ‘Ssh, stil maar,’ zei Sorsha opnieuw. Ze stopte eindelijk met lopen, spreidde een dikke deken uit in de sneeuw en ging met haar rug tegen een dikke boom zitten om haar dochtertje te voeden. Vasilisa dronk gulzig en was meteen stil en tevreden in haar armen. Sorsha keek wat onrustig om zich heen. Een rilling trok over haar rug toen ze zich realiseerde dat ze al minstens een halfuur geen vogels of ander wild meer had gehoord. Die sliepen toch nog niet? Of woonden er zo diep in het bos geen wilde dieren?

Nu hoorde ze toch een vaag geritsel. Een schaduw vloog boven haar hoofd in trage cirkels. Het was een enorme raaf, die een paar tellen later op een dikke tak in de boom tegenover haar neerstreek. Met zijn donkere, glanzende ogen keek hij haar nieuwsgierig aan. Sorsha wilde het liefst wegkijken, maar merkte dat het haar niet lukte. Het was net of de ogen van de raaf haar hypnotiseerden, haar dwongen al haar geheimen prijs te geven.

‘Boed Zdarov,’ mompelde ze tegen de raaf, al wist ze niet zeker of ze de zegening voor hem of voor zichzelf uitsprak.

De vogel kraste, maar het klonk niet kwaad of agressief. Hij hield zijn kop schuin en spreidde toen zijn vleugels, om vervolgens op te stijgen en in het donkere bos te verdwijnen. Op het moment dat hij achter een boom verdween, stak er een wind op en zag Sorsha een lange, donkere gestalte vanachter een andere woudreus tevoorschijn komen. Een man in een lange mantel bekleed met boomschors, met lang zwart haar, gitzwarte ogen en een lichtblauwe huid.

Geen man.

Een leshy – een woudgeest. De raaf was zijn boodschapper geweest, in de voorhoede om te kijken wie de indringer was die zich in het woud had gewaagd.

‘Het... Het spijt me,’ stamelde ze, terwijl ze omhoog krabbelde en haar kind beschermend tegen zich aan hield. ‘Ik wist niet dat ik al in uw territorium was. Ik ben op weg naar Soemrak. Als u wilt, zeg ik nu meteen een gebed.’

De woudgeest schudde zijn hoofd. ‘Ik ben het territorium der mensen binnengekomen,’ sprak hij. Zijn stem klonk verbazingwekkend jong voor een wezen als hij, dat al vele eeuwen oud moest zijn. ‘Je hebt ons niet geschoffeerd.’

Sorsha slikte. ‘Is er iets wat ik u kan aanbieden als gift?’ Als ze deze geest toch op de een of andere manier beledigd had, zou hij wellicht haar dochtertje iets aandoen. Ze moest hem berouw tonen.

Opnieuw schudde de woudgeest zijn hoofd. ‘Mijn naam is Voron,’ zei hij toen, ‘en ik ben degene die jou juist een gift wil aanbieden, tsarevna.’

Ze hield haar adem in. Natuurlijk wist hij wie ze was. De geesten wisten alles, niets bleef voor hen verborgen. ‘Het zal me een eer zijn,’ wrong ze uit haar keel, omdat ze wist dat het ’t enige was wat ze in deze omstandigheden kon zeggen. Een gift van de geesten sloeg je niet af, tenzij je heel erg dapper was.

Tot haar stomme verbazing haalde Voron vanonder de lange mantel die hij droeg een in doeken gewikkeld bundeltje tevoorschijn. Boven de lappen stof piepte een plukje blond haar uit. Met langzame passen kwam de woudgeest op haar af.

‘Wat...’ mompelde ze. Sprakeloos staarde ze naar het gezichtje van de baby die Voron bij zich droeg. Blauwe, stralende ogen, blonde haartjes en roze wangen. Het was Vasilisa, haar kind, maar natuurlijk kon dat niet.

Tranen welden op in haar ogen. Dit kon niet waar zijn. ‘Nee, alstublieft,’ snikte ze. ‘Ik wil mijn dochter niet opgeven! Ik wil geen wisselkind. Heb medelijden. Genade, Voron.’

Hij glimlachte en het zag er zo geruststellend uit dat ze hem vertrouwde toen hij zei: ‘Je hoeft niets op te geven, tsarevna. Je hebt al veel opgegeven.’

‘Wie is dit kind?’ vroeg ze zacht.

