Alle personages in dit verhaal zijn verzonnen. Elke gelijkenis met bestaande personen berust op toeval.

Dochters van de Nacht

Een bijzonder thrillerdebuut

Carolien Cramer

Eerder verschenen:

‘t Zomerhuys
Thee en Tranen
Poppenkind

Dochters van de Nacht

Copyright © 2021 Carolien Cramer

Auteur: Carolien Cramer

Druk: Pumbo.nl

Omslagontwerp: Bigstockphoto.nl

Vormgeving binnenwerk: Pumbo.nl

Thriller

ISBN 9789464069174

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

‘Kwetsbaarheid, je naam is vrouw.’
(William Shakespeare)

Rosa

*

Vroeger zei ik altijd dat ik hier begraven wilde worden, op Moscowa. In een graf bedekt met witte steentjes. Ik vond het een mooie plek om eeuwig te kunnen rusten.

Tegenwoordig weet ik dat ik hier de eeuwige rust niet zou kunnen vinden en dat witte steentjes groen uitslaan als er niemand naar omkijkt.

Het grind knerpt onder mijn schoenen en ik denk aan vroeger. Ik kwam hier vaak toen ik pasgetrouwd was.

Zeker twee keer in de week wandelde ik over de bemoste grindpaden, bewonderde de monumentale graven of zat zomaar op een bankje voor me uit te staren. Dan droomde ik mijn dromen waarvan ik dacht dat ze uit zouden komen. Ik was jong. Net twintig.

Is het echt al bijna dertig jaar geleden?

Steven, mijn ex, vond het raar als ik dat deed. Apart.

‘Wat zoek je daar toch, Roos?’ vroeg hij als ik hem wel eens vertelde waar ik was geweest.

‘Rust,’ antwoordde ik dan. Rust, stilte, mezelf. En ik vond het er mooi. Ik vond de bomen mooi.

Hij schudde zijn hoofd. Begreep mij niet. Noemde het mijn donkere kant. Mijn somberheid.

Volgens hem kon ik beter in een bos gaan wandelen als ik per se bomen wilde zien of rust wilde hebben. Hij wist niets van mijn diepste verlangen. Daarover sprak ik niet met hem aan de ontbijttafel. Niet aan het begin van ons huwelijk en al helemaal niet aan het einde.

In een flits zie ik hem voor me: zijn lange gestalte, zijn donkere haardos, zijn intens blauwe ogen. Raak ik dat beeld ooit nog kwijt?

Ik heb het grindpad verlaten en ik loop als een eenzame figuur op het gras tussen de graven door. Op de sponzige grond.

Mijn vriendin Vera had vanmorgen gelijk toen ze zei dat het dom was om te gaan.

‘Je neemt een risico als je gaat, Rosa,’ zei ze. ‘Je wilt toch niet gezien worden?’

Ze stond in haar strakke jeans en met één voet op de onderste tree van de trap en leunde met haar rug tegen de trapleuning, de armen over elkaar. Ze had het beste met me voor. Zoals altijd.

Ik rende langs haar heen naar boven.

Ze riep me na, vroeg of ik haar gehoord had. Haar stem klonk doordringend. Te hard.

Vera vond dat ik de doden moest laten rusten. Dat ik me moest concentreren op de levenden.

En dat was nou juist de reden waarom ik moest gaan. ‘Omdat zij er is,’ riep ik. ‘Je weet wel.’ En hij, dacht ik. Hij zal er zeker zijn. Maar dat zei ik niet. Dat ging haar geen fluit aan.

Ik kon haar op mijn slaapkamer horen zuchten en ik trok een grimas tegen de spiegel aan de kastdeur. Stak verveeld m’n tong uit. Onderwijl schopte ik mijn gympen uit en pakte een paar zwarte pumps uit de kast.

Vera baalde dat ik haar advies negeerde. Ik baalde ook. Ik baalde dat ze doordramde.

Nijdig trok ik mijn Sweatshirt uit en liet deze achteloos en binnenstebuiten op de vloerbedekking van de slaapkamer liggen.

‘Mag ik jouw jas lenen?’ riep ik. ‘Die zwarte? Die lijkt me wel gepast voor de gelegenheid.’

Beneden bleef het stil.

Gehaast plukte ik een willekeurige trui uit de kast en trok hem aan. Een vluchtige blik in de spiegel vertelde me dat een grijze trui prima stond op een zwarte broek.

Daarna rende ik weer langs Vera de trap af en griste haar jas van de kapstok.

Ik voelde haar donkere ogen in mijn rug prikken: peilend, bezorgd.

Zonder iets te zeggen liep ze achter mij aan, stapte even later zonder jas op haar fiets en reed de straat uit. Ik toeterde toen ik haar een minuut later voorbijreed. Ze stak haar hand op.

Vera is bijna net zo oud als ik.

Als ik naar haar kijk is het net of ik mezelf zie. Het is een gelijkenis die me soms angst inboezemt en tegelijkertijd blij maakt. Vera is alleen fijner gebouwd dan ik, gaver. Haar huid is dat ook, alsof ze een facelift heeft ondergaan. Rimpelloos.

Toen ik dat een keer tegen haar zei gooide ze haar hoofd achterover en liet ze een schaterlach klinken. Ze vond het een compliment waar ze erg blij mee was.

‘Misschien heb je gelijk, Roos,’ grinnikte ze met een lachend gezicht en een twinkeling in haar ogen. Het was voor het eerst dat ze me Roos noemde.

