Dagboek van een Tuinman, deel 2: ‘Lente’

1ste druk, 2021

Omslagontwerp: Jaap Wittenberg

Opmaak: Esther Noort

ISBN: 978-94-6406-705-7

NUR-code: 423, 424, 425, 707, 713

2021 Soest

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij digitaal, elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.

Van Arie Wijland verscheen eerder:

Eruit gesprongen!

Van Zaaien tot Oogsten

Dagboek van een Tuinman, deel 1: ‘Winter’ (e-book)

Met dank aan:

Mijn lieve vrouw Ewien: dank voor jouw niet aflatend kritisch zijn en onder andere het idee van de vier seizoenen!

Jaap Wittenberg: dank voor jouw coverkunstwerk en meer.

Esther Noort: dank voor de lay-out en jouw kritische inbreng.

Annelies Polderman: dank voor jouw tekstcorrecties en de bemoedigende mailtjes.

INHOUD

Voorwoord

Inleiding

Opgroeien

Wat erin zit komt eruit 2/4

Ondergronds wordt bovengronds 3/4

Tijd 4/4

Bomen die tot in de hemel groeien 5/4

De bijsluiter (1) 6/5

De bijsluiter (2) 7/4

Wachten en ongeduld 8/4

Voorjaar 9/4

Groeiversnellers en groeivertragers 10/4

De juiste maatstaf 11/4

Burgerlijke gehoorzaamheid 12/4

Izaäk 13/4

Kasplantje … 14/4

… of geloofsheld? 15/4

Samuël 16/4

Geestelijk vader zonder gezag 17/4

Groeiend geloof 18/4

Simson (1) 19/4

Simson (2) 20/4

Simson (3) 21/4

Simson (4) 22/4

Simson (5) 23/4

Grondbeginselen 24/4

Boven het hoofd gegroeid 25/4

Afscheid 26/4

Er niet tegen ‘opzien’ 27/4

Het gras is altijd groener bij de buren 28/4

Leiding tot aan de deur 29/4

Contactarm 30/4

Een loopplank 1/5

Recreatie 2/5

Buiten de perken 3/5

Scheppen en herscheppen 4/5

Alleen … 5/5

Lopend onderhoud 6/5

Snoeien 7/5

Voeding 8/5

Omkijken 9/5

In de knop

Correctie 10/5

Geknipt voor de vorm 11/5

Snoeien of klein houden 12/5

Lucht knippen 13/5

Niets meer te vertellen 14/5

Dier en tuin 15/5

De pit 16/5

Bla(d) bla(d)! 17/5

Opvoeden zonder snoei 18/5

Een tekst die bleef hangen 19/5

Cultuur en natuur 20/5

In goede aarde 21/5

Kassucces 22/5

Verwarmde kassen 23/5

‘Kasplantje’ wordt onderkoning 24/5

Voortrekken 25/5

Naar de knoppen (1) 26/5

Naar de knoppen (2) 27/5

Jozef 28/5

Jozef (vervolg)

Jozef (slot)

Jongeren in de groei met een ‘verdikking’ 29/5

Bestemming in de knop 30/5

‘God moet het doen.’ 31/5

God doet het samen met ons 1/6

Richting zoekend gebed 2/6

Mozes 3/6

Pleegouder en geestelijk vader 4/6

Mordechai (1) 5/6

Mordechai (2) 6/6

Dwarsdoorsneden van een begraven verleden 7/6

Een hoopvolle verdikking? 8/6

Abraham 9/6

Geloof! 10/6

Mosterd 11/6

‘Kleingeloof’ en ‘geloof als een mosterdzaad’ 12/6

Discipelen worden apostelen 13/6

Tussen Pasen en Pinksteren 14/6

Bloeien

Leven in een wereld met een bloeicultuur 15/6

Adres onbekend 16/6

Confucius versus Salomo 17/6

Lied van hoog niveau 18/6

Mannelijk en vrouwelijk 19/6

Vegetatieve versus generatieve vermenigvuldiging 20/6

Gods eeuwige bedoelingen gedwarsboomd 21/6

Gods paradijsprincipes 22/6

Bloeicultuur (1) 23/6

Bloeicultuur (2) 24/6

Miss Babel (1) 25/6

Miss Babel (2) 26/6

Beauty and the Beast 27/6

Saul 28/6

David (1) 29/6

David (2) 30/6

Van herder-vorst naar Vredevorst 1/7

Er niet uitzien 2/6

Bloemcultuur (1) 3/7

Bloemcultuur (2) 4/7

Flower Pow(d)er 5/7

Goddelijke gehoorzaamheid 6/7

‘Love and Peace’ 7/7

De Ster van Bethlehem 8/7

Lijden als de ‘Ster van Bethlehem’ 9/7

VOORWOORD

Lente!

