Table of Contents

Lucht

Deel 1

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Deel 2

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

Deel 3

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

Deel 4

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

Deel 5

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

Epiloog

Dank

LUCHT

LARA REIMS

LUCHT

LARA REIMS

LUCHT

Young Adult

Eerste druk: 10 februari 2021

© 2020 Lara Reims

© 2020 Uitgeverij Hamley Books

Coverontwerp: Sly Fox Cover Designs – Sleepy Fox Cover Designs

Grafisch design: Author’s Assembler – Cheri Lasota

ISBN 9789463967617

NUR-code: 285

Pour Annie

Een dromer van morgen

Vloog zonder zorgen

Voorbij de maan

Zonder pakje aan

Ligt daar nu vredig geborgen

Deel 1

Romi

Hallo? Is daar iemand? Waar dan ook? Daar aan de rode hemel? Of daar voorbij? Als je dit hoort, geef dan alsjeblieft antwoord! Geef me een teken. Dan kom ik naar je toe. Want nu ben ik alleen. Zo heel alleen. Zwevend, in alles, in niets.

Rood schijnt hij daar dor De verre planeet, wachtend Op leven van hier

1

Rood

Woest rommelt Romi in haar tas met spullen. Het moet hier ergens zijn. Haar gretige vingers komen van alles tegen. Het nood-device voor als haar chip kapot is, haar zakspiegel, de knuffel die San lang geleden voor haar heeft ontworpen en uitgeprint. De ouderwetse robotkat Poezie vol stof met drie poten. Haar minitablet waarop ze haar gedichten schrijft en een sterrenkaart die ze heeft getekend. Een jaar of acht moet ze toen zijn geweest. Even ziet ze zichzelf zitten, het puntje van haar tong uit haar mond, zorgvuldig tekenend, kleurend, schetsend, vastbesloten om uit te vinden waar ze zich precies bevond. Haar haar had toen nog de kleur die het van nature had. Nu is ze bijna vijftien, en is haar haar meestal blauw, maar soms ook lila. Of grijs, als ze zin heeft om San te pesten. Ook de kleur van haar ogen stemt ze af op haar ochtendhumeur. Vandaag zijn ze zwart.

‘Romi, kom je ontbijten?’ Geïrriteerd gooit ze al haar spullen in haar hangmat, die zachtjes zweeft op een onzichtbaar magnetisch veld. Niks. Ze weet zeker dat de sleutel hier ergens moet zijn. Ze waakt er altijd zo zorgvuldig over dat ze hem opbergt in haar kamer. En dat haar kamer verboden terrein is voor iedereen behalve de schoonmaakrobot, weet iedereen. ‘Romi!’ Irritatie doet het volume van de stem aanzwellen. Haar lichaam reageert met een verhoogde hartslag, gebalde vuisten en tanden die bijten in haar onderlip. ‘Alarm, alarm,’ roept Icky, haar persoonlijke coach die in haar chip zit. ‘Rustig, diep ademhalen. Geen paniek.’

‘Kop houden,’ schreeuwt Romi. ‘Ik wou dat ik nog leefde in de tijd van de lenzen, die toegang gaven tot een virtuele wereld. Die kon je tenminste nog uitdoen! Jij houdt nooit je mond, tenzij ik je uit mijn hersens snijd. Maar pas op, als je zo doorgaat, waag ik een poging!’ Icky zwijgt. Het beeld van een klein, verongelijkt Boeddhabeeldje danst even voor Romi’s ogen. Icky verschijnt regelmatig in de vorm van een holografische projectie die overeenkomt met zijn humeur. Chagrijnig stampt ze op haar blote voeten door de gang naar de huiskamer. Poezie blijft achter, boven op de tas, met grote, verwijtende ogen naar het plafond kijkend, zijn drie poten in de lucht. Door de doorzichtige wanden staren de rotsen die in kleur variëren tussen rood en oker en soms, als de zon meewerkt, ineens roomwit lijken, Romi aan. Saai, bewegingsloos. Verstoft. Met een spottend lachje denkt ze terug aan de geluidsopname waar ze al van kleins af aan mee wordt verveeld.

Ja, remmen. O, het lukt. Wat is het toch een geweldig gevoel als de dingen lopen zoals je ze gepland had, en als het geluk aan je kant staat. O, de mazzelfactor! Onmeetbaar, maar zo belangrijk! Je kunt ermee naar de sterren en terug! Kijk, dat rood! Zoiets prachtigs heb ik nog nooit gezien. Ho, niet te hard, rustig, zachtjes, ballonnetje erbij, eentje doorprikken, klein gaatje, ja, zo gaat-ie goed. Wie had dat ooit kunnen denken. De mens op Mars. Ik, als eerste. Ik lijk Columbus wel! Waar is mijn vlag!

De legende van de man die de basis had gelegd voor haar bestaan hier, die als een terugkerend gebed aan haar werd verteld. Steeds maar weer, een mantra. Over zijn reis, zijn landing in de ijle atmosfeer die hij door uiterste precisie en een flinke dosis mazzel had kunnen maken, over zijn uitzonderlijkheid waar je jezelf bij voelde verbleken. De eerste kolonist.

‘Waarom moet ik dat toch steeds horen,’ had Romi al als klein kind tegen San gezegd.

‘Omdat,’ zei San, die altijd geduldig was en haar al zolang ze kon herinneren alles had gegeven wat ze nodig had, ‘omdat we ons zijn moed voor altijd moeten herinneren. En het gevaar waar hij voor vluchtte.’

Ja, denkt Romi chagrijnig, terwijl ze even voor de reinigende scanner gaat staan die haar lichaam schoonmaakt, haar tanden verzorgt en tegelijkertijd scant of ze wel in orde is. ‘Het verhaal van de grondlegger. De man die de wereld ontvluchtte en er als eerste in slaagde een plek te maken voor mensen, buiten hun thuisplaneet. Romi had geen herinneringen aan hem, hij was tot stof vergaan, kort nadat ze in de kolonie – die hij de Pit had gedoopt – tot leven kwam. Maar zijn schaduw hing over de Pit als een eeuwig opgeheven vinger. Een vinger die iedereen waarschuwde zich toch vooral aan de regels te houden. En dat zijn er nogal wat. Dat kan ook niet anders. Ze leven samen in een beperkte ruimte, een ondergronds gangenstelsel met slaapvertrekken en onderzoeksruimtes en een grote, ronde gemeenschappelijke ruimte met uitzicht op Mars via door periscopen gefilmd en vertaald beeld. Er is ruimte voor zo’n vijftien bewoners. Voornamelijk robots, die nauwelijks van mensen te onderscheiden zijn, en de kunstmatige intelligenties die alleen in de virtuele extra dimensie bestaan waar iedereen via een chip toegang toe heeft. Zij is de jongste, want er was sinds haar ontstaan geen plek meer voor nieuwe kinderen.

‘Je gaat niet weer in de boeken zitten zoeken vandaag,’ zegt Icky, die altijd weet wat ze denkt, op strenge toon. ‘En je mag drie gedichten, niet meer!’

‘Dat maak ik zelf wel uit. Daar heb jij niks mee te maken.’