En toen zei ik dat ik niet wilde dat ze me zo noemde, omdat Steven me altijd zo noemde.

Ze haalde haar schouders op, draaide midden in de kamer een rondje op haar tenen en tuitte haar rood gestifte lippen. Ze leek op een fotomodel uit de jaren zestig en niet langer op mij.

*

Verdraaid. Een van mijn hakken blijft in de drassige grond steken.

Ik roep mezelf tot de orde. Ik moet niet telkens in het verleden verdwalen. Dat is een nare gewoonte. Ik moet mijn kop erbij houden en opletten waar ik loop. Ik wil niet opvallen of domme dingen doen, zoals de aandacht trekken. Dat kan ik me niet permitteren. En ik wil ook niet dat Vera gelijk krijgt.

Voorzichtig trek ik de hak los en schud met mijn voet.

Quasi achteloos blijf ik tien passen verderop bij een willekeurig graf staan en kijk naar de met mos bedekte kiezels.

Rust zacht lieve Frank, lees ik op de steen van marmer. En daaronder: Voor altijd in ons hart. De letters zijn amper zichtbaar, uitgesleten door de tijd. Ik ken Frank niet die onder de groene kiezels bij mijn voeten ligt, maar hij verschaft mij een legitiem verblijf en niet onbelangrijk: vanaf hier heb ik goed zicht op de grote groep mensen die zich verderop om een pas gedolven graf heeft verzameld. Zij dragen ook donkere kleding. Maar zij zijn in de rouw. Ze begraven een vrouw. Er gaat een rilling door mijn lijf.

Ik doe of ik bij Frank hoor, ga op mijn hurken bij zijn graf zitten en trek wat onkruid tussen de steentjes vandaan. Het begint te miezeren en ik zet mijn capuchon op. De lucht in september is zwaar en ruikt naar het einde van de zomer, naar beginnende herfst – kruidig. Ik hou van die geur, ook al stemt de gedachte aan het naderende seizoen me weemoedig. Ik ben meer een zomermens.

De natte grassprieten glijden tussen mijn vingers door. Ik heb een bloedhekel aan regen, of het nu miezert of stortregent, en ik vraag me af wat Vera zou doen. Blijven of weggaan.

Ik besluit te blijven en veeg mijn natte handen af aan mijn jas.

De wind ruist door de hoge bomen en draagt geluiden met zich mee. Iemand huilt hardop. Een ander snikt ingehouden. De mensen bij het graf hebben verdriet om de vrouw die in het diepe, donkere gat ligt en voor altijd verdwijnt.

Het voelt veel beter nu zij er niet meer is, denk ik. Zoveel beter. Er springen tranen in mijn ogen. Ik huil ook. Van pure opluchting.

Misschien is het verkeerd om zo te denken, maar ik kan bijna aan niets anders denken.

De wind wakkert aan en waait recht in mijn gezicht. Ook dat nog. Ik pak een papieren zakdoekje uit mijn tasje dat om mijn schouder hangt en snuit zachtjes mijn neus. Ik stop het vochtige propje in mijn jaszak.

Vanuit mijn ooghoek observeer ik de groep mensen om het graf en ik verstijf als ik Steven zie staan. Hij steekt met kop en schouders boven iedereen uit, houdt zijn hoofd iets gebogen en staart naar de grond. Hij ziet mij niet. Hij let niet op mij. Niemand let op mij. Ik val niet op. Ik ben gewoon iemand die een paar honderd meter verder op haar hurken bij een graf zit: een vrouw die om Frank rouwt, die bevend het ene grassprietje na het andere tussen de kiezels vandaan trekt.

Het is vreemd om Steven na zo’n lange tijd weer te zien. Het brengt me even van m’n stuk. Wat voel ik nog voor hem? Wat doet hij nog met mij? Rustig ademhalen, Rosa, denk ik. Adem in. Adem uit. Net zolang tot het beven overgaat en je weer normaal kunt ademen.

Het lukt. Tot mijn verbazing lukt het zelfs vrij snel.

Ik focus me opnieuw, ruk mijn blik los van Steven en zoek een vrouw met donker, sluik haar tot op haar schouders. Ze staat schuin achter hem. Ik zie een glimp van haar gezicht.

Gezichten vergeet je nooit. Het gezicht van een bitch al helemaal niet.

Een kort moment krimp ik ineen. Giert er een vlammende pijn door mijn buik. Haar aanblik beneemt me een seconde of vijf de adem. De dode die vandaag begraven wordt, en deze levende: ze waren vriendinnen.

Stomme wijven. Wat kun je je toch in mensen vergissen.

Mijn oren suizen. Mijn hoofd bonkt. Ik heb te veel van mezelf gevergd. Mijn lijf protesteert. Mijn onderrug doet zeer en ik krijg kramp in mijn kuiten. Langzaam kom ik overeind. Probeer mijn evenwicht te bewaren.

Soms begrijp ik het leven niet. Misschien moet ik het ook niet willen begrijpen. Dat doet te veel zeer.

*

Een uur later parkeer ik mijn zwarte Mini Cooper op de oprit naast mijn huis. Ik ken dit huis al erg lang en ik hou ervan: het is een opslagplaats van herinneringen en geheimen. Van dingen die ik niet kan laten gaan. Ooit huurden Steven en ik het in vervallen staat voor een prikkie.