De dagen worden duidelijk langer, anders gezegd: ze gaan weer lengen.

Laat Lente (denk aan ‘lengte’) nu van dit woord afkomstig zijn!

Er is weinig wat na een lange winter zo hoopvol en inspirerend is.

Een winter die toch nog ‘cool’ werd. Het weekend van 12, 13 en 14 februari bleek een ijstijd inclusief sneeuw. Ondanks lockdown en avondklok was het een tijd van genade voor Nederland, zoals een vriend verwoordde, vol oer-Hollandse gezelligheid. Een genadetijd, achteraf bekeken, ook voor mij!

Als senior-schaatser wilde ik samen met twee van mijn zoons vervlogen herinneren weer uit het vet halen.

‘Het gaat best, pa!’

Ineens ging ik onderuit en niet zo’n beetje ook!

De gevolgen waren gekneusde ribben en rug en bloed op mijn achterhoofd. Ben er nog genadig vanaf gekomen (van het ijs!). Het drukklaar maken van dit boek (vreemde uitdrukking voor een e-publicatie!) werd dan ook deels gestrekt gedaan. Inmiddels in de zesde week van mijn herstel krabbel ik op en verheug me op het voorjaar.

Het jaarlijks in borders en bermen groeiend aantal narcissen (ze verwilderen goed) staan in de gelende knop als oplichtende wegwijzers richting Pasen en een groeizaam seizoen. Lente!

Doorgaans bestaat een christelijk dagboek uit een veelheid aan stichtelijke stukjes (inclusief bijbehorende Bijbelteksten), al dan niet door meerdere auteurs aangeleverd. Dít dagboek heeft een iets andere ontstaansgeschiedenis en vraagt wat toelichting.

‘Dagboek van een Tuinman’ heeft meer dan wat wortels in een vorig boek (‘Van Zaaien tot Oogsten’). Onderverdeeld in negen hoofdstukken, de vier jaargetijden omvattend, leende het zich blijkbaar goed voor een verdere opdeling.

Zoals planten, die in voor- en najaar gescheurd, of met de spa gespleten worden, zo zette ik het mes in mijn vorige boek. Vreemd om pennenvruchten als een snijboon door de molen te zien gaan!

De gedachte dat ik er na deze indeling wel was, vervloog.

Een deel van die inhoud paste niet binnen het format van dit dagboek. Het schrijversdevies ‘kill your darlings’ heb ik op heel wat pagina’s gepraktiseerd! Dag- en subtitels, inclusief vakinformatie, moesten passen binnen de pijnlijk beperkte ruimte van één pagina.

Boven alles moest de essentie bewaard blijven. Sterker nog, het moest er beter uitkomen dan daarvoor.

De seizoenen en lessen, ontleend aan de ontwikkeling ‘van zaaien tot oogsten’, moesten als een rode (in dit geval een groene) draad op elke bladzijde beter zichtbaar worden. Boven alles moesten de inzichten van God elke dag fris en herkenbaar blijven. Kortom, mijn levensverhaal, de ontwikkeling van zaad tot vrucht, interessante vakinformatie en geestelijke lessen. Hopelijk ben ik daar, na maanden transformeren, een beetje in geslaagd.

Ik hoop en bid dat dit dagboek jou als lezer vier seizoenen lang tot zegen mag zijn. Heel veel leesplezier!

INLEIDING

Voor jou ligt de opbrengst van een leven. Uiteraard het leven van een tuinman. Als een aarde-werkman, vergroeid met grond, groente en siergewassen, leerde ik levenslessen; dwars door de seizoenen: winter, voorjaar, zomer en herfst. Een passie die me met de paplepel is meegegeven. Liefde voor het leven met vroeg-, laat- en doorbloeiers. In de beginjaren waren het groenten, maar later siertuinen.

Om je een beeld te vormen van mij, als schrijver van dit dagboek, een terugblik op mijn jonge jaren.

