DAAR BEN JE DAN

Ellen Andrea is ruim veertien jaar verloskundige en begeleidde meer dan duizend bevallingen. Ondanks de vele spreekuren, zwangere buiken, kraamvisites en kersverse baby’s is ze bij elke geboorte nog steeds diep geroerd en vereerd dat ze bij dit moment mag zijn om moeder en kind zo goed mogelijk te begeleiden. Jarenlang deelde ze haar ervaringen in haar populaire maandelijkse column in het tijdschrift Ouders van Nu.

Met dit boek wil Ellen (aanstaande) moeders meer inzicht geven in haar bijzondere beroep, en hen vooral krachtige verhalen mee geven en daarmee het vertrouwen voeden om het baringsproces in te gaan. Dit boek is een bundeling van de meest bijzondere, ontroerende bevallingsverhalen uit Ellens loopbaan tot nu toe. Elke bevalling is anders, maar hoe de geboorte van je kind zich straks ook aandient: je kunt het!

Ellen Andrea

DAAR BEN JE DAN

De mooiste bevallingsverhalen
van verloskundige Ellen Andrea

FONTAINE UITGEVERS

Dit eBoek is een uitgave van Fontaine Uitgevers, Amsterdam

www.fontaineuitgevers.nl

© 2022 Ellen Andrea, Fontaine Uitgevers

Omslagontwerp: Bij Barbara, Amsterdam

Omslagbeeld © Louise van den Broek, www.momentsinlife.nl.

Foto van Rif, geboren op 5 januari 2019

Opmaak: Aard Bakker, Amsterdam

Redactie: Anne van Gastel-Firet, Tilburg

eBoek verzorging: Pre Press Media Groep, Leerdam

ISBN 978 94 6404 111 8

NUR 850

Deze digitale uitgave is gemaakt naar de eerste druk, 2022 met ISBN 978 94 6404 110 1

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, elektronisch databestand of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever stelt zich echter aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave.

Lieve vrouw, lieve man, lieve lezer!

Wat heerlijk dat ik mijn ervaring als verloskundige met je mag delen. Sinds 2007 werk ik als zelfstandig verloskundige in Haarlem en omstreken: eerst als waarneemster en later in de maatschap Kleverpark in Haarlem. Acht jaar lang schreef ik mijn ervaring op papier om als column te worden geplaatst in het magazine Ouders van Nu. Op die manier deelde ik met veel ouders van Nederland hoe mijn vak eruitziet, maar probeerde ik ook mee te geven hoe magisch alles is rondom zwangerschap, geboorte en de kraamweek. Magisch, dat is een perfect woord. Mijn hart bleef bij elke geboorte diep geroerd en vereerd. Dát stukje probeerde ik in mijn columns mee te geven. Maar mijn bedoeling was ook om jullie te voorzien van krachtige verhalen en daarmee vertrouwen te voeden om het baringsproces in te gaan. Ik ben er van overtuigd dat in deze wereld die zo aan het veranderen is, een kind op de wereld zetten een natuurlijk proces zal blijven. Een vrouwenlichaam is daarvoor gemaakt. Maar door het steeds meer denken vanuit de risico’s en door alle mogelijkheden binnen de medische wetenschap, lijken we dat soms een beetje te vergeten. Natuurlijk ben ik niet tegen de ontwikkelingen binnen het medisch kunnen: dankbaar ben ik voor veel van deze dingen die ons helpen de natuur bij te staan waar nodig. Maar daarbij moeten we waken voor onnodig medisch handelen, ingrijpen in de natuur, sturen naar onze hand. Na meer dan duizend baringen van dichtbij te hebben meegemaakt, weet ik dat Moeder Natuur heel krachtig is. En ons keer op keer kan verbazen. Het bundelen van mijn verhalen heeft als doel jou deze kracht te laten zien. Hoe meer je gelooft in je eigen kracht, de kracht van je lijf, van je baby, van alles om je heen, hoe meer je de beste flow kunt vinden om de baring in te gaan. Bovendien geef ik je hiermee hopelijk het inzicht dat elke baring anders is. Elke baring is een nieuwe ervaring, de start van een nieuw leven. Miljoenen vrouwen gingen je voor, ieder met haar eigen ervaring. Weet dat er heel veel te kiezen is: wie wil je om je heen, welke plek kies je, welke interventies wil je wel of juist niet, en de belangrijkste misschien wel: welke keuze maak je om met alle omstandigheden om te gaan. Stel je hart open voor alles wat er komt. Jij kunt dit, wát de uitkomst ook zal zijn.

Veel plezier met lezen! Ik hoop dat ik een aantal weken op je nachtkastje, naast je fijne stoel of op de bank mag liggen – wellicht heerlijk om jezelf elke dag te voeden met een mooi verhaal. En als dat moment dan echt komt (want er is nog nooit een baby blijven zitten), maak jij je eigen verhaal. Zet hem op!