‘Daar heb ik alles mee te maken. Ik ben verantwoordelijk voor jouw welzijn. Als je niet doet wat ik vraag, ga ik het zeggen.’

‘Pfft,’ antwoordt Romi. ‘Ik had jou, als kunstmatige intelligentie met toegang tot alle wijsheid van de wereld, toch hoger ingeschat.’ Met de huppelende pas waarmee ze had leren lopen begeeft ze zich naar de wand die haar cel afscheidt van de rest van de Pit. Als ze door de gang springt krijgt ze automatisch het weerbericht mee.

Vandaag is het buiten 62,5 graden beneden Celsius. De storm begint af te zwakken, maar er zijn enkele tornado’s in ontwikkeling. Een slechte dag voor een expeditie. Blijf lekker binnen, in je hol!

Romi zucht. Alsof het ooit anders is. Even kijkt ze verlangend naar buiten via het plafond. Ze buigt haar hoofd achterover. Daar, in de lucht, ziet ze de hemel. Op de wanden worden beelden van de omgeving geprojecteerd. Die worden gemaakt door camera’s. Dat moet wel, want Romi zit ingegraven, beschut tegen de stormen die razen over de rotsen van oker en roestbruin. Als vanzelf komen er woorden in haar op. Ze weet niet meer precies hoe ze erop is gekomen, maar sinds een tijdje bedenkt ze gedichten. Het liefst haiku’s. Kleine gedichtjes, bedacht in Japan, van zeventien lettergrepen. Ze kwam een verzameling tegen toen ze naar boeken over de natuur op aarde zocht. En sindsdien is ze verslaafd. Eerst las ze ze alleen, tot ze achter het grote geheim van de Pit kwam. Daarna is ze ze ook gaan schrijven. Alleen voor zichzelf. Vroeger holde ze altijd naar San als ze iets had gemaakt. Heel soms las ze iets voor aan de eettafel. Toen lukte het een tijd niet om te schrijven, en nu schrijft ze alleen nog voor zichzelf. Niets brengt haar dichter bij de aarde dan de regels waarin de natuur centraal staat. Het duurde wel even voor ze ze kon maken. Ze kneep haar ogen heel stijf dicht, en haalde zich de aarde voor de geest. De plek waar ze zo naar verlangde, waar ze vandaan kwam, maar die ze nog nooit in het echt had gezien. De aarde, met bos en strand en hei en wei waar ze zo graag over las, waar ze beeld van bekeek en geluid van beluisterde, alles wat er maar in hun catalogus zat, bleek te ver om over te kunnen schrijven. Dus was ze gaan dichten over het landschap dat ze wel ademde, de rotsige, korstige, zanderige, roestige planeet. De planeet die ze vaak haatte, soms liefhad, die een gevangenis was, maar ook haar thuis.

‘Hooguit drie gedichten, niet meer, je moet ook wiskunde en geschiedenis!’ schreeuwt Icky, die gezellig meeluistert met wat ze denkt. ‘Ik vond het fijner toen je ze niet meer schreef,’ moppert hij.

Even blijft ze staan, daar waar het beeld wordt weergegeven van haar favoriete camera. Ja, die tijd, die begonnen is rond haar twaalfde verjaardag en die pas sinds kort afgelopen is, sinds ze haar shakes niet meer opdrinkt. Toen ze versuft was en niets meer deed. Ze kijkt uit op een plek in de verte. Daar ligt een met zand en stof bedekt ruimteschip. Een scheepje eigenlijk, met nog een losse capsule ernaast. Het voertuig dat van de aarde komt.

Romi steekt een hand in haar broekzak en voelt metaal. De sleutel van haar dagboek! Opgelucht laat ze het voorwerp los en loopt door. Het idee voor een dagboek komt uit een oud verhaal dat ze vaak bekijkt. Alle opmerkingen van medebewoners dat er veel handiger manieren zijn om dingen te noteren negerend, had ze er eentje uitgeprint. Met een slot, en een sleuteltje. Regelmatig schreef ze daar gedachten in op, gewoon, met een pen. Die gingen meestal over hoe ze hier weg zou kunnen komen. Terug, naar die planeet die zo vertrouwd en toch zo onbekend was. En haar allermooiste haiku’s kwamen erin.

‘Opschieten!’ roept Icky. ‘Het is al veel te laat!’

Romi maakt een paar grote sprongen en denkt grinnikend terug aan een boek waarin de hoofdpersoon verlangend droomt over een ruimtereis en zich verheugt op het gebrek aan zwaartekracht. Zelf verlangt ze juist naar de planeet die haar bewoners als een grote, krachtige, beschermende magneet naar zich toe trekt om ze bij zich te houden. Op een dag gaat ze, dat weet ze zeker. Ze vindt wel een manier. Zou je er nog naar buiten kunnen, net als vroeger? Dat heeft ze in beeld en geluid meegemaakt. Je kon er in de zon liggen, en in de regen lopen, en ademhalen zonder je in een beschermende bubbel te hullen. Boos kijkt ze naar de projectie van de plek waar ze woont die bij het weerbericht staat. De overbekende ronde structuur met vijf armen die als een gestrande zeester tegen het oppervlak van Mars lijkt te zijn gesmeten en nu verzonken ligt in de bovenste lagen van de planeet. Een grote ruimte waar alle bewoners hun bezigheden hebben en samenkomen, gangen met aan de uiteinden ruimte voor privévertrekken en onderzoekslaboratoria. Alleen door het plafond kun je in real time naar buiten kijken, de rest van de projecties van de planeet zie je indirect, via camera’s. Ze zitten verschanst in een bunker, veilig voor de vijandige atmosfeer omdat er geen dampkring is en het niet is gelukt er eentje te maken, buiten gevaar, maar ook doelloos.

‘Goedemorgen Romi,’ klinkt een vloeiende, zachte stem.

‘Goedemorgen Selda,’ antwoordt Romi, proberend haar slechte humeur niet te laten doorklinken in haar woorden. Mislukt. ‘Slecht geslapen?’

Met een zucht mompelde Romi iets bevestigends. Ja zeggen leverde het minste gedoe op. Selda is hier ontstaan, een organische robot met echt DNA dat bijna menselijk is. Ze is gemaakt om de psychische toestand van de bewoners in de gaten te houden, samen met Yanthe, de menselijke arts. Maar Romi, die hier opgegroeid is en net zo menselijk als het embryo dat ze ooit was geweest, vindt haar al zolang ze zich kan herinneren bloedirritant. Vroeger ging het nog wel, al had ze de blik die de vrouwenfiguur in haar ogen had als ze haar vragen stelde en spelletjes met haar speelde altijd vervelend gevonden. Maar nu ze haar vijftiende jaar in is gegaan, kan ze haar steeds minder goed verdragen. Met een zucht loopt ze naar de wand. Via een videoscherm staren de kale rotsen haar pesterig aan. Ze grijpt een rondo van het schap, en een shake, die ze straks weg zal gooien.

‘Nou, als jullie steeds hetzelfde maken, kunnen jullie ons net zo goed gewoon elke morgen via een pil of een shot alles toedienen wat we nodig hebben.’ San lacht.

‘Daar is ons zonnetje in huis,’ roept hij vrolijk.

