Over NewB

To (New)B(e)
or
not to (New)B(e)

Dirk AJ Coeckelbergh

To (New)B(e) or not to (New)B(e)
Copyright © 2022 Dirk AJ Coekelbergh
Auteur: Dirk AJ Coekelbergh

ISBN: 978-94-6443-815-4

Druk: Pumbo.nl

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Corporate governance-, transparantie- en integriteitsverklaring

De auteur is aandeelhouder van NewB SCE voor 1.000 euro (initiële onderschreven nominale waarde). De auteur was (niet-vergoed) vrijwilliger-adviseur met toelating van de bank waar hij werkte voor het viertal dat informeel nadacht over de oprichting van NewB gedurende enkele vergaderingen. De auteur was verder niet betrokken bij de oprichting, de juridische structuur, de basisstudies, het eerste strategische businessplan, de eerste werkingsjaren. Op vraag van NewB werd hij daarna eerst (betaald) consultant (2013-2014), daarna, toen de post van CEO vrijkwam, op vraag van de voorzitter van het bestuursorgaan, CEO (eind 2014-begin 2018)¹, naast zijn praktijk als onafhankelijk consultant, trainer, lesgever en publicist. Met zijn medewerkers verhoogde hij het kapitaal tot 15.000.000 euro door professionele investeerders aan te trekken, negotieerde de step-by-step-producten-en-diensten-strategie wijziging naar een bank en realiseerde de eerste 2 series betaalkaarten, de eerste app, de Goodies², het begin van de verzekeringsproductenlijn met een FSMA-distributietoelating en de participatieve basis van NewB via co-creatie³. Hij zorgde voor continuïteit (nieuwe CEO), verliet op eigen initiatief NewB als directielid in maart 2018, als bestuurder in juni 2018⁴.

Hij zette zijn carrière verder als zelfstandig consultant-publicist. Hij benaderde na zijn ontslag NewB enkel nog in 2020 als zelfstandig consultant, via een lid van het bestuursorgaan van NewB met een princiepsvoorstel voor dynamisering van de verkoop (voorstel van lancering nieuwe producten en samenwerking met specifieke derde partners hiervoor); dat voorstel werd lang beluisterd, maar niet genomen.

Hij werkte af en toe, doch totaal los van het NewB dossier, voor rekening van of met sommige (werknemers van) aandeelhouders van NewB. Hij is ook aandeelhouder in en/of lid van en/of abonnee en/of regulier schenker resp. van en aan enkele andere structuren genoemd in dit werk, o.a. van Apache, Medor, F’in Common, Follow The Money, Incofin, … en schreef/schrijft af en toe voor de krant DeWereldMorgen. Hij werkte (meer dan 10 jaar geleden telkens) tevens voor Crelan en Ethibel/Stock@Stake/Vigeo. Hij is lid of was lid van en/of vrijwilliger bij sommige A- en B-aandeelhouders van NewB en andere ngo’s, waaronder Financité⁵ en Fairfin.

De auteur is (onafhankelijk, niet-vergoed) sinds oktober 2022 vrijwilliger-lid van de jury “HERA Award Sustainable & Responsible Finance 2023” (een van de Hera Awards for Future Generations⁶), georganiseerd door La Fondation pour les Générations Futures i.s.m. partners zoals sommige aandeelhouders van NewB en Triodos Bank⁷.

Bronnenverklaring

De auteur haalde voor dit boek de informatie uit de literatuur, uit de pers, uit wetenschappelijke studies, op internet, uit mails van NewB gericht aan cooperateurs, uit publieke databases en/of van de NewB-site; het ruime voorbehoud dat NewB maakt voor zijn eigen info geldt mutatis mutandis ook hier vanzelfsprekend⁸. De opinies die hij citeert zijn (tenzij anders vermeld, bv. bij citaten) zijn huidige opinies.

De auteur deed zijn best om rond feiten, data en dergelijke uitermate en alleen externe bronnengedocumenteerd te werken. Daarom bevat het werk 5000 voetnoten.

Geen advies of aanbeveling-verklaring

Niets in dit boek kan en mag aanzien als een vorm van beleggingsadvies, kredietadvis of betalingsadvies.

Geen financiering of vergoeding-verklaring

De auteur bevestigt dat dit werk tot stand kwam

-volledig uit autofinanciering (op eigen kosten en in zijn vrije tijd)

-dus zonder enige financiering van, betaling door, in welke vorm ook, van welke derde dan ook,

-met uitzondering van ev. auteursrechten, van auteursrechten afgeleide rechten, ev. intellectuele rechten en opbrengsten van boekenverkoop of over het onderwerp georganiseerde seminaries en videos.

Wetenschappelijke waarde-verklaring

Sinds een tiental jaren is het een vast element in bepaalde wetenschappen om een boek, paper, scriptie … met een prima facie wetenschappelijke betrachting of groot volume, af te sluiten met een discussie over de waarde van het onderzoek.

Dat is zeker geldig voor de discipline ethiek, integriteit, corporate governance, social governance, waardenonderzoek en dergelijke meer.

Wij hebben met dit werk geen enkele wetenschappelijk pretentie. Dat is ook niet evident:

-het is er een van één praktijkcase;

-de val van NewB kwam snel als de wind, dus er was geen tijd voor dieper onderzoek;

-uit de vergoeding-verklaring blijkt dat de vergoeding erg beperkt is, dus moet de besteedde tijd ook beperkt blijven.

Wij deden geen of nog geen, al had dit zeker heel erg nuttig geweest, …. :

-grondige vergelijkende studie met andere nieuwe banken;

-vergelijkende studie tussen de 30 Europese ethische banken die er bestaan;

-enquête of bevraging van een representatief staal van aandeelhouders van NewB;

-enquête of bevraging van een representatief staal van medewerkers, vrijwilligers, bestuurders, directieleden van NewB;

-Q&A met een woordvoerder van NewB rond onze belangrijkste vaststellingen.

Onvolledigheidsverklaring

De auteur verklaart expliciet informatie niet in deze studie te hebben vermeld, met name deze die voldoet aan volgende cumulatieve kenmerken

-inlichtingen over NewB,

-die te mijner beschikking staan, én

-die niet buiten mij om publiek zijn gemaakt, én

-verworven specifiek in mijn hoedanigheid als (oud)-consultant, oud-CEO of oud-bestuurder bij NewB, én

-waarvan de openbaarmaking de belangen van de coöperatie zou kunnen schaden,

-of de belangen van haar leden zou kunnen schaden.

Alhoewel ik krachtens art. 49 van de VERORDENING VAN DE RAAD (EG) Nr. 1435/2003 van 22 juli 2003 betreffende het statuut voor een Europese Coöperatieve Vennootschap (SCE), (PB L 207, 18.8.2003, p.1) deze informatie wel mag bekend maken in gevallen

-waarin deze openbaarmaking krachtens de bepalingen van Belgisch recht die op coöperaties of naamloze vennootschappen van toepassing zijn, toegelaten of verplicht is, of

-waarin om redenen van algemeen belang het toegestaan is, of

-waarin om redenen van algemeen belang het verplicht is. zijn deze laatste drie motieven zijn o.i. moeilijk of erg multi-interpreteerbaar.

Wij gaan er in elk van uit dat die informatie waarover ik beschik in de huidige constellatie niet moe(s)ten openbaar gemaakt, gezien ook anderen zoals de voorzitter van de raad van bestuur, directieleden, interne auditors, bestuurders (inclusief de vier bestuurders die er al lange tijd zijn, sommige zelfs vanaf de oprichting), leden en voorzitters van het maatschappelijk comité… die (normaal) hebben gezien én niet hebben openbaar gemaakt én revisoren .. die hebben gezien of konden inkijken én ook niet hebben openbaar gemaakt.

Het boek nam ook geen informatie meer op vanaf en met inbegrip van 01 november 2022. Het moet ergens stoppen, zoals elk boek.

Geen verbondenheidsverklaring

De auteur is sinds 3 decennia geen lid van

-een politieke vereniging of politieke partij,

-een religieuze vereniging.

Geen correspondentie-verklaring

U hoeft het niet eens te zijn met de inhoud van dit boek.

De auteur voert over dit boek in principe geen correspondentie. De auteur heeft daarvoor te veel interesses én geen tijd. De aankoop van dit boek houdt een expliciet akkoord ter zake in.

The Cheops Integrity Papers

Dit werk is een onderdeel van de zgn. The Cheops Integrity Papers. The Cheops Integrity Papers brengen analyses rond een bepaalde problematiek met integriteitaspecten.

In deze reeks:

Coeckelbergh, D, Over NewB, To (New)B(e) or not to (New)B(e), The Cheops Integrity Papers 2022/1, 2022 (in het Nederlands), e-pub versie, www.bol.com

Coeckelbergh, D, Over NewB, To (New)B(e) or not to (New)B(e), The Cheops Integrity Papers 2022/2, 2022 (in het Nederlands), paperback versie, https://dirkcoeckelbergh.eu

Coeckelbergh, D., NewB, Réquiem pour un rêve éthique, The Cheops Integrity Papers 2022/3, Editions Edipro, 2022 (in het Frans), https://www.edipro.eu/nl

Boeken van deze auteur die actueel verkrijgbaar zijn:

Coeckelbergh, D, Over NewB, To (New)B(e) or not to (New)B(e), The Cheops Integrity Papers 2022/1, 2022 (in het Nederlands), e-pub versie, www.bol.com

Coeckelbergh, D, Over NewB, To (New)B(e) or not to (New)B(e), The Cheops Integrity Papers 2022/2, 2022 (in het Nederlands), paperback versie, https://dirkcoeckelbergh.eu

Coeckelbergh, D., NewB, Réquiem pour un rêve éthique, The Cheops Integrity Papers 2022/3, Editions Edipro, 2022 (in het Frans), paperback versie, - https://www.edipro.eu

Coeckelbergh, D., De vzw-obligatie, Gompel & Scavina, 409 p., ISBN 978 94 6371 354 2, 2022 (in het Nederlands), softcover, https://gompel-svacina.eu/product/de-vzw-obligatie/

Coeckelbergh, D., Praktijkboek voor de vzw, Gompel & Scavina, 660 p., ISBN 978 94 6371 173 9, 2022 (in het Nederlands), paperback versie, softcover, https://gompel-svacina.eu/product/praktijkboek-voor-de-vzw/

Coeckelbergh, D., van Hemelrijck, D., Weg van stress en burn-out, Gompel & Scavina, 612 p., ISBN 978 94 6371 157 9, 2021 (in het Nederlands), softcover, https://gompel-svacina.eu/product/weg-van-stress-en-burn-out/

