50 JAAR WERKEN

Jawel

Het is te doen

50 Jaar deelnemen aan het
Arbeidsproces...

HET IS TE DOEN

Copyright © 2021 Martien van Beek
Auteur: Martien van Beek
Druk: Pumbo.nl
Uitgever: Martien van Beek
Omslagwerk: Martien van Beek
Vormgeving Binnenwerk: Martien van Beek
Uitgever: Martien van Beek
ISBN: 978-94-6443-104-9
Nur: 740
Eerste druk : November/December 2021

1Inleiding

2Een verrassende start

3De eerste opleiding en ervaring in het arbeidsproces

4Start en daadwerkelijk aan de gang

5Wisseling naar het mooie ontwikkelingswerk

6“Mijneer Hub”

7Prive gebeurt er ook het een en ander

8Aléén naar Porsche

9De eerste overname en verhuizing van locatie bedrijf

10Een “Car Marketing” belevenis

11Gekoppeld aan het Specialisme “De Witte Jas”

12Nog vele reizen en expedities zullen volgen

De alpboer

Met of zonder remmen

Is this homecar for you?

Water in de benzinetank?

Op route in het land van Napoleon of Tour de France

Spanje en Portugal, één of twee-eiige tweeling?

Kermis in Spanje

Een vijf sterren rit

13De beslommeringen tijdens grensovergangen

Grenspassage in siëstatijd

Stempels of geen stempels, doorrijden of opsluiten?

Geschoren of ongeschoren de grens over?

Testrijder of Irakese terrorist?

14Verandering van Specialisme

15De Elfstedentocht 1986

16Expedition met Proton Maleisië

17De Windtunnel, klimaattunnel en testbanen

18Property Manager Thermodynamic and Kids and Home

19De move naar Zweden

20Nog vele reizen en expedities volgden maar nu in ‘n andere functie

Er zit een benzineluchtje aan

Bewaakt parkeren in de stierenarena

Als ijsberen op de ijsmeren

21Guinessboek of Records

22Reizen en testexpedities in Noord-Amerika

De big shot en andere attracties

De Hooverdam of het hek van de dam in een Rollercoaster

Het is ook niet “altijd” werken

Voor het eerst ruim boven de 250 km/h

Huilende wolven en kinderenverwekkers in de kou van Yellowknife

Het Rendiergewei

23Het onbekende oplossen, “Troubleshooter” in Duitsland

24Van Duitsland naar Nederland als “Testspecialist Mitsubishi”

25Als het even tegenzit: “De levensbedreigende en vervelende Ziekte K”

26Na Mitsubishi op naar België als kwaliteitspecialist Volvo Gent

27Van België naar Helmond als senior Testengineer voor Benteler

28Op naar China als Specialist Noise, Ride and Handling

Cursus specialist ride and handling of gewoon rijles

Een Pickup truck van BAIC in Beijing (Peking) Vol China ervaringen

In Dandong op de grens met N-Korea vond ik de hond in de pot

29Begeleiding “De volgende Generatie” en laatste reis voor pensioen

3050 Jaar gewerkt...Het is mooi geweest.

31Waarom ik denk: 50 jaar werken “Het is te doen”

50 jaar werken ... het is te doen.

1. INLEIDING

Er zijn op aarde al zovele memoires gemaakt, dat je misschien zult zeggen: “Wie zit er nog op zo´n privé verhaal te wachten?”. “Vertel het aub aan je vrouw en kinderen, tenminste als die al geinteresseerd zijn. Val er verder niemand mee lastig, want iedereen is druk genoeg om zijn eigen leventje op poten te zetten” Nu kunnen we daarbij meestal wel wat goede adviezen gebruiken want het leven naar je hand zetten en er iets moois van maken dat is toch niet zo gemakkelijk. Maar ook op dat gebied is er eerder al teveel dan te weinig beschikbaar. Niet voor niets is goeie raad geven aan anderen, ook al passen we die niet op ons zelf toe, een van de sterkste punten van het menselijk ras. Natuurlijk is elk mensenleven wel origineel maar er zijn al zovele types en manieren van aanpak behandeld en op papier gezet, dat het uitermate moeilijk is om nog iets origineels te bedenken.

Hoewel het onderwerp van deze memoires in mijn ogen sowieso wel een beetje aandacht verdient, omdat het wil helpen om het werkklimaat hier op aarde te verbeteren en wat aantrekkelijker te maken, toch is er ook op dit terrein al zoveel besproken en geschreven, dat je wel erg eigenwijs moet zijn om te denken dat je nog iets zinvols kunt toevoegen.

Zeker nu we via Internet en al onze moderne communicatiesystemen heel veel mogelijkheden hebben. Mogelijkheden om in praktisch alle beschikbare lectuur en verklaringen te grasduinen. Er staat ons zoveel informatie ter beschikking, dat een mensenleven al veel te kort is om er een goed beeld van te krijgen. Als motivatie om toch een poging te wagen kan ik echter wel enkele redenen aanvoeren. Als ik om me heen kijk en zie hoeveel mensen met trieste of vermoeide blik naar hun arbeidsplek sjokken, al bijna bij hun eerste contract reikhalzend uitzien naar het pensioen, moeten vechten voor een goede plek op de arbeidsmarkt en velen te kennen geven dat ze de huidige situatie, maar zeker de toekomst donker inzien dan is voor mij alleen maar een medelijdende blik niet voldoende. Als ik dan bekijk hoeveel voldoening mijn in verhouding lange loopbaan me heeft gegeven met als voorlopige eindconclusie: ´Het is te doen´, dan wil ik toch graag een steentje bijdragen om ´werk´ wat positiever te benaderen.