Ondanks haar chagrijnige bui voelt Romi haar mondhoeken omhoogtrekken. San is er al sinds zij er is. Al voor ze Icky kreeg. Ze kan zich de prik nog herinneren. Ze weet dat ze vijf jaar was, want dat was de leeftijd waarop kinderen hun chip kregen. Nou ja, in theorie dan, want zij is de enige. Sinds de duisternis intrad, is er geen mens meer bij gekomen.

‘Toch jammer dat er nooit meer iemand bij komt,’ moppert Romi.

‘Vind ik ook. We kunnen wel wat nieuw bloed gebruiken.’

Romi zet haar tanden in de rondo, die smaakt naar suiker en vet en haar lichaam vervult met een aangename gloed die haar humeur iets beter maakt, al weet ze dondersgoed dat de smaak slechts een illusie is en dat ze in werkelijkheid een van de ultragezonde baksels van Hanne eet. Eén ding moet ze hun kokkin en tuinierster nageven: haar maaksels smaken lang niet zo gezond als ze zijn. Ze kijkt San aan. ‘Niets nieuws onder de zon?’

Al jaren begint ze elke dag met deze vraag. Telkens weer hoopvol. Er moet toch ooit iets veranderen. Maar al zolang ze zich kan herinneren antwoordt San ontkennend. ‘Niets nieuws onder de zon.’

Romi stopt het laatste stuk rondo in haar mond en kauwt gedachteloos, starend naar de stormachtige lucht.

‘Wil je weer eens naar buiten? Zodra de stormen zijn gaan liggen kan ik dat wel voor elkaar krijgen.’

Met een glimlach draait ze zich naar San. Hij drinkt uit een grote mok met een plaatje van een aards ruimtestation erop. Als je er warme vloeistof in schenkt, wordt een raketlancering zichtbaar.

‘Wat ga je doen vandaag? Na je lessen bedoel ik, want die ga je natuurlijk netjes volgen, zoals het een braaf kind betaamt.’

‘Natuurlijk,’ zegt Romi spottend. ‘En daarna ga ik een stukje wandelen in het bos en even zwemmen in zee met de dolfijnen en een potje basketballen met mijn vrienden.’

San staat op van het magnetische schijfje waar hij op zat. ‘Zolang je dat allemaal maar virtueel doet, vind ik het prima!’

‘En ga jij dan…’ Elke ochtend dezelfde vraag. Maar ze moet hem stellen. Zonder het antwoord kan ze niet aan de dag beginnen. Ze moet haar toverdrank hebben. Haar illusie.

‘Dan ga ik verder met mijn pogingen de verbinding te herstellen.’

2

Mars

Romi loopt naar de ruimte waar ze haar lessen moet leren.

‘Kom op, je bent bijna te laat,’ zegt Icky, die de vorm van een stokstaartje heeft aangenomen en kaarsrecht voor haar neus zweeft, met zwarte wenkbrauwen en twee puntige, zo op het oog vlijmscherpe tandjes. ‘Je hebt een overhoring geschiedenis,’ zegt hij streng.

‘Jaja, mompelt Romi. Ze gaat zitten in een kleine ruimte die bestaat uit een groot, rond beeldscherm dat in directe verbinding staat met haar chip. ‘Al zie ik daar het nut nog steeds niet van in. Alle kennis zit in mijn chip, dus die tests slaan nergens op.’

‘Wel waar,’ zegt Icky, die in een duistere geest uit een fles verandert en zich een diepe, dreigende stem aanmeet. ‘Je moet leren om de juiste kennis op de goede plek te plaatsen. En het verleden is de basis voor de toekomst.’

‘Ja, maar ik leef vandaag, en vandaag ben ik het zat. Dus ik zal die stomme test doen, en daarna ga ik een reisje maken. Dus ga weg, hou je mond, bek of wat je dan ook hebt, want zo kan ik me niet concentreren.’

Icky vouwt zijn virtuele handen en maakt een buigend gebaar.

Les, denkt ze nonchalant, terwijl ze op een schommel gaat zitten die in de ruimte hangt. Ze heeft gemerkt dat ze zich het best kan concentreren als ze zachtjes heen en weer wiegt.

Goedemorgen, Romi, zegt een montere stem die zowel van een man als van een vrouw zou kunnen zijn. Ben je er klaar voor? Romi hoeft het antwoord alleen maar te denken. Goed. Je weet, het gaat niet om een cijfer, maar om de vraag of je de kennis hebt opgedaan. Dus geen stress, als het niet lukt, is er morgen weer een dag. Hier komt vraag 1:

Wie heeft de kolonie en de Pit opgericht en waarom?

‘De Vader, de beste en vreemdste onderzoeker van zijn tijd. Om een uitweg te bieden voor het geval het op aarde mis zou lopen, zodat het voortbestaan van de menselijke soort zou worden gegarandeerd,’ draait Romi op verveelde toon haar les af.

Ø

Als ze anderhalf uur later opstaat, heeft ze kramp in haar hersens. En in haar armen, benen en billen want hoewel de kunstmatige intelligentie die haar onderwijst haar een paar keer haar ledematen heeft laten rekken en strekken, is ze toch stijf van het zitten op de schommel. Ze zit graag in vreemde houdingen. Vroeger al, toen ze klein was, probeerden San en Selda en de anderen haar steeds zover te krijgen dat ze rechtop en stil op een stoel bleef zitten, maar dat was aan Romi niet besteed. Snel holt ze naar buiten, blij dat ze de test heeft gehaald. De rest van de dag is ze vrij! Morgen moet ze aan een nieuw blok leerstof beginnen. Maar dat is morgen pas. Vroeger mocht Romi zelf bedenken wanneer ze les had, zolang ze maar aan voldoende uren kwam. Maar sinds aan het licht kwam dat ze achterliep en dat ze daarbij ook nog met het urenregister had geknoeid, wordt ze streng in de gaten gehouden. En daar is ze, al zal ze het nooit toegeven, best blij om. Soms is het fijn om niet alles zelf te hoeven bedenken en te spelen alsof ze op een van die scholen op aarde zit die ze kent uit boeken en films. Romi huppelt met grote hinkstapsprongen door de centrale ruimte en grist snel een Steranas van de schaal. Haar tanden dringen diep in het zoetzure vruchtvlees door. Een glimlach glijdt over haar gezicht als ze denkt aan de blijdschap waarmee Hanne, die altijd bezig is met haar planten en gewassen op haar akkers die half bovengronds zijn en worden beschermd door stevig geprint plastic, haar nieuwe creatie had gepresenteerd.