Liefs,

Ellen

Tante Ellen

Mijn zusje is in de keuken wortel-pompoensoep aan het maken, de kachel staat hoog. Af en toe stopt ze, om een wee op te vangen. Haar man Niels en ik rommelen wat in huis. Ik heb een matje op hun matras gelegd, mijn spullen klaargelegd. De sfeer is sereen afwachtingsvol, heel intiem, zo met z’n drietjes. We weten: de baby komt straks. Niemand in de familie hebben we iets verteld. Dit is onze bevalling. Het is altijd heel bijzonder om een bevalling mee te mogen maken. Maar deze keer is het nóg specialer, want ze is mijn enige zusje. En dan ben ik zelf ook nog zwanger.

De geboorte van Marinkes eerste was pittig, een vacuümverlossing. Deze bevalling voelt als ‘nieuwe ronde, nieuwe kansen’. Ze is overtijd, net als bij haar eerste baby. Afgelopen week hebben we het al gehad over strippen. ‘Wat zullen we doen als de baby echt 42 weken blijft zitten?’ zeiden we. Maar dan appt ze: ‘Mijn vliezen zijn gebroken. Smiley.’ Direct heb ik vlinders in mijn buik. Geen spanning. Mijn nichtje komt eraan en ik mag erbij zijn!

Met mijn twee dochters op de achterbank rijd ik naar Marinke. Achter het stuur zit niet alleen een blije tante in spe, maar ook de verloskundige in mij. Beiden zijn straks aanwezig bij de weeën, de ontsluiting en als mijn nichtje op aarde komt. Adrenaline verspreidt zich door mijn lijf.

Als verloskundige ben ik zakelijker, kan ik van een afstandje kijken en medisch denken. Het maakt niet uit of dit de bevalling is van mijn zusje of van een willekeurige andere vrouw. Als je zorg verleent, moet je het goed doen. En dat doe ik, altijd. Ik voel me zeker. Heb al zo veel kinderen op de wereld helpen zetten, dit is mijn werk. Ik kan dit.

Als de tante de boventoon voert ben ik emotioneler. Maar als ik mijn zusje toucheer, denk ik niet: jee, ik zit tussen de benen van mijn zusje. Nee, ze is een barende vrouw, zoals ik er al zo veel heb gezien. Nadat ik alle controles heb uitgevoerd, zeg ik: ‘Neem rust, het is begonnen. Ik breng de kinderen naar de oppas en dan kom ik terug.’ Langzaam schiet ik weer in de modus van tante. We zijn opgewonden: de baby komt!

Ik bel mijn collega-verloskundige Loes en spreek af dat ze aansluit als het persen begint. Soms moet je in die fase grote beslissingen maken en dan wil ik ook gewoon kunnen switchen naar de rol van zus en tante. Tot die tijd is het wij drieën: Marinke, haar man Niels en ik. We zuchten weeën weg, soms strijkt ze even neer op de bank. ‘Lig je lekker? Wil je een kopje thee?’ Ik probeer haar te helpen waar nodig. Die uren dat je weet dat de baby er bijna aankomt zijn altijd speciaal, maar nu zit er een gouden randje omheen. Vol trots kijk ik naar mijn zusje, mijn werkmodus houdt de boel in de gaten.

Om 16.30 uur heeft Marinke vijf centimeter ontsluiting. Een uur later zegt ze: ‘Ik ga toch maar naar boven om te liggen, het begint wat te drukken. En ik wil ook nog even douchen.’ Dan, vanaf de trap: ‘Ik denk dat ze zo komt!’ ‘Ga maar liggen en niet meer douchen,’ zeg ik. Boven voel ik weer: negen centimeter!

Mijn zusje is relaxed. Ik zie haar denken: Ellen weet hoe dit moet, dus het komt allemaal goed. Daardoor voel ik me nog meer vereerd. Maar nu gaat de bevalling ineens snel en dus is mijn collega te laat. Ik ben niet nerveus, want het is vaak een goed teken als een bevalling plotseling snel gaat. Bovendien weet ik dat Loes er bijna is.

Ook al ben ik nu veel meer emotioneel betrokken, ik weet wat ik moet doen. Dus zet ik mijn verloskundige-modus aan. Persen, persen, laatste wee: daar is ze! Ik pak Ava aan en doe een snelle scan. Als een baby goed geboren wordt, zie je dat heel snel. Aan de kleur, aan de bewegingen. ‘Ze doet het goed,’ zeg ik en leg haar op mijn zusjes buik. Dan doe ik een pas achteruit. Dat eerste moment van ouders met hun baby is zo speciaal. Daar hoort niemand bij, ook haar zus niet. Dit is van hen.

Vrij snel neemt de tante in mij het over: ‘Kijk nou, wat een mooie baby. Wat is ze mooi! Wow, ze is er! En ze lijkt op jullie!’ zeg ik. Ik realiseer me: Ava wordt in nog meer liefde geboren. We maken veel selfies, dat doe ik normaal nooit. Maar er is niemand om een foto van ons te maken. Vijf minuten na de geboorte komt Loes binnen. We spreken alles gauw door en dan zegt ze: ‘En hoe is het met de placenta?’ Ik glimlach. Kijk, dat was ik dan wel even vergeten: ik was te druk met genieten van mijn nichtje.