Verder zijn over het algemeen deze persoonlijke getuigenissen nogal serieus en hoewel ik geen grammetje af wil halen van hun waarde, kwam zomaar in me op dat er misschien wel behoefte is aan een wat vrolijkere versie.

Al vele jaren is voor mij duidelijk dat over werk, arbeid, carriére, loopbaan, baantje, klus, karwei, bezigheid, taak, project, order en alles wat daarmee te maken heeft verschillend wordt gedacht en beleefd, terwijl ook de arbeidsmarkt zelf aan grote veranderingen onderhevig is. Dus daar iets zinvols over schrijven is niet zo eenvoudig.

Vanwege het feit echter dat ik in mijn vijftig jarige loopbaan van onderaf vele niveaus heb doorkruisd, op diverse fronten en locaties actief ben geweest en zodoende ook met vele verschillende collega´s, culturen en werkmethodes in aanraking ben gekomen, geeft me het gevoel dat ik toch wel beslagen ten ijs kom.

Toch is dit niet de hoofdreden. Het gevoel dat ik in die enorme hoop van loopbaanervaringen in de loop der jaren wel enkele duidelijke rode draden heb ontdekt die het voor mij mogelijk hebben gemaakt om niet met een lang gezicht maar met animo, voldoening, waardering en interesse aan zo´n loopbaan dag na dag een degelijk stukje aan te plakken, is denk ik wel waardevol om met anderen te delen.

Voor mij persoonlijk is de titel
´50 jaar werken .. het is te doen´ dus wel op zijn plaats. Hopelijk vind u die rode draden in de diverse anekdotes terug en komt u tot dezelfde konklusie. Maar het best kunt u dat als lezer zelf beoordelen.

Natuurlijk is ook dit boek maar een gedeelte van al hetgeen ik meegemaakt en beleefd heb tijdens de tijd dat ik werkte. Om alles te beschrijven is een beetje teveel gevraagd want door mijn vele interesses en soms wat brutaliteit om iets wijzer te worden van de mensen, aktiviteiten en de omgeving, waar het werk me in al die jaren in heeft geplaatst, is er nogal wat gesprekstof verzameld. Voor zo´n iemand is er bij elke trip of gelegenheid wel iets meegemaakt waardoor zelfs vele jaren later nog iets in je begint te kriebelen, je zomaar een traantje moet wegpinken of spontaan een brede glimlach op je gezicht verschijnt.

Martien van Beek

2. Een verrassende start

Of je het wilt of niet, of je er verstand of geen verstand van hebt, of je niet of wel het verschil tussen links-of rechtsom, terug of vooruit weet, het maakt allemaal niets uit, het leven is en blijft een aaneenschakeling van keuze´s. En het mooie is dat daar zelfs de grootste dwarsligger of de onzekerste twijfelaar niet aan onderuit komt, want als jij zelf geen keuze maakt dan worden ze gewoon voor jou gemaakt, punt uit.

En zo begon dus ook mijn loopbaan. Nu vind ik zelf loopbaan wel al een heel groot woord voor die eerste schuchtere stapjes in de maatschappij. Natuurlijk wel erg belangrijk, die overgang van kind en jongere, waarin er hoofdzakelijk voor jou gedacht en gezorgd werd naar het volwassen worden, waarin je geacht werd om je eigen plekje in de maatschappij te vinden. Een plek, waar jij op jouw beurt en op jouw manier kon zorgen voor de volgende generatie. Niet alleen om ze van boterhammen te voorzien maar ze ook door jouw voorbeeld zo goed mogelijk op te voeden en op goede gedachten te brengen. Maar als ik nu achteraf terugkijk na mijn vijftig jarig dienstverband, nou dan vind ik loopbaan toch wel een passende benaming. Dat ´loop´ geeft toch wel iets aan van het vloeiende, afwisselende, evenwichtig groeiende van mijn dienstverband, terwijl ´baan´ mooi verwijst naar het stabiele in mijn werknemer/werkgever relatie.

Want ik was geen jobhopper of iemand van dertien ambachten en veertien ongelukken. Nee, toen mijn keuze eenmaal op de autobranche was gevallen, is die dan ook volmondig vijftig jaar lang mijn branche geweest, en dan ook nog zodanig dat ik er nu met veel voldoening wel een boek over vol kan schrijven.

Laten we dus eens kijken hoe het allemaal begon. Ik schreef zo juist nog : “toen mijn keuze eenmaal op de autobranche was gevallen”, maar was dat wel ´mijn keuze´?

Na de LTS waarin ik de eerste kneepjes en trucjes had geleerd van hoe je met vijlen, boren, frezen, buigen, knippen of lassen metaal naar je hand kon zetten, begonnen mijn handen steeds meer te jeuken om met dat materiaal aan de slag te gaan. Thuis op de boerderij hadden we met touw en hout al vanalles in elkaar geknutseld maar metaal dat had de toekomst. Geen houtworm die daar in kroop en geen rat of muis die daar zijn tanden inzette. Ook al woonden we behoorlijk achteraf toch was dat wel duidelijk.In steeds sneller tempo werden de paardenkrachten die met touwen en houten karren tot nu toe het zware werk opknapten vervangen door tractoren, terwijl ook het handgereedschap steeds meer nostalgie en antiekwaarde kreeg maar steeds minder werd gebruikt . De vooruitgang had ons in de greep en ook de landbouwmechanisatie draaide op volle toeren.