Gelukkig komt ze niemand tegen. Ze duikt haar gang in, en snelt naar haar Vergezicht, die aan haar slaapkamer grenst. Snel grijpt ze Poezie mee, die nog steeds op zijn rug ligt. Het sleuteltje van haar dagboek stopt ze weg in de grote schelp, die haar liefste bezit is omdat hij van de aarde komt. Vaak drukt ze hem tegen haar oor, want dan hoor je de zee, zeggen ze. De ruimte van ongeveer twee vierkante meter biedt precies genoeg plek voor een zitplaats, in Romi’s geval een op een magnetisch veld balancerende schommelende hangmat waar ze in kan liggen terwijl ze via het plafond de ruimte in staart. Vergezichten bieden uitzicht op het heelal. Door middel van een telescoop word je boven het Mars-perspectief uit getild en kun je naar de sterren kijken. Hier is Romi het liefst. Al zolang ze zich kan herinneren komt ze hier zo vaak ze kan. Ze droomt, tekent, luistert naar verhalen van vroeger, die ze vindt in de enorme bibliotheek van beeld en geluid waar ze via haar chip altijd binnen kan stappen. Ze slaapt er soms zelfs, in plaats van in haar bed. En droomt dan van later. Van de dag waarop ze kan ontsnappen. De dag waarop ze terug kan naar huis.

Het verhaal waar ze vanmorgen een test over maakte, kan ze wel dromen. Over de man die deze kolonie begon. Over hoe hij, met behulp van een paar anderen, een basis maakte voor aardbewoners, die hij de Pit doopte. Vlak onder de grond, met zicht op de hemel via de plafonds, maar verscholen, veilig voor de stormen. Over hoe ze een onderzoeksbasis oprichtten, en hoe hier de eerste akkers werden gemaakt met organismen die een gas verspreidden dat de koude planeet op zou warmen, zodat de ijskappen zouden smelten en er water zou ontstaan. En de nieuwste robots, die de kolonie bouwden en de grond bewerkten, vrij van de behoefte aan zuurstof. Vaak keek Romi jaloers toe hoe ze uren buiten konden blijven, zonder bescherming. Over de ruimtemissies, waarbij ze bevoorraad werden door raketten, en nieuwe bewoners. En over hoe zij hier werd geboren, uitgebroed door een machine. ‘Je bent precies goed zoals je bent,’ zeggen ze altijd als ze naar haar achtergrond vraagt. Als Romi dat hoort, wil ze heel hard schreeuwen, of slaan, of bijten. Vaak droomt ze over haar dag. De dag waarop zij naar de aarde mag.

‘Vertel nog eens over daar, over vroeger,’ had ze San misschien wel duizend keer gevraagd.

‘Waarom wil je daar toch altijd over horen?’ was het standaardantwoord.

‘Omdat ik wil weten hoe het daar is.’

En dan vertelde hij. Over zijn eigen leven, als ruimtevaartonderzoeker bij een op aarde beroemd instituut. Hij werkte aan plannen voor een eerste ruimtekolonie, maar de uitvoering daarvan lag nog mijlenver in de toekomst. Over die dag, waarop iemand hem vroeg of hij niet eens wat sneller over de grenzen van de aarde zou willen kijken. Altijd kreeg hij dan glinsterende ogen, als een kind dat een cadeau krijgt waar hij al maanden om zeurt. De laatste jaren vraagt Romi niet meer. De herinnering aan het moment dat alles anders werd, staat in haar geheugen gegrift. De dag dat de verbinding werd verbroken. De dag waarop de grote duisternis zijn intrede deed.

Ø

Ze was jarig geweest. Poezie had een strik om zijn nek. Ze mocht naar buiten, in een Bubbel, een doorzichtig stralingsveld dat bescherming biedt tegen de gassen op Mars en zuurstof bevat voor een aantal uren, zodat je een tijdje buiten rond kunt lopen. Maar het leukst was het geweest toen San haar wakker kwam maken. Hij had haar een taartje gegeven. Taartjes waren er niet in de Pit, maar speciaal voor vandaag had ze er eentje uit mogen kiezen. Daar verlangde ze al jaren naar. Het kwam door een oud boek dat ze op internet had gevonden, waarin een prinsesje op haar verjaardag alle mogelijke taartjes kreeg die je maar kon bedenken. Sinds die tijd was ze zelf taartjes gaan tekenen, als een tovenaar. Dat was voor de haiku’s. Met haar vingers maakte ze de vormen in de lucht, die voor haar ogen tot leven kwamen in een extra dimensie die ze altijd kon zien sinds ze de chip had. En ze zocht naar oude afbeeldingen van recepten. Al weken van tevoren was ze rond gaan surfen op oude websites. Ze had plaatjes bekeken van mensen met witte schorten aan en mutsen op die banketbakkers werden genoemd en had zich een voorstelling proberen te maken van de smaak van al het roze, donkerbruine en roomwitte gebak dat ze daar zag. ‘Maar hoe smaakt dat dan, San, vertel nog eens?’

San had verteld. En samen hadden ze bedacht wat ze dan het allerliefste wilde. Ze waren met het plaatje naar de keuken gegaan, en de Kookbot was voor haar aan de slag gegaan, met Hanne. Romi voelt nog de spanning, de opwinding, het verlangen. Maar precies op het moment dat ze met een verwachtingsvolle kronkel in haar buik een hap had willen nemen, was het alarm afgegaan. Verbinding verbroken, gonsde het door de atmosfeer. Dat gebeurde wel vaker, maar het duurde nooit langer dan een paar seconden. San was naar het controlecentrum gerend, en Romi had hem op de voet gevolgd. Maar ze had niet naar binnen gemogen. Nog ziet ze de totale paniek. Bots, San, de anderen, overal waar ze keek zag ze blinde angst. Zodra ze aan die dag terugdenkt, hoort ze de woorden in haar hoofd. ‘Terug!’ ‘Probeer het nog eens!’ ‘Gebruik het reservekanaal!’ Er werd gerend, geschreeuwd, wat ze anders nooit deden en waar Romi alleen in boeken over gelezen had.

De satelliet, die de verbinding met de aarde garandeerde, was kapot en niemand wist hoe dat kon. Van de avond van die dag kan ze zich alleen de doodse stilte herinneren. De sombere, zwijgende gezichten. Icky, die had geprobeerd haar af te leiden door een circusvoorstelling voor haar op te voeren, maar daar niet in geslaagd was. Alle neuronen en chips en cellen waren doordrongen van een verschrikkelijk besef: ze waren alleen. Op Mars.

3

Phone home

Vanaf die dag was alles anders. Zelfs de kunstmatige intelligenties waren van slag. En hoewel er maar een paar bewoners waren die van de aarde kwamen en dus wisten wat ze moesten missen, was iedereen gehuld in diepe rouw. Niemand leek in staat om verder te gaan met het leven zoals het was. Hoewel er geen direct gevaar dreigde, voelde iedereen zich alsof hun bestaan alle zin verloren had. Nu er geen verkeer meer mogelijk was tussen de aarde en Mars en de aanvoer van grondstoffen stillag, hield alles op. Ineens moesten ze zuinig zijn op de energievoorraad die ze nog hadden.

Het belangrijkste project waar ze mee bezig waren geweest was het sneller opwarmen van Mars door op een van de dichtstbijzijnde manen te werken aan een nieuwe atmosfeer die als een beschermende laag over de planeet zou komen te liggen. Nu kwamen de werkzaamheden krakend tot stilstand. En zonder die opwarming zou er nooit een klimaat ontstaan waar mensen vrij in zouden kunnen leven en ademen. Ze zaten gevangen, in de Pit, verstopt in het oppervlak van de planeet, ongenode gasten.