Even blijf ik zitten, leun met mijn armen op het stuur en staar in gedachten naar de witte voordeur.

Steven droeg me dertig jaar geleden over de drempel, op de avond van onze trouwdag. We hadden allebei te veel gedronken. Hij struikelde en we vielen lachend in elkaars armen op het koude zeil in de gang.

‘Welkom in ons nederige stulpje, mevrouw Donkersloot-Verbeek,’ bralde hij met dubbele tong. Hij lalde en zong keihard een verzonnen lied. Het klonk ontzettend vals. Giechelend legde ik een vinger op zijn mond en zei sst. Het was niet om aan te horen.

We kregen geen kinderen. Steven vond dat we genoeg aan elkaar hadden.

‘Heus, Roos, het is beter van niet,’ had hij gezegd toen ik erover begon, toen mijn biologische klok begon te tikken. Hij wilde geen vader worden. Dat wist ik toch? Dat hadden we toch al besproken voordat we trouwden? ‘Stop met die vrouwenklets,’ zei hij geïrriteerd.

Steven had gelijk. Steven had altijd gelijk. We hadden onze handen vol. Als succesvolle chirurg was hij altijd aan het werk of onderweg. En ik? Wat deed ik? Ik liep tien passen achter hem en was de vrouw achter de man, zijn schaduw. Ik zorgde ervoor dat thuis alles op rolletjes liep. Ik geloofde in onze liefde en dacht dat we altijd van elkaar zouden blijven houden en slikte mijn teleurstelling in. Zomaar. Ik wist niet wie ik was in die tijd.

Ik weet het nog steeds niet.

En nu woon ik alleen in het grote huis met het rieten dak en de serre. Alleen en liefdeloos.

‘Jij mag hier blijven wonen,’ zei Steven toen hij bij me wegging. Natuurlijk deed hij alles om zijn geweten te sussen, om zo snel mogelijk van mij af te zijn. Daarom beloofde hij mij een financieel zorgeloos leven en het huis in Westervoort dat intussen ons eigendom was.

‘Zeg maar wat je wilt,’ zei hij. En ik zei dat ik dat wilde. En ook dat ik hem nooit meer wilde zien. Dat laatste krijste ik in zijn gezicht.

Nu weet ik dat ik net zo kan haten als dat ik kan liefhebben: allebei uit de grond van mijn hart. En toch mis ik ons.

*

Die avond is Vera er weer. Gelukkig. Onze vriendschap is me dierbaar. Ik zou niet weten met wie ik anders zou moeten praten. Voordat ik haar kende was ik veel alleen.

Ze vraagt hoe het gegaan is vandaag.

Ik sta in de open keuken, neus met een verhit gezicht in de keukenkastjes en vraag me af wat ik zal koken. Ik wil overal over praten, behalve over vandaag.

Vera ligt languit met een boek op de bank. Haar schoenen heeft ze uitgeschopt en liggen half daaronder.

‘Wat lees je?’ vraag ik.

‘Pride and Prejudice.’

‘O, dat ken ik niet.’

‘Wat?’ Ze gaat rechtop zitten. Met grote ogen kijkt ze me aan.

‘Ken jij Pride en Prejudice van Jane Austen niet?’

‘Nee, waar gaat het over?’

‘Jeetje, Rosa. Jane Austen was verplicht leesvoer op de middelbare school. Zij en Virginia Woolf stonden op de literatuurlijst. Zeg alsjeblieft niet dat je ook die niet kent. Op welke school zat jij in hemelsnaam?’

Volgens mij strandde ik ergens halverwege de havo en hield ik het daarna voor gezien. ‘Natuurlijk ken ik Jane Austen.’ Ze werd niet oud. ‘En Virginia Woolf ken ik ook.’ Ze pleegde zelfmoord.

Heb ik daarom hun boeken nooit gelezen?

Vera houdt het boek omhoog en laat de voorkant zien: een cover vol pastelkleurige boompjes. Als ze het uit heeft moet ik het lezen, zegt ze. Ze vindt het beslist een must en duikt hoofdschuddend weer in het boek, gevangen door het verhaal.

Opgelucht draai ik me om. De afleidingsmanoeuvre heeft gewerkt.

Ik kijk naar Vera en denk terug aan onze eerste ontmoeting, alweer ruim een jaar geleden.

Het was eind mei, op een zonnige donderdag. Ik droeg een oude, versleten zomerbroek en een verschoten T-shirt en ik had net het gazon gemaaid. Het lag er strak en groen bij en ik was tevreden met het resultaat. Nu was de heg aan de beurt. Ritmisch knipte ik de uitstekende takken eraf.

Plotseling hoorde ik schuin achter mij een vrouwenstem iets roepen. Ik kon het niet goed verstaan. Terwijl ik me omdraaide streek ik een paar verwaaide haren uit mijn ogen en keek recht in het lachende gezicht van een vrouw met appelwangen en een zonnebril op een kleine, rechte neus. Ik schatte haar van mijn leeftijd. Eind veertig, misschien iets jonger. Ik had haar nooit eerder gezien. Ze was niet van hier.

De vrouw was sportief gekleed. Ze droeg zwarte sneakers en haar zwart-wit gestreepte sweatshirt met lange mouwen bolde nonchalant over de rand van haar witte broek. Haar handen leunden op het stuur van een gloednieuwe e-bike. Ze schoof de zonnebril omhoog op haar hoofd.