Metaal en motoren daar begon ons wereldje op te draaien, ook voor ons als jongeren. Hoewel onze fiets het vervoermiddel bij uitstek was tufte er al menig solexje, mobiletje en scootertje door het dorp en de grotere jeugd keek al reikhalzend uit naar de eerse brommer. De ontwikkelingen gingen zo snel dat zelfs voor boerenkinderen studeren steeds hoger werd aangeslagen. Vroeger was werken op de boerderij de beste manier om van een redelijke toekomst verzekerd te zijn, maar dat veranderde snel. Meer en meer waren er op andere plekken zelfs beter belegde boterhammen te verdienen. Dus was het niet zo vreemd dat ik met mijn goede punten en gedrag op de LTS , niet alleen bij de leraren maar ook door mijn ouders een geschikte kandidaat voor verdere studie op de UTS werd bevonden. Toch was dat nogal wat. Het was een reuze stap van de plattelands LTS naar de grote stads UTS in Eindhoven, van het kleinschalige vertrouwde dorpsleven naar het onbekende grootschalige stadsgebeuren. Bij mijn kameraden had ik wel de nodige bravour en op het sportveld stond ik ook al mijn menneke, maar dit was toch wel even wat anders. Toch lonkte het avontuur en mijn ouders stonden achter mij, dus ik ging ervoor. Met moeder aan m´n zijde trokken we de stoute schoenen aan reisden af naar Eindhoven om ons in te laten schrijven.

Onze onwennigheid werd door de vriendelijke ontvangst al snel op een lager pitje gezet en zelfs mijn knikkende knieën voelden al weer wat steviger aan toen mijn puntenlijst ruim voldoende bleek om in het selecte gezelschap van UTS-ers opgenomen te worden. Onverwachts kwam er echter een niet voorziene kink in de kabel toen bleek dat het aantal toegestane leerlingen al was bereikt en inschrijving in Eindhoven dus niet mogelijk was. Maar er was een vluchtroute. Een optie die nog overbleef was de UTS in Helmond. Natuurlijk wel wat verder en moeilijker bereikbaar, maar er reden bussen die de reistijd toch binnen de perken zouden houden. Het hoofd der school had echter niet in de gaten wat het woord ‘Helmond’ en reizen met de bus in m´n binnenste te weeg bracht.

Voor mij vandaag, nadat ik zovele jaren met zoveel voldoening vooral in Helmond en met vele Helmonders als pracht collega´s heb gewerkt totaal onbegrijpelijk, maar in die tijd had helaas in de volksmond Helmond geen al te beste naam, zeg maar gerust was een beetje berucht, een plaats waar je beter weg kon blijven. Daarbij kwam dat ik als fietser totaal onbekend was met het reizen per bus, dus denkend aan die combinatie Helmond - bus brak het angstzweet spontaan bij mij uit.

Ik was nog net in staat om met een slap handje een bedankje te prevelen met de belofte over het voorstel na te denken, maar eenmaal weer met moeder alleen buiten, was mijn mening snel onder woorden gebracht: ”ik ga niet naar Helmond”. Dat stond voor mij als een ijzeren paal boven water. Op de terugreis pruttelde moeder nog wat tegen en probeerde nog wat goeds over Helmond te vertellen, maar ze zag al snel in, mijn besluit stond vast daar was niet aan te tornen. Zo kwamen we teleursgesteld en met hangende pootjes thuis en werd pa op de hoogte gebracht van de ontwikkelingen.

Tja Eindhoven vol, dat was gewoon pech, maar vooral mijn weigering om in Helmond mijn mooie studiekans niet aan te grijpen viel bij mijn vader volkomen in verkeerde aarde en schoot dwars in het verkeerde keelsgat, zodat er slechts enkele korte maar akelig krachtige “Nonde... Nonde.... ” uitkwamen met de slotconclusie: ” Dan maar werken bij Philips of DAF” Ik paste me maar direct aan zijn besluitvaardigheid aan en zei prompt: “dan DAF“, en daarmee was de kous af en mijn loopbaan gestart.

Alles zo klaar als een klontje. Misschien zit jij als lezer dan nog wel met vragen als: en solliciteren dan en waarom Philips of DAF? Maar voor mij waren dat geen echte vragen meer, daar was het antwoord al bij voorbaat van bekend. DAF en Philips waren voor de naoorlogse jeugd als open deur naar de toekomst.

Twee pracht bedrijven op electro/electronica en motoren/automobielgebied. Die in Nederland het voortouw hadden genomen en met hun aanpak garantie boden voor een goed betaalde baan. Met hun explosieve groei was er grote behoefte aan elke klasse medewerker van ongeschoold tot topmanager en alles daar tussenin. Dus werken bij DAF of Philips stond in die tijd voor een baan voor het leven, en wat kon je als ouders nog meer voor je kinderen wensen. Bovendien was er zoveel vraag naar arbeidskrachten dat solliciteren eigenlijk overbodig was en zeker een jonge knaap met rechtse handen en een goed stel hersens die je via de bedrijfschool nog een heel eind in de gewenste richting kon duwen, voordat ie te eigenwijs werd, werd met open armen ontvangen. Dus dat besluit was eigenlijk al tegelijkertijd de sollicitatie, de aanname plus de handtekenig onder het contract van je werkzaam leven. Met die keuze was gewoon de eerste stap al gezet. Als je niet beter wist dan zou je misschien zeggen:

“Kijk, vader en zoon hebben eensgezind en elkaar aanvullend een degelijke keuze gemaakt”. Ik wist wel beter, maar de keuze en de start, ... die waren gemaakt. En zo kan ik nu terugkijkend beamen: De belangrijkste keuzes in je leven worden lang niet altijd zo wel overwogen door jou genomen. Soms denk ik wel eens:

De belangrijkste keuzes in ´t leven maak jij niet, die maakt ´t leven wel voor jou !

