Inhoud

Woord vooraf

Inleiding

Hoofdstuk EEN

Waarin een gordijn zich roert en de overbuurvrouw Céline alles gezien heeft: Vic die kinderen lokt en Koen die zich naar huis haast. Louis de wijkagent is paraat en meester Wim neemt het op voor zijn pupil. Toch is alles heel ingrijpend voor de ouders en mag Koen bijgevolg niet meer voetballen met zijn kameraad Hankie. De partner en de broer van Vic maken zich grote zorgen.

Hoofdstuk twee

Waarin Emma opduikt die een oogje op Vic houdt en centraal postvat op een bankje bij de bakkerswinkel van Frieda. Ariane, echtgenote van Vic, denkt na over haar partner-zijn. Maar de aandacht verschuift naar meester Wim, omdat hij Koen veel te laat naar huis brengt. Vader, moeder en zus Livia zijn in alle staten, zij het ieder op zijn manier. De schooldirectrice schakelt een raadsman in. Zo leren we ook Trudo, de dochter van de directrice kennen, die altijd een reactie klaar heeft. Simon is streekjournalist en raakt na een tip geïnteresseerd.

Hoofdstuk drie

Waarin meester Wim over de tong gaat en Emma zich verder als stalkster profileert. Rachel, de moeder van Koen, schopt keet voor het spookhuis van Vic, maar Emma komt tussenbeide. Vic vindt op een chatforum steun bij Marc. En we leren Livia beter kennen, de zus van Koen. Ze is bezorgd, maar wil ook haar eigen leven en haar eigen Pedro. Simon de streekjournalist lust er pap van en gaat aan de slag.

Hoofdstuk vier

Waarin een toevallige voorbijganger in de stalkingnetten van Emma verstrikt geraakt. Simon de streekjournalist maakt het live voor de deur van Vic mee. Louis de wijkagent is van de partij en krijgt orders van hogerhand. Céline de overbuurvrouw volgt alles vanop de eerste rij. Maar bij wie kan Vics vrouw Ariane terecht?

Hoofdstuk vijf

Waarin we wat meer over meester Wim te weten komen. Of juist niet, want hij daagt niet op voor een crisiszitting van het oudercomité. Lars, de jeugdvriend van Wim, is wel aanwezig. Hij loopt er Bruno tegen het lijf die als oude kameraad komt spieden voor Vic. Hankie alias Coucou is er ook en geeft zijn commentaar. Ondertussen wordt het water tussen de ouders van Koen almaar dieper. Emma probeert Walter de voorbijganger verder in haar netten te strikken. En eindelijk komt ook Karsten, de wijkfilosoof, in beeld.

Hoofdstuk zes

Waarin Emma in de kijker staat en haar alias ‘de stalkster’ nu echt waarmaakt. Ze ontdekt dat meester Wim een zus en de zus een dochter heeft. Vriend Lars kennen we al van het oudercomité. Vermomd als Carmen gaat Emma op onderzoek op het chatforum waar Vic en Marc elkaar van kennen. Ten slotte zoekt Emma ook buurtbewoner Karsten op.

Hoofdstuk zeven

Waarin deining op een zonnig terras ontstaat. Livia, de zus van Koen, en moeder Rachel plannen een gezellig babbel, terwijl vader Gerrie en zoon Koen gaan voetballen in het park. Meester Wim duikt plots aan het terras op, maar zijn jeugdvriend Lars zit er ook, als waakhond. Buurtbewoners slaan alles gade. Ariane — de partner van Vic — en Bruno — zijn bajesvriend — blijken elkaar te kennen.

Hoofdstuk acht

Waarin Simon de journalist met zijn onderzoek opschiet. Zijn research brengt hem bij de werkgeefster van Vic, bij een psycholoog-deskundige en zelfs bij een psychotherapeute. Emma laat zich niet onbetuigd en doet op het bankje bekentenissen aan Céline, de overbuurvrouw. Karsten wordt er als wijkfilosoof bij geroepen, maar het mag niet baten. De idee van een burgerwacht ontstaat. En wat heeft Vics partner Ariane nog in petto?

Hoofdstuk negen

Waarin we een gearrangeerde ontmoeting volgen. De hoofdrolspelers zijn bekend: Vic wil de schade beperken — meester Wim hoort het in Keulen donderen — en Emma laat de poppetjes dansen. Als Ariane binnenkomt, vergroot de chaos. Er is sprake van chantage… Chatvriend Marc moet ’s avonds helpen de wonden te likken.

Hoofdstuk tien

Waarin het bij de bakker spannend wordt. Vader Gerrie en moeder Rachel bakkeleien over burgerwachten en buurtcomités en vader wint. Het bakkerijzaaltje zit barstensvol buurt- en andere bewoners. Louis de wijkagent en Dagmar de psychologe tekenen present. Maar ook Bruno, de bajesvriend van Vic, Karsten en Hankie alias Coucou. Simon de streekjournalist schrijft ijverig mee. Het chantageplan van Emma komt ter sprake. Maar misschien trekt Ariane, de partner, wel de meeste aandacht.