Romi staart naar de sterren. Het stof dwarrelt bijna tastbaar voor haar ogen. Hoe zou het zijn, daarbuiten, zonder bescherming? Net als in haar dromen, waarin ze vliegt, vrij, als een van die vogels die ze nog nooit in het echt heeft gezien? Voor ze gaat slapen haalt ze een aantal keer heel diep adem en stelt ze zich voor hoe ze haar armen spreidt, op een springplank gaat staan die ze kent van digitale plaatjes van zwembaden op aarde en dan springt ze zo de ruimte in. En zweeft, in de richting van de zon, rakelings langs de hete, likkende tongen, hoog boven Yunus, de jongste planeet, waar gassen en deeltjes grillige vormen en lichtpatronen maken. Ze gaat even uitrusten op de maan en klopt het stof uit de vlaggen die daar ooit door mensen zijn geplant. In die dromen is ze vrij. Ze leeft, ademt, voelt hoe ze eindelijk de ruimte tot haar beschikking heeft waar ze zo naar verlangt. Al een paar keer is ze zachtjes zingend wakker geworden. De dromen zijn het fijnste wat er is. En ook het verdrietigste, want ze heeft steeds meer moeite om genoegen te nemen met het leven in de Pit.

‘Ik begrijp jou niet,’ zegt Selda vaak, de robot die op haar let en altijd en overal opduikt.

‘Je hebt toegang tot alle mogelijke bronnen van vermaak. Je kunt leren, je hebt kennis. Je kunt je uitleven in een virtuele sportzaal. Je kunt helpen bij het maken van voedsel. Je kunt de kippen voeren.’ Kippen! De grootste levende dieren die in de kolonie aanwezig zijn. Meegenomen door de Vader, omdat ze het groenafval snel om kunnen zetten in mest voor de gesloten kassen waar groenten worden geteeld. Als Selda zoiets zegt, kijkt Romi haar kwaad aan.

‘Goed, geen kippen. Ik heb je al voorgesteld een virtueel vriendje voor je te maken, maar dat wil je niet. Ik weet het niet meer. Zeg dan wat je wel wilt!’ Romi geeft niet eens antwoord meer, ze schudt Selda af als een lastige vlieg. Romi leest veel of ze neemt de inhoud van boeken in zich op door ze via haar chip te beluisteren of te ervaren. Soms via de tekst die aan haar voorgelezen wordt, soms via de beelden waarin de woorden zijn vertaald. Elk boek heeft een kleur, een stem en een tempo. Vaak leest ze door de tekst voor haar ogen op te roepen als een groot hologram. Ze leest over mensen. Over jongeren, als zijzelf. Over hoe die met elkaar omgingen. Het allerliefst leest ze liefdesverhalen. Haar favoriete boek is heel erg oud. Ze heeft het beluisterd, films en toneelvoorstellingen ervan bekeken. Romeo en Julia.

Ø

Romi zucht en vouwt haar benen uit elkaar. Op haar hurken gaat ze in de schommelstoel zitten, met moeite zoekend naar een evenwicht. Tijd voor een nieuwe poging. Niet geschoten is altijd mis. Ze vindt het een stomme uitspraak, maar toch laat hij haar niet los. Snel roept ze de beveiligingskanalen van het netwerk op. Romi weet precies hoe ze op haar eigen verbinding moet komen. Ze heeft een skyscanner geïnstalleerd, waarmee ze vierentwintig uur en achtendertig minuten per Mars-etmaal opneemt wat er in de ruimte gebeurt. Ze wil geen signaal missen. Want ze weet best hoe het zit. Sinds ze dat gesprek heeft afgeluisterd, nu een paar maanden geleden, zijn haar ogen opengegaan. Ze heeft het opgenomen met de recordfunctie in haar geheugen, om het niet kwijt te raken. San en Selda hadden in de nis gezeten in de grote ruimte, die breed uitzicht bood op een projectie van Mars en waar tafeltjes stonden en makkelijke stoelen. Je kon er wat drinken en bijpraten. Selda en San hadden niet gezien dat Romi een stukje verderop met atomen zat te kleien. Ze had stilletjes ingetuned op hun gesprek, met behulp van haar chip. Met de grootste moeite was ze erin geslaagd zichzelf te bedwingen en niet woedend op te springen. Het gesprek klinkt nog na in haar hoofd, ook zonder opname. San was begonnen.

‘Maar het kan toch niet voor altijd zo doorgaan?’ Selda had antwoord gegeven op een indringende toon die Romi niet van haar gewend was. ‘We moeten wel. We kunnen het risico niet nemen. Als er geen verbinding meer is, heeft dat een reden. Ik geloof er niets van dat ze onze oproepen zomaar negeren. We moeten ons nu stilhouden, tot zij weer iets van zich laten horen.’

‘En als dat nooit gebeurt?’

‘Dan blijven we hier,’ zei Selda.

San was opgestaan en naar het venster gelopen. Met zijn rug naar Selda had hij verder gepraat. ‘Ik weet niet of ik dat kan.’

‘Dit is waar je voor bent opgeleid. Hier heb je voor getekend.’

Woedend draaide San zich om. ‘Ja, en als ik dit geweten had…’

‘Dan had je het alsnog gedaan. Jij had die kans nooit laten liggen. Daar ben je veel te nieuwsgierig voor.’

‘Maar laat me dan nu teruggaan! Als ik het op eigen risico doe, is daar toch niets mis mee? Ik bouw een raket, dat kunnen we, als we die roestbak van de Vader echt niet open kunnen krijgen. Ik reis naar de aarde, met een van de bots. En dan kijk ik wat er aan de hand is. Want jij weet net zo goed als ik dat die satelliet nooit het enige probleem kan zijn.’

Selda had diezelfde irritante toon aangeslagen als ze tegen Romi deed als die niet hard genoeg haar best had gedaan met haar lessen. ‘Je weet best dat het onverantwoord is. Alle kansberekeningen wijzen het uit. Het is mis op aarde. Of de ramp is gekomen in de vorm van een Derde Wereldoorlog, een kunstmatige intelligentie die de mens als overbodig zag, een natuurramp, een nieuwe ijstijd als gevolg van een botsing met een meteoriet, is moeilijk te bepalen, maar de kans dat het mis zou gaan, is altijd enorm groot geweest. Dat wist de Vader. Daarom kwam hij hier. Daarbij: denk eens aan alle energie die je zou verspillen. We hebben nog wel wat antimaterie, maar niet zoveel meer. Dit,’ zei Selda, terwijl ze haar armen uitstrekte en naar de wereld om haar heen gebaarde, ‘is waar we voor gemaakt zijn.’

‘Maar we kunnen toch niet kalm af gaan zitten wachten, onwetend?’

‘Als er iets van daar is overgebleven, dan komen ze wel weer naar ons toe. Dat kan morgen zijn, of over duizend jaar. We houden het wel vol, als we zuinig zijn met de brandstof die we nog hebben.’

‘Ik niet! En Romi ook niet.’

‘Mensen…’ had Selda gezegd. Toen was ze opgestaan en weggelopen. En sinds die dag heeft Romi een grotere hekel aan haar dan ooit tevoren.

