Roadtrip naar Nergens

Barbara De Smedt

ROADTRIP NAAR NERGENS

Eerste druk: 4 juni 2021

© 2021 Barbara De Smedt

© 2021 Uitgeverij Hamley Books

Coverontwerp: Sly Fox Cover Designs

Grafisch design: Sly Fox Cover Designs

ISBN 9789463967969

NUR 330

Uitgeverij Hamley Books drukt haar boeken op papier met het FSC© keurmerk. Zo helpen we waardevolle oerbossen te behouden. Lees onze duurzaamheidscharter op www.hamleybooks.be.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van uitgeverij Hamley Books.

www.hamleybooks.be

“My journey began with a series of questions.

That’s how all journeys begin.”

(Eat Pray Love, Elizabeth Gilbert)

Proloog

Soms weet je lichaam al dat er iets vreselijks is gebeurd voor die informatie je hersenen bereikt. Het aanhoudende gezoem in haar hoofd, de verkrampte spieren, het bonkende hart: ze registreert het nog voor haar bewustzijn terugkeert. Voorzichtig opent ze haar ogen, scherpe pijnscheuten schieten door haar hoofd, lichtflitsen dansen als vuurvliegjes op speed door haar gezichtsveld.

Waar ben ik?

Ze ligt op haar buik, de vloer onder haar voelt koel aan. Ze herkent de geuren niet die haar neusgaten binnendringen. Weer reageert haar lichaam eerst: een snik ontsnapt ongewild aan haar keel. Dan pas komt het besef: mijn dochter!

Ze richt haar hoofd op, probeert steun te zoeken met haar handen. Haar ogen spert ze wijd open, haar pupillen vergroten zich in een poging het duister te verdrijven. De pijnscheuten worden heviger en ze voelt zich misselijk, maar ze moet weten waar haar kind is. Of ze in veiligheid is. Haar hart bonst razendsnel tegen de vloer. Paniek verspreidt zich door haar lijf en beneemt haar de adem.

Waarom is ze niet hier? Ze is altijd bij mij, ik laat haar geen seconde uit het oog.

Ze kan haar handen niet gebruiken om zich op te duwen, er zit iets in haar vuist geklemd. Iets wat zwaar en plakkerig aanvoelt. Ze probeert haar blik erop scherp te stellen maar het beeld blijft wazig. Verward kijkt ze om zich heen, krabbelt overeind en leunt met haar rug tegen… wat? Een muur? Haar ogen beginnen te wennen aan het donker. Ze zit op de grond van een krappe ruimte, een container? Er is met moeite plaats voor haar lichaam, ze is echter niet groot.

Waarom ben ik hier?

Ze sluit haar ogen, probeert beelden op te roepen, zich iets te herinneren.

Libelle, is het eerste woord dat in haar opkomt, gevolgd door het beeld van een plastic besteklade. Een besteklade? Ze opent haar ogen weer, ziet vaag de contouren van diezelfde besteklade vlak voor zich. En dan, alsof iemand ‘actie’ heeft geroepen, begint de film van wat er is gebeurd zich af te spelen op haar netvlies. Een voor een komen de beelden terug: hoe ze in het donker naar het kampeerbusje liep en zag dat de deur een beetje openstond. Hoe ze eerst aanklopte, maar toen niemand reageerde besloot om naar binnen te gaan. Hoe ze vervolgens in een impuls alle kasten en lades begon open te trekken, op zoek naar datgene waarvoor ze gekomen was. Hoe ze tot haar verbijstering iets anders vond, achteloos tussen de messen en vorken, elastiekjes en oude kroonkurken geworpen.

Ze grijpt met haar vrije hand naar haar broekzak en voelt het meteen zitten. Tranen van opluchting rollen over haar wangen. Ze heeft het teruggevonden. Ze heeft hém terug.

‘Nu laat ik je nooit meer gaan,’ fluistert ze.

Opnieuw verplaatst haar aandacht zich naar het voorwerp in haar andere hand. Ze heft haar arm iets naar boven, probeert het licht erop te vangen, maar tevergeefs. Dan herinnert ze zich dat ze haar handtas bij zich had. Ze legt het zware ding naast zich neer en laat haar beide handen zoekend over de vloer tasten, tot ze de bekende vorm van haar leren tas voelt. Het lampje van haar mobiel springt aan en ze richt de lichtbundel op het vreemde voorwerp. Ze gilt.

1

Een week eerder

Twee jonge vrouwen. Hun gezichten naar elkaar toe gekeerd. Het roze licht glijdt over hun naakte huid. De ene lang en blond, de andere klein en donker, met haar dat bijna tot aan haar billen reikt. Ik schiet betrapt weg, zoek beschutting achter een rots, maar kan het niet laten te blijven kijken. Ze hebben geen idee dat ik hen zie. Het strand is van hen. Zij horen hier, ik niet. Enkele meters achter hen donderen de golven met bulderend geraas neer. Het witte schuim spat meters hoog op, als vuurwerk, zo krachtig zijn de golven hier. De meisjes lijken één met de natuur, één met de opkomende zon. Hun bewegingen (doen ze tai chi?) lopen synchroon en vloeiend, hun naaktheid is hier net zo op zijn plaats als de maan die nog half zichtbaar is aan de hemel. Alles klopt. Met droge mond staar ik naar hun lenige lichamen, de ronding van hun billen, de gloed van hun huid.

Het was niet mijn bedoeling geweest hen te bespieden. Ik wilde gewoon de oceaan zien bij zonsopgang, dus was ik vroeg opgestaan, had mijn tent ingepakt en reed naar een strand waar volgens de uitbater van de kampeerplaats bijna niemand kwam, omdat de stroming er te gevaarlijk was. Ik was de steile helling afgereden tot ik in een dorpje kwam met een stuk of tien huizen. De weg eindigde op een kleine parkeerplaats waar je langs een rotspad naar het strand kon klauteren. Er stonden enkele auto’s geparkeerd, waaronder een kampeerbusje met een Duitse nummerplaat. Ik dacht dat de bewoners nog diep lagen te slapen, wist ik veel. Ik was gehaast want de eerste warme zonnegloed begon zich al over het beige zand te verspreiden. Snel parkeerde ik mijn Volvo, haalde mijn ukelele eruit en klom voorzichtig over de glibberige rotsen. Het was nog koel. De zomernachten aan de Portugese kust zijn een stuk frisser dan die in het binnenland. Zeker als je zoals ik in een tentje slaapt. Ik trok mijn jasje dichter om me heen en daalde af. Pas toen zag ik hen.