Het was haar oogopslag die me even van mijn stuk bracht, alsof ik in de spiegel keek.

Om mezelf een houding te geven legde ik met een vertraagd gebaar de schaar op de heg en klopte mijn handen af aan mijn broek. Ik merkte dat ze licht trilden.

‘Sorry?’ mompelde ik. ‘Wat zei u?’

Ze zei dat ik een mooie en grote tuin had.

Ik stamelde onwennig dank u.

Alsof ik mijn tuin voor het eerst zag, keek ik naar de uit de kluiten gewassen rododendrons en het groene gazon. ‘U heeft gelijk,’ antwoordde ik uit beleefdheid. ‘Hij is inderdaad groot.’ Mooi vond ik hem niet. Ik had geen groene vingers en Steven had zijn handen er helemaal nooit aan vuilgemaakt. Die had een broertje dood aan tuinieren.

Toen zei ik dat de achtertuin nog groter was. ‘Een grote wildernis.’

De vrouw knikte vriendelijk en lachte. Het was een jonge, vrolijke lach. Aanstekelijk. Ze had een gaaf gebit. Witte, gelijkmatige tanden.

‘Ik zal me even voorstellen,’ zei ze. Ze bleef met de fiets tussen haar benen staan en stak haar hand uit. Ze heette Vera van Voskuilen. ‘En zeg maar jij,’ zei ze. ‘Dat praat makkelijker. Niet zo formeel.’

‘Rosalie Verbeek,’ antwoordde ik, terwijl ik schuchter naar haar toe liep.

Haar handdruk was stevig. Haar donkere ogen keken me vriendelijk aan.

We bleven even staan praten. Ze vertelde dat ze verpleegkundige was, dat ze twee weken vakantie had en dat ze in een bed and breakfast logeerde.

‘Waar?’ vroeg ik.

‘Bij de Havezaat, aan de Loodijk,’ reageerde ze enthousiast. ‘Ken je dat?’

Ik knikte. Het stond goed bekend.

‘En nu ben ik de omgeving aan het verkennen,’ zei ze en ze wees naar haar fiets. ‘Handig hoor, met zo’n e-bike. Je komt veel verder en ziet veel meer.’ Ze wilde met de pont naar Arnhem.

Ik knikte opnieuw. Ik had nog een gewone fiets.

‘Woon je hier alleen?’ vroeg ze toen. Ze leunde met haar ellebogen op het stuur. Nu ze iets vooroverboog zag ik de uitgroei in haar haren. Een donkere streep piepte door haar blonde krullen heen.

‘Uh, ja,’ antwoordde ik aarzelend. Ik vond het een beetje vreemd dat een onbekende dat vroeg.

‘Goh.’ Haar ogen gleden langs de gevel tot aan de nok van het dak en weer terug. ‘Voel je je niet alleen in dat grote huis?’

‘Ach, je went eraan.’ Het went nooit, dacht ik. Waarom wilde ze dat weten?

‘Waar kom jij vandaan?’ vroeg ik.

Vera vertelde dat ze uit het westen van het land kwam.

‘De Randstad?’

‘Bergen aan Zee,’ zei ze.

‘Dan woon je in een mooie omgeving,’ antwoordde ik. Ik was er vaak geweest.

Een half uur later dronken we thee in de serre met uitzicht op de wildernis en in de verte de uiterwaarden van de IJssel.

Ze vond het een heerlijk plekje. Rustgevend. Ruimtelijk.

Normaal gesproken zat ik niet zo in elkaar dat ik wildvreemde mensen binnenliet in mijn huis en in mijn leven. Maar de ontmoeting met Vera werkte ontwapenend. Ze sprankelde, net als haar lach. In haar nabijheid kreeg ik het gevoel alsof ik na lange tijd weer kon ademen, alsof ik terugkeerde naar het leven.

Die middag was het begin van onze bijzondere vriendschap.

*

Met mijn armen over elkaar kijk ik door het keukenraam naar buiten. Ik hou niet van het donker, van de avond en de nacht. Vannacht zal het aardedonker zijn.

Ik ril en heb het koud, ondanks dat het vuur in de houtkachel brandt. Als ik naar de kamer loop draai ik de thermostaat een graadje hoger.

‘Je bederft je ogen,’ zeg ik als ik langs Vera loop en ik knip de staande schemerlamp aan die in de hoek van de kamer staat. Daarna schuif ik de gordijnen dicht en sluit de duisternis buiten. Wat je niet ziet dat is er niet.

‘Wat zullen we eten?’ vraag ik. ‘Zal ik pasta maken? Dat is snel klaar. Als jij dan vast de tafel dekt en de wijn inschenkt. Neem maar placemats. O ja, en de grote wijnglazen. Die staan in de vitrinekast.’

Vera vindt alles best. Ze weet waar de glazen staan, en de wijn. Ze grijnst zonder op te kijken.

Een half uur later zitten we tegenover elkaar aan de eettafel. We eten spaghetti met verse tomatensaus en drinken rode wijn. Het smaakt me niet. Vera schijnt nergens last van te hebben. Haar bord is bijna leeg. Haar wijnglas ook.

Lusteloos prik ik met mijn vork in de koud geworden slierten.

Vera heeft verder niets meer gevraagd over hoe het vanmorgen is gegaan en ik vertel het niet. Ik ga haar niet vertellen dat ze gelijk had: dat ik beter niet had kunnen gaan. Dat het zien van Steven en die bitch me zoveel pijn deed. Niets zeggen is beter. Ik ben eraan gewend.