Ø

Het afluisteren had nog een gevolg: ze was opgehouden San aan zijn hoofd te zeuren. Een paar keer had ze het nog gedaan, voor de vorm. Maar nu probeert ze hem te helpen. In het geheim, want als iemand erachter komt is het afgelopen. Ze neemt signalen op, om te proberen contact te krijgen. Het kan niet waar zijn dat zij de enigen zijn in die oneindige ruimte waarvan nog maar een klein stukje ontdekt is. Romi bekijkt de laatste logbestanden. Dan keert ze, met een teleurgestelde zucht, terug naar de werkelijkheid om haar heen. Weer niks. Dit wordt niets. Het duurt te lang. Nu ze weet dat zij niet de enige is die wil ontsnappen, heeft ze meer haast dan ooit. De kolonie knelt om haar borst als een te krap zittend kledingstuk. Ze kan bijna niet meer ademen.

Romi springt overeind en loopt via haar slaapcel naar de gang. Haar maag rommelt, ze heeft honger. Niet voor het eerst moppert ze in haar hoofd op de Vader. Waarom heeft hij in hemelsnaam een toevluchtsoord gemaakt, als dat een gevangenis blijkt te zijn? Met welk nut? Hij was een wetenschapper. Maar wat heeft het voor zin om iets te ontdekken, als je er niets mee kunt doen? Nee. Romi weet het zeker. Ze moeten hier weg. Ze moeten ophouden alle energie te stoppen in het ontwikkelen van het leven hier, maar het laatste beetje gebruiken voor een reis naar huis. Ze moeten weten wat er is gebeurd op aarde, ook als het erger is dan ze zich nu voor kunnen stellen. Want dit, hier zitten, als overlevenden, wachtend tot iemand hen komt halen, is geen doen. En als het mislukt en dat betekent dat er geen mensen meer over zijn, daar of hier, dan is dat pech. Met zweefsprongen gaat ze naar de grote tent. Even wordt haar blik vastgehouden door een schaduw buiten. Een van de zandtornado’s zwerft in de richting van de kolonie. Romi is niet bang, ze weet dat een magnetisch veld ze beschermt. Ze ziet hoe het zand over de raket van Vader heen raast. Even lijkt die opgetild te worden. En dan ineens weet ze het. Ze moet erheen.

‘Daar krijg je gedonder mee,’ zegt Icky, met een opgeheven vingertje.

‘Hou je kop, jij virtuele, kunstmatige mafkees!’

4

Terug naar toen

Pas als ze drie keer sorry heeft gezegd, praat hij weer tegen haar. ‘Hey Icky, allerknapste, leukste en slimste Icky-van-mij! Zoek eens een gaatje in de beveiliging?’

‘Nee. Ik beroep me op de eerste wet van de robotica. “Een robot mag een mens geen letsel toebrengen of door niet te handelen toestaan dat een mens letsel oploopt.” En als ik doe wat jij me nu vraagt, breng ik je in ernstig gevaar.’

‘Leuk bedacht, maar jij bent geen robot. Jij bent alleen maar een stomme kunstmatige intelligentie met een holografische verschijningsvorm. Verder ben je helemaal niets. En voor kunstmatige intelligenties die aan persoonlijke chips zijn toegewezen geldt maar één wet: die moeten luisteren naar de eigenaar van de chip. En dat ben ik, dus doe wat ik je opdraag!’ Romi klemt haar armen over elkaar alsof ze tegen een klein kind praat. Icky moppert en neemt de vorm aan van een reusachtige buitenaards aandoende octopus met kronkelende tentakels. ‘Die wetten deugen niet. Het is idioot dat de wetgeving voor kunstmatige intelligenties ontbreekt! Ik weet zeker dat dat op aarde beter geregeld is. Of was, want die bestaat met negenennegentig procent zekerheid niet meer, dus ik begrijp niet eens waarom ik dit moet doen.’

‘Ja, maar we zijn niet op aarde, we zijn hier. Je zult het moeten doen met wat je hebt. Dus aan het werk nu! Ik moet een Bubbel hebben, en een tijdvenster waarin ik ongezien naar buiten kan.’ Icky neemt de vorm van een grote, zwarte herdershond aan. ‘Jij vergeet iets,’ gromt hij dreigend. ‘Weet dat je met een kunstmatige intelligentie versie 3.3 te maken hebt. Ik heb ook gevoel!’

‘Oké,’ zegt Romi met een diepe zucht. Ze kijkt naar hond Icky, houdt haar hoofd scheef en laat haar haar veranderen in schattige blonde krulletjes die over haar schouders vallen. Met grote ogen kijkt ze naar hem op en vormt een hartje met haar handen. ‘Alsjeblieft, allerliefste Icky-van-mij?’

Icky verandert in een witte kat. ‘Dat is al beter. Nog even tussen mijn oren kriebelen en dan ben ik om. O, en onder mijn kin.’ Glimlachend doet Romi wat haar wordt gevraagd. Even later verdwijnt Icky uit beeld. Romi weet dat hij gaat rekenen en dat het even zal duren voordat hij een paar gaatjes in de mazen van de controlesystemen en de planningen heeft gevonden waar hij voor haar een paadje uit zal kunnen stippelen. Verlangend kijkt ze naar de muur, waar rossige rotsen zich aftekenen tegen een koperen lucht. Het is alweer veel te lang geleden dat ze buiten heeft gespeeld. Regelmatig gaan er onderzoekers op expeditie, maar dat zijn bijna altijd robots. Mensen kunnen alleen naar buiten als ze zich hullen in een Bubbel. Romi kan zich de laatste keer dat ze mee mocht nog herinneren alsof het gisteren was. Terwijl ze in een bewegingsruimte haar dagelijkse oefeningen doet, bekijkt ze de herinnering daaraan nog eens in kleur. Ze was tien geworden, die dag.

Ø

‘Romi! Opstaan! Lang zal ze leven hieperdepiep, het is tijd voor je cadeau!’

Romi knippert met haar ogen. San staat stralend in de opening van haar slaapcel, achter hem staat Selda. Icky heeft zichzelf de gedaante van een prachtige tropische vogel aangemeten en zingt haar vrolijk toe. Poezie miauwt ‘Happy Birthday’ in canon. Vol verwachting springt Romi overeind.

‘Doe een onderpak aan dat je temperatuur regelt,’ zegt San. ‘Al zou jij dat niet nodig moeten hebben... Nou ja, voor de zekerheid!’

Verbaasd geeft Romi haar chip de opdracht haar kleding aan te passen. Even later draagt ze een nauwsluitend pak dat haar temperatuur constant houdt.

‘Kom,’ roept San, die enthousiaster is dan Romi hem ooit heeft gezien. ‘Tien jaar! Hier, eet een reep, en drink wat. Taart komt straks.’ Hij geeft haar haar favoriete proteïne- en vitaminereep, en een flesje drank met chocoladesmaak. Kauwend en slikkend huppelt Romi achter hem aan, door de gang naar de grote zaal.

‘Gaan we niet ontbijten?’ vraagt ze nieuwsgierig.

‘Nee, we gaan iets veel leukers doen. En schiet op, want het is nu goed weer, maar dat duurt niet lang meer. Kijk, Phobos gaat net onder.’