Mijn eerste werktenue

3. De eerste opleiding en ervaring in het arbeidsproces

Zo gingen Moeder en ik dus een paar dagen later naar DAF voor aanmelding bij de bedrijfschool. Wat boden ze aan: wel ik kon beginnen als metaalbewerker maar ze wilden ook starten met een nieuwe opleiding, genaamd Assemblage Techniek, die gebaseerd was op het automonteursvak maar in dit geval natuurlijk specifiek voor de DAF mobielen.

Deze keer was de keuze wel aan mij, maar was het wel een echte keuze of gewoon logica? Mijn handen stonden niet krom maar jeukten wel al jaren, als ik brommers of auto´s met wat gereedschap te lijf kon gaan,dus je begrijpt het wel, voor mij was die keuze snel gemaakt en we gingen voor het laatste. Maar er was nog een tweede kans om mijn geknakte groei naar zelfstandigheid en zelfbeschikking weer wat op te vijzelen. Er waren namelijk twee startdata voor de opleiding met precies een week onderling verschil. Ik antwoordde dus snel: “doe de tweede week maar”. Nou ik was nog niet klaar met de laatste woorden van mijn antwoord, laat staan met het uitroepteken, of moeder zei al: “Niks ervan de eerste week! Je hebt al lang genoeg vakantie gehad!” En achter die uitspraak kwam wel een duidelijk uitroepteken.

Dus je begrijpt het wel, hier was geen verzet mogelijk. De meneer tegenover ons zag ik nog glimlachen want hij snapte wel hoe het eraan toe ging aan het thuisfront, wanneer er echte beslissingen genomen moesten worden. Zo zette ik dus een weekje of drie later mijn eerste stap in of op het arbeidsproces. Ja de eerste dag naar de ‘grote fabriek’, want zo werd DAF bij ons genoemd. Een nieuwe wereld ging voor me open en de deuren van ... de viprebus. Dat was best spannend want het was volgens mij de tweede keer in mijn leven dat ik een vervoersbus van binnen zag. Oo ik had wel al een goede warming-up gehad van ongeveer twee kilometer op het fietsje vanaf thuis naar de vertrekplaats van de bus want we woonden toch een beetje achteraf. Daarbij ruim op tijd natuurlijk want je moest ze eens missen. In die begindagen vond ik die gedachte alleen al een verschrikking, maar dat zou (gelukkig?) later wel anders worden. Aangekomen in Eindhoven goed rondkijken en zoeken naar het ‘Schooltje’ waar ik me moest melden. “Daar zie ik dan meteen al mijn toekomstige klasgenoten”, dacht ik, “en zal alles wel meer duidelijk worden met wat en hoe verder te gaan”. Eenmaal aangekomen in de klas bleek dat er echter in totaal maar drie leerlingen waren komen opdagen, inclusief mijzelf. Die andere kornuiten hadden dus wél voor week twee gekozen met of zonder toestemming van hun ouders. Het werkte dus niet in elk gezin hetzelfde, daar kwam ik al heel snel achter.

Zo had ik al op de eerste dag van mijn carrière, een goede les geleerd, voordat de school was begonnen. Ondanks de lage bezetting kregen we uitleg wat voor soort opleiding en waar en hoe. De opleiding was opgedeeld in één dag van de week theorie op school en vier dagen praktijk in de fabriek. “Mooi”, dacht ik, ” kan ik toch iets met mijn handen doen”.

De theorie bestond uit algemene vakken plus autotechniek gebaseerd op de bouw en werking van de totale auto. Over dit alles was ik eigenlijk best tevreden. Hierna kregen we onze bedrijfskleding aan, wat inhield een blauwe overall met gele band boven aan een arm, zodat we voor de rest van de medewerkers goed herkenbaar waren. Een band eerste jaars en twee banden tweede jaars. Want bij goed gedrag en resultaat zou de opleiding maar twee jaar duren.

De opleiding in de praktijk hield in dat we als leerling ons het werk op elke produktiepost, zowel in de voormontage als wel aan de lopende band, meester moesten maken en daarover ook nog een rapportage moesten doen. Zodoende leerde we de vrachtwagen inclusief de motoren vanaf het begin tot einde helemaal tot in de details kennen en wisten we hoe ze opgebouwd werden.Voor de personenwagen “de DAFjes” bleef dit proces beperkt tot alleen maar de motor en de bekende Variomatic-aandrijving.

Dit kwam voornamelijk omdat het maken en bouwen van de carrosserie en interieur al verplaatst was naar het Limburgse Born. Deze fabriek was daar gevestigd in samenwerking met de overheid om de plaatselijke mijnarbeiders een alternatief te bieden omdat de mijnen gesloten werden. Vanwege de alfabetische volgorde werd ik als eerste naar mijn start-werkplek gebracht en voorgesteld aan de ‘Baas´ van de betreffende afdeling. Op zijn afdeling: werden de grote Dieselmotoren geproduceerd, dat wil zeggen compleet samenstellen en daarna op de proefstand laten inlopen, zodat ze helemaal klaar waren om in de DAF vrachtwagens ingebouwd te worden..