De magische uren zijn nog niet voorbij. Wat is dit mooi. Ik kijk Ava wat beter na, knuffel haar, leg haar weer bloot bij haar moeder en help met de borstvoeding. We kijken en lachen. Dan is het tijd om de rest van de familie in te lichten.

Ik moet denken aan wat Marinke zei op het moment dat Ava werd geboren: ‘O, ik gun jou ook zo’n bevalling!’ Tranen. Om Ava, om deze mooie bevalling en een beetje omdat thuis bevallen ook zo op mijn wensenlijstje staat. Dat is bij de eerste twee helaas niet gebeurd. Maar ik heb nog drie maanden te gaan.

Camiel!

Mijn eigen uitgerekende datum gaat voorbij. En de verjaardag van mijn dochters ook. We vieren een klein feestje, waar mijn zwangere hoofd helemaal niet naar staat. Maar ik stel me erop in en het wordt een vrolijke middag met taart, kaarsjes en cadeaus. En zonder weeën. Ook al weet ik maar al te goed dat een uitgerekende datum niets zegt, het blijft toch als ‘reservetijd’ voelen, die dagen na dé datum. Mijn meiden waren ook veel te laat, mijn zus beviel twee keer veel te laat… ik weet het eigenlijk ook wel. Maar toch! Al weken staat alles klaar voor de baby, de meiden worden ondertussen ook erg ongeduldig en elke avond is het hele huis weer spic en span, want ja, je weet maar nooit!

Ik ben bijna 42 weken als net na de lunch mijn collega Barbara voor de deur staat. We hebben besloten het strippen een kans te geven. Voor we naar boven vertrekken, zetten we de meiden even achter een filmpje, zodat Niels bij me kan zijn. Barbara constateert al een paar centimeter ontsluiting en brengt de herinnering terug aan hoe een wee ook alweer aanvoelt… au! Maar inmiddels heb ik er alles voor over om een eind te breien aan deze zwangerschap. Ik ben er zo klaar voor! Barbara en Niels verlaten de slaapkamer. Ik probeer me nog meer in mijn cocon te hullen en zet opnieuw de hypnobirthing-sessie op. Meer mindful kan ik niet zijn, bedenk ik me.

Een uurtje later kom ik beneden en terwijl ik een kopje thee zit te drinken, merk ik dat ik geen lekkere zithouding weet te vinden. Niels vertrekt met de meiden naar de speeltuin en ik richt me op een klein hoopje was dat nog gevouwen moet worden. Ook tijdens het was vouwen voelt het onrustig in mijn buik. Dus haal ik de weeën-app maar eens tevoorschijn. Na een paar krampen zie ik in het grafiekje dat ze best snel komen en al best lang duren! Zou dit dan toch…? Weer een half uur later ben ik blij dat Niels binnenkomt, want die laatste paar weeën waren best pittig. We bellen snel zijn ouders en vertellen dan aan onze dochters dat de baby nu echt zal komen. De oudste krijgt een glimlach op haar gezicht, die er, blijkt later, nog drie dagen op blijft zitten. Wauw, wat is ze blij! Huppelend gaan ze samen met opa mee en ik barst in hormonale tranen uit. We krijgen een baby!

Collega Marije komt tegen de avond binnen met haar spullen. De weeën worden steeds gemener en ik heb het gevoel dat het best snel zou kunnen gaan. Ik wil me helemaal richten op het ‘moeder worden’ en niet als verloskundige denken, dus het is fijn dat ze er is. Barbara komt ook. Ze gaat in een hoekje van de kamer zitten, straks zal ze de rol van kraamverzorgster op zich nemen, de o zo belangrijke assistente.

De weeën zetten nu echt goed door. Na een douche weet ik soms niet meer waar ik het moet zoeken. Een hevige spierkramp rond mijn bekken en billen komt bij elke wee weer terug en die pijn lijkt wel honderd keer erger dan de pijn in mijn buik. Geen oplossing uit de trukendoos van Marije en Barbara wil helpen en omdat de baby niet heel snel wil zakken, lijken die laatste centimeters in mijn hoofd veel te lang. ‘Wanneer is dit voorbij!?’ wil ik zo graag aan Marije vragen, maar ik weet dat zij geen antwoord kan geven en ik weet zelf ook wel dat het duurt zo lang het nodig is.

Dan krijg ik ein-de-lijk goede persdrang! Marije breekt mijn vliezen en ik mag persen. Nu voel ik het hoofdje dieper komen, en dan weet ik ook: als dit voorbij is, zal de pijn weg zijn! Mijn weeën blijken niet heel sterk, want ik moet op eigen kracht de baby eruit persen. Veertig minuten zijn daarvoor nodig, wat een rotklus. Marije coacht me, Niels moedigt me enthousiast aan en Barbara staat naast me met een koude washand. Tussen de weeën door kijk ik even om me heen en benoem steeds dat ik er zo van geniet dat we thuis zijn.

Dan laat ik, met de spiegel tussen mijn benen, rustig het hoofdje geboren worden, alsof ik andermans bevalling aan het doen ben. Marije begeleidt de handen van Niels naar de baby en hij legt een nat glibberig mensje op mijn borst. Eindelijk! Hij is er! Camiel is geboren!