Coeckelbergh, D., van Hemelrijck, D., Vallen en opstaan, In 10 werkwoorden naar meer veerkracht, Gompel & Scavina, 152 p., ISBN 978 94 6371 387 0, 2022 (in het Nederlands), softcover, https://gompel-svacina.eu/product/vallen-en-opstaan/

Coeckelbergh, D., Braeckman, L, Bakx, G., Sauer,T., Busch, C., Pinxten, R., Asulaiman, A., Van Duppen, D., Swinnen, L., Verlinden, P., Hoebeke, J., Vredeswijzer 1, Gompel & Scavina, 148 p. , ISBN 978 94 6371 105 0, 2019 (in het Nederlands), softcover, https://gompel-svacina.eu/product/vredeswijzer-1/

Coeckelbergh, D., De Wachter, D., Braeckmans, L, Stockman, H., Schmidt,P., Decoo, W., Vredeswijzer 2,

Gompel & Scavina, 168 p., ISBN 978 94 6371 188 3 (in het Nederlands), 2020, softcover, https://gompel-svacina.eu/product/vredeswijzer-2/

Coeckelbergh, D., Bruggeman, W., De Bondt, W., Geuens, G., Pinxten, R., Ponsaers, P., Sauer, T., Schmidt, P., Thys, E., Van Coillie, G., Vercruysse, L., Vredeswijzer 3, (in het Nederlands), 2022, 177 p., ISBN 978 94 6371 366 5, softcover, https://gompel-svacina.eu/product/vredeswijzer-3/

Coeckelbergh, D., DE VZW & HAAR FINANCIERING, INTERSENTIA, (in het Nederlands), Reeks: De vzw &, (in het Nederlands), 2021, 82 p., ISBN 9789400013629, paperback, https://intersentia.be/nl/de-vzw-haar-financiering.html

Coeckelbergh, D., DE VZW & HAAR AANSPRAKELIJKHEID , INTERSENTIA, (in het Nederlands), Reeks: De vzw &, (in het Nederlands), Volume 5, 2022, 70 p., ISBN 9789400015197, paperback, https://intersentia.be/nl/de-vzw-haar-aansprakelijkheid.html

Coeckelbergh, D., DE VZW & HAAR ONTBINDING, INTERSENTIA, (in het Nederlands), Reeks: De vzw &, 2021, 94 p., ISBN ISBN 9789400014039, paperback, https://intersentia.be/nl/de-vzw-haar-ontbinding.html

Coeckelbergh, D., Beelen, I., Praktijkboek aansprakelijkheid & ondernemingen na het WVV, (in het Nederlands), 1369 p. , ISBN 978 90 8764 143 6, https://www.storypublishers.be/products/praktijkboek-aansprakelijkheid-ondernemingen-na-het-wvv?_pos=2&_psq=coeck&_ss=e&_v=1.0

Coeckelbergh, D., van Hemelrijck, D., L’art du rebond, (en Français), 2020, 128 p., ISBN 978-2-87496-426-8, https://www.edipro.eu/produit/612/art-du-rebond-l/fr

Dit boek is opgedragen aan de (kleine en grote) vrouw van en in mijn leven.

In de eerste plaats aan mijn voormoeders, zonder de welke ik er niet zou zijn en niet zou zijn wie ik ben.

Aan mijn grootmoeders, Anna en Jeanne, die mij een ongelooflijk voorbeeld gaven over werk, liefde, familie, zin; mijn moeder Gab(y), die op een mooie manier zorg droeg en draagt voor mij in de haar heel eigen stijl ; aan mijn zussen Mieke, Renild, Lut, die met me opgroeiden en elk hun eigen mooie weg gingen; aan de kleuterjufs die me de eerste dingen van het leven leerden; aan Jet, mijn eerste grote verliefdheid; à La Rouge, qui a changé et bouleversé ma vie ét moi ét ma perception de la vie complètement et totalement et fondamentalement …. qu’en et que trois ans; aan de groep sterke tantes die mij af en toe omringen; aan mijn nichten en hun (toekomstige) dochters en kleindochters; aan de vriendinnen en vrouwen van mijn neven; aan de moeder van mijn kinderen, mag ze gelukkig worden; aan Veerle, mijn sterke dochter; aan Amber, mijn stralend en zoekend bloedmooi kleinkind; aan Lotte, glinsterende parel van een lach; aan de echtgenotes van mijn broers, omdat ze me aanvaarden in familiale vriendschap; aan E-S, stralend mooi taalvaardig en assertief kind, deels internationaal op weg naar haar verdere leven; de (ex-, huidige en/of toekomstige) vriendinnen en vrouwen van mijn zonen; aan Jetteke, mijn allereerste verliefdheid; aan de vrouwen die me echt hebben bemind om wie ik was en niet om wat ik had of deed of kon of vermocht; aan mijn vriendinnen; aan de sterke vrouwen die ik heb gekend; aux cousines de Rose, les beautés Titina, Zena, Claudia, Julienne en Véronique; à Mamouch Marie Jeanne, Symbole de la Feminité et de la Beauté Africaine avant la lettre; to Kyoko, symbiosis of high intelligence, modesty and ambition, high class and humor; to Cat, for her devotion to her work, may she leave this way to find the other way; aan Serge’s en Gilbert’s vroegtijdig overleden ega’s: intense zachtheid is niet altijd de langste route in de levenswandel; aan de vrouwen die mij verdienden maar die ik niet wou hebben of houden; aan de vrouwen die ik beminde maar die mij niet verdienden; aan de vrouwen die met mij een deel van de weg van het leven zijn gegaan en op de zevenspalt van de bosweg een andere boswegel namen – moge het ze goed blijven gaan of beginnen goed gaan; aan Ann, voor het geluid van de ruisende zee; aan de vrouwen die mij leerden hoe liefde niet mag en niet kan én niet moet zijn: ik ben hen écht dankbaar; aan (ex-)Belsif Greet, voor het inzicht dat ze toont; aan Stéfania, Bea, Isabel, Cécile, Evi en Lut voor de leiding die ze g(e)(a)ven; aan Domi die me leerde mijn hoge efficiëntie te verhogen en met me boeken schreef; aan Ann, dé vrouwe uit het bos; aan Akendisha, moge zij finaal klaar zijn voor het leven met haar koning-dienaar, hem vinden én vooral hem houden; aan de lachende Marie-Jo; aan Christine, Anne, Marina en Susy, hoogprofessioneel zonder limiet; aan Laila, Veerle, Ann, Nathalie, Yolande, en zovele anderen voor hun lach en service van elke week; à celle qui a donné naissance à Rose, que Dieu lui bénisse; aan de vrouwen van SPJB: aan Anne, Kristel, Marleen en zovele anderen voor het lachende én werkende team dat we samen zijn; aan mijn “co-zangeressen” Whitney, Ann, Barbara, Céline, Axelle, Claudia en Zéna: met dank voor hun beroerende stem, hun fysische goddelijke uitstraling, hun diepe boodschappen en volle overgave als ze met mij optreden; aan Ina, Marleen, Svetlana, Joan, Ann, Ann, Eva, … de advocaten in mijn leven; à Gigi et les autres “belles filles de l’île de la vanille”; aan de verpleegsters van het UZ Leuven en het Sint-Jan Portael Ziekenhuis, die me verpleegden bij mijn (korte en zeldzame) verblijven; aan Maman, voor de sfeervolle dans en zang die ze mij bracht, elke keer als ze lacht; à Nathalie de VN qui a embelli nos samedis; aan Patrick’s Gerda, rustige werkelijke hoedster van het “lam van Vincent”; aan haar sterke dochter Quirien; aan mijn ex-buurvrouwen Chris en Lea, voor hun sympathieke babbels, veel te zeldzaam; aan mijn bezorgde dokter Jeanine; aan mijn zorgende tandarts Sabine; aan Gita, Henriëtte, Brenda, Ingrid, die er mij elk verder jaar jonger laten uitzien … vooral na het knippen (); à Patrizia pour ses soins et nos conversations profondes filosophiques; aan Ingrid voor de zorg én talks; aan Marlen, voor de rust die ze me ooit bracht; aan Cleo(patra), moge ze haar naam waardig blijven dragen in gedrag en woord; aan de vrouwen van mijn huidige en vroegere directe en indirecte werkomgeving(en), voor het professionalisme dat ze tentoonstellen, voor de afstand die ze bewaren en hun ware inzet voor hun ware doelen; aan de relatiegelastigden Marie-Hélène, Annie, Carine, Chantal, Micheline, Menana en alle anderen voor de passie waarmee ze hun klanten zonder onderscheid naar taal, ras, sexe en oorsprong telkens weer verdedigen; aan Marianne voor hun zorg voor het K(T)C; aan de vrouwelijke vakbondsafgevaardigden bij LBK Centea die elk op hun manier en onder eigen vlag voor hun interpretatie van welzijn strijden; aan de (ex-)analysten Anneleen, Sandra, Els, Vanessa, Sylvia, Sanne, Kristine, Marjorie, Christine, Véronique, Oana, en alle anderen voor hun vlijmscherp oordeel en analyse; aan de vrouwen die vechten voor vrouwen, persvrijheid, vrije meningsuiting, democratie, rechten van de mens en van het kind, natuurbescherming en cultuurontwikkeling; aan Martine, voor haar professionalisme van elke dag in corporate governance, compliance en ethische normen; aan alle vrouwen die door welsprekende CEO’s, voorzitters, bestuurders van bedrijven volgens hen een mooie carrière en een directiepost verdien(d)en – ik citeer topmensen uit hun speechen over “vrouwen aan de top” - maar die die job toch niet hebben gekregen toen diezelfde CEO, voorzitter of bestuurder die topfunctie had en de macht had hen er aan te brengen; aan I., M. en C., opdat ze liefde voor geld zouden leren zetten; aan M., moge God haar bijstaan in het ondersteunen van haar zoekende vermoeide partner, die alles heeft wat hij al decennia zoekt maar het al jaren niet meer ziet; aan de vrouwelijke uitgevers en dito uitgeversassistenten, die mijn boeken met zorg, geduld, soms bijna met liefde behandelden en er uren in baden in het zweet huns aanschijns om ze … aangenamer en leesbaar(der) uitgegeven te krijgen; aan de vrouwelijke (ex-)bestuurders, klanten, (ex-)werknemers en coöperanten van NewB, mogen ze de moed niet verliezen … Aan alle anderen, …. .

Aan jou, voor je intense schoonheid van binnen, je beheerste passie, je diepe rust, je eindeloze geduld, je drive, je sterke fierheid, je grote trots, je roots, je geschiedenis, je levenskunst om lang te genieten van kleine grootse momenten, je laveloos verlangen, je stevige onafhankelijkheid op alle vlakken, je sterke ge- en aanvoelen voor en van kwalitatief leven, je extreme gevoeligheid op sommige zeer kleine dingen, je liefde voor je land, je familie, je volk, je focus op de échte dingen, de vrouwelijke kracht die je bezit om rustig en écht te beminnen, voor de zeldzame Black Ro(o)s(e) zonder doornen die je bent.