Onderweg naar deze eerste kennismaking werd ik in de grote fabriek van alle kanten door tal van arbeiders nieuwsgierig bekeken en nagekeken want voor hen was een klein jochie in een blauwe overall met gele band ook helemaal nieuw. Aangekomen op de afdeling begaven we ons naar het domein van de baas, de zogenaamde “Pit”. Een vierkant hokje afgebakend met halfhoge wandjes, centraal op de werkvloer, waar hij meestal verbleef. Binnen de vier wandjes stond meestal een buro met kastje en een klein tafeltje met een of twee stoelen. De baas zag ons al aankomen en verwelkomde mij met een stevige handdruk. “Zo hoe heet je en waar woon je?”, was het eerste wat uit zijn mond kwam.

Nadat ik dat verteld had, liet hij verder geen tijd verloren gaan en schakelde meteen over naar het werk en de eerste positie in het productieproces die ik zou moeten gaan bemannen en de activiteiten die ik me daar zou moeten leren meester te maken. We liepen er samen heen en ik werd voorgesteld aan de arbeider die daar werkzaam was. Het was een grote stevige Belgische man met flinke spierballen. Op zijn positie in het productieproces werden de cilinderkoppen op het motorblok gemonteerd. Dat hield in: de juiste koppakking op het cilinderblok leggen, dan de cilinderkop met behulp van een takel monteren en daarna twaalf grote bouten erin draaien en deze met het juiste aanhaalmoment vastdraaien. Dit aandraaien moest wel in de goede volgorde (van binnen naar buiten en kruislings) gebeuren om er voor te zorgen dat er geen materiaal spanningen in de cilinderkop ontstonden. Zo kreeg ik al meteen op die eerste dag ook mijn eerste praktijkles en dat drong niet alleen bij mezelf door, maar ook bij den ´Belg´, want zo werden onze zuiderburen in de wandelgangen dikwijls versneld genoemd, want die zei heel nuchter: “Dat heb je dan alvast geleerd” Inmiddels was ook een medeleerling van mij twee of drie posities verder aan de lopende band van de ´grote motoren´ geplaatst. Deze productielijn werd op de werkvloer zo genoemd om het verschil aan te geven met de produktielijn van de kleine boxer motortjes voor de personenauto´s, de ´DAFjes´.

Zo hadden we als twee leerlingetjes in deze grote mannenwereld toch nog wat oogcontact en konden we af en toe nog wat babbelen. Hij was geplaatst bij een arbeider die afkomstig was uit Italië, maar die blijkbaar al een tijdje met zijn ouders in Nederland woonde en vermoedelijk ook hier geboren was, omdat hij de Nederlandse taal heel goed beheerste.

Na twee dagen gewerkt te hebben op deze post sloeg de verveling al een beetje toe voornamelijk omdat de handelingen telkens dezelfde waren. Soms was het zelfs zo dat we vanwege een dubbele bezetting een poosje niets te doen hadden en dan ga je automatisch iets verzinnen om de tijd door te komen. Tussen elke cilinderkop, die opgestapeld waren op pallets, lagen ter bescherming dunne houtjes van ongeveer twee centimeter dik en een meter lang en die begon ik spontaan met mijn handen, met een zogenaamde karateslag, door te slaan. Dit had mijn collega-leerling al vrij snel in de gaten en kwam meedoen. Het bleek een mooi spelletje te zijn als tijdverdrijf, want ook de Italiaan waar mijn collega aan gekoppeld was begon zich ermee te vermaken.

Maar dit duurde niet zo lang want onze voorraad in het produktieproces slonk zienderogen alswel die van hen en we moesten weer verder met produceren. Maar we hadden de smaak te pakken dus ik zei: “Als we weer tijd hebben doen we dit nog een keer”. Zo gezegd zo gedaan.

Een uurtje later hadden we weer wat voorraad opgebouwd en begonnen we opnieuw het karatespel uit te voeren. De Italiaan zou slaan en wij als leerlingen zouden de houtjes in de goede positie leggen en weghalen wanneer hij ze heel fanatiek en met veel vocaal geluid met de hand doorgeslagen had. Ondertussen had ik al stiekem met mijn collega doorgesproken dat we de snelheid erin zouden houden en ik zelfs nog een verrassing in petto had. Telkens wanneer hij er een had doorgemept gaven we hem een compliment om te laten horen hoe goed hij wel was. Hij begon luidkeels tarzanachtige oergeluiden mee te schreeuwen, kreeg er meer en meer plezier in en raakte in een overmoedige bui. Dus het ideale moment voor mijn plan. Ik zei dat als hij het zo goed deed ook wel een hamersteel in tweëen kon meppen. Hij moest dan natuurlijk wel misschien ietsje harder slaan maar hij, als sterke Italiaan, moest dat kunnen. We zouden als warming-up eerst nog wat houtjes klaar leggen en dan de steel.Zo snel mogelijk legden we nog een serie houtjes neer, die hij met veel bombarie triomfantelijk kort en klein sloeg. Toen werd ook snel de hamersteel op positie gelegd. De Italiaan zette zich nog eens extra schrap, haalde uit en hij gaf uit alle macht en met veel geluid een flitsende karateslag, niet wetende dat deze steel veel en veel sterker was dan de vurenhouten latjes die hij eerder als luciferhoutjes had doorgeslagen.

Het resultaat: een luide kreet van pijn, hij hield het meteen voor gezien en liep met een verwrongen gezicht (plus hand?) terug naar zijn werkpositie. Het spelletje was uit.