Romi kijkt naar rechts, waar op de wand van de gang een projectie van het oosten van Mars te zien is. Ze ziet hoe de aardappelkleurige maan langzaam naar de horizon zakt. De lucht buiten is roodbruin als altijd. Er is geen storm te zien. Weids strekt de vlakte zich uit in de verte. Heel ver weg kan Romi een glimp opvangen van het gebergte. De top van de Olympus steekt boven de wereld uit. Als ze daar toch eens op zou kunnen staan, dan zou ze vast een stuk meer van de planeet zien. Verlangen stroomt door haar aderen.

Pas als San de zaal recht oversteekt en de zevende gang in loopt, begint Romi een vermoeden te krijgen. Maar ze durft het niet te geloven. ‘Waarom neem je me mee naar het missiestation?’ vraagt ze aarzelend, met zachte stem.

San staat stil, draait zich om en legt zijn handen op haar schouders. ‘Omdat jij vandaag bij hoge uitzondering naar buiten mag. We gaan een tochtje maken.’

Ongelovig schudt Romi met haar hoofd. Ze kan het niet geloven. Altijd heeft ze geleerd dat missies met mensen alleen als het echt nodig is worden uitgevoerd, omdat de beschermende Bubbel die ze moeten dragen zoveel energie verbruikt. En het stukje antimaterie dat hen van energie voorziet, wordt steeds kleiner. Maar San lacht zo breed, dat het wel waar moet zijn. Hij zou haar niet zo voor de gek houden. Selda misschien wel, maar hij niet.

De paar missies die ze heeft gezien, vooral als kleuter, toen er wonderlijke karavanen opuit trokken van robots, kunstmatige verkenners, meetapparatuur op pootjes en één of twee menselijke onderzoekers in een Bubbel, heeft ze vol verlangen bekeken.

San staat te glimlachen. ‘Ben je er klaar voor?’

Romi knikt. Ze grijpt in haar zak naar haar digitale opschrijfboekje. Ze gaat dichten vandaag.

Ø

‘Ik geloof dat ik er bijna ben.’

Met een schok keert Romi terug naar de werkelijkheid. ‘Ja? Wanneer, en hoe?’

‘Bijna zei ik toch, juffertje ongeduld!’

Net op tijd slikt ze de woorden in. Had me dan met rust gelaten. Ze overweegt om weer in de herinnering te stappen, maar ze kan zich niet meer concentreren. Gelukkig zit het belangrijkste van de gebeurtenis altijd in haar hoofd en in haar lichaam. Dat gevoel, van toen. Dat is waar ze voor leeft. In de veilige Bubbel, die meebewoog op het ritme van haar passen, had ze over de stoffige rotsen gesprongen. San had haar nauwelijks bij kunnen houden. Ze had hardop moeten lachen. Voor het eerst van haar leven voelde ze zich vrij. Alsof ze na een ondergronds bestaan van jaren voor het eerst weer zuurstof en zonlicht naar binnen zoog. Zo moest het voelen, op aarde. Dat wist ze, al begreep ze niet hoe ze aan die kennis kwam. Van pure opwinding had ze niet geweten welke kant ze het eerst op moest springen. ‘Kijk dan,’ had ze geschreeuwd, naar San, die haar via de chip kon horen.

‘Niet zo hard,’ had die lachend geantwoord. ‘En niet te ver weg, zoveel tijd hebben we niet.’

Ze had niet geweten waar ze moest kijken. Het was in het rustige seizoen geweest, vrij van storm. Hoewel de temperatuur meer dan vijftig graden onder nul was, had ze het warm gekregen van opwinding. In de Bubbel was het benauwd. Ineens kreeg ze zin het met haar meebewegende veld om zich heen kapot te snijden, uit te breken, al zou ze niet ver komen en na een paar meter naar adem snakkend en bevangen door de kou aan haar einde komen. Ze zou niet de eerste zijn. Iedereen kende het verhaal. San had haar een waarschuwing toegeslingerd, maar het was niet nodig geweest.

‘Niet verder dan daar,’ had hij geroepen, terwijl hij in de extra dimensie lijnen liet verschijnen. En gek genoeg had ze ook geen behoefte gehad om verder te gaan. Want eigenlijk was ze, onder de laag van opwinding en enthousiasme, ook een beetje bang geweest. Dit was haar wereld. Maar die zag ze bijna altijd vanonder een stolp, starend naar het plafond, ingegraven, veilig. Ooit was het de bedoeling geweest om de hele planeet te kolonialiseren. Maar dat was er niet van gekomen. Alles was in stelling gebracht, de plannen lagen klaar. De ondergrondse gangen waren voor een deel uitgegraven door intelligente graafmachines. Een nieuwe wereld zou er worden gebouwd, met koepels en steden en ondergrondse treinverbindingen. Romi had haar chip niet nodig om het voor zich te zien. Toen, daar, voor het eerst buiten, had ze het weer gevraagd.

‘Waarom zijn jullie opgehouden? Waarom is het niet afgemaakt?’ Starend naar de bergen in de verte zag ze de plannen werkelijkheid worden. Met woonunits, begroeiing, vakantieoorden aan de randen van de meren die er zouden zijn, omdat nanobots monsters van ijs hadden gebracht, die ze door de atmosfeer die ze zouden maken zouden laten smelten. San had geen antwoord gegeven. Hij had alleen gewezen. Naar die oude, verstofte raket. Ja, ze wist het best. Sinds het verdwijnen van de Vader wist niemand meer hoe het verder moest. En toen de verbinding met de aarde was verbroken, was alles krakend en piepend tot stilstand gekomen. Ze moesten zuinig zijn, niet te veel energie verbruiken.

Ø

‘Ik heb het.’ Icky klinkt alsof hij haar een nieuwtje geeft dat hij eigenlijk liever voor zich had willen houden. ‘Maar het wordt wel nachtwerk. Tussen twee en vijf ben je veilig. Er is een Bubbel, en ik kan de bewaking omzeilen. Je energieverbruik kan ik wel corrigeren met wat kunst en vliegwerk. Maar Romi, ik zeg het nog één keer. Doe dit alleen als het echt noodzakelijk is.’

Romi knikt.

5

Spoken

Geslapen had ze niet. Ze was zoals gewoonlijk om tien uur naar haar slaapvertrek gegaan. Selda had haar een paar keer vreemd aangekeken tijdens het avondeten. De avondmaaltijd gebruiken ze, in tegenstelling tot de andere maaltijden van de dag, altijd samen. Dat is een van de regels die Vader ooit had ingesteld, die nog steeds gehandhaafd worden. Er hadden knolletjes op het menu gestaan uit de kas van Hanne.

