Zusje.

Sue Assila

Zusje

Roman

Verschijningsdatum: 14 januari 2022

© 2022 Sue Assila

© 2022 Books and Butterflies

Coverontwerp: Designs by Lotte

ISBN 9789464208870

NUR-code: 340

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van uitgeverij Books and Butterflies.

www.booksandbutterflies.be

Een imprint van uitgeverij Hamley Books

Hoofdstuk 1. 

Het huis is leeg. Ik loop door de keuken de tuin in om een sigaretje te roken. Ik rook nog steeds alleen buiten, een oude regel die ik niet van me af kan schudden. Er waren er niet veel toen ik opgroeide in dit huis, maar binnen roken was taboe. Ik plof neer in een tuinstoel en neem een flinke hijs. Ik herinner me nog dat ik die regel vreemd vond. Er werd van alles gedaan in dit huis, maar met binnen roken had zij moeite. 

Ik zou eigenlijk moeten stoppen, ik denk elke dag aan stoppen, maar het levert me nog teveel op. Pepijn zou dat ook graag willen. Hij ziet me liever fit en in vorm. Althans dat zegt hij wanneer hij me traint, als ik op kom dagen. Trainen is niet echt een prioriteit van me. Dat is het nooit geweest. Ik weet waarom ik het doe en dat heeft met fitheid en vorm niets te maken.

Mijn maag begint te rommelen. Ik trap mijn sigaret uit, het is bijna één uur en ik heb nog steeds niets gegeten. Ik trek alle keukenkastjes open, ook al weet ik dat ik niets eetbaars zal vinden. Als ik mijn honger wil stillen zal ik naar de supermarkt moeten, maar daarvoor zal ik eerst mijn sneakers moeten zoeken. Het is altijd een rommel in huis. Toen ik hier met Tom woonde kon ik er af en toe nog wel eens wat gezelligs van maken, maar sinds ik hier alleen woon interesseert het me niet meer zo. Het is niet dat ik het schoonmaken van iemand heb af kunnen kijken. Het enige wat zij ons achtergelaten heeft is dit huis. Ik vind mijn schoenen onder de bank in de woonkamer.

***

Onderweg naar de winkel ontvang ik een paar afkeurende blikken van een groepje meiden die in korte rokjes heupwiegend over straat lopen. Ik draag geen rokjes. Ik draag niets anders dan joggingbroeken en T-shirts, vaak met lange mouwen. Het enige vrouwelijke aan mij is mijn lange haar. Ik glimlach bij de gedachte aan mezelf in een rokje. Ik zou een travestiet lijken. Dat zei ze ook vaak tegen me: dat ik meer op een man leek dan op een vrouw. Ze begreep niet hoe ik haar dochter kon zijn. Zij was immers slank, knap en vrouwelijk. Met mij zou het niets worden. Toen ze stierf heb ik niet gehuild, ik voelde niets. Ze was mijn moeder omdat ik uit haar lichaam geboren was, maar een vreemde die hallo tegen me zei op straat was al een betere ouder dan zij ooit geweest was. Alsof het mijn schuld is dat ik lelijk ben. Het is voor vijftig procent haar schuld. De andere vijftig procent heb ik nooit gekend. 

Met een mandje vol brood en pindakaas loop ik door de gangen van de supermarkt. Ik verdien niet zoveel. Ik werk parttime in een bouwmarkt waar ik achter de schermen met een heftruck pallets verplaats en op elkaar stapel. In alle rust, waar niemand tegen me praat. Ze hebben het wel geprobeerd in het begin, maar mijn zwijgen heeft ervoor gezorgd dat zij hetzelfde doen. 

Als ik bij de balie om een pakje sigaretten vraag wordt er alweer om mijn legitimatie gevraagd. Ik heb het gezicht van een zestienjarige jongen. De vrouw achter de kassa kijkt achterdochtig naar mijn ID-kaart. Ik begin mijn geduld te verliezen. Mijn handen jeuken om haar een linkse hoek te geven. Wat zou Pepijn daarvan vinden? In mijn vrije tijd vecht ik soms. Ik boks en sta soms zelfs in de ring. Erg goed ben ik niet. Ik train niet genoeg en winnen is niet mijn doel. Dat is niet de reden waarom ik boks. 