Schiet niet op de pianist, de boodschapper, de navorser….

“Transparantie:
alle activiteiten van de bank verlopen in de
grootste transparantie”.

(NewB, Gecoördineerde statuten,
21 juni 2021, art.3, 4de lid, waarde n° 5)

“… De sociale verantwoordelijkheid van (…) bank lijkt het eerst en vooral
om bij de intermediatieactiviteit een
voldoende solvabiliteit, liquiditeit, rendabiliteit en autonomie aan te houden
teneinde de aanspraken van haar klanten te vrijwaren,
de structuur van haar passiva te respecteren,
het risico van haar kapitaalverschaffers te beheren
en het ter beschikking gestelde risicokapitaal gepast te vergoeden
en aldus de stabiliteit van het financiële en economische systeem te schragen.

Dit lijkt dan ook de beste dienst te zijn
die ze de economische, natuurlijke en sociale omgeving kan leveren
en alleszins de kern of de conditio sine qua non van haar specifieke economische functie……“

Dirk Jos Leys⁹

“… Laten we beginnen met dat waar de wereld om draait:
Geld…” (promotiespot van NewB¹⁰)

“Laten we beginnen met dat waar de wereld om draait:
liefde, vriendschap en respect”¹¹.
“Geld doet de wereld vooral dol- en doordraaien”¹².

Een onafhankelijke stem
die analyseert,
debatteert en uitdagingen aangaat
in en rond de financiële sector
is meer dan ooit onmisbaar¹³.

“…. Wetenschappelijke research,
publicatievrijheid, persvrijheid en spreekrecht zijn het
hoogste goed in een democratisch land.
Inspraak, tegenspraak, medespraak, transparantie
helpen altijd een project vooruit… ”

In zijn bekroonde en nu al onsterfelijk boek ‘De onsterfelijke onderneming’ (Lannoo Campus, 2019) verwijst de voor ons absolute meester marketeer Fons Van Dijck, volgens hemzelf overigens coöperant van NewB¹⁴, naar het zgn ISP-model (Integrated Selling Proposition). Dat stelt dat merken die op termijn succesvol willen zijn slechts 4 hefbomen hebben om relevant te zijn en te blijven voor hun klanten:

-een purpose of hoger doel nastreven,

-een emotionele waarde creëren,

-aan aantal functionele voordelen bieden,

-een unieke gebruikerservaring scheppen.

Wat schrijft Van Dijck anno 2022, in juni in gevleugelde woorden?

“Wellicht is de voorbije jaren de slinger voor sommige merken wat te sterk doorgeslagen naar het hogere doel en werden de andere dimensies veronachtzaamd”¹⁵.

Inhoudsgave

Voorwoord: wanneer het doek valt

1 Inleiding

2 NewB: fases & facts & figures

Fase 1: voorbesprekingen – 2008 tot 2011

Fase 2: NewB als studieproject - 2011 tot 2013

Fase 3: NewB als bankproject – 2013 tot 2014

Fase 4: NewB als “financiële dienstenverstekker”, product na product – 2014 tot 2020

Fase 5: NewB als bank – 2021 tot 2022

NewB wordt een bank!

Fase 6: terug naar AF – 2022

Omgevingsfactoren

NewB en haar omgevingsdrijfzand?

Facts & figures NewB

3 NewB: een bank?

NewB: een beperkte bank?

NewB: wat doet het allemaal (nog) niet?

NewB: bank voor de burger?

NewB: bank van en voor de coöperanten?

Had het anders gekund?

NewB: wat doet het allemaal nooit?

NewB: bank die de bank-wereld voor goed verandert?

NewB & nieuwe banken op afstand

NewB: een digitale bank?

NewB: een fintech?

NewB: een neobank?

NewB: een challenger bank?

NewB: een online bank?

NewB: een virtuele bank?

NewB: een mobile bank?

NewB: een internetbank?

NewB: een (100 %) digitale bank?

NewB: een semi-digitale bank?

NewB: een e-bank?

NewB: een digital first-bank?

NewB: een multi-channel bank?

NewB: ook BaaS, PaaS, EF, OB-bank?

NewB: een bank start-up?

NewB: een warme bank?

NewB: een sympathieke bank?

NewB: een olijke bank?

NewB: geen olijke bank?

NewB: een bank voor grote, zware aandeelhouders?

NewB: een competitieve bank?

NewB: een snelle bank?

NewB: een gratis bank?

NewB: een dienstige bank of een bank die zich vooral bezig houdt met het zoeken van kapitaal?

NewB: een bank of een banklicentie?

NewB: een “new bank” of een “new ngo”?

4 NewB: een ethische bank?

Wat is een ethische bank?

Ethiek en inclusie?

Volgens NewB: NewB versus Triodos, VDK, Crelan = breder, substantiëel ruimer, nationaler, echt coöperatief, groter, ethischer én toch samenwerken

Volgens de pers: NewB versus Triodos, VDK, Crelan = crowdfunding, coöperatief, geen meerderheidsaandeelhouder, lage kosten, Belgisch, wel zichtrekeningen voor particulieren, geen kantoren

Volgens de pers of volgens NewB: naast Triodos de enige echte?

Ethiek vermarkten behoeft geen explicietere risicowaarschuwing voor een bank?

Ethiek, transparantie, waarden “washen” houdt ook het risico in op “investmentfraud”!

Ethiek, transparantie, waarden vermarkten vereist een duidelijk verantwoordelijke voor de keuzes, fomulering, controle en rapportering

Wie beslist finaal in een bank voor de praktische concrete invulling van de concepten “ethisch”, “duurzaam”, “democratisch”? De coöperanten-klanten

Het maatschappelijk comite en zijn indicatoren?

Beleggen in en bij overheid is (g)een (ethisch/echt) risico?

Een pak partners gevestigd in het GDL?

Een ethisch beleid kan maar ethisch en transparant zijn als het eenduidig is

Over het belang van duidelijkheid bij ethiek & duurzaamheid

Aandeelhouders die geconsolideerd een wereldspeler in wapens 100% controleren?

Overbodige aandeelhouders?

Aandeelhouders die zelf financiëel in de problemen zitten en overheidsgeld investeren in een ethische bank?

Kan een ethische bank zonder? Producten en diensten

Kan een ethische bank zonder? De bezetting van de ethische structuur

Kan een ethische bank zonder? Een UISP en geen USP of UPP

Kan een ethische bank met? Attitude?

Kan een ethische bank zonder? Centrale rapportering rond haar essentie, rond haar ethiek?

Kan een ethische bank zonder? Centrale searchfunctie op haar site?

Kunnen bankaandelen gepromoot door de non-profit?

UBA en NewB

5 NewB: een Belgische bank?

Belgisch?

Raad van Bestuur?

CEO’s?

Ethisch comité?

Aandeelhouders A?

Aandeelhouders B?

Aandeelhouders C?

Aandeelhouders A & B & C?

Producten?

De kwaliteit van vertalingen I - Prospectus voor de aandelen van NewB als coöperatie?

De kwaliteit van vertalingen II - Prospectus (fondsen) NewB Invest versie 8 februari 2022

De kwaliteit van vertalingen III - Handvest NewB versie 21 11 2020

De kwaliteit van vertalingen IV – Jaarverslagen NewB

De kwaliteit van vertalingen V – Persdocumenten

De kwaliteit van vertalingen VI – Verzekeringsdocumenten NewB

De kwaliteit van vertalingen VII – Verklaring persoonsgegevens kandidaten NewB

De kwaliteit van vertalingen VIII – simultaanvertaling op de AV’s?

De kwaliteit van vertalingen IX? De rechten en plichten van coöperanten volgens de site?

De kwaliteit van vertalingen X? Losse redactionele bijdragen van medewerkers

De kwaliteit van vertalingen XI? De statuten van de Bevek NewBInvest

XII: Doorverwijzingen alleen naar … FR?

XIII: Taalfouten of verkeerd samengestelde zinnen in het Nederlands?

De kwaliteit van het Nederlands? De mening van anderen

Medewerkers?

Communicatiemedewerkers?

Callcenter?

Verzekeringen?

De Bevek?

Assetmanager van de NewB-fondsen?

Beheermaatschappij voor assetmanagement?

Bewaarder voor asset management?

Publicatie van de netto-inventariswaarde van de fondsen?

De eigenaar van de gebouwen waarin NewB is gehuisvest

Rumoer vooral in Wallonië?

De drijvende kracht achter NewB?

Belang van NewB voor Wallonie¨en Brussel?

Ook en zelfs sommige Frantaligen vinden het …. vrij Franstalig!

Parlez-vous au moins Français?

6 NewB: een innovatieve financiële speler?

Innovatie

Fintech?

In de ogen van het publiek?

Niet innovatief in …

7 NewB: een bank voor de non-profit?

Niks bijzonders

Bijzonders afgeschaft

Er was geen geld voor non-profit voor 2023?

Als de nood het hoogst is

… trekken banken zich terug …

Keer op keer gemiste kansen?

Gelukkig zijn er nog de andere banken

… en de niet-banken

… en Financité, de halve halfbank?

Is NewB uitgedragen door de non-profit?

Is NewB een bank van de non-profit?

Kan de non-profit een bank controleren?

Kunnen mensen uit de non-profit voor de non profit een bank controleren?

8 NewB: what’s in a name, a place, a number, a color?

What?

What’s in a name 1? NewB … in het Engels?

What’s in a name 3? NewB or ….. ?

What’s in a name 4? NewB’ s protected?

What’s in a name 5? NewB for “Dummies”

NewB: what’s in a place? Madagascar?

NewB: what’s is a “place”? België of de wereld is mijn schouwtoneel?

NewB & cijfers …What’s in a number? 6

NewB & cijfers … What’s in a number … ? 9

NewB & cijfers … What’s in a number … ? 11

NewB & cijfers … What’s in a number … ? 966

NewB & cijfers & kleuren …What color is in a number?

NewB: what’s colours/shapes are in a logo?