Nu voel ik me een indringer, een voyeur. Plotseling draait het meisje met de donkere haren haar hoofd met een ruk mijn richting uit. Ze kan me niet zien. Kan ze me zien? Ze zet haar benen gespreid, houdt haar handen boven haar ogen in de richting van waar ik zit en waar ook de zon ondertussen boven de duinen uit komt. Ze kan me niet zien. Onmogelijk. Ze wordt verblind door de zon en ik zit verborgen achter de donkere rotsen die naar schelpen ruiken. Het blonde meisje zegt iets, werpt ook een blik in mijn richting en kijkt dan weer weg. Ze is veel groter, met lange benen. Een beetje zoals ik. Ze zegt weer iets en haalt dan haar schouders op. Ze begint te rennen, zet koers naar de oceaan. Na een korte aarzeling trekt het donkere meisje haar blik los van mijn schuilplaats en volgt haar vriendin. Samen duiken ze de machtige golven in, en ik maak van de gelegenheid gebruik om ongemerkt weer naar mijn auto te sluipen.

Mijn hart klopt minutenlang na. Mijn handen trillen wanneer ik mijn auto start. Ik kan het gevoel in mijn onderbuik niet plaatsen. Hunkering? Jaloezie? Angst? Ik ervaar het allemaal. Een deel van mij wil samen met hen op dat strand staan, een ander deel wil zich met het schaamrood op haar wangen verstoppen, vergeten dat ik hen ooit heb gezien. Dat laatste deel wint. Zoals altijd. Volgens mijn therapeut zend ik onbewust signalen uit waardoor mensen moeilijk contact met me leggen. Ik denk dat hij bedoelt dat ik ze afstoot, net zoals een citronellakaars dat met muggen doet.

Ik snuif de eucalyptusgeur op van de bossen die langs me heen zoeven en geniet van de wind die door het open raam waait. Voor het eerst in mijn leven doe ik iets helemaal alleen voor mezelf. Deze roadtrip is precies wat ik nodig had. Ik voel me bevrijd uit een gevangenis waarvan ik me eerder niet bewust was.

Maar ik kan de twee meisjes niet uit mijn hoofd krijgen. Ze zagen er zo sereen uit, zo volledig in vrede met de wereld. Zo anders dan ik. In plaats van mensen af te stoten, trekken zij ze aan. Als ik een citronellakaars ben, zijn zij vliegenvangers. Zij waren niet op zoek naar wie ze zijn, of waarom ze bestaan. Ze weten het al, en ze hebben elkaar. Terwijl ik... Ik heb niemand meer.

2

Mijn naam is Michelle Deckers. Ik zag mezelf nooit als het type vrouw dat in haar eentje op een roadtrip zou gaan. En al zeker niet onvoorbereid. Dat leek me meer iets voor bloedmooie meisjes met ultrakort haar, hoge jukbeenderen en een Volkswagenbusje in twee kleuren. Het was pas op het moment dat ik, nu twee weken geleden, in mijn oude kamer wakker werd, daar waar ik opgroeide, in het huis van mijn moeder, omringd door herinneringen en met een lege wijnfles als getuige, dat ik besefte dat ik weg moest. Als mijn leven me lief was, moest ik vertrekken.

Inpakken hoefde ik niet meer te doen, de weekendtas die ik uit mijn eigen huis, waar ik zes jaar lang met William had gewoond, had meegenomen en waarin ik mijn karige spullen had gestopt, was genoeg. Voor het eerst was ik dankbaar dat mijn moeder me als kind nooit op vakantie had laten gaan. Elke zomer, terwijl mijn klasgenoten naar Egypte of Turkije vlogen, kampeerden wij in de tuin. Ik had voor mijn huwelijk nooit de binnenkant van een vliegtuig gezien. Maar ik bezat wel een tent, een luchtmatras, slaapzak en kookstel. En meer had ik niet nodig om te vertrekken, dacht ik.

Eindelijk was de tijd daar om die spullen te gebruiken waarvoor ze dienden: wild, spontaan en ongebreideld avontuur. Wat had ik te verliezen? Helemaal niks, redeneerde ik, want ik was alles al kwijt. In het slechtste geval stond ik binnen een paar dagen weer voor mijn moeders deur, in het beste geval vond ik waarnaar ik op zoek was: mezelf. Ik gooide de spullen in mijn auto, een rode Volvo van vijftien jaar oud, legde een briefje voor mijn moeder op tafel en vertrok. Bestemming: onbekend.

Die eerste zonnige dag in juli reed ik tot ik mijn ogen niet meer kon openhouden. Zonder dat ik het besefte was ik recht naar zee gereden, de Belgische kust, net zoals een heleboel dagjestoeristen, waardoor ik er uren over deed. De eerste aanblik van die massa water deed me na de grijze tonen van de stad goed. Het was even wennen dat ik plots kilometers ver kon kijken, in plaats van tot aan de overkant van de straat. Mijn ogen moesten spieren gebruiken die ze al jaren niet meer hadden getraind. Al die tijd was mijn zicht zo beperkt geweest, steeds naar de grond gericht. Ik stapte uit en liet mijn ongetrainde ogen ronddwalen. Ik liet ze alles opslorpen: de kleuren, de vormen, de uitgestrektheid. Dit was wat ik nodig had, besefte ik. Het leek me dan ook logisch om de kust gewoon te blijven volgen, bij gebrek aan een ander plan.