Hoofdstuk elf

Waarin het goed voetballen in het park is. Indien de parkwachter waakt tenminste, want tussen de bomen staat verdacht volk. Hankie en Koen laten de bal rollen en hun zussen Fanny en Livia trekken de wacht op. Maar wat als het mis loopt en Emma weer opduikt? Ariane — de partner van Vic — en Dagmar de buurtpsychologe joggen samen in het park. En daartussendoor loopt de journalist die het overzicht probeert te houden.

Hoofdstuk twaalf

Waarin Simon de journalist zijn notities doorneemt en ordent. Hij maakt een afsluitende toer langs bijna alle betrokkenen en een hele lijst namen passeert de revue. Per persoon één steekkaart, zo heeft hij het geleerd en zo houdt hij het overzicht.

Hoofdstuk dertien

Waarin zeven jaar voorbijvliegen en Livia, de zus van Koen, een reünie organiseert. Alle betrokkenen die toen minderjarig waren, wil ze bijeenbrengen. Hankie stuurt zijn kat, maar zijn zus Fanny doet wel mee. Mientje, de dochter van de toenmalige oudercomitévoorzitter, kennen we nog niet goed. Livia heeft zelfs Rosie, de nicht van meester Wim, en Chloé, de nicht van Vic, bereid gevonden. Pedro is ook van de partij. Maar dat pakt verkeerd uit. En Koen is er natuurlijk ook.

Slot

Waarin de picknick bij enkelen nog blijft hangen. Koen denkt er het zijne van en Rosie, de nicht van meester Wim, heeft vragen bij wat Livia in het park gezegd heeft. Chloé, nicht van Vic, denkt nog terug aan Michael Jackson. Fanny en Hankie, broer en zus, gaan op internetonderzoek naar de drie hoofdrolspelers. Maar het is Trudo die de eindconclusie over de drie hoofdrolspelers Vic, Wim en Emma mag trekken. Al blijft Koen ‘het schoon bazeke’.

Uitleiding

Over pedofilie en preventie van kindermisbruik.

Woord vooraf

Pedofilie is en blijft een erg gevoelig onderwerp. Dit is vanzelfsprekend in België, waarin we allemaal massaal en collectief getraumatiseerd werden in het midden van de jaren 90, bij het uitbreken van de zaak-Dutroux. Child Focus werd in de nasleep hiervan opgericht. Dit nooit meer. Nooit nog zouden we slachtoffers en hun naasten in de kou laten staan.

Maar trauma durft wel eens voor krampachtige reacties zorgen, die we ook moeten durven in vraag stellen. Zo weten we ondertussen dat wanneer het gaat over seksueel misbruik of seksuele uitbuiting van kinderen, onze defensieve kramp soms nefaste gevolgen kan hebben. Een soort van antipreventie. En zo moeten we ook, binnen onze absoluut terechte reflex om kinderen te beschermen, durven onze visie en vooroordelen op pedofilie in vraag stellen. Ik weet dat dit zéér akelig klinkt voor een buitenstaander, en net daarom moeten we leren kijken naar de context en cijfers en minder luisteren naar ons buikgevoel, dat vaak opgebouwd is vanuit paniek en angst.

Het belang van de juiste terminologie binnen dit debat is heel erg belangrijk. Sta me toe hier even op te hameren. Een kindermisbruiker misbruikt kinderen, terwijl een pedofiel niet noodzakelijk handelt naar zijn of haar geaardheid. Seksuele voorkeur versus fysiek misbruik dus. Een gigantisch verschil, zeker wanneer je weet dat:

– slechts een klein percentage van alle pedofielen ook effectief overgaan tot effectief misbruik;

– niet alle kindermisbruikers pedofielen zijn. Een cijfer waar we van achterover vielen: meer dan de helft van alle kindermisbruikers heeft geen pedofiele voorkeur.

Desalniettemin is het stigma op pedofilie gigantisch. De vraag stelt zich dan ook: hoe kan je als pedofiel geholpen worden wanneer anderen jou enkel zien als een tikkende tijdbom, een potentiële misbruiker? Een pedofiele geaardheid gaat heel vaak gepaard met groot psychisch lijden. Gelukkig zet Stop It Now! in op iedereen die zijn bezorgdheden wil uiten en hoge drempels ervaart om dit elders te bespreken.

Hoe mensen naar je persoonlijke strijd kijken, kan zorgen voor een zeer eenzame en moeilijke strijd, met veel donkere en zwaarmoedige periodes.

Het is moeilijk om er een cijfer op te plakken, maar internationaal wetenschappelijk onderzoek spreekt over één procent van de mannelijke bevolking die een pedofiele voorkeur heeft voor minderjarigen met prepuberale geslachtskenmerken. Vrouwen met gelijkaardige voorkeuren bestaan uiteraard ook, maar de cijfers liggen lager.