Vijf minuten later denk ik er anders over. De drukkende stilte is snijdend en duurt me te lang. Ik hou het niet meer, haal diep adem en adem weer uit.

‘Ben je nog boos?’ fluister ik nerveus.

Vera legt met een kalm gebaar haar mes en vork op haar bord en veegt met het servet langs haar mondhoeken. Ze kijkt me doordringend aan en zegt dat ze niet boos was, alleen bezorgd. Ze wil weten waarom ik ben gegaan. Haar hese stem galmt door de kamer.

‘Omdat ik het zeker wilde weten,’ fluister ik opnieuw. ‘Omdat ik zeker wilde weten dat ze dood was. Omdat ik zeker wilde weten dat die… die bitch er ook was. Begrijp je?’ Ik wil dat ze begrijpt hoe belangrijk zekerheid voor mij is.

‘En ík wil dat je je aan de regels houdt,’ antwoordt ze. ‘Dat je weet hoe belangrijk het is dat we daar niet van afwijken. Die regels zijn er niet voor niets, Rosa.’ Het klinkt licht verwijtend.

Ik voel me niet zo lekker en schuif het bord van me af.

Bedachtzaam zet Vera haar ellebogen op de tafel. Haar kin steunt op haar samengevouwen handen. Ze kijkt me ernstig aan en zegt dat de regels onderdeel zijn van ons plan en dat ik dat nooit, maar dan ook nooit meer mag vergeten. ‘Wat hebben ze anders voor zin?’

‘Dat weet ik toch.’

Voor mijn eigen bestwil, zegt ze.

Vera en ik hebben de regels in het leven geroepen om ons te beschermen. Het zijn er vijf. En ik heb een van die regels overtreden. Dat was stom. Als we die regels aan onze laars lappen heeft het inderdaad geen zin.

Dan zeg ik zacht dat ik het nooit meer zal doen. Ik kruis mijn vingers en beloof het. Ik zal het in ieder geval proberen.

‘Het geeft niet,’ zegt ze met een knipoog. ‘Het is al goed.’

De spanning van daarnet ebt weg. De kwelling is voorbij. Pas wanneer mijn lichaam langzaam ontspant voel ik het natte, jeukende zweet op mijn rug en tussen mijn borsten.

‘Denk je dat iemand je heeft gezien?’ vraagt ze.

‘Nee… niemand,’ zeg ik. ‘Ik zat te ver weg.’ En ik vertel haar over Frank.

Ze vindt het een slimme actie van me.

Ik grijns van oor tot oor.

‘En de politie?’ vraagt ze. ‘Was de politie er?’

Ik denk diep na, laat de beelden van vandaag voorbijkomen en schud mijn hoofd. Volgens mij heb ik die niet gezien. ‘Nee.’

‘Raar,’ zegt ze. ‘De politie is er altijd bij zulk soort gelegenheden. Die moet er geweest zijn.’

‘Nee… echt niet.’

‘Weet je het zeker?’ Ze kijkt bedenkelijk.

‘Ja, zeker weten.’ Gelooft ze me niet?

En dan vraagt Vera of ik haar gezien heb.

‘Ja,’ stamel ik. Ineens voel ik me raar en licht in mijn hoofd.

‘En?’

Ik neem een te grote slok wijn, verslik me bijna en vertel met horten en stoten over de vrouw met het donkere, bijna zwarte haar.

‘Ze is onze tandarts,’ zeg ik. ‘Ik bedoel, dat was ze. Sinds Steven bij me weg is niet meer natuurlijk.’ En dan plompverloren: ‘Hij was er ook.’ Er gaat een rilling door mijn lijf.

Vera gaat rechterop zitten. Ze zegt dat ze dat wel had verwacht.

‘En ze stonden niet eens ver bij elkaar vandaan,’ weet ik uit te brengen.

‘Hm, dat is gunstig,’ vindt ze en ze lacht.

‘Wat? Dat ze mijn tandarts was?’

‘Nee, dat ze er allebei waren.’

‘Hoezo?’

‘Nou, dan zijn ze samen gespot, snap je.’

‘Ja, door mij,’ zeg ik grimmig.

‘En door de andere aanwezigen. En… wat gaan we nu doen?’ vraagt ze.

‘Hoe bedoel je?’

‘Nou, hoe wil je het aanpakken? En wanneer?’

Het zweet breekt me opnieuw uit. Ik weet het niet. Ik heb meer tijd nodig. Het gaat me te snel. Mijn handen tintelen en voelen klam tegelijk. Ik pulk aan mijn nagels.

‘Twijfel je?’

Ik knik.

‘Oké.’ Vera maakt er geen probleem van. Ze ziet er ontspannen uit.

Ik schuif mijn stoel naar achteren en loop naar de mand met houtblokken die naast de kachel staat. Ik doe het glazen deurtje open en mik nieuwe houtblokken op het vuur. De vonken vliegen in het rond als ik het deurtje weer dichtdoe. De oplaaiende warmte doet me goed. Met open handen naar het vuur blijf ik een poosje staan. Het vuur knettert. Ik kijk naar mijn handen. Naar mijn vingers met de afgekloven nagels. Niet bepaald vrouwelijk.

Dan denk ik aan de vrouw die vandaag begraven is. Esmee heette ze. Esmee van Dijk. Voor het eerst hoef ik niet te kokhalzen als ik aan haar denk. Wat een verademing.