‘Dat vinden we wel bij de volgende verhuizing!’

Als jongen uit een onderwijzersgezin van negen kinderen was ik, om precies te zijn, de middelste. Mijn vader trouwde, een jaar later dan ik, op zijn 36e en leek na het verlaten van zijn geboortegrond, Ameide, niet goed meer te kunnen aarden.

Kortstondige vriendschappen, afscheid nemen en verkassen speelden zich zo om de vier jaar af. Kamers en andersoortige behuizingen meegerekend kom ik bijna tot de twintig! De pijn van het afscheid nemen werd soms verlicht door een verrassende vondst. Echter, het woog niet op tegen het kwijtraken van vrienden en met moeite vinden van nieuwe!

‘Meester, meester een verhaal!’

We hadden een warm en levendig gezin. Mijn vader, opgegroeid in een karakteristiek dorp aan de Lek, besloot na de beroepen van mandenmaker en boerenknecht in de avonduren het gymnasium te volgen.

Zijn doel was dominee. De klassieken, echter, werden zijn struikelblok. Uiteindelijk koos hij voor het onderwijs.

De laatste jaren lagere school zat ik bij hem in de klas. Op de vrijdagmiddagen, als het lesgeven erop zat, probeerden mijn klasgenootjes hem te bewegen tot een verhaal.

De herinneringen aan zo’n oud lokaal, het psalmversje voor maandag op het bord, de gemorste inkt rond het potje en de inscripties in de bank, hebben eveneens voor onuitwisbare indrukken gezorgd.

Als mijn vader overstag was gegaan, de kastjes keurig waren opgeruimd en de armen stijf over elkaar zaten, brak het mooiste moment van de week aan!

Hotse Hiddes, Toenga de hunebedbouwer. Bij het openslaan van deze boeken waren we niet meer op school, maar gingen op reis naar andere landen en tijden.

De betovering werd pas verbroken wanneer mijn vader vond dat het welletjes was geweest.

‘Jammer meester!’

Weinig boeken, zonder twijfel beter geschreven en literair meer hoogstaand, konden wedijveren met dit verhaal en de herinneringen aan deze uren! De liefde voor verhalen en schrijven moet ergens in die tijd zijn ontstaan.

‘Gebeurt er nou nooit een ongeluk?’

Mijn vader hield van experimenteren en besloot zonder verder overleg mijn lagere schooltijd met een jaar te bekorten. Op elfjarige leeftijd, te jong en te klein voor een middelbare school, stapte ik met mijn oudere zus Dicky op de trein van Gorinchem naar Leerdam.

Niet veel overgangen in mijn leven zijn zo abrupt en meedogenloos geweest. Ik voel nóg de tranen, het verdriet en de heimwee naar die vrijdagmiddagen!

Opgelucht en dolblij weer naar huis te kunnen kreeg de zucht naar avontuur weer vrij spel.

’Gebeurt er nou nooit een ongeluk?’, vroeg ik. Ter hoogte van de overgang bij Arkel hoorden we een enorme klap! Een wagen met vee wist niet snel genoeg weg te komen. De trein stopte en ik wilde naar buiten. Koeien liepen aangeslagen rond. Eén lag er met een ijzeren buis half om haar lijf geklemd.

Die eerste dag kwam ik thuis met vuile kleren en de geur van koeienstront!

Binnen de beschutte omgeving van de lagere school ging leren vanzelf en lezen was leuk. De loodzware schooltas, echter, bleek een voorbode van de tegenzin die ik zou gaan ontwikkelen.

Het eerste jaar was ik nog ijverig. Direct uit school, zittend in het wachtlokaal, begon ik met huiswerk. Medeleerlingen vroegen zelfs om mijn aantekeningen!

Na de verhuizing van Hank naar Ridderkerk was ik deze ijver al kwijt en dat, bleek later, voor een heel lange tijd. Het vroegtijdig verlaten van de lagere school deed me besluiten leren niet langer leuk te vinden!

De middelbare schooltijd heb ik op vijf verschillende locaties beleefd. De laatste etappe wel te verstaan thuis. Door het nu wel heel duidelijke tekort aan motivatie zakte ik voor mijn tentamens.

Zo goed en kwaad als mogelijk bereidde ik me voor op het staatsexamen. Ik slaagde en ging op mijn vijftiende naar de kweekschool in mijn geboorteplaats Gouda.