De vrouw achter de kassa moet de dreiging in mijn ogen gezien hebben en overhandigt me snel mijn ID-kaart. Ik reken af en negeer haar. Dat overkomt me vaak, het verliezen van mijn geduld. Ik was nog maar net zeventien of de leerplichtambtenaar vond dat ik niet meer naar school hoefde te gaan. Iedereen scheen ruzie met me te willen, ik had er het hoofd voor waarschijnlijk. Ik bleek sterker te zijn dan de meesten dus werd ik voortaan door een groepje meisjes in de gang opgewacht, om vervolgens in elkaar geslagen te worden. Eén-op-één konden ze me niet aan. Maar alleen ik moest van school af. 

Ik wandel terug naar huis en probeer de gedachten aan vroeger te stoppen, vooral die aan mijn moeder. Zelfs het idee haar moeder te moeten noemen doet me zeer. Ze is niet altijd zo geweest. Zij, Toms vader, Tom en ik. Ik herinner me er niet veel van, behalve dat ik gelukkig was totdat mijn wereld veranderde. Ik was te jong om het echt te begrijpen, maar zelfs als vierjarige wist ik dat niets meer hetzelfde zou zijn. Toms vader, van wie ik toen nog dacht dat het ook mijn vader was, vertrok. Ik begreep niet waarom en als ik ernaar vroeg antwoordde ze niet. Het was alsof hij van de ene op de andere dag niet meer leefde. We bleven met zijn drieën achter en zij veranderde in een norse vrouw, een die haar frustraties het liefst op mij afreageerde. Gelukkig had ik Tom nog, van wie ik toen nog dacht dat hij mijn echte broer was. Hij speelde met me en troostte me als ik onze vader miste. Zolang hij er was voelde ik me veilig, maar ook hij ging weg. 

Hij is één van de redenen waarom ik in de ring sta, alhoewel ik nooit zo goed zal zijn als hij. Hij werd al snel opgemerkt in de vechtwereld en reist nu de hele wereld over. Ik heb hem al zes maanden niet meer gezien. Het huis is akelig stil nu.

Thuis zet ik de tas met boodschappen op de grond. Ik wil het brood eruit vissen als ik gerommel in de woonkamer hoor. Ik spits mijn oren en als ik het weer hoor dwing ik mijn voeten in beweging.

Mijn blik glijdt over zijn rug. Hij draagt een wit shirt dat strak om zijn bovenarmen zit. Zijn zongebruinde armen steken mooi af tegen het wit. Zijn donkerbruine haren zitten verstopt onder een grote rode pet. Ik wil zijn naam roepen, maar mijn lichaam werkt niet mee, alsof door zijn naam te zeggen, hij opeens in rook op zal gaan. Hij moet voelen dat er naar hem gekeken wordt want hij draait zich om. Een grote grijns siert zijn gezicht. Ik zie dat zijn neus inmiddels wat vaker gebroken is geweest en er loopt een nieuw litteken als een scheidslijn door zijn linkerwenkbrauw.

“Daan!” roept hij. Binnen twee stappen is hij bij me, één meter zesentachtig lang. Hij tilt me op. Zijn armen geven me het gevoel of ik niets weeg. “Zusje,” roept hij terwijl hij me als een klein kind in de rondte draait.  

“Houd op,” protesteer ik en duw tegen zijn borst.

Hij zet me voorzichtig neer en bekijkt me van top tot teen. “Je ziet er goed uit,” concludeert hij. Ik bloos. 

“Ik zeg alleen dat je er goed uitziet, gek.” 

Ik waardeer zijn leugens over mijn uiterlijk enorm. Hij is de enige die de moeite neemt om daarover te liegen. De rest vindt dat ik de waarheid wel aankan en herinnert me er vaak aan dat ik lelijk ben. 

“Ik wist niet dat je thuiskwam. Had even gebeld, dan had ik een poging tot opruimen ondernomen.”

Hij grijnst. “Het is een verrassing, ik zou niet willen dat je jezelf zou pijnigen terwijl je zo’n poging ondernam.”

Ik onderdruk de neiging om als een klein kind mijn tong naar hem uit te steken. 

“Heb je honger?” vraag ik terwijl ik voor hem uit de keuken in loop.