Ik sliep de eerste nacht in een goedkoop hotelletje, net over de Franse grens. Ik wist wel dat ik me dat niet kon permitteren, niet elke dag, maar ik durfde toen nog niet te kamperen. Niet alleen. Ook de tweede dag was moeilijk. Als je heel je leven hebt gedaan wat anderen van je verwachten, is het moeilijk om zelf alle beslissingen te nemen. Het waren er zoveel: naar links of naar rechts, nu tanken op de dure snelweg of eraf rijden en in een dorp op zoek gaan naar een goedkopere optie, stoppen om te eten en te plassen op een lugubere parkeerplaats of toch maar niet. Geen enkele keer kon ik mijn lot uit handen geven en verdorie, dat woog loodzwaar. Pas na een dag of drie begon ik een beetje te ontspannen en sliep ik voor het eerst in mijn tent, al heb ik die nacht elk uur op de klok gezien. Ik had niks bij me om me af te leiden, behalve mijn ukelele. Geen enkel boek had ik in mijn wilde vlucht ingepakt. Radio kon ik alleen onderweg luisteren, terwijl ik reed. Ik had veel tijd om na te denken, te veel. Frankrijk heb ik dan ook in een roes beleefd. Ik herinner me bijna niets meer van de plaatsen waar ik ben gestopt. De Mont Saint-Michel in Normandië, een vreselijke regenbui in Brest, die me tot wanhoop en uit mijn tent dreef. Honfleur, waar ik zomaar een museum binnenstapte. Bordeaux; ik weet dat ik er was, maar veel meer ook niet. Mijn eerste levendige herinnering heb ik aan Biarritz, waar ik voor het eerst surfers zag. Ik zat op een rots naar het water te staren toen ik plots die kleine zwarte figuurtjes in de verte zag dobberen. Ze deden me denken aan zeemeeuwen, die doen dat ook. Het fascineerde me, ik weet nog dat ik naar hen bleef kijken, dat ik zag hoe de zwelling van de golven toenam en zij mee de hoogte in gingen, werden opgetild en toen weer zachtjes neergezet. De oceaan koesterde hen, leek het. Ze dansten samen en ik was het muurbloempje dat langs de kant stond. Toen klauterde ik van mijn rots en stapte mijn auto weer in.

Maar deze en alle andere herinneringen werden overspoeld door tranen die maar niet wilden stoppen met vloeien. Wat ik ook deed, waar ik ook ging, mijn pijn volgde me overal. Ik kon niet verder weg staan van het ideaalbeeld dat ik in mijn hoofd had, ik was geen sterke onafhankelijke alleenreizende vrouw, ik was een wrak.

Eenmaal voorbij de grens met Spanje, begon het beter te gaan. Ook het weer ging erop vooruit, de zon werd mijn reisgezel. Eindelijk kon ik mijn kleren wassen en laten drogen. Ik dwaalde rond in het Guggenheim in Bilbao waar ik verstomd bleef staan voor een schilderij van Gerhard Richter, een zeezicht. Ik moest twee keer kijken om er zeker van te zijn dat het wel degelijk een schilderij was, en geen vage foto. De scherpe lijn die de horizon vormde, het fictieve koord dat als het ware de zee van de lucht scheidde, deed me naar adem happen. Opeens begreep ik waarom ik de afgelopen dagen elke ochtend en elke avond naar diezelfde horizon had getuurd en waarom die zoveel bij me losmaakte: ik was de koorddanser. En als de horizon het fictieve koord was, dan was de oceaan mijn innerlijke wereld, dat wat niemand zag, en de hemel dat wat ik aan de buitenkant liet zien. Dat ze elkaar raakten, daar waar het koord was, was slechts optisch bedrog. De oceaan en de lucht stonden namelijk in werkelijkheid mijlen van elkaar verwijderd, net zoals mijn hoofd en mijn hart, en dát, besefte ik daar in het Guggenheim, was de reden van mijn wanhoop. Nu restte de vraag alleen nog wat ik eraan zou doen.

Mijn reis vorderde. Met het toenemen van de zonnestralen, droogden mijn tranen op. Op een rommelmarkt kocht ik een beduimelde pocket: Eat Pray Love van Elizabeth Gilbert. Ik had er nog nooit van gehoord maar las op de flap dat het ging over een vrouw die na haar scheiding helemaal alleen op wereldreis vertrok. Dat leek me wel toepasselijk. Ik reed vol bewondering langs de Spaanse noordkust, stopte in San Sebastian om weer naar de surfers te kijken, bezocht Guernica, het kleine dorp dat in 1937 werd weggevaagd. Het nog ongerepte Galicië stal mijn hart, met zijn grillige kustlijn van kliffen en rivieren. Ik kon mezelf herkennen in de melancholie van de Costa da Morte, waar ooit honderden schepen aan splinters braken op de scherpe rotsen. Ik stelde me voor dat hun geesten nog rondwaarden, daar waar ik stond.

Nog steeds had ik geen idee waar ik naartoe wilde. Al een paar dagen lang zag ik overal pelgrims wandelen en fietsen, gebukt onder zware rugzakken, en in een opwelling besloot ik om de pijlen naar de Galicische hoofdstad Santiago de Compostela te volgen. Wie weet, dacht ik, misschien bracht zo’n bedevaartsoord mij wel wat ik zocht. Als zoveel mensen er hun heil zochten, dan moest er toch ook voor mij iets te vinden zijn? Bij het zien van de kathedraal maakte ik echter bijna rechtsomkeer, ze deed me te veel aan mijn moeder denken, met haar kruisbeelden en rozenkransen, maar iets in mij deed me verder lopen. Op automatische piloot volgde ik enkele backpackers tot op een enorm plein: het Praza do Obradoiro. Als een magneet werd ik naar het midden getrokken, onder mijn voeten zag ik dat verschillende rechte paden daarnaartoe leidden, ik besefte dat ze een ster vormden met als middelpunt de exacte plek waar ik stond. Vol ontzag keek ik om me heen naar de monumentale gebouwen: de universiteit, het imposante gemeentehuis, de kathedraal zelf. Om me heen kwamen groepjes mensen tot stilstand. Twee mannen vielen elkaar in de armen, hun gezichten bruin, hun schoenen vuil, de zolen afgesleten. Een vrouw hield vlak voor mij halt, plofte haar rugzak op de grond en strekte haar armen naar me uit.

‘We made it!’ riep ze lachend.

Voor ik besefte wat er gebeurde, had ze me in haar armen gesloten en werd ik bedwelmd door haar geur. Een kruidige mengeling van zweet en curry. Ik deinsde achteruit, mompelde een verontschuldiging en liep met bonkend hart van haar weg. Het was het eerste fysieke contact sinds lang voor mijn vertrek en het werd me meteen duidelijk: hier was ik nog niet klaar voor.