Konijnen drie hoog en Butomus umbellatus

Van jongs af aan werd ons de liefde voor dieren en planten bijgebracht. Honden, katten, kippen, kalkoenen, marmotten én konijnen hebben allemaal een rol van formaat gespeeld. Op één van mijn vroegste foto’s ben ik te zien met een forse Lotharinger tussen mijn gebruinde benen. Deze dieren hadden mijn aandacht en weinig was ons teveel om ze het naar de zin te maken. Met een geleend karretje reden we naar Almkerk voor gebruikt hout en bouwden hokken van twee, soms drie, hoog. Flats voor konijnen.

Hoe konden we weten dat onze jeugd zich drie verhuizingen later enkele jaren op vijf hoog zou afspelen!

Vreemd genoeg weerhield de passie voor dieren ons niet ze te verkopen of, sterker nog, te slachten. Boerenleven en het platteland beletten ons overgevoelig te worden. Dood en leven vergezelden ons met als duidelijk dieptepunt het verdrinken van overtollige jonge katjes!

Alles wat leefde had onze interesse, ook planten

In Kamperzeedijk, over de smalle slootplank, zag ik als vijfjarige de sierlijke zwanenbloem staan. Jaren later leerde ik tijdens mijn lessen nomenclatuur de Latijnse naam van deze plant.

Mijn vader was naast ‘Hoofd’ van een lagere school een verwoed tuinier. Samen met mijn twee broers volgden we hem op dit al vroeg ingeslagen pad. Postelein onder een oud kleed laten ontkiemen en wortels vermengd met zand zaaien was gesneden koek.

Na de kerkdienst vormde de inspectie van de tuin een vast onderdeel van de zondag. Er waren maar weinig zaken zo rustgevend als de aanblik van geordende, goed gedijende groentebedden. Als alles aangeharkt was leek de wereld wel onder controle!

Dit in tegenstelling tot ‘De toestand in de wereld’ van Mr. G.B.J. Hiltermann, die we na de zondagse middagmaaltijd op de radio volgden.

Sauerland, Siebengebirge, Saarbrücken

Mijn eerste reizen waren op papier. Met de zoveelste editie van de Bosatlas onder handbereik hield ik me op zesjarige leeftijd bezig met het nauwkeurig natekenen van Zeeland: Walcheren, Schouwen-Duiveland, Tholen. De lijntjes met korte en lange dwarsstreepjes stelden de dijken voor. In gedachten was ik op reis! Kaarten vond ik fascinerend en stelden me in staat buiten de vertrouwde paden te treden.

Niet lang daarna gingen we met de Peugeot, met ’kattenrug’, onze eerste tochten naar Duitsland maken. De auto bood geen plaats voor het hele gezin. De keren dat ‘de kleintjes’, waar ik ook toe behoorde, samen met de dienstbode thuisbleven, wachtten we gespannen. Uur na uur luisterde ik naar het geluid van de auto. Geknerp van wielen in het grind en wegdraaiende lichten op het slaapkamerbehang zijn een moeilijk te omschrijven emotie!

Met het jaar verlegden we onze grenzen. Nog steeds bekruipt me het gevoel meer dan het alledaagse te willen zien. Terugkijkend kan ik begrijpen waarom geschiedenis en aardrijkskunde zo sterk met elkaar verweven waren en me al heel vroeg boeiden. Toch kan ik na een vakantie aan de Zuid-Spaanse kusten van Andalusië verlangen naar een midweek met mijn gezin in Zeeland. Lopend in de gure wind van het naseizoen, over de ontvolkte stranden van Oostkapelle, ervaar ik steeds weer een diep gevoel van thuiskomen.

Wonen in een kippenhok.

Het einde van mijn leerperiode leek in zicht en de reeks wisselingen van school was te vergelijken met die van de vele verhuizingen.

Voor de laatste maal gaf mijn vader me de gelegenheid de middelbare school in Gorinchem af te maken en in 1973 behaalde ik mijn diploma. Met behulp van de aantekeningen en de nodige uittreksels Nederlands van mijn zus Marrie wist ik me over de eindstreep te wurmen.