“Wat heb je in huis?” 

“Boterhammen en pindakaas.”

“Lekker, dan gaan we daarna samen boodschappen doen.” Hij gooit wat lege tassen van een stoel en gaat zitten aan de kleine keukentafel. “Hoe gaat het met je training?”

Ik haal mijn schouders op en begin een boterham te smeren.

“Is dat je antwoord? Dan zal ik wel met Pepijn praten.”

“Ik heb wat trainingen gemist.” 

“Was je ziek?” 

“Nee.”

“Ongesteld?” 

“Wat is dat nou voor een vraag!”

“Nou?”

“Nee, geen zin,” beken ik.

Het wordt stil. Ik smeer de zoveelste laag pindakaas op de boterham. Trainingen zijn heilig voor Tom, er één missen is een zonde.

“Daan, je weet dat ik er niet meer altijd voor je kan zijn. Het wordt tijd dat je wat verantwoordelijkheidsgevoel ontwikkelt. Je hoeft niet te vechten, als je wil stoppen hoor ik het graag nu, ik betaal Pepijn niet voor niets.”

Ik begin boos te worden. Ik ben achttien jaar, volwassen volgens de wet en val niet meer onder zijn voogdij. Ik zorg al heel mijn leven voor mezelf en nu ben ik opeens niet meer verantwoordelijk? Ik slik mijn woede weg. Ik wil geen ruzie met Tom. Hij is er net en voor hetzelfde geld gaat hij morgen weer weg. 

“Ik wil wel boksen. Ik zal proberen beter mijn best te doen.”

“Proberen?” Een woord dat hij niet graag hoort.

“Ik zal het doen,” beloof ik.

Hij lacht, zijn goedkeuring betekent alles voor me. Ik overhandig hem een hoop pindakaas met een boterham eronder verstopt. Hij kijkt er vragend naar, maar eet hem zonder commentaar op. 

***

Die avond zit ik naast mijn broer naar de tv te kijken. Hij heeft een kickbokswedstrijd opstaan. Zoals bijna alle sportfans roept hij aanwijzingen naar het scherm. Ik zeg niet zoveel, ik zeg eigenlijk nooit veel. Stiekem probeer ik naar hem te kijken. Hij ziet er anders uit, breder dan ik me herinneren kan. Ik weet niet meer precies in welk land hij het laatst geweest is, maar de zon heeft hem goed gedaan. Zelfs zijn nu wat kromme neus misstaat hem niet. Ik vraag me af wat hij allemaal gedaan en gezien heeft. 

“Waar kijk je naar?” vraagt hij zonder weg te kijken van de tv.

“Nergens naar.”

“Ben ik zo veranderd?” Hij draait zich naar me om.

“Ja,” antwoord ik. “Je neus is anders.”

“Dat is waar,” zegt hij en wrijft erover. “Wil je zeggen dat ik nu lelijk ben.”

“Ben je ooit knap geweest dan?” 

Hij geeft me een duw. “Je hebt praatjes gekregen.” Hij slaat zijn arm om me heen. “Ik heb je gemist, zusje.”

“Ik jou ook.”

“Hé, zullen we morgen samen trainen? Ben benieuwd wat je allemaal geleerd hebt,” stelt hij opeens voor. Dat is wel het laatste wat ik wil, maar ik zie geen weg om eronderuit te komen dus knik ik maar.

Dankbaar sluit ik de deur van mijn slaapkamer. Ik heb Tom verteld dat ik schone sportkleding voor het trainen bij elkaar ging zoeken. Ik heb helemaal geen schone sportkleding, ik draag altijd hetzelfde. Wanneer het stinkt gooi ik het in de was en trek het, zodra het droog is, weer aan. Hoe erg ik mijn grote broer ook gemist heb, ik ben toe aan een moment alleen. Ik moet mijn gedachten ordenen. Het laatste wat ik wil is met hem trainen. Ik wil dat hij zo ver mogelijk wegblijft bij Pepijn, bij de hele sportschool wat mij betreft. Ik heb lessen gemist, maar dat is niet waar ik me zorgen om maak. Ik wil niet dat hij dit weet. Iedereen mag van me denken wat hij of zij wil, behalve Tom. Ik pijnig mijn hoofd om een plan te bedenken, één leugen om hem bij de waarheid vandaan te houden. Ik kom nergens op.  