Plotseling wil ik het weten. Ik moet het weten.

‘Vera?’ zeg ik met mijn rug naar haar toe.

‘Ja?’

‘Hoe ging het? Toen je… Nou ja, je weet wel… toen je…’ Ik draai me om. Langzaam loop ik terug naar de tafel en ga weer zitten. Ik wrijf over mijn bovenarmen. Ik heb het stervenskoud, ook al is het in huis warm genoeg.

Vera veert overeind. Haar donkere ogen glanzen. ‘Wil je weten hoe het ging? Hoe ik het heb gedaan, bedoel je?’

‘Ja.’

‘Echt?’ Ze had nooit gedacht dat ik het zou vragen, zegt ze met blosjes op haar wangen. Haar stem klinkt opgewonden.

‘Ja,’ beslis ik stoer. Wat Vera zo meteen ook gaat vertellen: ik kan het aan.

‘Wacht even,’ zegt ze. Vera staat gehaast op, loopt op haar sokken naar de keuken en komt terug met een nieuwe fles Merlot, een kurkentrekker en twee glazen. Met een zachte plop schiet de kurk los en met een klokkend geluid schenkt ze de glazen vol. ‘Hier,’ zegt ze, ‘neem een slok, dan komt er weer wat kleur op je wangen.’

Met twee handen wrijf ik over mijn gezicht. Daarna doe ik wat ze zegt. Ik pak het wijnglas uit haar hand en neem achter elkaar een paar slokken. Ik voel hoe het rode vocht mijn lijf verwarmt en voel me gelijk een stuk beter.

Vera knikt goedkeurend en valt neer op haar stoel. ‘Oké… Ben je er klaar voor?’

Ik denk het wel en schuif naar voren op de stoel. De houten rand drukt in mijn billen.

‘Goed dan,’ begint ze en ze grinnikt even. ‘Eerst dacht ze dat ik jou was.’

‘Wat! Serieus?’

‘Ja, tenminste, ik denk dat ze dat dacht.’

‘Hoezo?’

‘Nou, ze glimlachte toen ze me zag. Volgens mij was het een glimlach van herkenning.’

‘En toen?’ Ik neem weer een paar slokken wijn achter elkaar.

‘Toen…? Toen duwde ik haar de lift in.’

‘Jeetje, Vera.’ Ik schrik. ‘Was je niet bang?’

‘Bang? Ik ben voor de duvel nog niet bang.’ Vera hangt bijna slap van de lach over de tafel.

Soms begrijp ik niets van haar humor. Ik sluit mijn ogen en luister naar haar.

Ze weet zich alles tot in detail te herinneren en neemt me mee naar die bewuste nacht die onze levens voorgoed met elkaar zou verbinden.

‘De nachtverlichting brandde,’ fluistert Vera. ‘Een zwak, geel schijnsel verlichtte de gangen. Het was half twee.’

‘Waar was jij?’ onderbreek ik haar verhaal en ik kijk haar aan.

‘Ik hield me schuil in een van de toiletten op de vierde verdieping, schuin tegenover de liftdeuren met de deur op een kier. Klaar om toe te slaan.’

‘Vreselijk. Dat je dat durfde. Ik zou sterven van angst. Ik zou…’

‘Stil. Luister.’

Ik knik. Koude rillingen lopen over mijn rug.

‘Voetstappen en stemmen klonken gedempt. De verpleging hield rekening met het tijdstip: in deze uren was de mens op z’n zwakst, kwetsbaar. Iemand fluisterde. Een ander kreunde.’

‘Kon je dat allemaal horen?’

‘Weet je hoe hol het klinkt als de gangen nagenoeg leeg zijn? In het holst van de nacht?’

‘Nee.’

‘Spookachtig.’

‘Jakkes.’ Ik krijg de kriebels. Vera maakt het levensecht.

‘Ik hoorde haar door de gang lopen,’ zegt ze.

‘Hoe wist je dat zij het was?’

Ze haalt haar schouders op. Ze wist het gewoon.

Ik zie het voor me: dat stomme wijf in haar witte doktersjas. Hoe ze zich met kordate passen over de gang repte. Hoe ze op haar horloge keek. Hoe ze met haar schijnheilige gezicht patiënten hielp. Bemoedigend naar hen lachte.

Haat overspoelt me. Vreet me op. Verteert me.

‘Luister je nog?’

‘Ja,’ zeg ik schor.

‘Ze liep naar de lift. Ik riep haar naam. Ze draaide zich om.’

‘En toen?’

‘Toen bevroor de glimlach op haar lippen. Haar mond werd een gapend gat.’

‘Schreeuwde ze? Zei ze iets? Huilde ze? Ze moest toch iets gedaan hebben?’

‘Gelukkig niet. Ze kon niet schreeuwen. Dat weet je toch?’

‘O ja, natuurlijk. Dom van me.’ Ik denk aan de watten met ether.

‘Ik drukte ze stevig op haar gezicht,’ zegt Vera. ‘Na enkele stuiptrekkingen gaf ze zich over.’

‘Ging het zo snel?’