De hang naar onbeperkt tuinieren had inmiddels duidelijker vormen aangenomen. Tussen Wezep en Oldebroek, dichtbij Zwolle, hadden een schoolvriend en ik een stuk grond, met daarop drie kippenhokken en een hooiberg, tot onze beschikking. Voor de uitreiking van mijn diploma moest ik dit veel interessantere bestaan kort onderbreken. Er klonk een licht gemompel toen ik de aula binnenkwam: ‘Wijland heeft het gehaald!’ Ik hoorde er een onderdrukte verontwaardiging in.

Terug op ‘het land’ brak er een periode aan die zich met weinig andere ervaringen laat vergelijken. De gesprekken met mijn schoolvriend waren oeverloos. We werkten met overgave tussen snijbonen, peulen, sperziebonen en massa’s bloemkool.

In de stilte verslonden we boeken. Tijdens de uitgebreide pauzes lazen we en op eindeloze avonden lazen we tot we gingen slapen. Eén ding was zeker, ik was op zoek en nog niet van plan het in de maatschappij te vinden!

Scheppend bezig zijn

Terugziend is de keuze niet erg opzienbarend geweest. De liefde voor spinazie (en alle andere zaken die groeiden) was me met de paplepel toegediend. Echter, geen groenten maar siergewassen kregen mijn voorkeur!

In 1978 volgde ik de hoveniers-opleiding in Utrecht. Het creatieve zit me blijkbaar toch wat in het bloed en scheppend bezig zijn met de schop en met regelmaat achter de tekentafel, trok me erg aan.

Het kon dan ook niet uitblijven, in 1992 besloten mijn vrouw Ewien en ik een eigen bedrijf te beginnen met een hoveniers- en een ontwerpafdeling. Intussen heb ik de fase met personeel veilig achter me gelaten.

Niet zinvol geachte gewassen in mijn levenstuin heb ik in de achterliggende jaren voor een deel buiten de perken kunnen houden.

Nu, echter, lijkt de tijd rijp te zijn om één van die tot bonsai-formaat gehouden passies meer groeikansen te geven: schrijven!

LENTE

OPGROEIEN

2 april

Wat erin zit komt eruit

Mijn eerste tuintje

1957. Mijn vader was ‘Hoofd’ van een ‘School met den Bijbel’ in Kamperzeedijk. Links, aan de overkant, was de school en rechts, grenzend aan ons huis, de fietsenzaak van van der Sluis. Aan het einde van de grote moestuin begon het Buurthuis. Ons huis had geen voortuin; het was een echte bovenmeesterswoning. Achter het huis liep de grond voorbij het stenen schuurtje langzaam af naar het water. Aan het einde van het erf begon de sloot. Deze gaf, met een plank er overheen, toegang tot het grasland. Wat verder was weer een sloot met zwanenbloemen aan de kant. Links bevond zich een schutting.

Hier lag mijn eerste stukje grond, met een geul als afscheiding. De aarde had ik er met een schepje opgegooid en was bezaaid met fijne kiezels. Het échte zaad moest nog komen. Ik was jong, vier jaar of zo, en onervaren. Vaag wist ik iets van zaad dat je ‘uitstrooide en eronder deed’. De herinnering aan wát ik gezaaid had is tot nu toe niet bij me bovengekomen.

De zwanenbloem. Samen met de lisdodde, de waterlelie, de pinksterbloem en de paardenbloem waren het de planten uit mijn jeugd. Deze schermbloemige moerasplant, die met recht wettelijke bescherming geniet, groeit op de grens van water en land. In de sloten van vroeger kwam deze roze, op een holle steel staande plant nog veelvuldig voor. De zwanenbloem, ik zal hem nooit vergeten!

Tegenvallende opbrengst

Kort daarna namen mijn ouders me mee op vakantie. De locatie is me eveneens ontschoten. Wat telde was het stukje grond, mijn eerste tuintje, waar ik voor het eerst iets deed voor mijzelf. Thuis, zo dacht ik, voltrok zich een wonder! Eenmaal terug stond ik samen met een oudere zus, Sannie of Dicky, naar een stukje grond vol glinsterende kiezels te kijken. De regen had ze schoon gewassen en de grond was platgedruppeld en deels in de geul gestroomd. Het resultaat was teleurstellend: een enkel blaadje onkruid. Ik ben de gedachte aan dat zwarte stukje aarde nooit echt kwijtgeraakt. Na een vakantie of zo speelt het gevoel weer op. Ongewild moet ik denken aan die zakenman: ‘Arie, wanneer ga je eens iets met je leven doen?’