‘Dit is Morana,’ antwoordde hij, ‘en de woudgeesten vragen je nederig om voor haar te zorgen totdat de koning van het Sintelwoud haar komt opeisen.’

Sorsha haalde diep adem. ‘Is dat waarom ze eruitziet als mijn eigen kind?’

‘Ja. Morana en Vasilisa zullen opgroeien als tweelingzussen. Op haar zeventiende verjaardag, als Zwartzon aan de hemel verschijnt, zal Morana worden geroepen en de rest van haar leven in het Sintelwoud verdwijnen.’ Voron maakte een handgebaar boven het hoofdje van de baby en een zwart sterretje in de vorm van een zesbenige zon verscheen op haar voorhoofd, precies tussen haar ogen. ‘Het merkteken van Zwartzon.’

‘Ik weet niet wat Zwartzon is,’ moest Sorsha bekennen.

‘In Soemrak weten ze het.’ Voron zette een stap achteruit toen ze Morana van hem had overgenomen en het kind in de cirkel van haar linkerarm hield. ‘Alles komt goed. Zorg voor haar alsof ze je eigen vlees en bloed is. Vertel haar pas vlak voor haar zeventiende verjaardag waar ze echt vandaan komt.’

Sorsha boog haar hoofd. ‘Kljanoes,’ sprak ze plechtig, een eed zwerend tegenover dit oeroude wezen. Ze wist heel goed wat anders de gevolgen zouden kunnen zijn. Zelfs de stadse mensen met wie ze was opgegroeid wisten donders goed dat er met de geesten en elven niet te spotten viel. Een huivering trok door haar heen toen Voron in lucht leek op te lossen. Het duurde maar een enkele tel, toen stond ze weer moederziel alleen in het bos, dit keer met twee kleine mensjes in haar armen.

‘Hallo, Rana,’ zei ze zachtjes tegen de baby die zo ontzettend op haar eigen dochtertje leek. ‘Ik zal goed voor je zorgen. Je zult een prachtige jeugd hebben in Soemrak, dat beloof ik je.’ De goudstukken die ze van haar echtgenoot had gestolen voor ze in het woud verdween, zouden genoeg zijn om voor haar en haar twee dochters een huisje te kopen en een lapje grond waarop ze hun groente en fruit zouden kunnen telen, misschien een geit zouden kunnen houden. Het hoefde niet veel te zijn, als ze maar in vrijheid konden leven.

Sorsha slaakte een zucht van opluchting toen ze na nog duizend passen lopen in de verte twinkelende lichtjes zag, tussen de bomen door. Dat moest Soemrak zijn. Ze had geen idee gehad dat ze al zo dicht bij haar eindbestemming was gekomen. Voron was inderdaad diep het territorium der mensen binnengedrongen om Morana aan haar te overhandigen.

Wie was dit kind? Waarom zou de koning van het Sintelwoud haar willen opeisen? Ze had nog zoveel vragen, maar Voron was er niet meer om ze te beantwoorden. Misschien zou er in het dorp een wijze man, een zogeheten znakhar, wonen die haar met zijn magische krachten kon helpen uit te vinden wat ze moest weten.

Met haar voetstappen krakend in de half bevroren sneeuw zette Sorsha koers naar de plek waar ze hopelijk de rest van haar leven in vrijheid zou kunnen slijten.

1

‘Rana!’

Vasilisa’s adem maakte wolkjes in de vroege ochtendlucht. Ze stond in de voortuin van hun houten huisje en riep haar zus expres niet al te hard, want ze wilde de rest van het dorp natuurlijk niet wakker maken. Zij en haar tweelingzus zouden in alle vroegte naar de markt in Paloemrak gaan en met hun moeders lievelingskoekjes terugkomen, als verrassing voor haar verjaardag.

Morana dook op achter het raam van haar slaapkamer, dat op een kiertje openstond. ‘Ja ja, ik kom eraan,’ mopperde ze. ‘Ik kan mijn omslagdoek niet vinden.’

Vasilisa blies ongeduldig uit. ‘Pak dan een omslagdoek van mij. Boer Sergei rijdt zo meteen weg met zijn kar en ik wil echt niet lopen, hoor.’

‘Maar ik... Nou, oké dan.’ Morana verdween en schoof de gordijnen dicht.