Diezelfde avond hield ik halt op een prachtig plekje in Sanxenxo. De Galicische kustlijn is van een ruwe schoonheid die niet te beschrijven valt. Ik had de Volvo geparkeerd op een plaats waar nog veel andere wagens stonden. Het was er best luidruchtig en ik vroeg me af of ik niet beter verder kon rijden, op zoek naar een echte kampeerplaats, maar de ondergaande zon lokte me naar het strand, mijn ukelele in de hand. Ik had tot dan nog geen enkele zonsondergang gemist, het was zo’n beetje mijn enige houvast. Wanneer ik opstond wist ik nooit waar ik ’s avonds zou slapen, maar wel dat ik de zon zou zien ondergaan. No matter what.

Er liep een wandelpad door de duinen dat ik nieuwsgierig volgde tot ik bij een wit stenen bankje kwam. Er was geen mens te zien, de lucht kleurde oranje. Ik ging zitten. Dit was mijn moment. Ik trok een been op, steunde de ukelele erop en begon te tokkelen. Zomaar een deuntje. Mijn blik was gericht op de oranje vuurbal in de lucht, die nog maar enkele minuten van de horizon verwijderd was, toen ik plots iets uit het water zag springen. Verbaasd stopte ik met spelen, ik liet mijn ogen over het steeds donkerder wordende water glijden.

Had ik het me ingebeeld?

Nee hoor, daar was het weer: een zwart ding sprong uit het water, meteen daarna gevolgd door nog een. En nog een. En nog een! Het waren dolfijnen, ik kon het bijna niet geloven. Snel keek ik om me heen, was hier iemand met wie ik dit kon delen? Ik wilde roepen, springen. Hier! Kijk! Dolfijnen! In de oceaan! Maar er was helemaal niemand, niemand behalve ikzelf en de ondergaande zon. Minutenlang danste de school voor mijn ogen, ze maakten de ene buiteling na de andere, onder de gouden gloed van de zon. Toen het laatste stukje zon in de zee verdween, zag ik ze niet meer. Het schouwspel had misschien drie minuten geduurd. Ik was weer helemaal alleen, op mijn bankje. Ik keek naar de ukelele in mijn handen, naar het duingras dat in de schemering zachtjes heen en weer wuifde, en voelde dat mijn wangen nat waren van de tranen.

Pas toen ik terug naar mijn auto wilde lopen en me nog één keertje omdraaide, zag ik dat er op de rug van het bankje een tekst geschreven stond: ‘Grazas pola vida’ oftewel: ‘Bedankt voor het leven’.

Dat was mijn laatste stop voor ik Portugal binnenreed. Voor alles naar de verdommenis ging.

3

Na een paar korte stops besluit ik halt te houden voor de lunch. Intussen weet ik dat ik de bordjes met ‘praia’ moet volgen en ik draai een paar rondjes op de parkeerplaats tot ik een plekje vind voor de Volvo. Geen schaduw, helaas.

Ik loop over het warme duinzand, alleen met mijn gedachten. Een groep surfers die luid roepend uit de tegenovergestelde richting komt doet alsof ik lucht ben en ik verlies bijna mijn evenwicht. Boos kijk ik hen na, maar geen van de gespierde lijven keurt me een blik waardig. Ik ploeter verder, in de richting van het strand, een zweetdruppel ontsnapt uit het vijvertje dat zich in mijn decolleté heeft gevormd en zoekt zich kriebelend een weg in de richting van mijn navel. Ik tuur door mijn zonnebril, kijk hoe ver dit pad nog loopt en sta dan met een schok stil. Daar zijn ze weer, de meisjes, ik herken hen meteen. Ze lopen voor me uit. Het ene lang en blond, het andere klein en donker.

Ik zie hoe hun gebruinde armen zich aanspannen om hun surfplanken tegen de oceaanwind in recht te houden. Ze hebben niet meer dan een bikini aan, geen wetsuit. Een geur van kokosolie zweeft langs mijn neusgaten. Ik kan mijn ogen maar moeilijk van hen afhouden wanneer ze samen de duin afdalen. Alsof ze het heeft gemerkt, draait het donkere meisje zich om en kijkt me recht in de ogen. Deze keer is er geen twijfel dat ze me ziet. Echt ziet. Een onderzoekende, geamuseerde blik. Spottend, zelfs. Meteen beginnen mijn wangen te gloeien. Snel buig ik mijn hoofd, op zoek naar bescherming van mijn grote zonnehoed, maar de gloed verspreidt zich naar mijn oren en nek en kleurt mijn huid zo rood als mijn haren. Het kan toch niet dat ze weet dat ik haar vanochtend nog naakt heb gezien op het strand? Dat is onmogelijk. Waarom krijg ik dat gevoel dan? Ze draait zich weer om en loopt samen met haar vriendin in de richting van de branding. Zelf loop ik met grote passen verder naar de strandbar, waar ‘Hey Ya’ van Outkast door de boxen schalt. Ik laat me aan een lege tafel neerzakken en doe alsof ik druk bezig ben iets in mijn handtas te zoeken, terwijl mijn ogen vanachter mijn zonnebril naar de meisjes gluren. Maar die staan intussen al op het strand yogaoefeningen te doen, hun surfplanken naast hen.

Ik heb zin in een glas wijn maar bestel in plaats daarvan de vis van de dag en een cola. Mijn schamele salaris wordt pas over een week gestort en ik heb al veel meer geld opgemaakt dan ik had voorzien. Roadtrippen is een stuk duurder dan ik dacht, maar dat ik geen alcohol meer drink maakt het wel goedkoper. Ik heb geen druppel meer gedronken sinds ik uit het huis van mijn moeder vertrok met niet veel meer dan een kater, een tentje en een zak vol slechte herinneringen. Het lijkt een eeuwigheid geleden. Mijn therapeut zei dat ik drink omdat ik niet heb geleerd om van mezelf te houden. Daar moest ik toen smalend om lachen. Wat was volgens hem dan de oplossing? Naar de kapper gaan en mijn nagels doen? Elke ochtend in de spiegel kijken en ‘Hallo, tijger!’ naar mezelf knipogen? Kom op. Maar ik begin langzaamaan te begrijpen wat hij bedoelde. Gisteren zag ik tijdens mijn dagelijkse strandwandeling iets bijzonders. Als je vroeg genoeg gaat, liggen er nog tal van schatten op het zand, daar achtergelaten door het getij. Meestal zijn het spullen die zijn losgeraakt van de vele vissersboten hier, zoals een kapot anker, stukken touw, gekleurde boeien, maar deze keer vond ik iets anders. Het was een kleine autoband, met velg en al, die volledig door schelpjes werd bedekt. Het leek wel een kerstkrans die door de oceaan zelf was gemaakt. De schelpjes schitterden parelmoer in het vroege zonlicht en maakten van die oude lelijke band iets wat mooi was. Maar de schelpen deden me ook aan iets anders denken. Net als ik klampten ze zich wanhopig vast aan het eerste het beste wat ze tegenkwamen. Net als ik waren ze niet in staat op zichzelf te leven, zonder houvast.