‘Ja. De plastic zak om haar hoofd was de finishing touch.’ Het is tegen mijn gewoonte in als ik ver na middernacht de vuile vaat in de afwasmachine zet. Het verhaal van Vera zoemt na in mijn hoofd. Het laatste restje wijn uit de fles giet ik in de gootsteen. Daarna doe ik de lichten uit en loop naar boven. Mijn voetstappen klinken hol in het lege huis. In de badkamer laat ik het bad vollopen en doe wat olie in het water. De witte ruimte vult zich met lavendelgeur. Ik ben nog licht ontdaan over hetgeen Vera heeft verteld, maar ik kan het aan.

Ik stap in het warme water en laat mijn gedachten de vrije loop. Er is genoeg om over na te denken.

Ik denk aan vroeger. Lang geleden zei iemand dat ik niets waard was. Dat ik een leeg omhulsel was – een hol vat. Het was mijn moeder die dat zei. Mijn altijd zo perfecte moeder. Ze had de gave mij leeg te zuigen en me als een lekke ballon achter te laten.

Ze vergat dat ik bestond. Steven lijkt op haar. Het is goed dat hij wordt gestraft.

Ik dompel mij onder en houd mijn adem in tot ik niet meer kan, tot ik snakkend naar lucht boven water kom. Straaltjes water lopen over mijn gezicht. Mijn handen klauwen zich vast aan de gladde rand van het smalle bad en ik overtreed opnieuw een van onze regels: vraag je nooit af hoe het is om dood te gaan.

*

Als ik de volgende morgen opsta denk ik dat het allemaal anders had kunnen lopen als ik het een paar maanden geleden niet aan Vera had verteld. Toch heb ik geen spijt. Nergens spijt van hebben is de vijfde regel.

Het was op de laatste vakantiedag van Vera. Kort na de middag had ik mijn fiets uit de garage gepakt en een kwartier later fietste ik over de dijk met links van mij het water en rechts de landerijen. De zon scheen uitbundig op mijn gezicht en blote armen en ik had wind mee. Voor het eerst in lange tijd fietste ik zomaar een ommetje, zonder doel. Ik voelde me vreemd opgewonden. Vandaag was ik vrolijke Rosa. De hele wereld mocht het zien. Ik voelde me vrij. Ik had een vriendin en ik had haar nog maar net.

Ik moet naar haar toe, kwam er in me op. Ik moet haar mijn geheim vertellen. Mijn geheim aan haar vertellen zou een begin van een nieuw leven kunnen zijn.

Tegelijkertijd schrok ik van die gedachte. Ik leek wel gek. Het was een impulsief idee. Ik was altijd al bang geweest om dingen kwijt te raken. En hiermee raakte ik haar kwijt. Dat wist ik zeker.

Halverwege de dijk draaide ik om. Het was niet het juiste moment. Het was nooit het juiste moment.

‘Hoi,’ zei Vera toen ze die avond met veel bombarie via de achterdeur de keuken binnenkwam. Ze zette iets te hard een tas op de grond. De inhoud rammelde. Ze had wijn meegenomen. Witte wijn en Franse kaas. Ze vroeg of ik toastjes had, trok een keukenkastje open en checkte de inhoud. Tevreden over wat ze zag klapte ze het kastje weer dicht en zette fluitend de wijn en de kaas in de koelkast.

Even later zaten we buiten. Het was een zwoele meiavond en veel te warm voor de tijd van het jaar. Ik zette mijn tuinstoel in de ligstand en leunde achterover. De ondergaande zon kleurde de hemel oranje.

Vera sneed een stukje brie af en legde het op een toastje. ‘Wil jij?’ Het toastje in haar hand zweefde boven het tafeltje tussen ons in.

‘Nee, dank je.’

Er zat een knoop in mijn maag en ik keek op mijn horloge. Straks zou Vera opstaan, haar tas pakken en op de fiets stappen. Straks zou ik haar nazwaaien en daarna zou ik haar nooit meer zien. Mijn ogen traanden.

‘Rosa, kind toch,’ hoorde ik naast me. ‘Huil je?’ Vera legde met een klap het mes terug op het bord.

En ik dacht dat ze er niets van merkte, dat ik geluidloos huilde.

‘Wat is er nou? Zit je ergens mee?’ Ze boog naar me toe.

‘Ja,’ zei ik met een diepe zucht.

‘Vertel het maar.’

‘Dat durf ik niet.’

‘Waarom niet?’

Ik deed mijn mond open zonder wat te zeggen.

‘Je durft het niet tegen mij te vertellen omdat we elkaar… omdat je mij nog niet zo lang kent? Is dat het?’

‘Ja.’ Ze sloeg de spijker op zijn kop.

‘Nou, misschien moet je het juist daarom vertellen,’ stelde ze laconiek voor.

‘Denk je?’

Het bleef stil naast me. Ik zette de leuning van mijn stoel omhoog en sloeg mijn benen over elkaar. Moest ik haar dan toch mijn geheim vertellen? Was dat verstandig?

Ik dacht aan de eenzame avonden en nachten toen ik nog met Steven getrouwd was. Hoe ik op hem lag te wachten. Ik herinnerde mij de telefoongesprekken als hij zei dat hij later kwam omdat hij een dubbele dienst moest draaien. Die gesprekken duurden kort. Ze mondden altijd uit op ruzie. Ik wist dat hij loog, dat hij mij bedroog. Zoiets voelde je. Ik wist het al die tijd en had er nooit iets mee gedaan.

Ik drukte mijn nagels in mijn handpalmen. Tot er diepe gleufjes in mijn vlees stonden. ‘Hij heeft een schuilplaats,’ flapte ik er plotseling uit.