Weer aan het werk

Mijn verlof is voorbij. En hoewel ik hoopte dat ik dan vol energie weer de maatschappij zou betreden, zou ik na mijn derde baby toch beter moeten weten. Wederom zo’n o ja-momentje. Nou zijn de laatste weken van mijn verlof niet geheel rustig verlopen, want kamperen met drie kleine kinderen blijkt toch niet zo’n groot succes als we dachten. Na tien dagen was de pret echt voorbij. Als we weer thuis zijn, slaapt onze kleine man meteen de hele nacht door in zijn eigen bedje. Zucht. Goede keuze gemaakt om weer naar huis te gaan. De meiden zaten luid zingend achter in de auto op de weg terug en Niels en ik keken elkaar aan: voor wie stonden we eigenlijk op dat drukke kinderveld op de camping?!

Als ik in de week voor mijn eerste spreekuur op de praktijk rondscharrel, kom ik al wat dikke buiken tegen. Een daarvan is die van Monica. Ik zag haar en haar man bij de eerste controle op het spreekuur, zwanger van de tweede. Toen ging ik met verlof, en nu staat ze met dikke buik voor me, de veertig weken gepasseerd. Ze is het zat en spat bijna uit elkaar van de hormonen. Ze heeft een afspraak bij Loes: zij probeert haar te strippen om zo de bevalling op gang te brengen. Omdat mijn eerste dienst pas over een week begint, zal ik haar wel niet meer zien, misschien nog een keer in haar kraambed. Ik wens haar veel succes.

Dan is het een week later en is de spoedtelefoon van mij. Ik wil net aanstalten maken om naar bed te gaan, als Bas belt. Zijn vrouw Monica heeft weeën! Het eerste wat Monica zegt als ik binnenkom is: ‘Mijn vliezen zijn geloof ik net gebroken.’ En daarna: ‘Ik dacht al dat jij bij mijn bevalling zou zijn toen ik je zag op de praktijk.’ Ondertussen puft ze wat weeën weg en als ik vier centimeter bij haar constateer, komen de tranen van opluchting. Ze is zo blij dat de baring vanzelf is begonnen, want de volgende dag stond de inleiding gepland bij de gynaecoloog.

Omdat Monica en Bas op een bovenwoning wonen met twee steile trappen, bel ik of het ziekenhuis een plekje heeft. We mogen komen en stappen de auto in. Eenmaal op de verloskamer zie ik meteen dat de weeën van Monica flink zijn toegenomen. Ze roept iets over pijnstilling, maar ik weet dat dat eigenlijk niet haar eerste wens was. Ik toucheer nog een keer, vijf centimeter, maar weet bijna zeker dat met deze pittige weeën dit laatste stuk ontsluiting niet lang meer zal duren.

Ik help haar met ademen en concentreren en al na drie weeën zie ik dat Monica goed in haar bevalling zit. Ze heeft het loodzwaar, maar puft de weeën fantastisch weg. En nog geen vijftien minuten later dient de eerste perswee zich al aan. Monica gelooft het niet helemaal, maar er is toch echt volledige ontsluiting! Nog net een paar minuten voor de volgende dag begint, om 23.55 uur, wordt er een meisje geboren. Even huilt ze hard om haar longen te ontplooien, maar al heel snel is ze tevreden en kijkt rustig en verbaasd om zich heen. Kate is geboren. De verpleegkundige en ik bekijken dit mooie moment van een afstandje.

Moe en voldaan duik ik een paar uur later mijn bed in. Met volle borsten. Mijn zoon wordt wakker als ik net in slaap ben gevallen. Terwijl hij drinkt, denk ik terug aan mijn ‘eerste’ bevalling. Yessss, ik ben er weer!

Plons

Catrien verwacht haar tweede kindje. Ze heeft al een zoon met Bart, Jonas van vijf jaar. Nu is ze samen met Robert en krijgt Robert zijn eerste. Door de coronamaatregelen heb ik Robert en Jonas nog niet ontmoet. Dus als Catrien me belt omdat ze denkt dat haar vliezen zijn gebroken, en even later een man met baard de deur opendoet, weet ik niet goed wie hij is. Zeker niet omdat tegelijkertijd een andere man, zonder baard, de trap af komt. Ik graaf diep in mijn geheugen en na een kort praatje valt bij mij het kwartje: Bart komt Jonas ophalen en Robert pakte wat spullen van boven. Jonas geeft zijn moeder en Robert een dikke knuffel en gaat dan huppelend achter zijn vader aan.

Vol verwachting kijken Catrien en Robert me daarna aan. ‘Zal ik je boven even onderzoeken?’ vraag ik, en voor ik het weet staan we met z’n drieën in de slaapkamer. Catrien verliest sinds vannacht kleine beetjes vocht. Ze twijfelt of het vruchtwater is, want in de ochtend was haar broek weer droog. Ik help haar op bed en luister eerst naar het hartje. Vrolijk klinkt het geluid uit mijn doptone door de kamer. Ik stel voor dat ik even meekijk tussen haar benen. Inwendig onderzoek doe ik nu liever niet, omdat er geen weeën zijn en we niet zeker weten of het om vruchtwater gaat. Zo blijft de kans op een infectie zo laag mogelijk.