Ik pak mijn mobiel en verbind met de wifi van de bar. Misschien vind ik ze wel op internet, mijn soulmate-schelpen. Het geeft me wat te doen terwijl ik op mijn eten wacht. Na een paar missers heb ik beet. Mijn mooie schelpen blijken geen schelpen te zijn maar minikreeften, percebes, noemen ze die hier. De Nederlandse naam is eendenmossel, wat een stuk minder mooi klinkt. Geboeid lees ik verder: ‘Ze beginnen hun leven als vrijzwemmende larven, totdat ze een vast voorwerp tegenkomen waar ze zich aan hechten. De volwassen eendenmosselen zitten vast aan drijvende voorwerpen, als drijfhout, schepen en zelfs zeeschildpadden.’ Wat dan ook dus. Wauw, ik ben een eendenmossel. Maar er is meer: ‘Net als zeepokken veroorzaken eendenmossels veel economische schade omdat zij zich aan de onderkant van zeeschepen vasthechten en op die manier de snelheid van het schip afremmen.’ Ik spoel een brok in mijn keel weg met mijn ijskoude cola. Ik kan niet ontkennen dat ook dat klopt. Als William het schip was, was ik de eendenmossel die zich aan hem vastklampte en hem afremde. Ik krijg bijna spijt dat ik niet toch voor dat glas wijn heb gekozen.

Ruziënde stemmen in de verte doen me opkijken. De twee meisjes drijven intussen in de oceaan, met hun bovenlichaam op hun plank, en zijn blijkbaar in discussie verwikkeld met een derde figuur. Een man, in een wetsuit. Ik ga rechtop zitten en probeer te achterhalen wat er aan de hand is, maar het tafereel speelt zich te ver weg af. Uit hun lichaamstaal kan ik afleiden dat het geen vriendschappelijk gesprek is. Ik zie hoe de twee met driftige gebaren weer uit het water komen. Nu al? De man gooit zijn armen omhoog en blijft alleen achter. Niemand op het terras van de strandbar schijnt enige aandacht te schenken aan wat er gebeurt, dus vermoed ik dat het om een ‘je hebt mijn golf gepikt’-dispuut gaat, zoals ik wel vaker tussen surfers heb zien gebeuren. Man, wat zou ik graag zelf eens op zo’n plank staan.

Mijn ogen gaan opnieuw op zoek naar de twee meisjes: ze zijn op de terugweg. De derde surfer staat nog met zijn voeten in de branding en roept hen iets na. Het donkere meisje loopt voorop en ze ziet er woest uit, het blonde meisje kan haar ondanks haar veel langere benen amper bijhouden en heeft een ongeruste uitdrukking. Ze roept iets in het Engels, maar ik versta het niet, daarvoor is de afstand nog steeds te groot. Ik kijk de twee figuren na terwijl ze in de richting van de parkeerplaats lopen. Het is een vreemde situatie, maar ik weet wel beter dan me ermee te bemoeien. Vermijd elke vorm van contact en verdwijn als een schildpad in haar schild bij de minste vorm van gevaar, is mijn tactiek. Dat is het voordeel van reizen per auto: je kunt altijd weg, zolang je genoeg geld hebt om de benzinetank te vullen.

De ober verschijnt met mijn gegrilde vis, een dorade, en ik zet mijn lunch voort. Het is een prachtige dag en ik ben vastbesloten die niet te laten verpesten, maar de herinnering aan de blik van het donkerharige meisje geeft me een vreemde kriebel. Weer kan ik het gevoel niet plaatsen. Ze straalde iets uit, iets gevaarlijks, als een plotselinge onweersbui. Bijna moet ik hardop lachen om de vergelijking, alsof ik, Michelle Deckers, de eendenmossel, ook maar enige vorm van mensenkennis heb. Ik schud grinnikend mijn hoofd terwijl ik een stuk brood in de saus sop en mijn tenen genietend in het warme zand wroeten. Nee, verstand van mensen heb ik niet, zo blijkt. Mijn moeder mag dan haar fouten hebben, hierin had ze gelijk: je kunt niemand vertrouwen. Al bedoelde ze dan vooral mannen. Kon je het haar kwalijk nemen? Mijn eigen vader ging ervandoor toen ik vier was. Ik kan me hem niet meer herinneren en foto’s zijn er niet meer, die heeft mijn moeder allemaal verbrand. Ik weet dat hij net als ik rood haar moet hebben gehad, en een bleke huid met sproeten. That’s it.

Ik lik mijn vingers af, leg een paar euro’s op het tafeltje en pak mijn mobiel om te bekijken welke richting ik dadelijk uit zal rijden. Alles is nieuw voor me. Voor ik op deze trip vertrok kende ik ‘het buitenland’ alleen van tv, van programma’s als Ik vertrek waarin gezinnen met hun hele hebben en houden vertrokken uit hun vertrouwde omgeving om ergens tussen de Franse koeien een B&B te beginnen. Het was een van mijn moeders lievelingsprogramma’s; hoe slechter het afliep voor die gezinnen, hoe beter. En nu doe ik precies hetzelfde. Totaal onvoorbereid, hopend op een goede afloop.

Wanneer ik overeind kom en mijn tas over mijn schouder gooi, zie ik dat de man die daarnet nog ruziemaakte met de meisjes intussen ook in het restaurant staat. Hij is in gesprek met een oudere heer die in de schaduw van een parasol zit met een kop koffie; een krant ligt gevouwen voor hem op tafel. Het lijkt wel of ze ergens over onderhandelen. Dan overhandigt wetsuitman een druipende zak aan de heer, die op zijn beurt wat briefgeld teruggeeft.