Efebofilie komt vaker voor, een structurele voorkeur voor minderjarige pubers. Een voorkeur die niet zou mogen verbazen, als je weet dat ‘teen’ en ‘barely legal’ ongelofelijk populaire zoektermen zijn op pornowebsites. Op die manier draagt de gemiddelde pornosurfer bij tot seksuele uitbuiting van minderjarigen. Daarom zijn het dingen waar we de ogen niet voor mogen sluiten en die we moeten durven benoemen.

In Dijende kringen worden de gevolgen van trial by media, en in dit geval zelfs trial by word-on-the-street, duidelijk gemaakt. Naast begrijpelijk is het eigenlijk vooral een zorgwekkende ontwikkeling dat burgers steeds vaker door elkaar worden opgespoord, opgejaagd, vervolgd, berecht en zelfs bestraft, zonder proces of een of andere vorm van verdediging. Onder het mom ‘waar rook is, is vuur’, worden mensen voor de rest van hun bestaan beschadigd, ook als er een vrijspraak zou volgen. Dit drijft steeds meer mensen in het verdomhoekje en de schaduwzijden van de maatschappij waar ze worden weggezet maar waar hen ook de hulp en begeleiding die ze eventueel nodig hebben ontzegd wordt. Met alle gevolgen vandien…

Een trial by media-trend die ons wel bekend in de oren klinkt, zijn de zogenaamde Pedo Hunters; groepjes mensen die zich voordoen als een minderjarig persoon en zodoende afspreken met een vermeende pedofiel en deze vervolgens bij de minste vermoedens confronteren en online ‘doxen’ en ‘exposen’.

Vanuit zijn jarenlange ervaring en expertise daagt Kris Vanhoeck ons in dit boek uit om zwart-witredeneringen los te laten en stil te staan bij de verschillende kanten van hetzelfde verhaal. Enkel door het hardnekkige taboe rond pedofilie te doorbreken kunnen we stappen vooruit zetten in hulp, begeleiding en therapie en zo ook in de strijd tegen en het voorkomen van seksueel misbruik van kinderen. En dit in het belang van iéder kind.

Heidi De Pauw

CEO Child Focus Belgium

Inleiding

Wat gebeurt er in een wijkgemeenschap wanneer er ‘pedodeining’ ontstaat? Een man probeert een jongen te lokken, wordt daarbij betrapt en blijkt een verleden te hebben. Wat zet dit in gang? Ook familieleden en kennissen raken betrokken…

Seksueel misbruik richt heel wat meer schade aan dan door politie bij het slachtoffer kan worden vastgesteld. Ook de familie en de omgeving van slachtoffer én dader zijn getroffen. Nadat een dader gepakt is, stopt de beroering niet onmiddellijk. De voortgaande pijn bij het slachtoffer en omgeving ook niet. Herstel vraagt tijd en ongerustheid leidt vaak een hardnekkig bestaan.

Ik studeerde psychologie en werk intussen al bijna vijfendertig jaar als forensisch therapeut met plegers van zedenfeiten en met mensen die worstelen met hun pedofiele gevoelens. Vanuit mijn werk als daderhulptherapeut weet ik dat de naasten van dader en slachtoffer een vergeten groep zijn. Wat maken zij mee? Waar kunnen zij terecht? Ongerustheid rond zedenfeiten kan een eigen dynamiek krijgen en een beweging in gang zetten die niet meer spoort met een reële dreiging. Dijende kringen verwijst hiernaar. Alle personages en gebeurtenissen in het boek zijn fictief en elke overeenkomst met de realiteit is toevallig, maar misschien ook onvermijdelijk.

Dijende kringen is een semiliterair-semidocumentair verslag van de gebeurtenissen in een woonwijk nadat Vic een jongen, Koen, uit de wijk benaderd heeft. Een soort literaire docufictie. Omwonenden en de ouders reageren geschokt en de buurt organiseert zich. De man heeft een duister verleden en een streekjournalist gaat zich voor de zaak interesseren. De jongen wekt ook een bijzondere interesse bij zijn onderwijzer op en er duikt nog een bedenkelijke figuur op die als een volleerde belaagster valkuilen en wolfijzers plaatst. In de school roept het oudercomité een ouderavond samen en de buurt organiseert zich in een buurtcomité.

Het boek heeft een bijzonder vertelperspectief om het voortschrijden van de gebeurtenissen en ieders kijk daarop te documenteren. Elke betrokkene komt zelf aan het woord en doet persoonlijk verslag van wat hem/haar overkomt. Er wordt duchtig geïnterpreteerd en de onrust slaat op hol. De bakkerswinkel is de centrale draaischijf van de wijk.