Drie “strepekes”

NewB & kleuren … What’s in a color? Het leven van NewB

NewB en zijn kleuren – betekenis in de marketingtheorie

NewB & kleuren: meer donkergroen dan…

NewB & donkergroen

NewB & kleuren – lessen uit de kunstgeschiedenis rond het einde

NewB & kleuren … What’s in a color? Het einde van NewB

9 NewB: de vaders

“De Nederlandstalige FF of founding father”

“De Franstalige FF of founding father”

10 The money and the mouth

“Put your money where the cooperants did”

B aandelen

A aandelen

C aandelen

11 Positieve marketing

“Over jezelf stoefen”

Eerste nieuwe Belgische bank in 60 jaar

Eerste Belgische bank die “vanaf nul” is opgericht “sinds 60 à 70 jaar”

De eerste ethische zichtrekening aan te bieden in België

De eerste ethische bank in België zijn met een basisaanbod van bankproducten: een zichtrekening met debetkaart, een spaarrekening en kortetermijnkredieten

De eerste bank in 50 jaar die wordt opgericht en geen deel vormt van een andere bank

Een van de grootste maatschappelijke bewegingen van dit land

De eerste bank die actief is gans Belgie,waar je je loon kan storten op een ethische rekening en die je alle basisproducten aanbiedt

De ethische en duurzame bank

De enige bank in de sector die niet greenwasht

De enige bank is die “zulke” transparantie heeft over cijfers

Een lokale bank

Een bank met lokale diensten

Grootste crowdfundingproject in de financiële sector in jaren

De eerste Belgische bank die lid is van Fossil Free

Pro de bankierseed

Een transparante bank m.b.t. het gebruik van het geld op je rekening

Een bank waarbij het geld van de klanten “alleen naar duurzame projecten” gaat

Alle basiskenmerken van een ethische bank (1)

Alle basiskenmerken van een ethische bank (2)

In contact met verschillende banken en een federatie van ethische en duurzame banken, op zoek naar manieren om samen te werken en 'best practices' uit te wisselen

Spaarbank

Diversiteitsbank

Genderdiversiteit

Ethnische oorsprong & kleur & godsdienst

Andere genderdiversiteit dan man/vrouw

Het eerste Belgische patrimoniaal, gediversifieerd fonds in de categorie ‘Artikel 9’ volgens de classificatie van de Europese SFDR

Investeringspolitiek van NewB “gecontroleerd door Ethibel”

Grote speler op het vlak van duurzame financiering

Evenwichtige bank

Volledige stilte over Buncq?

Volledige stilte over Banx?

Volledige stilte over Re=Bel?

Over geloofwaardigheid van overdrijving bij ethiek & duurzaamheid

12 Eufemismen

Eufemisme

Gebruikt NewB soms eufemismen 1?

Gebruikt NewB soms eufemismen 2?

Gebruikt NewB soms eufemismen 3?

Litotes

Gebruikt NewB soms litotes?

13 De coöperatieve

De coöperatieve NewB & de NRC

De coöperatieve NewB & de Coopkracht

De coöperatieve NewB en de ICA

Een cöoperatieve/bank met “winstbewijzen” voor het middenveld

All pigs are equal

Wettelijk en volgens het Handvest verboden om meerwaarden te boeken op aandelen

Fundamenteel verschillend van oude structuren (1)

Fundamenteel verschillend van oude structuren (2)

Coöperatieve waarin alle aandeelhouders een gelijke stem hebben …& ….gelijk zijn

Een ander model van bankieren

14 Bestuur & onafhankelijken

NewB & bestuurders én directie: la kakafonie partielle 1? KBO versus website NewB?

NewB: la kakafonie partielle 2? De KBO en NewB

NewB: la kakafonie partielle 3? Het BS en NewB

Onafhankelijke leden in het audit- en risicocomité in de zin van de Bankwet

Onafhankelijke leden in raad van bestuur volgens de Code Buysse?

Onafhankelijke leden in raad van bestuur volgens de Code Unizo?

Van de concurrentie onafhankelijke leden & leden zonder belangenconflicten volgens de code Buysse in zijn raad van bestuur?

Onafhankelijke leden in raad van bestuur volgens de Code Beelen-Coeckelbergh?

Onafhankelijk maatschappelijk comité (MC)?

Gebruikers-bestuurders of niet-gebruikers bestuurders?

NewB & haar (on)afhankelijkheid van Réseau Financité (RF) volgens RF

NewB & haar (on)afhankelijkheid van Réseau Financité (RF) volgens ons

NewB & Financité asbl: twee zich spiegelende zussen?

15 Feiten & data - factchecker

Factchecker 1: oprichter(s)?

Factchecker 2: oprichter(s)?

Factchecker 3: oprichter(s)?

Factchecker 4: oprichter(s)?

Factchecker 5: initatiefnemers, opstarters, informele duwers aan het prille begin …..?

Factchecker 6: wie bedacht het idee van een ethische bank (1)?

Factchecker 7: wie bedacht het idee van een ethische bank (2)?

Factchecker 8: wie bedacht het idee van een ethische bank (3)?

Factchecker 9: oprichtingsjaar?

Factchecker 10 – de oorsprong van de waarden?

Factchecker 11 – vergoeding voor niet-operationele bestuursleden?

Factchecker 12: statuut voor operationele bestuursleden?

16 Verontrustende taal, attitude, beelden en consumentenreacties

NewB en verontrustende taal?

NewB en consumentenreviews

NewB en haar app

NewB & stereotypes

NewB & shoring

17 Recht: krom en levend?

NewB en het soms “kromme” recht

Krom 1? NewB is geen “ECV” maar een “SCE”

Krom 2? NewB is geen “maatschappij”maar een “vennootschap”

Krom 3? Communicatie niet conform aan vennootschapsrecht ter bescherming van consumenten, tegenpartijen en investeerders

Krom 4? Niet conforme sociale mediapagina’s (1)

Krom 5? Niet conforme sociale mediapagina’s (2)

Krom 6? Foute gecoördineerde statuten of foute publicaties in het BS?

Krom 7? Overtredingen van de statuten (1)

NewB & het levende gebeuren: het recht sneller dan het licht?

Levend gebeuren 1: een nieuwe statutenversie elke 17 maanden

Levend gebeuren 2: een nieuwe tarievenlijst elke 7,5 maanden?

Levend gebeuren 3: een nieuwe reglementversie elke 7,75 maanden?

Levend gebeuren 4: een nieuwe algemene bankvoorwaarden versie elke 6,2 maanden?

Levend gebeuren 5: een nieuwe Producten- en Dienstenaanbodversie elke 6,2 maanden?

Levend gebeuren 6: een nieuwe Tarievenlijst NewB Kredietenversie elke 3,44 maanden?

Geen leven

Geen versieweergaves

18 Charter of charteren?

NewB & haar charter: de geboorte eind 2020

NewB & haar charter: de 5 wijzigingsgronden

Levend chartergebeuren: een andere handvestversie elke 20 maanden?

NewB & haar charter: de wijzigingen in juni 2022

NewB & haar charter: overtredingen?

NewB & haar charter: overtreding 1 - reclame?

NewB & haar charter: overtreding 2 - reclame?

NewB & haar charter: overtreding 3 – complexe producten?

NewB & haar charter: overtreding 4 – koppelverkoop: geen ander product zonder beleggingsaandeel (een complex product)?

NewB & haar charter: overtreding 5 – koppelverkoop: geen krediet voor particulieren die niet minstens een ander product hebben als klant?

NewB & haar charter: overtreding 6 – koppelverkoop: geen terugnames van de spaarrekeningen voor particulieren/professionelen tenzij via en dus alleen voor klanten die ook een giro bij NewB hebben?

NewB & haar charter: overtreding 7 – koppelverkoop: girorekeningen

Conclusies?

NewB & haar charter: overtreding 8 – koppelverkoop?

NewB & haar charter: overtreding 9?

NewB & haar charter: “overtreding” van eenvoudige basisregels rond ‘ethische codes”?

De voorbeeldregel van KDV

De voorbeeldregel bij Triodos

De voorbeeldregel bij Zinnings

De voorbeeldregel bij Verso

Het grootste gevaar voor ethiek in een organisatie is “de organisatiecultuur”

19 Geen probleem: staatsteun, niet ideale ethische profielen, geen relevante ethische ervaring, …

Verboden staatssteun? Geen probleem

Conceptueel tegenstijdige staatssteun in een coöperatieve? Geen probleem

De overheid vragen je bankproject te redden? Geen probleem

No walk your talk? Geen probleem?

Geen ervaring in operationeel ethisch cooperatief en non-profit bankieren? Geen probleem!

NewB en profiel van haar operationele bankiers – geen probleem!

De non-profit en bankiers - ook geen probleem!

Aandeelhouders die zelf financiëel in de problemen zitten en overheidsgeld investeren in een ethische bank? Geen probleem?

Een pak partners gevestigd in het GDL? Geen probleem?

Aandeelhouders die geconsolideerd een wereldspeler van formaat in wapens 100% controleren? Geen probleem?

20 NewB & de sector

NewB en de BVB

NewB en institutionele sector-awards?

Ethische banken in Nederland

NewB & cryptogeld

NewB i.s.m. andere banken: sommige andere banken steunen haar

NewB, enkele bestuurders & kritische uitpraken of dito overname van aandeelhouders en/of van derden over “sommige andere financiële spelers die haar steun(d)en”

NewB & sommige A-aandeelhouders: kritische uitspraken of overname van derden over “sommige andere banken die NewB steun(d)en”

NewB openlijke ondersteuners & kritiek op de banksector op o.i. delicate punten

NewB & KPMG & de andere “big’s”, traditiegetrouw leveranciers aan/controleurs van banken

21 NewB & politiek

Politiek is zwaar verweven met de financiële wereld

NewB ? Neutraal!

Neutraal?

Toch financiële steun van politici?

Financiële politieke steun ook onder vuur?

Vuur sowieso!

Politieke steun en liefdesbetuigingen

Toch indirect politieke kleuren en/of politici in NewB?

Politieke kleurtjes van bestuurders en ondernemingen, een goed huwelijk?

NewB & (niet-politieke) BV’s, BB’s, BW’s en zelfs BIF’s

Deed NewB aan lobbying?

Lobbying volgens de pers!

Deed NewB mee aan petities?

Doen ethische banken aan politiek?

Conclusie

22 Uitspraken over en rond NewB

Niet zo sympathieke uitspraken, al dan niet van derden, over NewB … iedereen zijn/haar gedacht

Wreed sympathieke uitspraken, al dan niet van derden over NewB … iedereen zijn/haar gedacht

Markante recente uitspraken over de omgeving waarin NewB werkt

23 Uitspraken over de fondsen van NewB

De fondsen van NewB en hun ethiek?

De fondsen van NewB en het onthaal in de markt: stil?

NBMF: Eigen producten eerst?

NBMF: inspraak AV?

NMBF: que des partenaires, geen partners?

NBMF: toch een big 4!

NBMF: de vermogensbeheerder

NBMF: de kosten

NBMF: Pipi Langkous in de bankwereld?

NBFM: netto-inventariswaarde?

NBMF: evolutie en rendement tot september 2022?