‘Een schuilplaats? Wie? Over wie heb je het?’

‘Steven, mijn ex,’ verduidelijkte ik. Steven heeft een pied-à-terre. De flat die hij al jaren gebruikt om met zijn vriendinnen te neuken.’

Vera ging verzitten. Het riet van de stoel kraakte. ‘Jeetje, Rosa,’ klonk het geschrokken. ‘Wat zeg je nou toch?’ Ze was er stil van.

‘Zweer dat je nooit aan iemand zult vertellen wat je zo meteen te horen krijgt.’

‘Is er nog meer dan?’

‘Zweer het.’

Ze zwoer het.

‘Nee, echt zweren,’ bedoel ik. ‘Met twee vingers in de lucht. Je weet wel.’

Met een plechtig gezicht stak Vera haar wijs- en middelvinger van haar rechterhand omhoog en zei: ‘Ik, Vera, zweer dat ik het nooit aan iemand zal vertellen.’

Het was een uur later. De zon was inmiddels onder. De tuin oogde stikdonker en de overgebleven brie lag uitgelopen als gele vla op het bord. We hadden geen van beiden meer een hap gegeten. Wel gedronken. Eén wijnfles was leeg, de tweede half.

‘En wat zo erg is,’ besloot ik mijn verhaal. ‘Steven heeft het nooit toegegeven. Hij ontkent het nog steeds.’ Ik zuchtte heel diep. Het was eruit. Wat een verademing.

‘Goh,’ mompelde Vera voor zich uit. Ze kon het niet geloven. Ze vond het een bizar verhaal.

Dat kon ik begrijpen. ‘Maar geloof je mij?’ vroeg ik zacht.

Ze zei dat ze me geloofde. Natuurlijk geloofde ze me. ‘Zulk soort dingen verzin je niet.’

Steven vond van wel. ‘Schreeuw het maar van de daken,’ zei hij altijd als ik dreigde het openbaar te maken. Als ik zei dat ik het aan zijn ouders zou vertellen toen die nog leefden. ‘Ze geloven je toch niet. Ze verklaren je voor gek.’ En daarna ging het leven altijd weer verder. Zaten we samen aan het ontbijt, kookte ik de eitjes en las hij de krant.

Mijn ogen traanden alweer. Het was zo fijn dat Vera me geloofde. Na een korte stilte vroeg ze of ik nooit de neiging had gevoeld om wraak te nemen. Ze streelde mijn koude, klamme handen die in mijn schoot lagen. Troostend. Bemoedigend.

‘Ik had geen bewijs,’ zei ik. ‘Ik haatte ze, maar durfde niet.’

‘Dus zij komen overal mee weg en jij doet niks?’ Verbaasde ogen. Boze kijkers in een wit gezicht.

In feite had ze gelijk.

‘Kom op, Rosa. Waarom laat je met je sollen?’

Deed ik dat?

‘Je weet toch hoe ze heten? Waar ze wonen?’ Vera zou wel weten wat ze zou doen. Die zou…

Namen hadden gezichten. Riepen heftige emoties op. Fysieke reacties. Ik voelde me misselijk worden en onderdrukte een braakneiging.

‘We kunnen bijvoorbeeld wraak nemen,’ stelde ze voor. ‘Ze laten boeten.’ Ze keek me veelbetekenend aan. ‘Het kan enorm opluchten, hoor,’ zei ze toen ik niet meteen reageerde. Ze grinnikte en schonk haar glas opnieuw vol. ‘Wraak is zoet,’ mompelde ze voor zich uit. Ze nipte aan haar glas en keek gelukzalig naar de donkere avondhemel alsof ze de sterren aan het tellen was.

‘Meen je dat nou?’ Ik had er nooit zo bij stilgestaan en wist niet goed wat ik ervan moest denken.

‘Ja.’ Ze meende het. ‘Zeg maar wat je wilt,’ zei ze. ‘Ik ben er voor je. Ik zal je helpen. Maar wraak is aan jou.’

‘Ja, ja. Makkelijk gezegd. Jij gaat morgen weg.’

‘Ik kom af en toe terug als jij dat wilt. Wil je dat?’

Ik wilde dat. Ik wilde dat maar al te graag.

Ze pakte haar glas en dronk het in één teug leeg. Vervolgens schonk ze de mijne tot aan de rand toe vol en duwde het in mijn handen. ‘Drink,’ zei ze. Het klonk als een bevel. Ik sloeg de wijn in één keer achterover.

Normaal gesproken dronk Vera sneller dan ik. Sneller en meer.

‘Waarom wil je me helpen?’ vroeg ik. Mijn maag gloeide.

‘Waarom niet,’ antwoordde ze zacht.

In eerste instantie dacht ik dat zij ze bang wilde maken, angst wilde inboezemen: dat ze een spelletje wilde spelen. Dat dacht ik. Vera dacht er anders over en vertelde wat ze in gedachten had: mensen die je geluk in de weg stonden, die schakelde je uit. Simpel. ‘Stel je eens voor hoe het leven dan zou zijn,’ opperde ze, ‘als we ze uit de weg zouden ruimen.’

Het leek wel of Vera er ervaring mee had, zo makkelijk praatte ze erover.

Ik pulkte aan mijn vingertoppen en trok een velletje van het topje van mijn wijsvinger. Dit deed ik altijd als ik nerveus was, soms tot bloedens toe. Ik wreef over de zere vinger en dacht na.