Elk hoofdstuk begint met een kleine situering van de personen die aan bod komen en waar ze voor staan. Achteraan vindt de lezer een korte duiding bij het woord en het fenomeen pedofilie. Natuurlijk roept het veel vragen op. Onze kinderen staan op het spel en zij zijn het dierbaarste wat er is. Daarom een toelichting en poging tot antwoord op de vele vragen over pedofilie en over misbruikpreventie.

Kris Vanhoeck
december 2021

Hoofdstuk EEN

Waarin een gordijn zich roert en de overbuurvrouw Céline alles gezien heeft: Vic die kinderen lokt en Koen die zich naar huis haast. Louis de wijkagent is paraat en meester Wim neemt het op voor zijn pupil. Toch is alles heel ingrijpend voor de ouders en mag Koen bijgevolg niet meer voetballen met zijn kameraad Hankie. De partner en de broer van Vic maken zich grote zorgen.

1 Robert, broer van Vic (1)

Telefoon, het Vic-nummer, dat was schrikken! Hij mag altijd bellen, maar doet het alleen om me gerust te stellen. Ik hoor dat meteen. ‘Hallo broer, alles goed broer, en met vrouw en kind, broer blablabla.’ We kennen Vic, hij mag graag leuteren, ik strek me uit in de sofa en luister. Dus… zijn nummer verscheen op het schermpje, ik nam behoedzaam op en begaf me richting sofa.

Toch blijft die sluimerende bezorgdheid dat het kan mislopen. Dat hij een politie-inspecteur aan de telefoon zal doorgeven. Geen ouders meer en ik zijn enige broer, naar wie moet hij de politie laten bellen, als zijn partner onbereikbaar is? Vic is een eenzaat. Altijd geweest. Als kind knutselde hij rare dingen in elkaar en ging er uren in op. En dan pèng… vloog alles door de lucht, zonder reden. Hij heeft altijd goed zijn boterham verdiend, zonder morren. Maar buiten het werk?

Niets onrustwekkend, niets verkeerd gedaan, zo begon hij nu. Gewoon een jongen aangesproken. Een jongen uit de straat… en pèng daar bonkte mijn hart. Was hij het noorden kwijt? Een jongen aanspreken vanuit zijn venster, in het volle zicht van de straat! Ik weet het niet en dan plakt de onrust. Privé, in het diepst van mijn gedachten, heb ik er altijd voor gezorgd dat hij nooit alleen was met Chloé. Mijn eigen broer verdomme. Hij belde van thuis en er was nog geen flik in de buurt. Een mevrouw uit de straat had alles gezien.

2 Céline, overbuurvrouw van Vic (1)

Het gebeurde voor mijn ogen aan het venster. Of het gebeurde niet, en toch had ik het gezien. Vic is een halvegare, maar een gevaarlijke. Je moet hem voortdurend in het oog houden, en dat doe ik.

Koen kwam zoals altijd van school. Hij stapte aan de overkant van de straat, de kant van Vic. Ik mag niet zeggen dat ik extra aandachtig keek of bijzonder op mijn hoede was. Het is mijn natuur om op de uitkijk te staan. Koen is een leuke jongen, vriendelijk en opgewekt. Beetje gereserveerd. En beleefd, o zo beleefd. Altijd een ‘goeiedag mevrouw’ of ‘tot morgen mevrouw’ op zijn lippen. Bij gelegenheid is hij mijn lichtpuntje. Het leven lacht me niet groothartig toe.

Dus ik trek de wacht op, want die vieze voorhang beweegt telkens als Koen voorbijloopt. Zoals daarnet, toen het gordijn tot een loerhoekje opende en Vic op de ruit tikte. Hij wenkte. Het venster ging open, Koen stopte en keek achterom. Ik wilde naar buiten stormen, maar bleef, om niets te missen. Het was onduidelijk wat er gezegd werd. Vic gebaarde wild. Koen bleef staan en was zijn hele beleefde zelve. Ik deed teken naar hem, en hij stak de straat over in mijn richting. Hij wuifde en was overduidelijk van streek.

Wat te doen? Ik stond aan de grond genageld. Mijn man was niet thuis en bij buurtkwesties is hij waardeloos. Jandorie. Vic aanschieten dat hij mijn Koen met rust moest laten? Er was niets gebeurd… De ouders verwittigen?

3 Gerrie, vader van Koen (1)

We wonen hier al vele jaren, maar contact met mevrouw Hermans hadden we nog niet. Ze woont een eindje verderop, geen echte buurvrouw. Het was schrikken, toen ze plots aan de deur stond. Of alles goed was met onze Koen? Ze was buiten adem. Ze wilde niet binnenkomen. Ze dreinde over Koen, en of we Vic kenden. Alsof de straat mijn broekzak is. Ik werk en verdien goed mijn brood. Mijn vrouw zelfs iets meer, zodat ik er voor de kinderen kan zijn. Ik luisterde naar deze bezorgde buurvrouw en tastte in het duister. Is er iets of is er niets? Koen had niets gezegd. Hij sprak wel eens over iemand in het park. Vaag, iemand leuk, met wie hij kon voetballen. Het stelde de mevrouw niet gerust, toen ik vroeg of dat Vic kon zijn. Toen ik Rachel briefte, was ze in alle staten. Daar gaan we weer, dacht ik.