24 NewB: de zoveelste “falende” bank in België

Wie nooit waagt, nooit wint

NewB in haar direct bank-groepsvergelijkend perspectief

NewB in ons direct bank-groepsvergelijkend perspectief

NewB in direct bank op wereldperspectiefniveau

NewB en diens verliezen in historisch perspectief voor de banktoelating

NewB en diens verliezen in historisch perspectief na de banktoelating

Oorzaak 1: little to offer

Oorzaak 2: shareholders only

Oorzaak 3: late e–banking only

Oorzaak 4: coops in achteruitversnelling

Oorzaak 5: dura lex, sed lex

Oorzaak 6: liefde op afstand

Oorzaak 7: millennials, een fijne generatie

Oorzaak 8: “pas assez du coté de la Flandres”

Oorzaak 9: eeoa- (of enkel e-bankieren op afstand) is nooit volksbanking

Oorzaak 10: geen basisbankdienst is nooit volksbanking

Oorzaak 11: alleen euro-service is nooit volksbanking

Oorzaak 12: zonder beurs is nooit volksbanking

Oorzaak 13: geen discretonair beheer is nooit volksbanking

Oorzaak 14: dichotomie van de verkoopspositionering van NewB bank

Oorzaak 15: het spagaat van de aankooppositionering in de verzekeringsmarkt

Oorzaak 16: digitale verzekeringsdistributie

Oorzaak 17: een CCO na het bloeden

Oorzaak 18: van niks naar een “eternal search voor capital”: dé grootste fout

Oorzaak 19: gebrek aan professionalisme?

Oorzaak 20: gebrek aan echte, ware legitimiteit?

Oorzaak 21: NewB veel geblaat, andere ethische banken veel baat

25 De reddingspogingen & de stilte

Step-up

Step af

Transparante stilte bij NewB?

Transparante stilte bij Financité, de spil van NewB?

Reddingsactie één: we vinden het wel

Reddingsactie twee: enkele hoge vrienden roepen om overheidshulp? Horizontale delegatie

Reddingsactie drie: cooperanten aller hoeken verenigt u en kom op voor uw bank: verticale delegatie

Reddingsactie vier: de regio’s: politieke delegatie

SOS, help, help, help!!

SOS: alle waarden op zijn kop!

SOS: NewB-vaders roepen op tot overheidsinterventie

SOS: niks te SOSSEN!

SOS: waarom niet?

Wie pleit eerder voor?

Finale scenario’s voor NewB

R.I.P.: “’t is afgelopen” (met de bank) volgens de pers

Verkoop aandelen opgeschort

Verkoop rekeningen opgeschort

“Arrêt de NewB” aangekondigd door CEO op een derden-website

“Stopzetting van de bank” aangekondigd aan de cooperanten

Wat is de impact voor NewB-klanten?

Het NewB-team….”

‘t is de schuld van …… volgens de pers

’t is de schuld van ….. volgens de politiek

To (New)B(e) or not to (New)B(e) as a bank

To see or not to see – gebrek aan concrete snelle communicatie

The silence of the lambs

26 Had NewB dit kunnen weten? Cassandra & omen

Cassandra’s

Van Omen naar Amen

Achteraf is het allemaal gemakkelijk zeggen!

Was er een Cassandra’s en/of omen onderweg?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Veel vragen en nog weinig antwoorden volgens een cooperant-believer

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in persinterventies?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s over NewB als 2de Arco of zoveelste falend middenveldproject?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in (oud- of ex-)professoren?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in Masterstudenteninterventies?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s financiële consultants, investeerders & bankiers opinies?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra-trekken in de FSMA’s woorden en uitleg?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in duurzame specialisten opinies?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Belangengroeperingen als Cassandra’s?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in en uit de ngo-wereld?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in en uit de andere financiële actoren-wereld?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in de C-investeerderswereld rond NewB?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in het volk op sociale media? Generiek

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in het volk op sociale media: NewB als bank én beul?

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s bij gëengageerde burgers-economisten

Had NewB dit kunnen of moeten weten? Cassandra’s in de data rond NewB’s sociale media video’s

Had het NewB comité renumeratie & aanwervingen het kunnen weten? (1) Gebrek aan CEO-kandidaten bij gebrek aan banklicentie en slechts 5 mio kapitaal in 2014 en slechts 15 mio in 2016?

Had het NewB comité renumeratie & aanwervingen het kunnen weten? (2) Gebrek aan CEO-kandidaten ondanks de banklicentie én 50 mio kapitaal in 2019?

Had het NewB comité renumeratie & aanwervingen het kunnen weten? (3) De volledige exit van de banktop vanaf 2019?

Had NewB dit kunnen weten? De Cassandra’s in de directie van NewB zelf

Had NewB dit kunnen weten? Geen experience & knowledge genoeg voor het sturen van NewB als Cassandra?

Had NewB dit kunnen weten? Vroegere gestopte relaties?

Had NewB het kunnen weten? Het lot van DFC, de 1ste Nederlandse NewB als Cassandra?

Had NewB het kunnen weten? Het lot van BOJ, de 2de Nederlandse NewB, als Cassandra?

Had NewB het kunnen weten? Het lot van de Franse NewB als Cassandra?

Had NewB het kunnen weten? De visie op de bank van de toekomst als Cassandra?

Had NewB het kunnen weten? Een afgekeurde boekhouding door de revisor als Cassandra?

Hadden de bankiers in en van NewB dit moeten weten en delen? Internationale consultants studies als Cassandra’s

Wist NewB het al in 2019? De tergende juistheid van de hoge risico’s in de prospectus/informatienota van 2019 als Cassandra

Had iedereen het kunnen weten? “Alles gaat goed, volgens NewB” als Cassandra?

Optimisme 1 in 2019?

Optimisme 2… in 2019?

Een merkwaardige ping-pong story in 2019?!

Optimisme … in 2020?

Optimisme … in 2021?

Optimisme … in 2022?

Optimisme maar afkeurend oordeel van de commissaris over het boekjaar 2021

(En ook na afkeuring begroting 2O22 door AV en van jaarverslag 2021 door revisor) optimisme … tot in de kist …2022 (1)?

(En ook na afkeuring begroting 2022 door AV en jaarverslag 2021 door revisor) optimisme … tot in de kist …2022 (2)?

Optimisme … tot in de kist …2022 rond de kapitaalsverhogingsredenen?

Hadden de coöperanten het kunnen weten? Optimisme of negatie voor elke val als Cassandra?

Had NewB het kunnen weten? Autoriteiten met ijzeren wil drijven NewB telkens dieper in de speelweide i.p.v. naar de boerderij?

Hadden de cooperanten het kunnen weten? De vuilnisbak metafoor

Hadden de coöperanten het kunnen weten? F’in Common als premature feniks

To (New)B(e) or not to (New)B(e) as a non bank – de nieuwe Cassandra rij

27 NewB is niet alleen: “shit happens all the time”

NewB’s val is – ongelukkig genoeg - niet alleen gekomen

NewB als financiële speler is – ongelukkig genoeg - niet alleen in een heel lange rij

NewB als ethische coöperatieve speler is – ongelukkig genoeg - niet alleen in een kortere rij, maar nog steeds een rij

NewB als digitale financiële speler is – ongelukkig genoeg - niet alleen in een kortere rij, maar nog steeds een rij

NewB als digitale speler is – ongelukkig genoeg - niet alleen in een in een kortere rij, maar nog steeds een rij

Het grote verschil

De grote gelijkenis

De oudste bank ter wereld en de jongste Belgische bank

28 Lessons learned?

Wie niet waagt nooit wint & wie waagt kan verliezen

Een bank is een erg gereglementeerde instelling in een dito markt

Na vorige crisissen komen latere crisissen

Als je absoluut een nationale bank wil, zorg dan dat je steun opbouwt

Maak & zoek vanaf het prille begin

Laat niet-aandeelhouders ook klant worden

Basiswaarden

Zelfkritisch zijn

Op tijd durven stoppen én stoppen, is het verlies beperken

Lessons learned … volgens de pers?

Het spagaat van de mens?

Rijk, rijker, rijkst

69/114 inzake vrijwilligerstijd!

79/114 inzake geldelijke solidariteit!

112/114 inzake solidariteit met vreemdelingen!

Achteraan in crowdfunding

Achteraan in verdraagzaamheid

Maar: al vele duurzame financiële spelers en banken !

NewB: weinig new, weinig B, weinig steun

NewB en bio

Newb en geluk

Wake-up call

29 Epiloog

Eén: “news avoidance”

Twee: “truth avoidance”

Drie: “legal and financial noises-disputes”en van alles wat daar rond draait

Vier: “slapp’s presence”

Vijf: “do look for the guilty”

Zes: “liability suing”

Zeven: “agression”

De auteur

Verwijzigingen/eindnoten

Voorwoord: wanneer het doek valt

Het doek valt voor de ethische coöperatieve bank NewB. Na tien jaren smachten en trachten om een nieuwe, ‘ethische’, minstens alternatieve bank te creëren – als antwoord op de bankencrisis van 2008 en het Arco-faillissement in 2011 – moeten de initiatiefnemers het falen van de bank erkennen. Nochtans was er bij aanvang veel animo voor een nieuwe én coöperatief opgezette bank die zou trachten het ethisch-maatschappelijke engagement in de bancaire sector in het DNA van haar producten en werking in te planten. Uiteindelijk was er geen tekort aan investerende coöperanten en werd enthousiast gestart.

We laten de historiek van wat daarna gebeurde over aan de auteur. Wat deed dit project ontsporen? Wat heeft gemaakt dat het fout liep? Niemand is beter geplaatst dan Dirk Coeckelbergh, in de eerste helft van het project persoonlijk betrokken, om met zijn ruime kennis en ervaring het hele proces van NewB, van aanvang tot doodstrijd, te fileren in al zijn details en nuances. Dat hij zich daarbij baseert op een berg aan documenten die voor iedereen toegankelijk, want openbaar zijn, is zonder meer een enorm pluspunt. Ze maken het onderzoek van Coeckelbergh tot een doorwrochte analyse waaraan moeilijk afbreuk kan worden gedaan.

Ethisch ondernemen, ethisch investeren en ethisch bankieren zijn geen nieuwe topics. Sinds business ethics als academische discipline vanuit de Anglo-Saksische wereld het Kanaal overstak begin negentiger jaren van vorige eeuw hebben heel wat academici – filosofen, economen, theologen en anderen – zich de vraag gesteld hoe het een met het ander te combineren valt en wat daarbij de struikelstenen, drempels en schietgeweren zijn. We hebben er zélf in de voorbije decennia, ondermeer via de oprichting van een Vlaams Netwerk voor Zakenethiek, ons steentje aan bijgedragen. Dat alles heeft geleid tot een pak consultancy, tot audits en kwaliteitslabels, tot dikke boeken en heel wat conferenties.