Als Catrien haar billen opwipt om haar broek uit te trekken, geeft ze een gil. Een grote plons water loopt op het kraammatje. ‘Nou, dit is wel duidelijk hoor, Catrien,’ roep ik lachend, en zij en Robert lachen mee. Ik help haar met een kraamverband en leg daarna het plan uit. We gaan wachten op weeën. Ik leg uit dat het adrenalinepeil in het bloed in de avond het laagst is, en dat de kans dus groot is dat de bevalling vanavond door gaat zetten. We kletsen nog even en ik geef wat tips om de oxytocine een kans te geven: een romantische film, een voetmassage…

Die avond wil ik net aan tafel schuiven bij de kinderen als de telefoon weer gaat: Catrien heeft heftige weeën gekregen. Een half uur later sta ik hydrofielen te zoeken in de commode, terwijl Catrien puffend rondjes loopt op de overloop. Nog een half uur later hoor ik vanuit de badkamer een grommende Catrien: een perswee! Dapper strompelt ze naar de slaapkamer waar het inmiddels warm is en de spullen klaarstaan. Nog een wee later roept ze dat het hoofdje komt. Ze staat nog naast het bed en kijkt tussen haar benen. Ik graai een warme doek van het bed en ben net op tijd om haar te helpen het glibberige lijfje op te vangen. Huilend staat ze daar, een roze warm mensje in haar armen. Ik kan het niet laten om eerst een foto te maken, daarna helpen Robert en ik haar op bed.

Het mensje blijkt een schattig meisje te zijn. Ze huilt heel even om haar longen te ontplooien en kijkt daarna nieuwsgierig rond. Ik droog haar af en leg een warme doek over haar heen. Robert kan nog steeds geen woorden vinden en stamelt wel dertig keer dezelfde tekst: ‘Is ze daar nu al…?’ De kraamverzorgster komt binnen en nog geen half uur later is de slaapkamer alsof er niets is gebeurd. De beschuit met muisjes wordt gesmeerd en eindelijk kan Robert iets meer uitbrengen. Trots vertelt hij haar naam: Floor is geboren!

Knallend begin

Nienke is 41 weken zwanger als ik haar op het lijstje zie staan van dames die nog moeten bevallen. Haar eerste bevalling heb ik twee jaar geleden begeleid. Ze beviel toen vlot van een mooie zoon. Ik heb oudejaarsavonddienst en ik ben benieuwd of het rustig blijft. We wonen tijdelijk bij mijn schoonouders, omdat ons nieuwe huis wordt verbouwd. Als de kinderen in bed liggen, zet mijn schoonmoeder allemaal heerlijke hapjes op tafel en omdat ik dienst heb, trekken we voor de show een flesje appelbubbels open. Samen met Niels en zijn ouders hang ik rustig voor de televisie terwijl we onze goede voornemens bespreken.

Tot om 21.30 uur de telefoon gaat. Ja, hoor! Het is Tim, Nienkes man. Hoe krijgt ze het voor elkaar op deze bijzondere dag van het jaar? Lachend hangen we op. Ik kleed me warm aan, de hapjes van oma laat ik staan en rond tienen rijd ik de straat van Tim en Nienke in. Haarlem is al vol van de harde knallen. Nienke heeft nog beginnende weeën en omdat we in verband met het vuurwerk goed moeten timen wanneer we in de auto stappen, adviseer ik Nienke de wee- en even goed de kans te geven onder de warme douche. Ik drink beneden op de bank een kop thee, samen met Nienkes ouders die er ook zijn om op de oudste te passen. We lachen hard om De TV Draait Door. Een uur later komt Tim naar beneden. De weeën zetten nu goed door en we besluiten, hoeveel ontsluiting ook, naar het ziekenhuis te gaan. Ik rijd achter ze aan.

Op de verlosafdeling is het rustig. Kennelijk houdt heel zwanger Haarlem zich vanavond in. Nienke werkt hard. Wee na wee zucht ze weg als we door de stille gang rijden met de rolstoel. We arriveren om 23.30 uur bij de verloskamer. Om middernacht proost ik met de verpleegkundigen en de dienstdoende arts op een gelukkig nieuwjaar. Vanuit het ziekenhuis hebben we een mooi uitzicht op de vuurwerkshow boven Haarlem. Jammer dat ik nu niet bij Niels ben om te proosten op een mooi nieuw jaar en terug te blikken.

Maar heel lang heb ik niet om hierbij stil te staan, want een nieuwe baby dient zich aan. Nienke krijgt sterkere wee- en, haar ontsluiting schiet op en juist als het vuurwerk een beetje begint af te zwakken, perst ze binnen tien minuten een prachtig jongetje op de wereld. Zijn gehuil overstemt het vuurwerkgeknal en Nienke merkt op dat ze de hele bevalling op de achtergrond vuurwerk heeft gehoord. Wat bizar! Nadat de placenta ook nog eens vlot geboren wordt, proosten we die avond voor de tweede keer: op een mooie toekomst voor deze nieuwe Haarlemmer, welkom Floris!