4 Louis, wijkagent (1)

Daar stond zojuist een vrouw op kantoor, helemaal overstuur, bezweet. Ze kwam van bij haar thuis, zei ze. Gelukkig was ik in mijn bureau en niet op ronde. Papierwerk stapelt zich op en helemaal fit ben ik niet. Onmiddellijk de knop omgedraaid. Als agent weet je wanneer het menens is. Deze vrouw is bij onze diensten bekend: moeder van twee kinderen, onbesproken, geen klachten.

Of ik wist wie Vic was en dat hij haar jongen belaagde. Een justitieel woord trekt de aandacht. Dat mevrouw Hermans, de overbuurvrouw van die Vic, horrorverhalen was komen vertellen. Het was vers en er moest onmiddellijk actie volgen. Absoluut. Ik tastte even of alles aan mijn gordel hing en om zo te vertragen. Wat is er gebeurd, stap voor stap? Ik kreeg er kop noch staart aan.

Vic is geen onbekende voor de ordediensten. Als wijkagent ga ik er prat op mijn buurt te kennen. Ik maak een praatje, loop in burger na de uren nog wat heen en weer. Te veel papierwerk tijdens de diensturen. Vic trekt de aandacht niet en valt toch op. Van bovenaf ben ik op zijn dossier opmerkzaam gemaakt. Ik woon zelf in de buurt — dat scherpt de aandacht. Maar belaging? Kende deze mevrouw de juiste betekenis van dit zwaarwegende woord? Ik tastte nog eens naar de wapenstok.

Koen heet haar zoon en hij kwam terug van school. Was er iets strafbaars gebeurd? De jongen is goed en wel thuis gekomen en is niet in acuut gevaar. Ik vroeg de mevrouw om plaats te nemen en of ze aangifte wilde doen. In mijn gedachten rijpte het plan om vanavond nog bij de betrokkene langs te lopen.

5 Ariane, partner van Vic (1)

Hij heeft in paniek naar zijn broer gebeld en dan zitten wachten. Toen ik thuiskwam, passeerde net een mevrouw die verderop woont. Ik ken ze vaag van ziens. Dat er zeker wat van komt. Dat ik ervan zou horen. Dat ze van de politie kwam. En weg was ze.

Het was laat geworden. Weer vergaderingen. Gelukkig ben ik jong aan de kinderen begonnen en zijn ze de deur uit. De vader daarna ook trouwens. En toen kwam Vic. Hij was eerst makkelijker. Hij drong niet aan. Hij is huiselijk en ik niet.

Hij zat in de zetel met een fles wijn, de telefoon op tafel. Toch geen stommiteiten? In het telefoongeheugen zag ik dat hij zijn broer gebeld had. Dat doet hij niet vaak. Mijn gsm stond op onbereikbaar, maar Vic had niet gebeld. Ik vroeg hem te vertellen wat er gebeurd was, dat ik het anders zijn broer zou vragen. Hij reageerde niet. Dus belde ik Robert. Zijn dochter aan de lijn. Chloé is een flinke meid. Robert was niet thuis, omdat hij iets voor nonkel Vic moest doen. Was Robert onderweg hierheen? Onheilsboodschap?

6 Hankie, alias Coucou (1)

Coucou. Kom je niet voetballen op het pleintje? Wow, wat een gezichten. Zo had ik pa en ma Koen nog niet gezien. Coucou, dan maar niet.

7 Gerrie, vader van Koen (2)

Toen mijn vrouw van bij de politie kwam, heb ik me opnieuw de vraag gesteld wanneer men in actie moet komen? Wat is het juiste moment? Moeten we niet vooral naar Koen luisteren? Hij wil dat we niet overdrijven en staat erop morgen gewoon naar school te gaan. De overbuurvrouw zal paraat staan, heeft ze beloofd. In een oneerbiedig moment zie ik de mevrouw met haar deegrol in de voordeur staan.

Is onze jongen in gevaar? Overdrijft mijn vrouw? Die mijnheer Vic wordt afgeschilderd als een geschifte zonderling, hoewel daar een partner binnen en buiten gaat. Is getrouwd, zou volwassen kinderen hebben, gaat werken. Bah… je kan je afvragen wat er met die kinderen gebeurd is. Moet ik eropaf? En de gedachte of hij die figuur in het park is.