Opnieuw besluit ik om me niet af te vragen wat er precies in de zak zit, met mijn zonnehoed diep over mijn oren getrokken vat ik de wandeling naar mijn auto aan. Snelle stappen achter me doen me omkijken: wetsuitman komt vastberaden achter me aangelopen. Hij heeft een verbeten trek om zijn mond, zijn huid is bijna net zo wit als de mijne, hij is duidelijk geen Portugees. En ook geen surfer, tenzij hij zijn plank is verloren en de ruzie met de meisjes daarover ging.

‘Desculpe,’ zegt hij, wanneer hij me voorbij marcheert en bijna met zijn brede schouders wegmaait. Hij is groot, zijn handdoek-cape kan niet verhullen hoe breed zijn schouders zijn en onder zijn natte wetsuit zie ik zijn spieren opbollen. Zijn blik blijft de hele tijd strak naar de grond gericht. Durft hij me niet aan te kijken? Ik houd even halt om mijn evenwicht terug te vinden, kijk hem geïrriteerd na en richt mijn aandacht dan weer op de oceaan. De golven gaan alle kanten op. Te wild, te onstuimig. Te veel witte schuimkoppen. Er zijn verder geen surfers meer in het water, de oceaan heeft iedereen eruit gejaagd. Weg ermee. Dat ze maar ergens anders ruzie gaan maken.

Met mijn slippers in de hand loop ik verder. Eenmaal voorbij de duin gaat het zandpad over in een houten looppad. Wetsuitman is niet meer te zien. Nu de duinen me tegen de zeewind beschermen, voel ik de temperatuur meteen weer oplopen. Wanneer ik de parkeerplaats nader, is mijn rug nat van het zweet en moet ik me koelte toewuiven met mijn grote zonnehoed. Zodra ik mijn auto in zicht krijg, voel ik dat er iets niet klopt. De haartjes op mijn armen komen rechtovereind, mijn lichaam laat weten dat er iets mis is, voor ik het zelf zie. Pas wanneer ik vlakbij sta, weet ik waarom.

4

Mijn liefste,

Het valt me zwaar, zo zonder jou, veel zwaarder dan ik ooit had kunnen denken. Mis jij mij ook, vraag ik me af. Ben je gelukkig? Het is zo oneerlijk dat je er niet meer bent, zo onrechtvaardig. Waarom word ik zo zwaar gestraft?

Soms wilde ik dat ik je nooit had leren kennen, maar die gedachte verdrijf ik dan snel weer want een leven zonder jou is als muziek zonder geluid: zinloos. Alle dagen lijken op elkaar, flets en flauw, te weinig zout.

Eerst wilde ik niet meer leven en beraamde ik hoe ik zou sterven en wanneer, maar dat was een onzinnige gedachte, besef ik nu. Wat wil je, ik was radeloos. Maar vandaag zag ik het teken dat je me gaf, mijn liefste. Ik kon het amper geloven. Is het waar? Krijg ik een tweede kans? Zijn we straks weer samen, bij elkaar?

Wijs me de weg, dan volg ik je.

5

‘Godverdomme!’ roep ik hardop, terwijl ik het geforceerde portier openruk. Binnenin is het een ravage. Mijn kleren liggen her en der verspreid over de auto, schoon en vuil, alles door elkaar. Het idee dat iemand mijn vuile slips in zijn handen heeft gehad geeft me een wee gevoel. Gejaagd probeer ik te overzien wat er weg is. Mijn autoradio zit nog op zijn plek, vreemd genoeg. Te oud om nog te kunnen verkopen?

Ik prop de kleding terug in de weekendtas die op de achterbank ligt, mijn ogen schieten van link naar rechts. Mijn gps is verdwenen, samen met de lader voor mijn mobiel. Waarom had ik mijn waardevolle items niet in het handschoenvak gestopt zodat je ze van buitenaf niet ziet? Het handschoenvak! Ik trek de klep open en voel mijn knieën knikken. De envelop met cash die ik daar had gelegd is foetsie. Ik klem mijn tanden op elkaar. Ik weet niet op wie ik kwader ben: op mezelf of op de dief die me te grazen heeft genomen. Feit is dat ik op de meeste kleine campings waar ik tot nu toe heb overnacht niet met mijn pinpas kon betalen, evenmin als in veel cafés en restaurants. Enkele dagen geleden had het nog een goed idee geleken om, toen ik een zeldzame geldautomaat tegenkwam, meteen een groter bedrag te pinnen en dat in het handschoenvak te stoppen. Een hand lijkt zich om mijn keel te klemmen, ik graai naar de portemonnee in mijn handtas. Had ik daarnet nu maar niet in zo’n dure strandbar geluncht. Als ik had geweten dat dit mijn laatste geld was… Zesendertig euro heb ik nog. Om zes dagen van te leven. En nog een klein beetje tegoed op mijn pinpas waarmee ik hopelijk voldoende kan tanken. Ik zal op gratis kampeerplaatsen moeten gaan staan, besef ik. Geen B&B’s meer, geen campings. En op brood en blikvoer leven.

‘Zie je wel,’ zegt een stem in mijn hoofd. ‘Het is gevaarlijk daarbuiten. Je had nooit mogen vertrekken. En zeker niet alleen. Die groep jonge kerels heeft zich eens goed laten gaan. Je mag van geluk spreken dat er niets ergers is gebeurd.’

Ik schud mijn hoofd. Ik weet van wie die stem is. Keer op keer las mijn moeder me het verhaal van Roodkapje voor. Zij had maar één taak: een mandje eten naar haar grootmoeder brengen, zonder van het pad af te wijken. Want wie van het pad afwijkt, komt in de problemen.

‘Het was de schuld van Roodkapje dat haar grootmoeder met huid en haar door de wolf werd opgeslokt,’ vertelde mijn moeder toen ze het boek dichtklapte. ‘Dat is namelijk wat er gebeurt wanneer je niet luistert.’