***

De volgende avond sta ik voor het raam op Tom te wachten. Hij zei tegen achten thuis te zijn en het is vijf voor. De zenuwen gieren door mijn lichaam. Ik probeer er controle over te krijgen door de huizen bij ons in de straat te tellen. Ik woon in een standaard woonwijk midden in de stad. Toen ik nog op school zat verwees een docent ooit naar mijn wijk als achterstandswijk, dat heb ik nooit begrepen. De mensen hier hebben misschien niet veel, maar een achterstand op wat? 

Twintig, tel ik voor de zoveelste keer. Ik hoop dat Toms verblijf langer duurt dan het weekendje een half jaar terug, maar ik heb het hem niet durven vragen. Alles wat ik wil is dat hij trots op me is, maar ik wil niet dat hij weet waarom ik vecht. Waarom ik ondanks alles toch blijf gaan en me keer op keer in elkaar laat slaan. Het had elke andere vechtsport kunnen zijn, maar ik boks. Ik boks omdat Tom ook zo begonnen is. Hij bleek goed te zijn in verschillende vechtsporten zoals Jiu Jitsu, kickboksen en judo. Pepijn had hem aangezet om aan MMA te doen, omdat bij Mixed Martial Arts die vechtsporten gecombineerd worden. Ik vind het vooral interessant om naar te kijken, zeker als Tom vecht, maar die sport is voor mij te ingewikkeld. Hij staat in zijn gewichtsklasse bijna aan de top. Alle ogen zijn op hem gericht, iedereen verwacht grote dingen van hem. Ik vraag me af hoe hij om kan gaan met die druk.

“Ga je mee?”

Ik had hem niet binnen horen komen. Hij ziet er zelfs in zijn hemd en joggingbroek professioneel uit. Ik voel me een zwerver vergeleken bij hem.

“Jij hebt flink getraind,” merk ik op wijzend naar zijn gespierde armen in de hoop hem af te leiden van hoe ik eruit zie. Hij spant ze aan. “Indrukwekkend hè,” zegt hij trots. “Kom we gaan.” 

Buiten slaat hij zijn arm om mijn schouder, iets wat hij vroeger altijd deed, alsof hij zo aan iedereen wilde laten zien dat ik bij hem hoorde. Zijn zusje. Ik was altijd trots als hij dit deed, nu voel ik me opgelaten, alsof ik het niet verdien ofzo.

De sportschool is twee straten van ons huis, maar het kost ons zeker een kwartier om er te komen. Het nieuws dat Tom weer thuis is heeft zich snel verspreid. Zo’n beetje iedereen komt zijn huis uit om hem te begroeten. Tom schudt vriendelijk alle handen en maakt praatjes met iedereen die hem aanspreekt. Ze lopen spontaan met ons mee. In de buurt is hij uitgegroeid tot held, maar hij is nog steeds één van hen. Het wordt hem gegund. Ik ben trots op mijn grote broer.

Pepijn groet Tom door hem hard op zijn schouders te kloppen. “Tommy, maat,” brult hij.

“Vriend,” reageert Tom en slaat hem met hetzelfde enthousiasme op zijn rug. Ik krijg een strenge blik van Pepijn. “Daan, wat leuk dat jij ons weer eens opzoekt.”

Ik hoop dat de haat in mijn ogen goed te lezen is. Hoe had ik durven denken dat Pepijn zijn mond zou houden?

“Daar zullen we het straks over hebben,” zegt Tom. Ik voel me twaalf. 

Iedereen begint te roepen dat Tom met Pepijn moet sparren. Een hele groep wijkbewoners, jong en oud, verzamelt zich om de ring.

“Ik wil Pepijn geen pijn doen,” grapt Tom. Hij begint zijn handen in te binden. 