Mijn vrouw was niet positief over de wijkagent. Ze had hem gesproken, maar hij mocht natuurlijk niets zeggen. En nadat hij een verklaring had afgenomen, twijfelde hij of er sprake was van strafbaar gedrag. Politie kan pas optreden als er iets gebeurd is. Verwacht mijn vrouw dat ik het met opgestroopte mouwen oplos? Ze wil in ieder geval niet dat Koen morgen alleen te voet naar de klas van meester Wim gaat.

8 Meester Wim (1)

’s Morgens zag ik direct dat er iets mis was. Hij gooide zijn boekentas onder de bank en ging ‘boenk’ zitten. Ik lachte en deed een plompe ‘boenk’ na. Koen merkte het niet. Slecht geslapen, grapte ik. Hij was door moeder gebracht en dat is ongewoon, was me snel voor de les gezegd. Ik nam hem tijdens de pauze apart. Zijn mama was bang dat hem iets zou overkomen. Hij baalde. Meer was er niet uit te krijgen. Tijdens de middag was vader noch moeder te bereiken.

Koen is een jongen die aandacht vraagt, of beter trekt. Zijn bank gaapt leeg, als hij er niet is. Soms kan het humeur van één leerling de sfeer in de hele groep bepalen. Dat klinkt eenvoudig (‘je weet wat je aan hem hebt’), maar dat is het niet. Het neemt mij als leerkracht invloed uit handen. Ik kan het niet uitleggen. Er hangt een mysterietje rond hem en als je iets vraagt, is hij de onschuld zelve. Dat zijn mama hem wil beschermen, begrijp ik. Je wil er een stolp over zetten.

9 Robert, broer van Vic (2)

Gisteravond nog mijn schoonzus gebeld, omdat het moest. Ze had het me op de voicemail ingepeperd en ook Chloé lastiggevallen. Wijzer word je niet van haar. Ze stort zich op haar werk. Kinderen zijn niet belangrijk, laat staan haar man. Zelf komt ze niet vaak naar familiebijeenkomsten. Chloé zal me nooit onberoerd laten. Ik zou mijn werk laten vallen en onmiddellijk naar haar toe stormen, indien er iets is. De kinderen zijn groot en moeten op eigen benen staan, is haar filosofie. Ze is geen goede partij voor mijn broer. Al betwijfel ik of Vic een goede partij voor iemand kan zijn.

Toen ik terugbelde, trok ze direct van leer: waar ik geweest was? Ze had me bij hen thuis verwacht. Pardon, moet ik me bij haar verantwoorden? Mijn broer heeft me in vertrouwen iets gevraagd. Lang geleden gaf hij me een pakketje en vroeg me dat ongeopend bij te houden. Op zijn vraag zou ik het te gepasten tijde naar zijn advocaat moeten brengen. Dat heb ik gisteren op zijn instructie gedaan, ook al heb ik grote twijfels bij dat pakje. Mijn vrouw weet van niets. Een testament, suste ik mezelf, of iets van die aard… Vandaag op het werk iets geregeld dat ik vroeger naar huis kon, ’t is te zeggen naar mijn broer. Ik was er op het uur dat de jongen in kwestie normaal passeert, volgens mijn broer. Geen jongen te zien. Kust veilig. Ik ben niet lang gebleven. Mijn broer was niet veel van zeggen en Ariane was er gelukkig niet.

10 Koen (1)

Hé, wat een gedoe vandaag. Eerst meester Wim die aan mijn oren zaagt. Dan staat mijn vader met de auto aan de schoolpoort. Wat een afgang. Het was zo stoer om alleen te voet te vertrekken. Zien ze dat niet? We maakten een omweg en reden niet voorbij het huis van die rare man. Hopelijk duurt dit niet lang. Eigenlijk wilde ik graag luisteren naar wat die meneer te vertellen had. Hij wenkte en gaf de indruk me iets te willen influisteren. Waarom niet? Beetje bang, maar ook leuk en spannend. Toen zag ik de vriendelijke overbuurvrouw staan en ben ik gauw overgestoken. Iedereen kijkt mee…

11 Louis, wijkagent (2)

’s Avonds bij mevrouw Hermans langsgegaan. Céline mag ik zeggen. De moeder van de jongen wilde eerst niet zeggen vanwaar ze de informatie had. Dat het niet van Koen kwam, werd snel duidelijk. Die jongen trok het zich niet aan, of deed alsof.

Mevrouw Hermans, de overbuurvrouw van Vic, ken ik beter. De gazet van de straat, met een peperkoekenhart. Laat de peperkoek maar weg. Als je haar tegen je hebt… Ze moeit zich en maakt van een mug een olifant. Ik oordeel niet. Enkel de feiten en niets dan de feiten.