Ik huiver. Ik ben jarenlang bang geweest van honden door dat verhaal. Krampachtig probeer ik mezelf bij elkaar te rapen. Het is maar geld. En met mijn mobiel kan ik ook een wegenkaart raadplegen. Het is tenslotte 2009. Ik weiger me hierdoor van de wijs te laten brengen. Maar, wacht, hoe kan ik mijn mobiel blijven gebruiken nu mijn lader weg is? Voor de tweede keer die dag voel ik mijn wangen branden, niet van verlegenheid deze keer, maar van woede. Met een klap gooi ik de passagiersdeur dicht, maar die blijft vanwege het verwrongen metaal een beetje openstaan. Dit is foute boel, zo kan ik niet veilig rijden. Ik zet mijn volle een meter achtenzeventig ertegen en probeer hem zo goed en zo kwaad mogelijk dicht te duwen, met een heel klein beetje resultaat. Dan begeef ik me met een bang hart naar de kofferbak, maar tot mijn opluchting hebben de dieven niet de moeite genomen die open te prutsen, of misschien werden ze wel gestoord tijdens hun bezigheden. Hij is in ieder geval nog op slot. Gelukkig maar, want mijn kampeerspullen en dierbare ukelele zitten erin, vergezeld van enkele blikken eten, die ook nog van pas zullen komen.

Ik stap in, steek de sleutel in het contact zonder die om te draaien, bijt op mijn nagels. Twijfel. Ik moet die deur laten repareren, maar dan heb ik geen geld meer om te eten. Ik zou mijn moeder kunnen bellen om te vragen geld over te maken, maar een spanning op mijn borst zegt me dat dat het laatste is wat ik wil.

Hier zit ik dan. Michelle de eendenmossel, eenendertig jaar en moederziel alleen op de parkeerplaats van een Portugees vissersdorp, zonder geld, zonder gps en over een paar uur zonder werkende mobiel.

‘Éen tegenslag is alles wat nodig was om je op je knieën te krijgen, Michelle,’ roep ik hardop tegen mezelf in de steeds heter wordende auto. ‘Eén stomme diefstal, en jij geeft het al op.’ Wanneer ik voel hoe mijn ogen warm worden van de tranen, sla ik met beide handen op mijn stuur. ‘Nee! Nee! En nog eens nee!’ Ik kan nu niet opgeven. Ik heb die stomme gps niet nodig, zolang ik de kust blijf volgen in de richting van het zuiden, zit ik goed. En ik kan altijd onderweg een kaart kopen en hulp vragen om een kampeerplaats te vinden. Dat ik daarvoor echt tegen iemand zal moeten praten, dat is dan maar zo. Het hele punt van deze trip was dat ik sterker terug zou komen. Maar die deur…

‘Ik kan tenminste proberen of ik ermee kan rijden, daarna zie ik wel verder,’ besluit ik, terwijl ik vastberaden de sleutel in het contact omdraai en langzaam de parkeerplaats af rijd. Ik weet dat ik naar rechts moet en negeer de pijl naar de snelweg, want om daarop te rijden moet ik peagem betalen en dat gaat nu even niet. De binnenwegen dan maar. De deur rammelt een beetje, net zoals mijn hart.

6

Al die tijd dat ik met William samenwoonde, had ik nooit beseft wat het betekende om geen geld te hebben. Al verdiende ik zelf niet zoveel als kleuterjuf, hij compenseerde dat ruimschoots. Voor onze gezamenlijke kosten had hij een aparte rekening geopend, maar daar kan ik nu niet meer bij.

De eerste twee weken van mijn trip heb ik te veel geld uitgegeven aan eten, vooral in Frankrijk heeft dat me handenvol geld gekost. En dat was dan nog zonder alcohol. Gelukkig is Portugal zo goedkoop, bedenk ik terwijl ik verder rijd langs een weg die dringend een nieuw laagje asfalt kan gebruiken. Als ik nu maar positief genoeg blijf, dan komt het misschien allemaal goed. Een slepend geluid doorbreekt mijn innerlijke monoloog en ik voel dat ik de auto niet goed kan controleren. Wat nu weer? Ik wil gaan gillen maar verman me en zet de Volvo voorzichtig aan de kant. Het is een typische landweg, vol kuilen, zonder voetpad of parkeerplaats, waar twee auto’s net naast elkaar kunnen rijden. Laat me alsjeblieft niet lek zijn gereden, bid ik terwijl ik uitstap om de banden te inspecteren. Maar helaas, mijn gebeden worden niet verhoord. Ik zak naast mijn auto op de grond. Nog geen uur geleden was ik in de strandbar apetrots op de overwinning op mezelf, nu zit ik hier, moederziel alleen in de hitte van de namiddagzon, met een platte band en een deur die niet meer sluit.

Ik gooi mijn armen in de lucht en laat me achterover op de grasberm vallen. ‘Het is al goed, ik heb het begrepen!’ roep ik. De kleine voorraad zelfvertrouwen die ik de afgelopen drie weken bijeen had gesprokkeld, geeft me niet voldoende kracht om een tweede tegenslag te incasseren. Ik voel mijn energie wegvloeien als een uitdovende kaars waarvan de lont nog even blijft nagloeien; ik heb het toch meer dan twee weken volgehouden, dat is langer dan iemand ooit had gedacht. Misschien moet ik daar maar gewoon blij mee zijn en stopt het hier en nu.

In de verte komt een bestelwagen aangereden. Instinctief duik ik weg achter mijn auto. Het zou veel logischer zijn om op te springen en om hulp te vragen, maar dat is niet mijn eerste reflex. Mijn hart hamert in mijn borstkas. Rij door, rij door. Ik bel wel een takelwagen. Rij alsjeblieft door. Het busje rijdt me voorbij, vertraagt dan en parkeert tot mijn schrik een eindje verderop in de berm. Ik besef dat de bestuurder me zo zal zien en kom snel overeind, het zand en de grassprieten van mijn broek slaand. Ik weet dat mijn paniek nergens op slaat. Mijn hoofd weet dat, maar mijn lichaam is in opperste staat van alertheid.

De deur van het busje gaat open, een man stapt uit en komt naar me toe gelopen, zijn pas is aarzelend. Ook hij lijkt niet helemaal zeker te zijn van zijn zaak.

‘Hallo! Heb je hulp nodig?’ roept hij vanuit de verte.

Pas wanneer ik mijn mond opendoe om te antwoorden, besef ik dat hij Nederlands praat, ondanks zijn Portugese nummerplaat. Nog twee tellen later besef ik wie hij is: meneer wetsuit, de ruziemaker.

‘Nee!’ roep ik. ‘Alles oké! Bedankt!’ Met mijn hand maak ik een wapperend gebaar.