“Maak je maar geen zorgen jochie. Deze oude man heeft meer in zijn mars dan jij denkt.” Tom steekt zijn handen door de touwen van de ring naar me toe. Ik controleer of zijn handen goed ingebonden zijn en help hem in zijn bokshandschoenen. Voor zijn MMA-wedstrijden gebruikt hij speciaal daarvoor ontworpen handbescherming. Voor nu steekt hij zijn handen in de standaard bokshandschoenen die ik hem voorhoud. Ik trek het klittenband stevig om zijn pols. Hij slaat zijn vuisten tegen elkaar en rolt theatraal met zijn hoofd over zijn schouders. De mannen beginnen elkaar uit te dagen. Ik geniet van de bewondering die ik in de ogen van de anderen zie wanneer ze naar Tom kijken. De mannen beginnen te vechten. Hoewel Tom zich duidelijk inhoudt, laat hij Pepijn toch de hele ring zien. 

“Ik heb je goed onderwezen,” lacht Pepijn hijgend.

“Als de beste,” zegt Tom en helpt zijn voormalige trainer de ring uit. Meteen komt iedereen met zijn telefoon naar voren om een selfie met hem te maken. Geduldig geeft hij ze zijn aandacht. Ik bewonder dat, hij heeft altijd tijd gehad voor anderen. Naast zijn eigen drukke trainingen vond hij ook nog tijd om gratis les te geven aan de kinderen uit de buurt. 

Zodra Pepijn weer op adem is gekomen, wendt Tom zich vriendelijk van iedereen af en richt zijn aandacht op mij. Ik weet hoe laat het is. Hij kijkt de trainer aan. “Vertel.”

“Laten we even naar mijn kantoor gaan.” Pepijn maakt er, tot mijn ergernis, een heel gebeuren van. We volgen hem naar zijn kleine werkkamer. Daar duwt Tom me in de enige stoel die er staat en kijkt Pepijn aan.

“Ze heeft talent Tommy, dat staat buiten kijf. Ze doet er alleen geen ene mallemoer mee. Tijdens trainingen niet, bij een wedstrijd al helemaal niet. Ze staat daar maar als een levende boksbal stoten te incasseren. Ik ben streng geweest. Ik ben mild geweest, maar ik schijn niet tot haar door te dringen. Als ze naar de training komt stinkt ze naar rook en ze doet alleen waar ze zelf zin in heeft.”

Ik krimp ineen als Pepijn over het roken begint. Ik kan Toms blik op me voelen. Als hij ergens een hekel aan heeft is het wel aan roken. Dat onze moeder aan longkanker overleden is doet de zaak geen goed. Niemand mocht in haar huis roken, maar dat betekende niet dat zij het zelf niet deed. Ze rookte de hele dag door, in haar stoel in de tuin. 

Ik staar naar mijn schoenen. 

“Misschien dat ze wel naar jou luistert,” hoor ik Pepijn zeggen voordat hij de ruimte verlaat. Ik wil dat mijn haat hem als een speer doorboort, de verrader. Tom zakt voor me door zijn knieën. “Kijk me aan, Daan.” Gelukkig klinkt hij niet boos. “Wat is er allemaal gebeurd sinds ik weg ben?”

Dat je weg bent gegaan, wil ik zeggen, maar in plaats daarvan haal ik dom mijn schouders op.

Hij gaat weer staan. “Ik weet dat ik je vader niet ben, maar als je niet naar me luistert...” 

“Het spijt me,” zeg ik snel. Ik wil niets meer horen, ik wil al helemaal niets hoeven uitleggen.

“Daan, als er iets is, vertel je het me toch? Heb je een vriend? Als hij je niet goed behandelt dan...”

Ik begin meteen mijn hoofd te schudden, ik heb geen vriendje, wie wil mij nou? Tom zakt opnieuw door zijn knieën en legt zijn handen op mijn schouders. “Ik weet dat het niet makkelijk is om op zo’n jonge leeftijd al praktisch alleen te moeten leven. Het was vroeger ook niet altijd koek en ei, onze moeder was niet de makke...” 

Dat hij haar nog steeds moeder noemt begrijp ik niet.  

“Ik had jou,” onderbreek ik hem. 

“Je hebt mij nog steeds.” Hij knijpt in mijn schouders om zijn woorden kracht bij te zetten. Ik was even vergeten hoe sterk hij is. De pijn voelt aangenaam. Ik schrik. Snel gooi ik mijn armen om hem heen. Het aangename gevoel van pijn wil ik niet tot me door laten dringen. Ik begraaf mijn gezicht in zijn nek en dwing mezelf niet te huilen. Hij legt een warme hand in mijn nek. Ik snuif zijn lichaamsgeur op.