Ben bewust pas laat gegaan. Ze had op de uitkijk gestaan en zo hoefde ik haar niet te betrappen. Koffie of pint, vroeg ze. Ik was amper binnen. Dank u wel, maar graag ter zake. Vandaag niets onrustwekkend. In feite had ze niets gezien. Niènte. Koen was niet gekomen en Vic had zich niet geroerd. Er was kort iemand bij hem geweest. Een man. Zelfs mevrouw Hermans alias Céline wist niet met zekerheid wie dat was. Leek geen medeplichtige. Enzovoort. Niet veel wijzer geworden. Vic heeft een gerechtelijk verleden, maar niet in deze streek. Céline herinnert zich dat er ooit politie aan zijn deur stond. Kan voor een verkeersinbreuk geweest zijn. Dank u, nog steeds geen koffie, en ik maakte me uit de voeten. Een kleine notitie en naar huis. Morgen passeer ik zeker eens bij Vic zelf.

12 Werkgeefster van Vic (1)

Of Vic twee dagen onvoorzien verlof kon hebben. Hij moet bekomen. ‘Je weet wel van wat,’ en hij haakte de telefoon in. Ik zal zijn sollicitatie nooit vergeten. Hij kwam binnen, legde zijn handen op mijn bureau en zei: ‘Ik heb een strafblad, maar ik zal bewijzen dat ik de job waard ben.’ Ik gaf een teken dat hij mocht gaan zitten, en we hadden een goed gesprek. Je moet het waarmaken, zei ik. Hij zuchtte en werd emotioneel, even. Toen herpakte hij zich en bedankte me. Hij haalde ongevraagd zijn strafblad boven. ‘Lees,’ zei hij, maar ik wilde zijn verhaal van hemzelf horen. Sindsdien werkt hij bij mij. Soms wat wispelturig, maar met een fascinerende intensiteit. Hij ligt bij sommige collega’s moeilijk, hoewel die van niets weten. Vreemd genoeg doet hij het goed bij vrouwelijke collega’s. De concurrentie ontbreekt, het eeuwige spel. Misschien ook bij mij. Zijn strafblad is uit mijn gedachten gegaan. Ik heb hem vertrouwd, of ik ben erin gelopen. Toch wist ik meteen wat hij bedoelde met zijn verlof. Hopelijk is er niets gebeurd.

Als werkgever stel je de vraag wie te vertrouwen is. Je kan niet de schaduw van elke werknemer zijn. Vertrouwen komt te voet en vertrekt te paard. Vertrouwen is de verwachting dat je werknemer je niet in de steek laat. Je bent bereid om risico te nemen, een berekend risico. Wat weet ik over hem? Intenties — Competenties — Context, het ICC van mijn managementcursus. Zijn intenties kan ik inschatten. Ik heb hem in mijn hand. Hij zit op een geheim waarvan hij de sluier even oplichtte. Hij weet dat ik het weet. Dit werk is voor hem belangrijk. Hij wil niet teleurstellen. Competenties heeft hij laten zien. Ik had hem niet overschat. Hij kan het. En context? Wat gebeurt er rondom? Wat speelt buiten het werk? Niemand is in alle opzichten en onder alle omstandigheden betrouwbaar. Alles kent een grens.

De beste manier om erachter te komen of je iemand kunt vertrouwen, is om die persoon te vertrouwen. Ernest Hemingway, denk ik. Ik heb teruggebeld. Geen antwoord. Die koppigheid zal hem nekken. ’t Is zijn sterkte. Hij kan zich in een project gooien en dan wordt het iets. Mordicus. Niemand wilde eraan gaan staan om dat koerierbedrijf als klant binnen te halen. Het bedrijf deed lastig en had een vervelende reputatie. Toen ik Vic vroeg, kantelde de vraag. Toeval of niet. Niet, denk ik dan. Hij maakt indruk.

Toen hij zich aanbood om kinderanimatie te verzorgen op het personeelsfeest, moest ik slikken. Meen je het? Hij lachte en draaide zich om. Hij kwam er nooit op terug. Ik ook niet. Wilde hij mij testen? Ik zou het van geen enkele werknemer accepteren, maar hij komt ermee weg. Ik mag hem. Zijn fiche zegt dat hij getrouwd is, maar zijn vrouw zien we nooit. En ja, ik maak me zorgen om een goede werkkracht. En om een emotionele sukkelaar. Twee dagen verlof dan maar.

13 Meester Wim (2)

Zonet de ouders gebeld. Het is al avond, maar ik wilde hun reactie bij wat ik gehoord had. Vader aan de lijn. Koen is gisteren op weg naar huis lastiggevallen. Vader bleef op de vlakte. Toen ik van de wijkagent hoorde, was ik opgelucht gebeld te hebben. Dat verklaart hoe Koen vandaag in de klas was. Ik draai al een tijd mee en heb alles zien veranderen. Eerst de paniek bij kleinigheden en dan de permanente angst om iets te onderschatten, om ernaast te kijken. In mijn scholen is nooit iets gebeurd. Ik heb er al enkele op zitten. Of toch eens, met een papa of opa. Plots schoot me te binnen dat ik best een berichtje aan de directie zou sturen. Je weet nooit. Jong geleerd is oud gedaan. Zal Koen de volgende dagen gebracht worden? Vader wist het nog niet. In zijn uitleg daverde het geruzie door.