In de schoot van de het Europese netwerk European Business Ethics Network (EBEN) vergaderen academici en afgevaardigden van banken al meer dan een decennium (achter gesloten deuren). En ethisch bankieren heeft ondertussen ook bij ons al tot enkele nieuwe bankprojecten geleid. Die hebben ondertussen aangetoond te kunnen groeien en bloeien. De vraag naar ethisch gekaderd investeren is zelfs dermate groot gebleken dat ook de klassieke grootbanken hebben geïnvesteerd in allerlei ethische of duurzame – we staan hier niet stil bij het onderscheid tussen beide – fondsen. Onderzoek toont steeds weer aan dat ze rendabel zijn, minstens zoveel als de niet-ethische/niet-duurzame. We kunnen in dat verband niet anders dan verwijzen naar de grondige analyse die Coeckelbergh hierover vroeger reeds publiceerde (Ethisch en duurzaam beleggen in België. Historiek, stand van zaken en kritische visie. (2011) Antwerpen/Apeldoorn: Garant). Ethisch bankieren blijkt levensvatbaar. Wat de vraag naar het falen van NewB enkel maar pregnanter maakt.

Als ethicus kunnen we daarover uiteraard enkel maar tevreden zijn. Al blijven we ook knelpunten zien. De belangrijkste lijkt ons, vanuit onze eigen ervaring terzake, de ontwikkeling van een efficiënte methodologie om projecten, fondsen, kredietaanvragen en dies meer te beoordelen op de ethische basiswaarden en -principes die de bank zich heeft gesteld. Daarnaast vormt ook de samenstelling van het ethische comité dat dergelijke beoordelingen moet doen een probleem. Er zijn nu eenmaal weinig tot geen specialisten in Vlaanderen in de professionele en bedrijfsethiek en nog minder in de specifieke ethiek voor de bancaire sector. De betreffende comités moeten het daarom vaak doen met mensen die weliswaar ethisch zeer gemotiveerd zijn, maar de zo noodzakelijke academische kennis ontberen.

Uit zijn gedegen historisch bronnenonderzoek concludeert ook Coeckelbergh finaal tot enkele knipperlichten voor een dergelijk project. Dat maakt dit boek niet enkel tot een relaas van een gefaald bankproject, maar ook een leerschool voor wie in de nabije toekomst nog eens aan een dergelijk project wil beginnen. Het is een waarschuwing die we best ernstig nemen. Daarom is dit boek een ‘must read’, al is het vaak geen lectuur die de lezer opvrolijkt.

De analyse van Dirk Coeckelbergh toont als geen ander aan hoe moeilijk de integratie van ethische ‘goede bedoelingen’ in een professioneel bedrijf wel is. Dat weten bedrijfsethici al decennialang, maar het is goed ook voor onze discipline om met dit concrete voorbeeld van NewB te worden geconfronteerd.

Herman Siebens PhD

Onafhankelijk onderzoeker in professionele en bedrijfsethiek
Voorzitter Maatschappelijk Comité NewB SCE 2014-2017
Auteur over professionele-, bedrijfsethiek & -management

1 Inleiding

2021-2022 wordt voor ons gekenmerkt door verschillende zware schokken inzake duurzaamheid.

1.Eén: men haalt Tesla … uit de ESG-index van de New York Stock Exchange (NYSE), ondanks het feit dat het relatief goed scoort in de E (environment) van ESG, maar zwak in de S (social) en in de G (governance) van ESG¹⁶. Tesla was voor velen hét duurzaamheidsvoorbeeld van hoe het moet.

2.Twee: de FSMA, de NBB, de EU, de internationale supervisoren voor de bankwereld zijn 100% wakker: er komt duurzaamheidsreglementering van de EU, men zoekt de greenwashers actief op en straft ze, alle autoriteiten werken op duurzaamheid ….

Het werd wel tijd: de aarde staat in brand.

3.Drie: ESG wordt gigantisch vervelend voor velen, zelfs zo erg dat een zekere tegenbeweging voor ht eerst o.i. ook echt boven water op gang komt? Soms is dat o.i. “goed bedoeld”: de Belgische topbankier J. Thijs (Febelfin) waarschuwt dat er nog transitiekredieten nodig zullen zijn voor de fossiele energiesector en dat dus met boycot van die sector voorzichtig moet omgesprongen¹⁷. Soms is dat o.i. “kwaad bedoeld”: de Amerikaanse olie-, gas- en petrochemiesstaat Texas maakte in 2022 een zwarte lijst op (op basis van een wet uit 2021) van te mijden mensen en ondernemingen die fossiele brandstoffen tegenwerken; op de lijst prijkt onder meer BNPP¹⁸; dat verhaal is op zich een Dallas-serie waardig; iets soortgelijks gebeurt ondertussen in Florida: diens Governeur Ron DeSantis kondigde aan in 2022 dat de State Board of Administration “social, political or ideological interests” zal bannen uit elke beslissing van zijn pensioenfonds¹⁹.

4.Vier: op heel hoog niveau wordt regelmatig aangekaart dat mensen van ondernemingen en staten dingen vragen die ze zelf privé duidelijk niet doen. Vb. hoofdcontroleur Hegar (van de Amerikaanse staat Texas … “….verwijt de pleitbezorgers van ESG ook hypocrisie, omdat ze in hun privéleven niet dezelfde normen aan de dag zouden leggen…”.

Gelijk heeft hij wel volgens ons wat dat betreft: wij hebben het zo vaak gezien: mensen die hun zakken vullen terwijl ze anderen er van beschuldigen, mensen die naar buiten uit zo groen zijn als wat maar twee tot drie keer per jaar aan de andere kant van de wereld hun vakantie doorbrengen met hun gezin, mensen die ethiek prediken op de eerste pagina van een krant en de dag daarop hun collega’s neersteken met een bewust geïnfecteerd mes, directieleden die liegen of dingen verbergen op bestuursraden en AV’s terwijl ze ethiek prediken, bestuursleden die hun tegenstrijdige belangen verbergen, consultants die ngl. van de opportuniteit van de definitie van ethiek switchen, professoren die (tegen betaling) op vraag bepaalde standpunten innemen, …. : ik heb het allemaal gezien.

5.Vijf: … en op dat moment, krijgt NewB problemen. Haar finale problemen. NewB was (vermoedelijk) het meest publiek geliefd én verguisd van alle banken, lang nog voor ze bank was. Eens ze bank was, ging dat eigenlijk …. grotendeels … gewoon door. NewB gaat er onder door.

“Er zijn maar drie zekerheden in het leven:
-je leeft maar één keer;
-je bent voornamelijk zelf verantwoordelijk
voor wat je doet met de talenten die je kreeg;
-je krijgt wat je geeft.”

6.Gezien dit historisch onvergetelijk feit, is een vrij kritische benadering van “ons” project én verplicht én op haar plaats. 40 tot 50 miljoen euro, grotendeels van het volk, ging op in dromen én rook. Wij wensen tot die benadering bij te dragen.

7.We gaan in dit boek in op het verhaal van NewB, op hoe het ontstond in de naweëen van de bankencrisis en in het kader het possibilisme (if you can dream it, you can do it), hoe het liep, op hoe het misliep, over de Cassandra’s, …. .

8.We doen dat op de ons eigen kenmerkende manier:

-gedocumenteerd in transparantie, dus met 5.300 concrete referenties naar externe, publieke bronnen;

-zo objectief mogelijk;

-met onze eigen vaak duidelijke opinie;

-zo kritisch mogelijk: alleen kritisch gaat de wereld echt open .. ;

-naar de kern van de zaak;

-zonder compromis;

-multidisciplinair (strategie & tactiek, financiën, economie, politiek, psychologie, recht, maatschappelijk, ethiek & integriteit, numerologie, astrologie, symboliek, afstandswaarneming & terreinbezetting, wetenschap & journalistiek, research & opiniëring, ...);

-zoekend naar lessen uit het verleden, voor de toekomst.

Het zou ons moeten leiden naar of helpen leiden naar een “possibilisme.2.0”.

“…Het www is een brede, lange, overvloedige stroom van informatie.
Wie zoekt en kritisch weegt, vindt een schat aan data…”.

9.Dit boek is niet minder dan ons vijftiende boek over en rond ethisch beleggen, ethisch investeren, ethisch ondernemen, ethiek, integriteit, corporate governance, non profit governance, finänciën en maatschappij….. en daar zijn we trots op.

10.We zijn al drie decennia bezig met het onderwerp, zowel met de studie ervan (R), de praktijk (&D) als publicaties erover (&P). Ik kan dus wel – in alle bescheidenheid - zeggen dat we er een klein beetje vanaf kennen of ….minstens zouden behoren vanaf te kennen…..

11.Het 1ste (in 1995) i.s.m. bankier Marc Vankeirsbilck en fiscalist Philippe Van Merris ging over de financiering van verenigingen: hoe kan je alternatief geld aantrekken voor het goede doel²⁰? Het 2de (in 1996)²¹ ging over de stand van zaken in ethisch beleggen in België in de jaren negentig: het was het eerst professionele boek over het onderwerp in België, i.s.m. ondere andere Peter Blom, (topman van het Nederlandse Triodos), Herwig Peeters (topman van labellaar Ethibel vzw) en met Jean-Louis Duplat (topman van de Belgische Bankcommissie, voorloper van de FSMA).

Het 3de (in 2011)²² behandelt in detail, multidisciplinair, wetenschappelijk én kritisch drie decennia duurzaam beleggen in België; het is met zijn 1400 pagina’s volgens een Leuvens hoogleraar het standaardwerk voor studenten rond ethisch beleggen in België. Ik ben er trots op, ik werkte er …. twaalf jaar aan, vooral … ‘s nachts. ’s Nachts, hoe eigenaardig ook, zie je de dingen … klaarder.

Het 4de (in 2016)²³ is een populariserend promotie-werkje over ethisch beleggen: het is er immers voor iedereen. Ik schreef het samen (wederom) met toplabelaar Herwig Peeters (Ethibel vzw), met Siem de Ruyter (UCLeuvenLimburg) en Staf Lavergne (Van Lanschot Bankiers). Het boek/project werd aanbevolen door o.a. Pascal Paepen (KULeuven)²⁴, Rik Torfs (CEO Schoenen Torfs)²⁵, Flavia Miclotta (CEO Eurosif)²⁶ en Meyrem Almaci (CEO Groen)²⁷.

Het 5de (in 2017)²⁸ handelt o.a. over hoe je vzw’s kan helpen en in vzw’s kan investeren via leningen en moderne financiële technieken zoals crowdfunding, crowdlending en crowdsales.

Het 6de (in 2021)²⁹ behandelt o.a. over hoe je in vzw’s kan investeren met leningen en in KMO’s met aandelen. Duurzaamheid als beleggingsvorm en financieringsvorm komt er expliciet in aan bod.