Inmiddels moesten we ook weer aan de bak want de voorraad was weer geslonken. Mijn collega-leerling had al snel in de gaten dat het met de hand van zijn begeleider niet zo goed was en moest daardoor zelf een tandje bijzetten om het productieproces op die positie vanwege vertraging niet te verstoren. Dat moest in ieder geval voorkomen worden, want vertraging oplopen op een positie waar omgerekend anderhalve man werkzaam was, terwijl het werk standaard slechts door één man uitgevoerd wordt, dat kon normaal gesproken niet.

Zo de dag uitgezongen en met een brede lach de bus opgezocht die ons allen weer huiswaarts bracht. De volgende morgen weer op de werkplek begonnen, maar de begeleider van mijn collega-leerling was er niet. Dit hield in dat hij met veel zweten en hard werken die positie alleen draaiende moest houden. Dit had men echter al snel in de gaten, waarna de baas eens polshoogte kwam nemen. Hij informeerde of mijn medeleerling misschien gisteren iets gemerkt had aan zijn begeleider, want hij was niet komen opdagen. Hij antwoorde hierop dat hij een beetje had geklaagd over wat pijn aan zijn ene hand maar verder gaf hij uiteraard geen details.

Meerdere mensen aan de lopende band hadden natuurlijk wel in de gaten wat er daadwerkelijk met hem aam de hand was. De Baas liep weer terug naar de pit waar hij een half uurtje later te horen kreeg dat de Italiaan zich ziek gemeld had vanwege een verbrijzelde hand. Dus het duurde niet zolang voordat dit nieuws, maar vooral hoe en waarom, de ronde deed. Vervolg was dat zowel ik en mijn collegaleerling de befaamde “Pit“moesten betreden waar we allebei een gigantische uitbrander te verduren kregen, terwijl het hele gebeuren ook nog naar onze opleidingsleraren doorgegeven zou worden. Dit was natuurlijk niet zo’n goed begin voor ons allebei en zonder verdere discussie dropen we heel verlegen af, terug naar de werkplek waar we heel stil en ontdaan onze werkdag afmaakten.

De volgende dag was een theoriedag die voor ons beiden startte met een meer dan duidelijke, dreigende waarschuwing:

“Dit is de eerste en tevens laatste keer dat dit soort activiteiten voorvalt, zo niet ... het is einde opleiding!!!

Na zes weken keerde de Italiaan weer terug. Mijn collega en ik hadden inmiddels door goed gedrag en verlegen hard werkend onze relatie met de baas en de overige arbeiders weer ruimschoots op de rail gekregen en zo was voor iedereen de pijn weer geleden en werd het voorval zelfs achteraf nog door iedereen als een leuk geintje beschouwd. Voor mij was dit meteen weer een goede les in deze snelle en goede leerschool, wetende dat de fabriek beslist geen speelplaats is. In zo´n korte tijd dus al vele wijze lessen en daarbij ervaren dat je zelfs een ondeugende en pijnlijke start met inzet en goed gedrag toch weer recht kunt trekken. En je zelfs in de ogen van anderen laat groeien, geeft natuurlijk alle reden om zelfs na zo´n korte tijd te denken: “werken bij zo´n baas dat is goed te doen”.

4. Start en daadwerkelijk aan de gang

Na twee jaar de eerste opleiding voltooid en met goed gevolg alle toetsen en examens afgewerkt. De vele productie-afdelingen achter me gelaten en ik was een volleerd man die nagenoeg alle montageposities in het productieproces beheerste. Dat wil zeggen: van het kleine DAF-motortje, via de sublieme en pientere variomatic tot en met het zwaardere maar oerdegelijke werk aan de complete DAF vrachtauto.

Na deze opleiding was het een standaard vervolg dat de oud leerlingen een plekje kregen ergens op een afdeling in de grote fabriek. Zo ook voor mij.

Wat hadden ze dan wel voor mij in petto? Iets aparts, vertelde men, iets wat ik zeker leuk zou vinden. Het was inderdaad iets speciaals, namelijk een soort vliegende arbeider die op elke plek inzetbaar was om het productie-proces zonder vertraging te laten verlopen. Dit kwam erop neer dat ik ingezet werd op plekken, waar de bestaande arbeider niet aanwezig was vanwege vrije dag of ziekte, etcetera. Men dacht dat ik me hier wel in kon vinden, maar ik persoonlijk dacht daar iets anders over. Mijn voorkeur ging namelijk uit om geplaatst te worden op de afdeling, genaamd “Experimenten”.

Dat was de afdeling waar de ontwikkeling en het testen van nieuwe producten werd uitgevoerd en die was opgesplitst in een Personenwagen, Vrachtwagen-en Rallysport-gedeelte.

Ze hadden wel begrip voor mijn voorkeur en gezien mijn positieve resultaten tijdens de tweejarige opleiding kwam ik ook wel voor deze afdelingen in aanmerking wanneer er mensen nodig waren. Dat laatste was nu echter niet het geval, maar ik kreeg de belofte dat, zodra er vraag naar exleerlingen was van het Schooltje, men bij mij zou terug komen en dan kon ik alsnog overgeplaatst worden. Mijn voorkeur zou dan zijn de Rallysport, maar met één van de andere twee afdelingen zou ik ook zeer tevreden zijn. Dus voorlopig zat er voor mij niets anders op dan genoegen te nemen met de zogenaamde ´vliegende arbeider´functie, maar van de andere kant was het wel goed om te horen dat ik geschikt was voor elke positie. Dus met een klein beetje tegenzin en een instelling van; nou we zien wel wat het wordt, ben ik er toch maar aan begonnen in de hoop dat het niet voor al te lange tijd zou zijn. Die tegenzin verdween al snel voor een groot gedeelte want aan die functie zaten ook veel positieve kanten vond ikzelf. Namelijk nooit meer dan een of twee weken dezelfde werkzaamheden en steeds werken met verschillende collega’s uit diverse culturen en landen, die ook nog in verschillende talen of dialecten, als je het zo mag zeggen, met je communiceerden. Dus afwisseling genoeg.