Hoofdstuk twee

Waarin Emma opduikt die een oogje op Vic houdt en centraal postvat op een bankje bij de bakkerswinkel van Frieda. Ariane, echtgenote van Vic, denkt na over haar partner-zijn. Maar de aandacht verschuift naar meester Wim, omdat hij Koen veel te laat naar huis brengt. Vader, moeder en zus Livia zijn in alle staten, zij het ieder op zijn manier. De schooldirectrice schakelt een raadsman in. Zo leren we ook Trudo, de dochter van de directrice kennen, die altijd een reactie klaar heeft. Simon is streekjournalist en raakt na een tip geïnteresseerd.

14 Emma, ‘stalkster’ (1)

Ik zag hem voor het eerst in de kersentuin. Zijn ogen zo diep. Het was bijzonder, zo in het avondgloren. Hij stond onder het laaghangende geloverte en droomde voor zich uit. Wat een mooie begoocheling. De rest is achterklap en jaloersigheid.

Ik kwijl niet op wildvreemde mannen, maar mag men romantisch worden? Kan ik weten wat over hem de ronde doet, en wil ik het weten? Wordt hij goed verzorgd? Misschien komt hij tekort? Ik voel wat ik voel en ben hem naar zijn thuis gevolgd. Sindsdien zet ik me af en toe op het bankje er schuin tegenover.

Die aardige rotbemoeial van een overbuurvrouw heeft me gespot. Dat ik verhoord zal worden over een geschonden verzwonden jongen! Of ik wist met wie we in dat huis te doen hebben…? Of ik niets beter kon bedenken dan op een bank voor zijn deur te heulen? Jazeker, ideeën genoeg, zoals de buurt op stelten zetten en met mevrouw de heilige gans flink de vloer aanvegen. Mij schrikken ze niet af. Nu pas echt niet. En wat ik vertel is vaak uit de wolken geplukt. Ik zet me op die bank om van de koekjes van de bakker te genieten.

15 Frieda, bakkersvrouw (1)

Hier mag iedereen vrij het woord voeren. Ik verpak broodjes en taartjes, terwijl de klanten nieuwtjes delen. Men zegt dat alles op Facebook staat. Dat is niet zo. Dat Koen nog niet thuisgekomen is, bijvoorbeeld. Ik heb geen tijd voor sociale diginonsens. In de winkel hoor je wat er echt gaande is. Niet alleen wie boven de zestig of zeventig is, legt zijn oor te luisteren. Ook het jongvolk doet mee (en ik ben gedienstig).

Hoe ze het klaarspeelt, weet ik niet, maar als mijn buur Céline de winkel binnenstapt, is binnen de kortste keren mijn kot te klein. Normaal haalt ze enkel op zondag lekkere pistoletjes. Door de week gaat ze naar de supermarkt, voor de goedkoop of zo, het zijn mijn zaken niet. ‘Ha, wat mag het zijn,’ als ze er is. Een klein wit melkbroodje haalt ze dan. Heb ik steevast in huis en ik leg onverlet een stapeltje broodzakken klaar. Want de buurtmadammen gaan komen.

Dit keer ging Koen over de tongen. Heel de straat kent hem en ik ken de hele straat. Leuke jongen. Beetje eenzaam, denk ik soms. Parmantige blik. Er wordt thuis niet veel gelachen denk ik dan, maar mondje dicht. Hij helpt mama met de inkopen en ik geef hem een pluimpje. Het is zo’n jongen voor wie je in de weer wil zijn. En die Koen is verdwenen? Niet te snel spoken zien. Er is al meer gehoord en gezien. Daagt wel op.

Céline ging flink tekeer over Vic. En over die mevrouw op het bankje. Daar eet ze taartjes op die ze hier koopt. En toen stapte de partner van Vic (tiens, haar naam ken ik niet) holderdebolder de winkel binnen. Zou zij iets over Koen weten?

16 Lea, schoolsecretaresse (1)

De directrice was er niet en ik nam de boodschap aan. Het klonk zo kordaat dat ik niet durfde door te vragen. Of Koen goed vertrokken was? Of er iets te melden was? Dat hij niet thuisgekomen was. Ik moest sito presto de directrice inlichten en bericht laten van wat er gaande is. Ik realiseerde me dat ik geen naam of nummer had. Een stijve, wat zure vrouwenstem. Hoe werkt dat verdomde telefoongeheugen? Dat moet van bij Koen komen. Iemand anders mag niet bellen over hem.

17 Trudo, dochter van de directrice (1)

Weer voor mijn mama. Lief zijn hé. Want ze is de allerliefste van de hele wereld.

18 Ariane, partner van Vic (2)