Vasilisa moest inwendig lachen. Haar tweelingzus wilde altijd piekfijn voor de dag komen, zelfs als ze alleen maar naar de markt in het dorp verderop gingen. Morana vlocht haar haren altijd helemaal in, hield haar kleren goed in orde en borduurde zelf de mooiste stiksels op haar jurken, omslagdoeken, jasjes en hoofdkapjes. Vasilisa was een stuk minder zuinig op haar kleding. Ze rende het liefst blootvoets door de bossen en verdween soms urenlang in het woud om te speuren naar eetbare bessen en wortels. Soms zat ze er gewoon, luisterend naar de vogels of kijkend naar een hert dat dichtbij genoeg durfde te komen. Natuurlijk bleef ze netjes in de buurt van Soemrak en dwaalde ze nooit af tot aan de rand van het Sintelwoud, want zij was niet de uitverkorene. Dat was haar zus, die over een paar weken zou worden opgeëist door de geheimzinnige koning van Oegola Poesha: het Sintelwoud.

Vasilisa probeerde de gedachte diep weg te duwen. Ook al waren Morana en zij verschillend als dag en nacht, toch waren ze twee handen op een buik. Het idee dat ze straks haar zus zou moeten missen omdat die volgens de wijze man moest trouwen met een man die ze nog nooit had gezien, was meer dan ze kon verdragen. Morana vond het allemaal prachtig: ze had altijd al gedroomd van kastelen, edellieden en chique kleding, ook al woonden ze in een eenvoudig huis. Ze was ervan overtuigd dat ze als vrouw van koning Jarilo regelmatig terug zou kunnen naar Soemrak om haar familie te bezoeken, maar daar had Vasilisa haar twijfels bij. Het Sintelwoud zag er niet uit alsof het ooit een mens teruggaf als die persoon eenmaal was opgeslokt.

Elk jaar brachten de inwoners van Soemrak trouw hun offerandes tot aan de rand van het duistere, zwartgeblakerde woud, en elk jaar ging het ze voor de wind. De oogst was ruim voldoende, de mensen waren gezond en iedereen had genoeg. De dorpelingen hadden zeventien jaar geleden de moeder van Vasilisa en Morana ruimhartig in hun midden opgenomen, en dat terwijl zij geen man had en twee hongerige monden om te voeden. Het was allemaal gekomen door het wonderkind met het magische teken op haar voorhoofd.

Met een kreun liep Vasilisa door de tuin naar de voordeur om hem open te trekken. ‘Kom nou!’ siste ze in de richting van hun slaapkamers. Geen antwoord, dus ze stapte de gang in en bleef ongeduldig staan wachten. Haar blik gleed over de houten muren van de gang, het houtsnijwerk waarmee de rand tussen de muur en het plafond bedekt was, en de dondergravering die de steunbalk boven de deur naar de woonkamer versierde. Een zeshoek met daarin een ster met zes benen: het teken van Perun, de dondergod, daar aangebracht als geluksteken opdat in hun huis de bliksem niet zou inslaan. Gek genoeg deed het teken Vasilisa altijd denken aan de zwarte ster die op het voorhoofd van haar zus te zien was.

Op dat moment kwam Morana haar slaapkamer uit met het beste vest dat ze had kunnen vinden. ‘Ik vind het toch wat te koud voor een omslagdoek,’ mompelde ze, terwijl ze langs Vasilisa naar buiten stapte.

Vasilisa rolde met haar ogen. Had ze daar nu zo lang op staan wachten? ‘We moeten rennen naar koelak Sergei,’ maande ze. ‘Hij zou weggaan als de kerktoren zeven sloeg.’

Het was gelukkig niet meer zo donker ’s ochtends. De eerste dag van de lentemaand was aangebroken en de sneeuw was weggesmolten. Natuurlijk lag er nog wel rijp op de velden waar ze langs holden op weg naar het kerkplein, maar de bijtende kou was verdwenen. De maand Beriozazol, die de mensen in de stad tegenwoordig ‘april’ noemden, beloofde zon en nieuw leven.

Links en rechts van hen flitsten houten hutjes en grotere huizen versierd met vrolijk gekleurd houtsnijwerk voorbij. Blauw, rood, groen. Vooral veel blauw, net als hun eigen huisje. Tussen de bomen door kon Vasilisa het water van het meer zien glinsteren. Het was niet langer bevroren; de lente had nu echt zijn intrede gedaan.

Toen ze het plein op renden, sloeg de klok net zijn zevende slag. Boer Sergei zat met een grimmig gezicht op de bok van zijn kar met de teugels van zijn twee paarden in zijn hand, maar zijn ogen twinkelden toen hij de twee jonge meiden in het oog kreeg.