“Het komt goed lieve Daan,” fluistert hij in mijn oor.

“Ik zal beter mijn best doen,” beloof ik. Hij aait me over mijn bol, alsof ik nog een kind ben. Het kleine meisje dat op zijn rug klom en hem de hele tuin door liet rennen.

“Tijd om te trainen.” Hij loopt de ruimte uit en ik volg.

***

Ik voel elke microcel in mijn lichaam. Heel mijn bewustzijn staat op scherp. In mijn driekwartsbroek en een T-shirt met lange mouwen sta ik tegenover hem in de ring. Pepijn en de achtergebleven buurtbewoners houden me scherp in de gaten. Het gevoel dat ik krijg wanneer ik klaar sta om aan een gevecht te beginnen probeert op de voorgrond te komen. Ik spring op de bal van mijn voeten en schud mijn schouders los. Het mag niet winnen, ik moet mijn hoofd erbij houden. Tom is geen vreemde bij wie het me niet kan schelen of hij me alle hoeken van de ring laat zien. 

Hij begint voorzichtig met wat simpele combinaties met me te sparren. Ik weer hem af, maar durf niet aan te vallen. Hij daagt me uit, fysiek en verbaal. Pepijn roept wat aanwijzingen die ik negeer. Tom begint wat harder te slaan.

“Kom op, Daan.” Zijn bitje vervormt zijn woorden, maar ik kan hem prima verstaan. Met mijn arm blok ik een rechtse stoot. Wat is hij sterk. Alles in mijn lijf schreeuwt dat ik er aan moet toegeven, aan het verlangen. Naar het gevoel dat ik krijg als iemand me slaat, als iemand me pijn doet. 

“Je vraagt erom, Daan.” Linkse directe, rechtse directe, opstoot. De opstoot raakt me vol onder mijn kin. Een felle pijn barst los in mijn hoofd. Ik wankel op mijn benen en begin het gevecht met mezelf te verliezen. De pijn verandert van vervelend naar heerlijk. Ik haal naar hem uit, niet om me te verdedigen maar om hem uit te dagen, te smeken me weer te slaan. Hij blokt mijn stoot met gemak. Ik zie dat hij wat zegt, maar ik versta hem niet, ik haal opnieuw uit. Dit keer doe ik meer mijn best, nog een keer, net zo lang totdat hij terugslaat. Ik zie de hoek aankomen en laat mijn handen zakken. Zijn vuist raakt me vol in het gezicht. Ik proef bloed. De hele ruimte lijkt te draaien. Al het denken en voelen stopt. Langzaam komt de mat van de ring dichterbij. Op de achtergrond hoor ik vaag mijn naam. Ik reageer niet. Wie het ook is, hij komt later maar terug. 

***

“Daan.” Het klinkt bezorgd. “Daan.” Dwingend. Met tegenzin open ik mijn ogen en kijk recht in die ogen van Tom. 

“Hé, hoor je me?”

“Wat?” Het duurt even voor ik me realiseer dat ik op de grond lig. Ik ben neergegaan in Toms nabijheid. Ik probeer snel overeind te komen.

“Rustig, meid.” Zachtjes duwt hij me naar de grond. Ik zie nu dat er meer mensen naar me kijken. Ik schaam me diep.

“Wat was je aan het doen?” 

Ik kan hem geen antwoord geven. “Het gaat wel. Ik wil naar huis.”

Hij pakt me op alsof ik zo licht als een veertje ben en zet me op mijn voeten. Langzaam laat hij me los. Gelukkig blijf ik overeind.

“Oké, de show is over,” roept hij naar de kijkers. “Tijd om naar huis te gaan.” Niemand spreekt hem tegen en onder zacht geroezemoes lopen de mensen weg. Alleen Pepijn blijft.

“Dit bedoel ik nou, Tommy. Dit doet ze elke keer.”

“Je overdrijft,” verwijt ik Pepijn.

Tom legt me met een blik het zwijgen op. “Ik praat wel met haar, dit zal niet meer gebeuren,” verzekert hij Pepijn.

“Jij, mee naar huis. Nu.”