Groot en sterk

Patrick is een boom van een vent. Twee meter lang, gespierde armen en getatoeëerde benen – je kunt hem niet missen als hij de praktijk betreedt, de wachtkamer vult zich meteen. Op zijn arm heeft hij een schattig meisje in een prachtige bloemenjurk. Twee speldjes met eenhoorns in haar haar. En Patrick ontfermt zich over haar alsof zijn leven ervan afhangt. Zijn vrouw Diane is zwanger van hun tweede. Ze is spontaan zwanger geworden en ze zijn nogal verrast. Want hun eerste dochter (het schattige meisje heet Tess) kwam na een lang traject door middel van IVF. Deze baby is dus een welkome verrassing. Terwijl Tess met de speelgoeddiertjes speelt, stel ik al mijn medische vragen aan Diane en Patrick, en leg hen van alles uit over voeding, hygiëne en onderzoeken.

Dan, maanden later, krijg ik Patrick ’s nachts aan de telefoon. Diane heeft weeën! Ik weet meteen wie ik aan de lijn heb, ook al ben ik net wakker uit een diepe slaap. Ik rijd over de donkere weg naar hun huis. Tess slaapt en Diana waggelt door de huiskamer. Ze zucht net een wee weg als ik binnenkom en kijkt me daarna aan met verbaasde ogen. De bevalling van Tess duurde lang. Maar deze baby lijkt, net als bij de bevruchting, haast te hebben. Nog maar een uur geleden zijn de weeën gestart, maar ze zijn nu al zo sterk, vertelt Diane. Ik zie meteen aan haar dat de bevalling al ver op gang is en luister naar het hartje. De baby lijkt nergens last van te hebben, en omdat ik voorzie dat dit vlot zal verlopen, overleggen we over de wensen voor deze geboorte. Diane had geen duidelijke voorkeur voor de plek van de bevalling maar omdat de weeën zo snel op elkaar komen en Tess heerlijk ligt te slapen, stelt ze voor om thuis te blijven.

Patrick was het hier van tevoren mee eens, maar lijkt nu toch een beetje te schrikken. Helemaal als ik vertel dat deze baby snel geboren zal worden met deze sterke weeën, en hij me een beetje moet helpen. Onrustig begint hij in de keuken te rommelen en de trap op en af te rennen. Ik haal mijn verlostas uit de auto en bel de kraamzorg. Ik probeer contact met Patrick te krijgen, maar pas als ik zijn arm vastpak en vertel dat alles goed gaat, wordt hij iets rustiger. ‘Blijf maar bij je vrouw,’ fluister ik als ik alles klaar heb gezet.

Diane heeft net geplast en wiebelt inmiddels naast het bed in de slaapkamer. Ik vermoed al wat persdrang, maar Diane heeft niet zo door dat het al zover is. Heel beheerst zucht ze de sterke weeën weg. Dan is daar een oergeluid. En gekletter op de grond. De vliezen breken en als Diane door haar hurken gaat, zien Patrick en ik al haartjes! Zijn ogen zijn zo groot als schoteltjes.

Snel help ik Diane de baby aanpakken. Bijna huilend wordt hij geboren: een flinke vent van 4400 gram! Ik help Diana op bed met haar natte, huilende baby. Daar liggen ze dan met z’n drieën in het grote bed: een glimlachende Diane, een huilende baby en een stoer uitziende man waarbij de tranen over zijn wangen biggelen. Ik grijp een van hun mobieltjes van het nachtkastje en maak foto’s. Grinnikend loop ik snel de trap af om de deur open te doen voor de kraamverzorgster. Ik kijk haar vrolijk aan: kom mee naar boven, je hebt het hoogtepunt gemist, maar dit tafereel is heerlijk.

De placenta komt ook makkelijk en een uur later ligt de familie stralend in bed. De grote zoon gaat Luc heten. En wat zal hij groot en sterk worden. Net als zijn vader.

Bananencake

De dag begint fris. En vroeg. Heel vroeg. Het is namelijk 4.20 uur als mijn telefoon gaat. En het vriest buiten. Ik ben in een diepe slaap en moet even nadenken waar ik ben. O ja. Dienst. Dit hoort bij het vak, mompel ik zachtjes als ik de warme trui aantrek die ik gisteravond klaar heb gelegd.

Tien minuten later stap ik in mijn koude auto. Ik ben op weg naar Eva. Eva krijgt haar derde baby, samen met Joris. Voor Joris is het zijn vierde baby, hij heeft al een oudere zoon. Eva heeft nu een uurtje goede weeën en daarom belde Joris mij op. Hij heeft het buitenlichtje aangedaan en zo kan ik snel hun huis vinden. Eva zucht zachtjes de weeën weg, de twee oudere meisjes liggen te slapen. De oppas is onderweg en Joris pakt vast de kruiken en doeken voor de baby. Hij oogt als een ervaren en relaxte vader die weet wat er moet gebeuren. Terwijl ik mijn handen verwarm onder de warme kraan gaat Eva vast plassen. Ik onderzoek haar op het tweepersoonsbed: het hartje van de baby maakt een heerlijk geluid in de schemerige slaapkamer. En er is al zes centimeter ontsluiting.