Meestal moest je op een nieuwe positie even aftasten hoe de aard en de stemming van de personen om je heen was, want dan kon je daar op inspelen om een fijne en gezellige werksfeer te creëeren voor jezelf en uiteraard voor de omgeving. Oké, het was wel hard werken maar je werd als vliegende arbeider zeer gewaardeerd en zo een graag geziene figuur in heel het productieproces en op alle afdelingen van DAF. Ik ging er niet van langs m´n oerdegelijke werkschoenen lopen, maar wie geniet daar niet een beetje van?

Toch kwam ik er steeds meer achter dat dit voor mij niet de beoogde plaats van arbeid was, dus wendde ik me toch maar weer eens naar de afdeling Personeelszaken, die medeverantwoordelijk was om de mensen te begeleiden naar de juiste werkplek. In dat gesprek kwam natuurlijk al snel naar voren hoe de status van de behoefte aan arbeiders bij de Ontwikkelingsafdeling was. “Nog niemand nodig”, vertelde men mij, maar ik stond wel bovenaan de lijst, wanneer ze iemand nodig hadden van mijn kaliber, om het zo maar te zeggen. “We hebben misschien wel iets anders voor jou”, zeiden ze, “want er is een andere afdeling waar wel dringend behoefte aan meer personeel is”. Het betrof de afdeling “Herstelwerkplaats Vrachtwagens”. Inmiddels was ik al net 18 jaar en had ik van mijn ouders ook nog het vrachtwagen rijbewijs mogen halen, dat, als ik het me goed herinner, gedeeltelijk ook nog door DAF betaald werd.

Dit kwam nu voor mij heel goed uit, want op deze afdeling werden alle vrachtwagens en buschassis met motor ´n 15-tal km testgereden, meteen nadat ze van de productieband waren gerold. Uit deze testrit kwamen dan, samen met de eventuele manco’s uit het productieproces, een aantal gebreken, fouten etcetera aan het licht, die dan in de Herstelwerkplaats opgelost en gerepareerd moesten worden.

Ik vond het voorlopig een prima alternatief en zo werd de Herstelwerkplaats samen met een aantal andere collega’s mijn nieuwe job. Het was afwisselend werk en ik vond er snel mijn draai. Soms mocht ik ook al in de vrachtwagens rijden. Dat wil zeggen, wanneer ze klaar waren vanuit de werkplaats naar het afleveringsterrein brengen, waar ze netjes in rijtjes en op nummer neergezet moesten worden. Van hieruit gingen ze per vrachtwagen naar de desbetreffende klanten, die ze gekocht hadden. Ik vond het vooral geweldig, wanneer ik toevallig een wat men toen noemde DAF 2600 naar buiten mocht rijden. Lekker op minder dan honderd meter acht tot tien keer schakelen met veel motorkabaal. Die oorverdovende herrie klonk als muziek in mijn oren, speciaal omdat het binnen was en dus van alle kanten werd weerkaatst en versterkt. Daarna volop in de remmen om bij het verlaten van de werkplaats de bocht voor de buitendeur verantwoord te kunnen nemen.

Soms werd ik wel eens door de afdelingsbaas op het hart gedrukt om het wat rustiger aan te doen, maar ik had ook de indruk dat hij wel vertrouwen in mij had. Ja dat was mooi toch. Rijden met de trucks deed ik graag. Ik had al eens een balletje opgegooid dat ik het testrijden ook wel eens wou proberen, wanneer er iemand nodig was. Na ongeveer een maandlang dagelijks aan de vrachtauto’s en buschassis de mankementen gerepareerd te hebben kwam inderdaad deze gelegenheid. Er was iemand ´n twee weken uit de running vanwege een beenblessure en ik mocht even invallen. Dat hield in: met elke vrachtauto vijftien rondjes rijden op het testbaantje net achter de fabriek, daarna de eventuele lekkages en gebreken controleren en rapporteren, zodat dit hersteld kon worden op de afdeling, waar ik werkzaam was. Ditzelfde moest ook gebeuren met het ´buschassis´. Zo´n busschassis was een speciaal chassis geschikt voor een bus, zonder verdere opbouw, waar alleen het onderstel en de motor op waren gemonteerd. De motoren lagen dan achterin het chassis en voorop had men dan een houten stoelframe gemonteerd voor de chauffeur. Wanneer het wat kouder was en of regende kregen we extra beschermende kleding tot onze beschikking, maar dat was niet altijd voldoende. Zomers waren deze buschassis aangenamer en dus meer in trek om te rijden, maar er zaten ook enkele extra risico´s aan.

De houten stoel werd met dikke ijzerdraad aan het chassis bevestigd. Meer dan eens was wel gebleken dat die stoelen niet altijd goed gemonteerd waren en leidde soms tot spannende taferelen in de eerste bocht. Dit werd dan uiteraard wel snel waargenomen door de chauffeur, die dan ook meteen de testrit afbrak. De desbetreffende monteur die de desbetreffende stoel gemonteerd had werd dan opgespoord om het euvel eigenhandig te herstellen zodat hij ook aan de lijve kon ondervinden hoe gevaarlijk het voor onze testrijders was, wanneer een rijderstoel niet goed bevestigd zat.