‘Vasilisa Izgoroda,’ sprak hij streng. ‘Had ik geen afspraak met jou?’

Vasilisa grijnsde schelms. ‘Ik ben toch op tijd? Ik hoor de klok nog.’ Ze keek opzij en knipoogde naar Morana. Als die wat meer had opgeschoten, hadden ze deze discussie niet gehad, maar ze zou haar zus niet verraden. Morana klom in de wagen en streek haar kleding glad. ‘Goedemorgen, Sergei Nikolaievitch,’ zei ze beleefd. ‘Dank u wel dat u ons een lift wil geven.’

‘Geen probleem, Morana Izgoroda,’ antwoordde Sergei. Hij klakte met zijn tong en de paarden kwamen in beweging.

Vasilisa en Morana zaten tegenover elkaar in de wagen, Morana met haar blik vooruit en Vasilisa met haar rug naar boer Sergei toe gekeerd. Sergei kende hen van haver tot gort, maar was altijd erg beleefd tegen hen. Hij sprak ze aan met hun naam en patroniem, al hadden ze dan geen echte vadersnaam – ze wisten namelijk niet wie hun vader was. Daarom werden ze simpelweg Izgoroda genoemd: ‘uit de stad’.

Over hun moeder Sorsha gingen allerlei verhalen de rondte. Het beste verhaal was dat ze stiekem de dochter van een tsaar was. Vasilisa moest er altijd om lachen, omdat haar moeder helemaal niets edels over zich had. Ze was een eenvoudige weefster. Morana had echter wél de houding van een tsarevna, maar wie weet was dat zo gegroeid omdat haar al sinds haar vroege jeugd werd verteld dat ze ooit met een koning zou trouwen.

Vasilisa staarde peinzend naar de zwarte zon op het voorhoofd van Morana. Het zespuntige merkteken dat er altijd was geweest. Nog een paar weken en dan zou de zonsverduistering plaatsvinden die al decennialang was voorspeld door sterrenkundigen. Dan zou Morana in het Sintelwoud verdwijnen. De vorige wijze man van Soemrak had de dorpelingen verteld dat het feest van Zwartzon uitbundig gevierd moest worden, omdat het hun dorp extra voorspoed zou brengen, en de huidige znakhar vertelde hun tijdens elke seizoensviering en zonnewende opnieuw hoe belangrijk Zwartzon was.

Nog een paar weken en dan zouden ze jarig zijn. En voor het eerst in haar leven keek Vasilisa er niet naar uit.

2

‘Mamoeshka, vertel ons nog eens over de raventovenaar,’ riep Morana met haar glinsterende, blauwe ogen op haar moeder gericht.

‘Ja, vertel ons het verhaal,’ bedelde Vasilisa met haar tweelingzus mee.

Sorsha glimlachte en legde haar borduurwerk neer. Ze zaten met zijn drietjes bij het knappende haardvuur en buiten jammerde de wind. ‘Davnim-davno, ooit toen jullie nog héél kleine baby’tjes waren,’ begon ze, ‘was ik op weg door het donkere bos. Ik was de stad ontvlucht omdat ik vrij wilde zijn, me niet meer aan de strakke regels wilde houden, en droeg jullie bij me om ons een nieuw leven te geven in Soemrak.’

‘En toen?’ vroeg Morana, omdat haar moeder plagend zweeg.

‘Toen verscheen plots een woudgeest aan mij, die me vertelde dat de koning een van mijn dochters had uitgekozen als levensgezel. Voron, de raventovenaar. Hij droeg een zwarte mantel, had lang zwart haar en zijn huid was bleekblauw. Hij zag er vreemd uit, maar toch was hij onaards schoon. Hoewel hij er ook angstaanjagend uitzag, was ik niet bang voor hem. Hij was vriendelijk tegen me, stapte naar Morana toe en gaf haar het teken van de zwartzon, zodat we de liefde van Kral Jarilo niet zouden vergeten.’

‘En op een dag komt de koning naar mij toe?’ vroeg Morana ademloos. Elke keer als ze het verhaal hoorde, was ze ervan onder de indruk.

‘Ja, lieverd. Op jouw zeventiende verjaardag, en die van Vasilisa, komt koning Jarilo naar het dorp, tijdens het feest van Zwartzon, en dan trouwen jullie.’

Morana en Vasilisa kropen tegen elkaar aan en Morana zuchtte gelukzalig. ‘Ik ga trouwen met een koning,’ zei ze zacht. ‘Ik kan het niet geloven.’

3