Ik haal mijn koude verlostas uit de auto en bel de assistentie voor bij de bevalling. Joris heeft ondertussen een pot thee gezet en schuift een bananencake onder mijn neus. Mijn hart maakt een sprongetje. Wat een heerlijk welkom. Maar eerst zet ik de spullen klaar voor de bevalling. Sommige baby’s komen sneller dan gedacht, dus wil ik alles binnen bereik hebben. Daarna duik ik in een hoekje van de slaapkamer met mijn kop thee en cake. Eva drentelt door de kamer en vangt de weeën op. Ik zie dat ze sterker worden en dat het niet lang meer zal duren. Ik stel Joris voor om de oppas straks beneden op de bank te laten, zo kunnen de meisjes lekker blijven slapen. Het zou zomaar heel snel kunnen gaan en dan is de baby er al voordat ze wakker worden. Ook voor de oppas wordt alvast een plak cake en thee klaargezet, en dan ontfermt Joris zich weer over Eva. Hij masseert haar rug, laat haar in zijn hand knijpen, moedigt haar aan.

Mijn geoefende oog heeft gelijk. Een kwartiertje later lijkt daar een lichte perswee. Ik waarschuw Eva dat het laatste stukje van de bevalling nadert. Vlak daarna breken de vliezen. En dan is er een enorme wee. Eva schrikt er toch even van. Maar ze herpakt zich snel, mede door de support van Joris. In zijn armen hurkt ze naast het bed. Daar zie ik al haartjes. Nog een wee later wordt het hoofdje geboren. Ik help Eva om haar baby aan te pakken en dan vult de kamer zich met een hard gehuil. Ik zet een pas achteruit en maak vanaf daar wat foto’s met Eva’s telefoon. De deurbel gaat en daar staan de oppas én de kraamverzorgster voor de deur. Ik zet de oppas op de bank en snel weer naar boven. Eva ligt inmiddels in bed met een roze baby en een trotse Joris aan haar zijde. Ik help om de placenta geboren te laten worden en constateer dat er geen hechtingen nodig zijn. Na het opruimen van mijn spullen, nestel ik me nog even in het hoekje van de kamer met het restje van mijn bananencake. Vanaf daar aanschouw ik dit heerlijke tafereel.

Dan hoor ik gestommel: vier kindervoetjes komen de kamer binnen. Ik pak snel weer de telefoon en film de eerste ontmoeting van de meisjes met de baby. Joris vertelt ze dat hun zusje geboren is. Meike zal ze heten. Aandachtig bekijken ze haar kleine handjes en het stompje van de navelstreng.

Later ga ik voldaan weer naar buiten. De dag is begonnen. En hoe!

Derde-kind-syndroom

Marlieke lijkt zo’n moeder die alles kan. Binnen anderhalf jaar kreeg ze twee gezonde kinderen. Beide zwangerschappen verliepen normaal en beide kinderen werden bij 39 weken vlot geboren. Haar eerste zoon Julian werd in het ziekenhuis geboren, niet omdat het nodig was, maar omdat de weg opengebroken was en een eventuele ambulance alleen ver weg van de voordeur zou kunnen komen. Haar dochter Valerie werd zuchtend geboren, de aarde op gelanceerd na een paar uur weeën in de slaapkamer.

Nu is Marlieke zwanger van haar derde. En zoals we bij veel vrouwen zien, is er sprake van het derde-kind-syndroom. Het voelt voor vrouwen dan alsof ze het lot tarten. Hoe kan het nu nóg een keer goed gaan?! Ik heb al twee gezonde kinderen, het kan toch niet zo zijn dat het nu weer vlekkeloos verloopt?! Dit soort vragen spelen vaak op tijdens de zwangerschap.

Maar ook deze zwangerschap verloopt wederom normaal. Natuurlijk is ze moe, met twee kleine kinderen van anderhalf en bijna drie jaar. Maar de bekkenklachten zijn eigenlijk zelfs minder. En ook het feit dat de kinderen zich enorm verheugen op een broer of zus, maakt een hoop goed. Tijdens het spreekuur praten we hierover. Ik probeer haar zorgen weg te nemen. De kans dat het ook nu normaal verloopt is juist veel groter: ze heeft al twee keer bewezen dat haar lichaam er goed in is.

We fantaseren over haar aankomende bevalling. Ik vraag of ze de opvang van de kinderen goed geregeld heeft. In haar ideale situatie bevalt ze ’s nachts, als de kinderen slapen. Wel maakt ze zich zorgen om de bovenverdieping: die is klein en gehorig. Ik ken Marliekes huis en zeg dat ze een enorme huiskamer en grote bank heeft. We zien samen het ideaalplaatje voor ons: ’s nachts op de bank een baby krijgen, ‘s morgens twee kinderen die wakker worden en opeens een broer of zus hebben.