3 april

Ondergronds wordt bovengronds

Oefenen in geduld

De periode ‘Opgroeien’ breng ik in verband met het tijdstip van een net opgekomen plantje tot aan de zichtbare knopvorming.

In deze relatief lange periode van bijna anderhalve maand, in een groeizaam en warmer wordend voorjaar, kan er heel wat gebeuren.

Wie wel eens sperzie- of snijbonen heeft ‘gelegd’ (bonen zaai je niet!), vier á vijf bij elkaar in een kuiltje, kent die spanning: `Wanneer komen ze boven de grond?!’ Kijken hoever ze zijn is als storen in een diepe slaap. Als je bemoeien met een zaak die hen alleen aangaat. Ze willen geen pottenkijkers, geen vals licht. Aarde, diepe duisternis, vocht, zuurstof en wat warmte, maar niet iemand die ongedurig gluurt of ze al opkomen! Ze willen niet ontdekt worden. Alsof dat, wat in de grond zit, ons wil zeggen te wachten en geduld te oefenen. En voor wie zijn geduld kan bewaren wacht de grootste verrassing!

De boon intrigeert me. Tussen de twee zaadlobben, propvol met eiwitten en meer, gaat het beginnen. De kieming start met de opname van vocht, waarna alles zwelt en het worteltje door de kiemopening naar buiten komt. Het stengeldeel gaat de andere kant op, omhoog. Astronaut Kuiper experimenteerde in 2004, heel toepasselijk, met raketslazaad (rucola). Het ging alle kanten op. Er is dus zwaartekracht nodig. Bij gezonde groei maakt dit ‘stengeldeel' een poortje. En bij het zien van zo’n half bovengronds ‘poortje’ werd ik enthousiast!

Het wonder van het wachten

Als hovenier heb ik een paar keer te maken gehad met camera- en geluidsmensen inclusief lichttechnici. Het eindproduct is vaak flitsend en dynamisch; alles lijkt snel en in een oogwenk te gebeuren.

Een geluidsman: ’Het grootste deel van mijn werktijd was wachten. Wachten totdat alles en iedereen weer klaar was. Uiteraard moest ik oplettend zijn en stand-by blijven.’ Deze wereld wil ons exact het tegenovergestelde beeld voorspiegelen. Alles moet snel en onmiddellijk online zijn. Niets mag meer uitgesteld worden. De onuitgesproken conclusie luidt: wachten is verloren tijd.

Het wonder van het wachten is verloren en ik heb er geen moeite mee de tegenstander van God als de aanstichter aan te wijzen.

4 april

Tijd

De Regisseur

God is eeuwig en Zelf niet onderhevig aan tijd. Astrofysici, kosmologen, of gewoon natuurkundigen, beschouwen de wetten van tijd en ruimte als tijdloos en vaststaand. Deze constanten zijn van zulk een mathematische precisie dat, áls er ‘Iets’ is, ‘Het’ wel ondergeschikt moet zijn aan deze wetten! Hoe meer we weten, des te minder kijk we hebben op de onoverzienbare hoeveelheid die we niet kennen. God is niet ondergeschikt aan tijd en ruimte, inclusief de dimensies waar we (nog) geen weet van hebben. Hij heeft deze bedacht en in het aanzijn geroepen. Dit laatste, ‘in het aanzijn roepen’, doet denken aan een regisseur die de spelers sommeert voor het voetlicht te treden. Hieraan denkend kunnen we maar één ding doen: deze eeuwige en onvoorstelbare Regisseur aanbidden!

‘Wee hun die de aarde en de zee bewonen, want de duivel is naar beneden gekomen, naar u toe, in grote woede, omdat hij weet dat hij nog maar weinig tijd heeft.’

Openbaringen 12:12 (HSV)

Versnelling en oplopende tijdsdruk

Wie weinig tijd heeft ervaart, wanneer deze bijna voorbij (of ‘op’) is, een druk, tijdsdruk. Vraag het aan degenen die examen moeten doen. De stress neemt toe naarmate ‘de dag’ nadert. Satan heeft van God, de Maker van de tijd, ‘tijd’ gekregen, een beperkte hoeveelheid. Hij, satan, heeft dus niet ‘de tijd genomen!’. Alles is onder de controle van God, dus dient dit wezen het met deze beperkte tijd te moeten doen.