‘Hier kind, neem nog wat,’ zei ze als altijd met haar heldere, harde stem, haar wangen rood van enthousiasme. Ze schept er plezier in steeds weer iets nieuws te maken in haar tuintje onder een stolp. Het bestaat uit een afgesloten kas, omdat de atmosfeer op Mars geen akkers buiten toelaat. Het is er te koud, het zonlicht is ongefilterd en de bodem is zuur. Maar onder een beschermende bubbel heeft Hanne met behulp van bacteriën en schimmels haar eigen ideale ecosysteem gemaakt waar ze niet alleen helpt bij het opwarmen van de planeet, maar ook gewassen kan laten groeien. En ze blijft stiekem robotjes uitsturen om de organismen te verspreiden, in een poging Mars de temperatuur te geven die nodig is en zo toch een stukje van hun plan uit te voeren, ondanks het verzet van de anderen. Dat weet Romi best. Al lijkt ze de laatste tijd steeds onverschilliger te worden en steeds meer op te gaan in haar plantjes en bacteriën, die ze soms urenlang gefascineerd staat te bekijken, alsof zich daar een universum ontvouwt dat alleen zij kan zien.

‘Vandaag vijf stuks, voor elk één,’ zegt Hanne terwijl ze een schaal met gepocheerde eieren rond laat gaan. ‘Met dank aan onze brave kipkes.’ Ze is lang en stevig gebouwd, heeft twee lange bruine vlechten, helderblauwe ogen en grote witte tanden. Ze is ook verantwoordelijk voor de kippenren waar drie witte beesten rondrennen. Er waren er eerst vijf, maar er zijn er twee dood. Een gedeelte van het eten dat ze nodig hebben wordt gekweekt in een keuken annex laboratorium.

‘En, wat vinden jullie,’ roept Hanne elke avond, als de volwassenen en Romi aan tafel plaatsnemen. Het is het enige moment waarop ze met mensen onder elkaar zijn. Er is nauwelijks onderscheid in de Pit tussen robots, kunstmatige intelligenties en mensen. Maar eten blijft iets menselijks, en ’s avonds doen ze dat samen. Hanne, kok en de tuinierster, San, Yanthe, de dokter die gesloten is als een oester en vaak meer op een robot lijkt dan Selda. De vreemdste figuur aan tafel is Vera. Vroeger, toen er nog gebouwd werd, was ze bezig geweest met het ontwerpen van bovengrondse woningen. Met haar witte dunne haar dat als een stralenkrans om haar hoofd staat, haar tengere gestalte en haar bijna lichtgevende ogen ziet ze eruit als een vreemdsoortige engel. Ze beschouwt de Pit alsof ze er niet echt bij hoort. Ze is kunstenares en maakt de meest wonderlijke creaties waar Romi op een onverklaarbare manier ongemakkelijk van wordt.

‘Ik heb vandaag iets prachtigs gemaakt,’ had ze vanavond bij het eten gezegd.

Romi had snel haar aandacht op haar bord gericht en een flinke hap groene puree genomen, die lekkerder smaakt dan hij eruitziet. Voor je het wist pikte Vera je eruit als slachtoffer en dan moest je haar creaties bekijken, voornamelijk enorme, beschilderde doeken en wonderlijke, onbegrijpelijke teksten. Ze was ongelooflijk schuw en sprong bij de minste toevallige aanraking op alsof er een stroomstoot door haar lichaam schoot, maar praten over vorm en kleur en materie deed ze het liefst eindeloos. Daar had Romi totaal geen zin in.

‘Het is zo heerlijk om te creëren,’ verzuchtte ze, met haar lepel spelend met het eten op haar bord, een zelfvoldane blik in haar ogen. Dat Vader had nagedacht over wat hij hier nodig zou hebben had Romi al duizend keer gehoord, maar hier had hij zich volgens Romi toch echt vergist. De Pit had prima zonder deze vrouw gekund.

Romi had snel haar bord leeggegeten en was opgestaan. ‘Mag ik…’

San had geknikt. Toen ze de kleine ruimte die als eetkamer was ingericht verliet, botste ze tegen Selda op. ‘Selda,’ had ze geïrriteerd uitgeroepen. ‘Hou daar toch eens mee op!’

Selda kon niet accepteren dat ze niet bij de maaltijden aanwezig mocht zijn. Zeker één keer per week hoort Romi haar klagen tegen San. ‘Ik ben de modernste robot hier! Ik zit stukken slimmer in elkaar dan jullie, en toch sluiten jullie me buiten!’

‘Jij hebt geen voedsel nodig,’ had Romi al een paar keer kwaad uitgeroepen, maar Selda had haar woorden genegeerd. Elke avond staat ze bij de deur van de eetkamer te wachten. Vroeger had Romi het zielig gevonden, maar inmiddels vindt ze het alleen nog maar irritant.

Ø

‘Nog een halfuur. Ik zou me maar vast klaar gaan maken!’ Icky zweeft als een kwetterend vogeltje rond haar hoofd.

Romi schrikt op uit het spel waar ze in verdwenen was. Via haar chip heeft ze in een virtuele dimensie haar lievelingsspel opgeroepen en op de aarde van vroeger steden gebouwd. In de boeken die ze kent en die allemaal op aarde zijn geschreven, kwam ze de laatste jaren vooral gamers tegen die virtueel de ruimte in trokken. Zij wil maar één ding: naar die verre planeet die toch zo dichtbij voelt. Ze schrikt op. Haar hartslag springt omhoog, zo snel dat ze een paar keer diep ademhaalt. Straks gaat er nog een alarm af bij Yanthe, dat moet ze niet hebben. Zodra een van de menselijke bewoners een gezondheidsprobleem heeft, wordt dat door de chip gedetecteerd en doorgestuurd naar de medische dienst, waar Yanthe het hoofd van is. Als ze weer tot rust is gekomen, staat ze op.

‘Is de kust veilig?’ vraagt ze aan Icky.

Die knikt. ‘Volg mij.’ Als een fladderend groen parkietje vliegt hij voor haar uit.

Romi is niet bang. Ze weet dat Icky alles ziet. Ze hoeft niet aan hem te twijfelen. Hij zal haar feilloos naar de ruimte leiden die door iedereen het balkon wordt genoemd. Daar staan de Bubbels. Voor het stukje dat daarna komt is ze wel bang. Ze heeft de afgelopen uren alle missies naar buiten nog eens bekeken. Ze weet precies hoe ze een Bubbel moet besturen. Dat is niet moeilijk, via haar chip worden de commando’s de ze denkt automatisch vertaald. Ze heeft virtueel geoefend en precies de route uitgestippeld die ze moet nemen. Als alles goed gaat moet ze er in een minuut of dertig kunnen zijn. Ze lopen langs de slaapcel van San. Gelukkig heeft hij geen directe verbinding meer met haar, zoals toen ze nog een baby was. Hij weet niet of ze slaapt of wakker is. Toch is het even net of hij voor haar neus staat. Hoofdschuddend, met die mengeling van woede, teleurstelling en verdriet die ervoor zorgt dat je je nog veel rotter voelt. Ze weet precies wat hij zou zeggen. ‘Maar Romi, je weet toch dat het geen zin heeft? Er is niets te vinden bij het ruimteschip. De losse capsule hebben we al jaren geleden leeggehaald. En het ding zelf zit potdicht en is niet open te krijgen. Als je wilt weten hoe hij daar leefde, kun je beter naar een van de opnames kijken die hij zelf nog heeft gemaakt, of naar een simulatie. Of je luistert naar onze verhalen, want wij hebben de reis allemaal afgelegd. Echt, ik begrijp je nieuwsgierigheid, maar als daar nog iets te halen was geweest, hadden we het allang gedaan.