Het 7de boek (in 2021)³⁰ was erg speciaal: we behandelen er o.a. corporate governance in het lang en het breed in kmo’s, beursgenoteerde ondernemingen alsook statutaire waarden. We deden dat juridisch en via praktijkstudies wereldwijd. We evalueren ook juridisch de mogelijke aansprakelijkheid van raden van bestuur op het overtreden van waarden uit statuten, uit promotiemateriaal en reglementen. We schreven het samen met advocate Ina Beelen van Odigo-advocaten.

Het 8ste boek (in 2022)³¹ over de vzw-obligatie als ethisch investerings- en financieringsinstrument behandelt 100 jaar praktijk in België van 1921 tot 2021. Er bleek dat er vooral administratief-reglementair wel af en toe wat misloopt, vooral in Wallonië… . Tussendoor schreven we 3 boeken over de bijzondere vennootschap met sociaal oogmerk: één in 1995 met advocaat Trudo Breesch³², één in 2001 met advocaat Trudo Breesch en fiscalist Phillippe Van Merris³³ en nog één in 2016 met Lieve Jacobs (Cera Coop) en met Marc Bosschaert (Coopfabrik, Coopkracht)³⁴.

We publiceerden evenzeer over geld, governance en vzw’s tussendoor in 2001 samen met ethicus Herman Siebens ook nog een boek over ethisch profijt voor vzw’s³⁵, met diezelfde ethicus een boek over corporate governance en de social-profit sector³⁶ en met fondsenbeheerder Guy Mattan een boek over aandelenopties voor en in de social-profit sector³⁷.

Daar tussendoor publiceerden we naar hartelust over ethisch beleggen & ethiek in de financiële industrie enerzijds³⁸ en beleggen en investeren voor, ethiek & integriteit in de ngo-sector anderzijds³⁹. Het is vermoedelijk onze (x-)honderste publicatie rond geld en ethiek. Publiceren over duurzame onderwerpen, ethiek en integriteit is sinds dertig jaar onze passie, ons beroep, een deel van onze missie.

‘Karma is
always present’.

12.Dit 15de boek (2022) rond ethiek en geld was het moeilijkste boek, zelfs het enige (?) echt moeilijke boek.

Het is verbonden met een project dat me nauw aan het hart lag. Het is ook nog eens verbonden met 120.000 andere investeerders dan ikzelf. O.a. om wettelijke⁴⁰ redenen en om andere redenen die ik niet kan/mag toelichten, kan en zal ik ook niet ingaan op niet-gepubliceerde elementen (“interne NewB-info”) uit mijn periode bij NewB, inclusief niet over de redenen van mijn ontslag bij NewB eerst als directielid en pas vervolgens als bestuurder⁴¹; dat doe ik dan ook niet; om dezelfde reden hield ik ook continu de pers af, al werd ik regelmatig – tot en met ver in 2022 - gebeld als potentiëel commentator op de events in het leven van NewB door vasthoudende journalisten. Ik bewonderde hun vastberadenheid.

13.Ook ons zestiende (in omvang beperkter boek) gaat over NewB: “Réquiem pour un rêve éthique” (The Cheops Integrity Papers 2022/2, Editions Edipro, 2022 (in het Frans) – verkrijgbaar op https://www.edipro.eu/).

“…Omen est nomen..”

14. Men kan zich afvragen waarom ik pas nu en nu wel met mijn mening naar buiten kom?

Ten 1ste moet ik opletten met “toekomstvoorspellingen”. Over mij loopt immers het verhaal via headhunters en collega’s dat ik de toekomst kan zien/voorspellen, dat als ik ergens vertrek dat dat een teken is dat ik van mening ben dat ik mijn uiterste best heb gedaan doch dat de vogel voor de kat is.

Dat verhaal is niet deels zonder grond. Ik lanceerde als eerste in België met mijn team succesvolle duurzame beleggingen in de jaren negentig; DE TIJD omschreef me eerder als “……Hij is gepokt en gemazeld in de coöperatieve, ethische bankwereld… . Hij geldt (…) als een van de grondleggers van ethisch beleggen en duurzaam investeren in België en is tevens erg goed thuis in de non-profit…”⁴². Ik zag het lang op voorhand komen als tijdsfenomeen.

Daarnaast heb ik altijd en overal in het publiek gezegd: ik vertrek bij een organisatie waarvoor ik werkte in mijn lang carrière nooit om “meer geld” of “meer macht” of “promotie”, maar om een of meerdere van de volgende drie redenen: a) de lol is er af én de top is oncorrigeerbaar, b) de strategie zit fundamenteel verkeerd én de top is oncorrigeerbaar, c) de spagaat tussen de gepretendeerde ethiek en de toegepaste ethiek is te groot én de top is oncorrigeerbaar; ik wil immers niet geassocieerd worden met mogelijks vallende instellingen als gevolg van a) of b) of c) en ik vertrek dan liever dan verder te blijven “cashen” tot het licht uitgaat.

Het licht gaat immers vroeg of laat altijd minstens deels of totaal uit in instellingen waar mensen zich niet meer kunnen verheugen en/of waar de spagaat van de ethiek heerst en/of waar de strategie manifest verkeerd zit. En de financiële sector kende en kent nogal wat bijna suïcidaire verhalen.

Zonder aan te duiden om welke reden in NewB verliet, Ik verliet NewB vroeg in 2018. In 2022, ondanks 50 mio euro kapitaal, is het banklied al uit. Dat is bliksemsnel. Ik heb nochtens wel jaren gezwegen.

Ten 2de: ik wou (als oud-directielid, als mens, als aandeelhouder, als sympathisant voor sommige trekkers en sympathiebetuigers van) NewB altijd alle kansen geven. Nu het doek is gevallen, ligt de situatie anders. Laat ons nu meningen en visies delen.

Ten 3de : elke analyse van het verleden dient tot verbetering voor de toekomst. Laat ons nu leren.

Ten 4de : hét sleutelwoord van NewB is transparantie. Laat er nu transparantie zijn. Dat is in het belang van NewB, de leden en de samenleving. Ons boek en onze mening zijn een onderdeel van die transparantie, ook al is iederen het daar vermoedelijk niet me eens.

Ten 5de : op enkele zeldzame uitzonderingen na, vroeg niemand mij indertijd waarom ik indertijd ben vertrokken. Het was niet toen blijkbaar ook niet echt van belang.

Nu, na de val, vragen velen mijn opinie.

Ten 6de: NewB’s einde is nabij en het geld is ver op…. De licentie is al bijna weg….

Ten 7de: het nageslacht, de samenleving heeft recht op informatie. Het internet staat vol met duizenden journalistieke korte of langere bijdragen over NewB, barst van promotieteksten over NewB vanuit de non-profit, You Tube bevat vele video’s over en voor NewB doch er was nog geen kritisch boek. De coöperanten, ons nageslacht, de toekomst, de samenleving hebben recht op minstens één kritisch boek.

Ten 8ste: niemand hoeft mijn ideeën te delen. Als het boek meer discussie en meer, echte openheid op gang brengt, is het doel bereikt.

Ten 9de: critici tegenover een lopend project worden zelden gehoord, critici bij een gefaald project hebben vaak gelijk, nog voor ze werden gehoord.

Ten 10de: een van de hoofdwaarden van NewB is transparantie. Laat ons die brengen.

“…Om zeker te zijn dat de coöperatie goed functioneert
en onze waarden voorop blijven staan
doet NewB beroep op verschillende democratische organen.

Het heldere en transparente beheer van de coöperatie
is voor ons een erezaak….”

(NewB, 30 oktober 2022, https://www.newb.coop/nl/over-newb)

Ten 11de: wij hebben als coöperant het recht onze mening te geven.

Ten 12de: we willen NewB, de directie en het bestuur helpen én dat blijkt nodig!?

Immers, op de vraag of Thirry Smets het falen van NewB al heeft geanalyseerd, antwoordt hij het volgende laat october 2022 (onze italic): "….. Nous sommes dans le rush du démantèlement. Et nous sommes encore trop dans l'émotionnel pour examiner en détail les raisons de cet échec. Mais je reste convaincu que c'était un beau projet qui aurait mérité plus de soutien, notamment de la part des pouvoirs publics. Nous avons été pris dans un jeu politique qui nous dépasse. Surtout, nous avons souffert d'un contexte défavorable avec les taux d'intérêt négatifs. Nous avons certainement fait des erreurs. Mais il est trop tôt pour faire une analyse post-mortem de NewB…."

Hij vindt het te vroeg per eind oktober 2022 om een falingsnalyse of een-na-de-dood-van-NewB-analyse te maken. Nochtans komt er al een A.V. aan eind november 2022. Tot 40-45 miljoen gingen verloren zonder lange termijn opbrengsten.

Slechts vier personen o.i. in de actuele top weten alles of heel veel over NewB en haar falen: -oud-CEO én bestuurder Tom Olinger, de man die dit bankdossier waarmaakte en het verdedigde bij de NBB en de ECB,

-onafgebroken voorzitter van bestuursorgaan Bernard Bayot, bestuurder,

-de trouwe bestuurder Levi François (in 2011 bij asbl Ateliers de Pontaury)⁴³,

-de eveneens trouwe bestuurder Felipe Van Keirsbilck (in 2011 én in 2022 bij CNE)⁴⁴.

Zij zijn aktueel de vier kernstukken van de bank NewB.

Zij moeten o.i. weten waar het zit na jaren bestuurderschap en na de centrale rol als CEO-maker van de snelst gevallen bank van Europa.

Zoniet: mijn boeken kunnen hen helpen.

Gezien alle andere directieleden en alle bestuurders newbees zijn in hun functie bij NewB, kan dit boek (én het eerder genoemde FR-boek) ook hen helpen om dan toch nu al te begrijpen waar het mogelijks fout ging.

Ten slotte kan het ook coöperanten helpen te begrijpen waar, waarom en hoe het fout ging.

15.Wij verontschuldigen ons bij voorbaat (ten eerste) mochten we in onze intensieve zoektochten op de site van NewB

-via onze commentaren iemand beledigen,

-in onze research iets gemist hebben.