De man heeft zijn wetsuit nog steeds aan. Tenminste, het bovenstuk hangt los langs zijn lichaam te zwiepen en hij draagt een T-shirt met lange mouwen waarop in grote letters #RESET staat. Op zijn hoofd heeft hij een groen vissershoedje. Hij blijft in mijn richting lopen en de zenuwen gieren door mijn lijf. Hij is echt abnormaal groot. Ik ben zelf niet de kleinste, maar hij torent boven me uit. Als hij iets kwaads in de zin heeft, lig ik zometeen in dat busje van hem. Met klamme handen spied ik om me heen, spits mijn oren in de hoop dat er iemand voorbijrijdt die me uit deze situatie kan redden, maar behalve wat getsjilp is er niets te horen. Intussen is de man enkele meters voor me tot stilstand gekomen en neemt hij me onderzoekend op. Zijn blik is waakzaam, als die van iemand die het gewend is zich bij de minste dreiging uit de voeten te maken.

‘Ik zag je Belgische nummerplaat en dacht dat je hulp kon gebruiken. Wat is er met je deur aan de hand?’

‘Mijn deur?’ Ik was het probleem van de geforceerde deur helemaal vergeten nu de kapotte band alle ruimte in mijn hoofd opnam. Die laatste heeft hij nog niet gespot. ‘O dat, niks ergs, een beetje verbogen.’

Hij fronst. Op zijn neus en wangen zit een dikke laag sunblock. Wat doet een man met zo’n bleek vel in een land als Portugal? Ik weet hoe pijnlijk dat kan zijn, als roodharige.

‘Hebben ze bij jou ook ingebroken?’ vraagt hij, terwijl hij ongevraagd dichterbij komt en de deur inspecteert.

Ook? denk ik. Het was helemaal niet bij me opgekomen dat ik misschien niet het enige slachtoffer was van de stelende surfers.

‘Mij hebben ze ook te grazen gehad,’ gaat hij grimmig verder. ‘Ik denk dat ik weet wie het was, maar ik heb geen bewijzen en de politie kan niks doen. Is er veel weg?’

Ik weet niet wat ik moet antwoorden. Aan de ene kant wil ik niets liever dan mijn problemen delen met iemand die me misschien kan helpen, al is het maar om niet het gevoel te hebben er alleen voor te staan. Aan de andere kant schreeuwt mijn hoofd dat ik geen vreemden mag vertrouwen. Zeker geen vreemde mannen van bijna twee meter met een kampeerbusje, op een verlaten landweg. Opnieuw tuur ik de weg af in de hoop verlost te worden door een voorbijganger, maar er is echt niemand anders. Gekweld besluit ik hem de waarheid te vertellen.

‘Nee, ik had niks van waarde bij me en ik denk dat ze niet veel tijd hadden. Ik mis eigenlijk enkel mijn gps, wat geld en de oplader. Mijn grootste probleem is die deur en nu ook mijn band.’ Ik wijs naast me naar het rechterachterwiel. ‘Ik moet die zien te repareren en dan vertrek ik weer naar huis.’

Zonder iets te zeggen komt hij vlak bij me staan waarop ik achteruitdeins. Hij hurkt neer en bestudeert het rubber. ‘Je bent door glas gereden,’ knikt hij ten slotte. ‘Heb je een reservewiel? Dan zet ik dat er wel even op.’

Ik heb geen idee maar doe voor de vorm mijn kofferbak open, terwijl ik ervoor zorg dat ik geen enkele keer met mijn rug naar de man toe sta. Nadat ik mijn kampeerspullen eruit heb getild en mijn ukelele op de achterbank heb gelegd, laat ik hem zelf de bodem loswrikken. Tot mijn opluchting zit er inderdaad een reservewiel daar waar het moet zitten. Met vaardige handen wrikt hij het uit de kofferbak, samen met een krik. Zonder verder een woord te zeggen hurkt hij neer en gaat aan de slag.

Terwijl hij de krik onder mijn auto schuift, besef ik dat ik op die parkeerplaats van zonet door dat glas moet zijn gereden. Ik had er niet op gelet of er nog andere wagens schade hadden maar dat moet wel. De dieven hadden het natuurlijk niet alleen op mijn auto gemunt.

Ik wil zo graag sterk zijn, maar kan niet voorkomen dat mijn lip begint te trillen. Waarom overkomt mij dit? Het enige wat ik wilde, is deze trip maken en nu dat niet meer kan, wil ik gewoon terug naar huis met vier intacte banden, dat is niet zoveel gevraagd, toch?

Volgens mijn therapeut heeft het geen zin om me af te vragen waarom de dingen gebeuren. Waarom Marie stierf. Maar ik ben het daar niet mee eens. Als er geen enkele reden was voor haar om te sterven, dan kon ze evengoed nog leven. Dan waren William en ik nu nog samen, dat weet ik zeker. Soms denk ik dat ik word gestraft voor iets wat ik in een vorig leven heb gedaan. Ik zal wel een heks zijn geweest. Een heks met rood haar. Ik slik en focus me weer op de wetsuitman.

‘Ik ben Michelle, trouwens,’ zeg ik, terwijl hij mijn wagen omhoog krikt. Want beleefdheid is naast wantrouwen de andere eigenschap die ik van mijn moeder heb geërfd.

‘Daniel,’ antwoordt hij, zonder van zijn werk op te kijken. Erg spraakzaam is hij niet. Ik zou bijna durven zeggen dat hij net zo terughoudend is als ik. Maar waarom is hij dan gestopt? Er valt een ongemakkelijke stilte.

‘Ben je hier op vakantie?’ vraagt hij tot mijn opluchting. Hij heeft de kapotte band intussen verwijderd en rolt die uit de weg. Ik besluit hem te vertrouwen en vertel hoe ik twee weken geleden helemaal alleen ben vertrokken en zonet heb besloten om weer naar huis terug te keren. Waar dat ook mag zijn, want naar William kan ik niet meer terug en naar mijn moeder wil ik niet. Maar dat vertel ik er niet bij.

Hij laat me zwijgend mijn verhaal doen en draait het reservewiel kundig op zijn plaats. Vervolgens inspecteert hij het kapotte portier, trekt het open en slaat het dan met zoveel kracht dicht dat het volgens mij nooit meer open zal kunnen.