Dan belt Marliekes man Thom naar de diensttelefoon. Het is 17.00 uur en de vliezen lijken gebroken. Omdat de tweede bevalling zo snel verliep, willen ze even overleggen. Thom zit zelf in de auto onderweg naar huis en we spreken af dat ik ze over een uurtje zal bezoeken. Als ik bij hen ben, heeft Marlieke al lichte krampen. Het vruchtwater is mooi helder, de baby doet het prima. Ik verlaat het huis dat nog in spitsuur is: twee kinderen zitten mij braaf aan tafel met grote ogen aan te kijken, een bord warm eten voor hun neus. Ik wens tot in mijn tenen dat de baby nog even wacht.

En ja hoor, rond 23.00 uur belt Thom weer. De weeën zetten goed door, dus ik race erheen. Beneden op de bank ligt een matras, alle spullen staan al klaar. We maken een warme kruik voor de doeken en ik bel de kraamverzorgster. Mijn verlostassen hebben alle ruimte in deze prachtig uitgebouwde huiskamer waar wat kleine lichtjes en kaarsjes Marliekes gezicht verlichten. Ze puft de sterke weeën goed weg en rond 1.30 uur wordt een prachtige dochter van 4100 gram geboren. Julian en Valerie hebben er een zus bij: Sophie.

Na deze mooie nacht duik ik thuis mijn bed weer in en denk met een grote glimlach aan hoe over een paar uur Marliekes grote wens uitkomt: twee nieuwsgierige gezichtjes die de slaapkamer binnenkomen en daar hun kleine zus verwelkomen. Wat een bofkonten!

Sterrenkijker

Nynke ken ik al een tijdje. Zij woont twee huizen naast mijn ouderlijk huis. Boudewijn en zij kwamen er wonen toen ik allang het huis uit was, maar omdat mijn ouders nog goed bevriend zijn met onze ‘oude’ buurman en zij daar ook over de vloer komen, kennen we elkaar al als Nynke in 2011 onze praktijk bezoekt voor haar eerste zwangerschap. Ze krijgen dochter Jasmijn en in 2013 volgt zoon Hidde. Nu is Nynke zwanger van haar derde kindje. Nynke is zelf huisarts, en als ik iets uit ervaring weet, is dat het soms niet handig is dat je zelf veel weet van alle medische ins & outs. Ik druk haar vaak op het hart niet zelf te gaan dokteren. Ook zíj mag bellen als ze een ‘stomme’ vraag heeft, en als ze twijfelt mag ze ons gewoon vragen om mee te denken.

Bij 40 weken is er weer dat hoofd dat te veel weet. Want hoewel het vertrouwen in deze baby groot is, wil Nynke echt niet langer dan 41 weken zwanger zijn. Dus probeer ik vlak voor de 41 weken de bevalling op gang te krijgen door haar te strippen. Er is al een beetje ontsluiting. Wonder boven wonder neemt haar lijf mijn seintje goed op en krijgt ze bijna meteen erna al weeën.

Ik heb dienst samen met eerstejaars student Luuk. Samen rijden we naar mijn vertrouwde straat. Terwijl we binnenkomen, gaan de weeën goed door. Er is bijna vier centimeter ontsluiting en omdat Nynke en Boudewijn graag naar het ziekenhuis willen waar ook hun andere twee kinderen zijn geboren, rijden we samen naar de verloskamers.

De bevalling gaat voorspoedig. Steeds meer moet Nynke zich concentreren op de weeën en drie uur na het starten van de bevalling heeft ze al acht centimeter ontsluiting. Ik breek de vliezen, want Nynke wil wel graag wat versnelling. Toch lijkt die een beetje op zich te laten wachten: de persdrang zet niet heel snel door. Als ik voel naar het hoofdje, lijkt dat niet heel diep te komen. Ik verdenk de baby van een andere ligging: zou het een sterrenkijker zijn?! Ik adviseer haar om op haar zij te draaien, zo kan de baby beter de draai in haar bekken maken. En dan barst wel de persdrang los. Nynke kan het niet meer tegenhouden, haar lijf wil niets anders dan persen. Ze draait als vanzelf op haar rug, pakt haar benen en in de diepte zien we al haartjes! Boudewijn support haar vanuit z’n tenen en student Luuk kijkt vol verwachting toe.

De baby schrikt even van deze plotselinge druk op het hoofdje: een paar minuten zakt het hartslagje, maar daarna klimt het mooi weer op naar de normaalwaarden. Dit zien we vaker bij een snelle bevalling. Nynke moet echt hard werken om het hoofdje dieper te krijgen. Maar omdat de baby het goed doet en er nog steeds progressie is, word ik hier niet nerveus van. Wel wordt mijn vermoeden steeds meer bevestigd: de baby kijkt naar boven in plaats van beneden. En ja hoor, na 28 minuten hard werken voor Nynke, kijken we een schattig gezichtje aan als hij wordt geboren.

Samen met Luuk geef ik de baby aan Boudewijn, die hun zoon op Nynkes buik legt. Melle is geboren! Hij doet het meteen prima en de bult die hij op zijn voorhoofd heeft van het persen, trekt gelukkig snel weg. Nynke moet nog wel lang bijkomen van deze pittige klus. Een derde baby zou toch makkelijker moeten gaan, zou je denken. Niets is minder waar. En geduld? Dat blijft een schone zaak!