Na twee weekjes test gereden te hebben en weer een ervaring rijker ging ik weer welgemoed terug naar de herstelwerkplaats. Mooi en afwisselend werk vond ik het daar en er was geen reden om me nog eens snel naar Personeelszaken te begeven om te informeren hoe de situatie op de ontwikkelingsafdeling was. Zo ging het dus een paar maandjes verder, totdat plotseling mijn afdelingsbaas een telefoontje kreeg van Personeelszaken. Men zocht een nieuwe kracht bij de ontwikkelingsafdeling en mijn profiel paste daar prima in. Het was wel niet de Rallye afdeling of de ontwikkeling van de vrachtauto’s, maar het betrof het gedeelte voor de personenauto’s. Echter de kans om naar de Experimentenafdeling te gaan was er wel en die lag nu voor het grijpen.

Mijn afdelingsbaas liet me liever niet gaan maar gunde me deze overstap ook wel. Hij begreep wel dat ik de huidige job niet zou blijven uitvoeren, wetende wat mijn ambities waren. Met zijn volledige medewerking was de beslissing snel genomen en de overgang werd geregeld.Twee weekjes uitwerken en dan direct naar de afdeling Ontwikkeling Personenauto’s. Voor mij een mooie nieuwe uitdaging en ik keek er al naar uit.

Tja als je met zo´n vliegende start niet alleen met verschillende werkzaamheden, maar ook met diverse afdelingen, collega´s en culturen in aanraking komt en je dan ziet dat je met je inzet, humor en vaardige handjes niet alleen een graag geziene collega maar ook een gewaardeerd medewerker bent geworden is je broodtrommeltje nu al te klein om er dat goed gevoel in op te bergen. Wanneer je dan ook nog merkt dat, als jij goed presteert, je het op tijd aangeeft en een beetje geduld hebt, er ook wel degelijk met jouw wensen en ambities rekening wordt gehouden, dan wordt carrière geen geniepig ellebogengevecht maar een gezond groeiproces.

Zo voelde ik me bij DAF, als een flinke pootaardappel in warme, vruchtbare grond met de eerste krachtige kiemen al op weg naar boven. Want als je zo op een rustige en attente manier je vakkennis, je ervaringen en je kansen zien groeien, terwijl je geniet van je werk, je collega´s en die kleine maar o zo lekkere krenten in de pap, och dan is het handen uit de mouwen steken van die blauwe overall ... toch wel te doen!

5. Wisseling naar het mooie ontwikkelingswerk

Aankomst en voorstellen aan elke nieuwe collega was direct al weer voor mij een nieuwe ervaring. In de fabriek kreeg je gewoon een stuk gereedschap in je handen geduwd en je kon direct aan de slag, maar zo ging dat schijnbaar op de Ontwikkelingsafdeling niet. Bij iedereen in alle rangen en standen, handje schudden, zeggen wie je bent en waar je vandaan komt. Dan ook nog uitleggen wat je nieuwe werkplek en job zal worden binnen de afdeling. Nou daar ben ik wel een paar uurtjes mee bezig geweest. Tussentijds ook nog koffie nuttigen, want ik kwam er al snel achter dat dit ook een standaard ´activiteit´ op deze afdeling was.

Ik kreeg al snel het gevoel dat het er hier allemaal een beetje relaxter aan toe ging. Iedereen had tijd en belangstelling voor je verhaaltje, wat ik dus die ochtend dan ook vele malen heb moeten herhalen. Maar ja dat hoort erbij, dacht ik maar. Toen naar het magazijn waar de desbetreffende werkkleding werd uitgezocht, want die was ook weer verschillend met de kleding in de fabriek.

“Ha alles klaar en nu aan de slag”, dacht ik, maar niets was minder waar. Ik werd gekoppeld aan een ervaren collega met de mededeling; dit wordt je leermeester de komende tijd en we zien wel voor hoe lang. Veel zal afhangen van je eigen kennis en begrip, en hoe vlug je door hebt hoe er hier gewerkt moet worden en hoe snel. Wat dat laatste betreft, werd me meteen ingepeperd; de snelheid van werken is hier minder belangrijk. Wat hier vooral geldt; je voert de opdracht precies uit zoals hij op papier staat of zoals hij gevraagd wordt, werk te allen tijde volgens de procedures die er voor staan en luister ook vooral naar de adviezen en opdrachten van je ervaren collega waar je aan gekoppeld bent. Je mag daarbij of eigenlijk moet je wel je eigen visie er over laten gaan en zonodig laten horen, want meningen en op-of aanmerkingen van slimme mensen staan hier hoog in het vaandel.

Ook en misschien nog wel het belangrijkste wat ik te horen kreeg en me zeer duidelijk werd gemaakt was het volgende: “Beste jongeman, alles wat je hier ziet, doet en of uitvoert blijft geheim, oftewel blijft binnen deze vier muren”.

Tja geheimhouding was voor deze ontwikkelingsafdeling van levensbelang en hiervoor moest ik dan ook nog een speciaal formulier tekenen waar alle in en outs in beschreven waren. Er mocht niets maar dan ook helemaal niets naar buiten uitlekken, zelfs niet naar het thuisfront. Dat was natuurlijk wel even wennen. Thuis komen en niks kunnen of mogen vertellen over wat je op je werk deed en waar jezelf soms zo trots op was of volop van genoot.