Dat laatste is ook niet zo moeilijk o.i.:

-de site is uitgebreid;

-de site-indeling is zeker niet eenvoudig;

-verschillende informatie-eenheden zijn verspreid over verschillende plaatsen en ducumenten;

-dezelfde informatie wordt vaak op een andere manier, met andere woorden en zelfs met een andere betekenis weergegeven op een andere plaats;

-vele teksten verbergen andere teksten waardoor je moet verder klikken om alle teksten te zien; het lijkt wel soms op een computergame;

-maar vooral: wij vonden geen “centrale zoekfunctie” op de (nieuw(st)e) site van NewB; als er nu iets volledig diametraal staat tegenover de waarde “transparantie” dan is het wel het gebrek aan een “centrale zoekfunctie” op de site; we begrijpen zelfs niet dat de leden-eigenaars hiertegen niet massaal protesteerden; we geven drie voorbeelden:

- je zoekt “uitsluiting” en je vindt het alleen door overal zelf, lang, intensief … te gaan zoeken;

- je zoekt alles rond “transparantie” en en je vindt het alleen door overal zelf, lang, intensief … te gaan zoeken;

-je zoekt “”eenvoud” en je vindt het alleen door overal zelf, lang, intensief … te gaan zoeken.

“Alles begint én eindigt
met echte transparantie”

16.Ethiek is elke dag opnieuw een soms intense zoektocht; transparantie daarentegen is geen zoekspelletje.

Dit is o.i. de grootste kritiek die men kan hebben op NewB: het faciliteerde de waarde “transparantie” in de praktijk eigenlijk totaal niet echt, want geeft nooit de mogelijkheid een totaal overzicht van alles wat ze heeft gepubliceerd rond één kernbegrip op te zoeken. Zoals we verder zullen aantonen speelt dat o.i. ook tegen NewB zelf “at the end of the day”.

“Catch me if you can” is een geromantiseerde film over een echt gebeurd varhaal.

Transparantie is een fabel of realiteit, nlg. de facilitatie ervan tgo. de gebruikers.

17.We verontschuldigen ons ook op voorhand (ten tweede) voor de sommige zware teksten of zware analyses in dit boek.

Vergeet dan nooit: niet wij maakten de omgeving van NewB zoals ze is, met name:

a)extreem ingewikkeld als coöperatie: het boek zal u daarvan overtuigen, vrezen we.

Wij waren niet aanwezig bij de oprichting of de opmaak van de statuten.

Wij stemden niet voor de zware statuten.

b)extreem ingewikkeld als ethische instelling.

Wij waren niet aanwezig bij het maken, bespreken of zelfs de stemming van het charter;

c)extreem ethisch, duurzaam, eco-verantwoordelijk gepositioneerd tgo. de markt en andere banken.

d)extreem eenvoudig als bank: een bankje met bijna geen producten, bijna geen klanten.

Wij waren niet aanwezig bij het stemmen van de bankcontouren op de AV.

Wij waren niet aanwezig daarna bij de verdediging van het bankdossier bij de NBB of ECB.

Wij waren niet aanwezig bij de uitwerking.

Wij waren niet aanwezig bij de val van de bank. e)extreem claimerig als bank. NewB wil je helemaal claimen: je kan er bijna niets kopen zonder dat je iets anders moet kopen.

Het doet me denken aan de jaren 1970, toen glimlachende (de facto eerder graaiende) winkeliers bij elke bestelling van (te snijden en per gewicht af te wegen en te verkopen) kaas of salami vroegen aan klanten “Mag ‘t iets meer zijn?”.

Wat ons opviel, is dat het in de vijf gevallen toch systematisch eerder extreem is, extremer dan

-bij elke ethische speler in België,

-bij elke Belgische bank,

-bij elke ethische bank actief in België,

-bij elke coöperatie in België,

-bij elke vzw in België.

Zouden we durven zeggen, ’t is bijna zwaar ideologisch, dogmatisch, fundamentalistisch …. ?

Wij laten u finaal oordelen op basis van het boek.

18.‘Life is like it is”.

DIt boek is wat het is.

Allebei met hun beperkingen.

Ik hoop toch dat wij en de massa millennials samen veel uit onze analyse kunnen leren voor een nieuwe “NBB” of een “NewBBis”.

Herent

30 October 2022

Dirk AJ Coeckelbergh

2 NewB: fases & facts & figures

19.Wie de geschiedenis en het verloop van NewB wil doorgronden, moet vooral eerst haar opeenvolgende fases, feiten en cijfers kennen.

Fase 1: voorbesprekingen – 2008 tot 2011

20.In 2008 vallen ongeveer alle Belgische banken met internationale werking, ondanks dat ze tot de grootsten ter wereld behoorden, om:

-Dexia viel om toen het zijn grote positie op de korte termijn financiering op de interbankenmarkt niet kon hernieuwen, omwille van reputatie- en risicoperceptieproblemen rond haar filiaal FSA en haar investeringsportefeuile; Dexia, geleid door actueel politicus Axel Miller, viel om, de Belgische overheid redde de Belgische poot (het actuele Belfius) en kreeg het leeuwenaandeel van de bad bank problemen in handen; Dexia sleurde Arco en de Gemeentelijke Holding, twee van haar grote aandeelhouders mee in de val; verzekeraar Ethias kreeg ook zware klappen uit dezelfde stal en kwam onder de vleugels van de overheid terecht; -KBC viel ettelijke keren over zijn investeringen in risicovolle activa in de USA en moest gered door de Belgische en Vlaamse overheid; het kostte de groep finaal geld en vooral volumes; de bank moest van Europa daarna inkrimpen;

-Fortis kocht een (zoveelste) onderneming op en dat was er een te veel: het kon door reputatieproblemen rond haar activaportefeuille en rond haar schuldenlast de overname niet langer financieren en viel om; finaal kwam BNPP haar ter hulp en nam haar over;

-ING had met de gigantische spaarsommen die het ophaalde via zijn ING Direct Bank in de USA massaal geïnvesteerd in wat vooraf fiscaal voordelig maar achteraf hoog hypothecair risico bleek te zijn: toen de hypothecaire markt in de USA letterlijk ontplofte en meer dan een miljoen woningen op de markt openbaar werden verkocht, viel ING mee; de Nederlandse overheid redde haar.

Kortom: de overheid (België, Frankrijk, Nederland) had met belastingsgeld (van de burger en van KMO’s) de banken gered … om… het geld van burgers en KMO’s bij die banken te redden….. De zo broze cirkel van het geld doet altijd verbazen.

21.Een viertal intelligentsia zetten zich regelmatig bij elkaar en broedden op een volksbank: ex-journalist en strategisch ideoloog Dirk Barrez⁴⁵, handelsingenieur Marc Bontemps, jurist Bernard Bayot en Michel Gennet. Ze vroegen in drie van hun vergaderingen technisch advies aan een directielid van een Belgische bank en met zijn raad gingen ze aan de slag met een preconcept om vooral kapitaal te zoeken. De bankier trok zich terug zoals afgesproken gezien hij onmogelijk voor twee bankgroepen tegelijk zou kunnen werken en verkoos bij zijn bank te blijven⁴⁶.

Fase 2: NewB als studieproject - 2011 tot 2013

22.In mei 2011 richtten een “aantal ngo’s” een coöperatie op die haar schouders onder een bankproject zou zetten. Doch: er waren geen (nog) grote investeerders die in de feiten er behoorlijk wat geld in staken, al hadden sommigen ervan wel “wat geld”.

Fase 3: NewB als bankproject – 2013 tot 2014

23.Het bestuursorgaan beslist een bank op te richten – mikkend op 2015⁴⁷ - met de steun van de AV met een kapitaal van 60-100 mio euro⁴⁸ die na 10 jaar 1.000.000 klanten zou tellen. Om het met de woorden van Bayot te zeggen “….nous avons vocation à être un gros acteur de référence sur le marché belge, donc une banque importante. Triodos est une banque de niche, nous pas…”⁴⁹.

24.Er is gezocht bij zowat 400 tot 500 professionele investeerders naar kapitaal; ze werden allemaal bezocht, ofwel door de CEO, ofwel door bepaalde bestuurders, anderen door een daartoe geëngageerde consulent. Om het kort te stellen: Newb bezocht alle belangrijke holdings, investeerders, bankgroepen, rijke families, vermogensbeheerders, vakbonden, …. en kreeg bijna overal een neen.

De aangehaalde redenen voor die neen waren divers en grosso modo kwamen ze hier op neer, in dalende volgorde:

-de beperkte zeggingsschap of macht voor die grote investeerders;

-het feit dat ze geen garantie krijgen rond eigen bestuurders;

-de onmogelijkheid van meerwaarden op aandelen;

-de beperking op het dividend op aandelen;

-het te hoge risico van zulke start-up met een te beperkte mogelijke winst;

-eerdere negatieve ervaringen in de banksector;

-het als vooral francofoon gepercipieerde karakter van de bank;

-het te links karakter van het project,

-wantrouwen tgo. de macht van de massa in NewB.

Over enkele andere redenen kunnen we niks zeggen.

NewB kreeg wel (op enkele keren na) veel sympathie en mooie woorden mee.

25.Evenwel, verschillende grote, machtige investeerders waren na een of twee gesprekken bereid tot negociaties over te gaan om tussen de 30 tot 100 mio euro (per investeerder) in NewB te investeren. Het betrof uitsluitend buitenlandse investeerders.

Zij werden met een omstandige analyse van wie en wat ze waren en deden (“a quick and dirty compliance analyse”) voorgelegd.

Het bestuursorgaan heeft deze allemaal (zelf) geweigerd. De redenen van die weigeringen (soms één, soms in cumul met meer dan één) hadden te maken met een of meerdere feiten of periodes in het verleden die onder de volgende categorieen vielen:

-fiscale fraude in het verleden van de betrokken groep;

-schendingen of vermoedens van schendingen van mensenrechten in de betrokken groep;

-banden met niet–democratische regimes;

-mogelijks banden met terrorismefinanciering;

-niet overleggen van volledig informatiedossier door de betrokkene;

-een relevant waardenpatroon doch andere waarden dan deze van NewB;

-(enkele redenen die ik niet kan/mag toelichten omdat ze niet vermeld werden in A.V.’s).

Perfecte groepen bestonden blijkbaar niet …. of ….NewB vond ze niet.

26.De bank zou er dus niet zo maar direct komen.

Fase 4: NewB als “financiële dienstenverstekker”, product na product – 2014 tot 2020

27.Het bestuursorgaan stelde na ellenlange studies, vergaderingen en discussies finaal aan de algemene vergadering van 24 december 2014 voor om een reeks financiële producten en/of structuren te bestuderen en/of ontwikkelen die het bankproject zouden anticiperen en ondersteunen in plaats van meteen een licentieaanvraag in te willen dienen⁵⁰.

28.Dit was een volledige revolutie in het dossier:

-i.p.v. voor alles tegelijk, werd er geopteerd voor de geleidelijke weg;

-i.p.v. een groot bankdossier, waarvoor er geen investeerders waren, werd gekozen voor een rustige productaanpak, waarvoor er wel investeerders te vinden waren;

-i.p.v. praten over een bank, werden producten en diensten gebouwd waarmee NewB zichtbaar werd in producten, actief werd in aanbod en concreet werd in taal én actie.

29.NewB ging door. Het trok daarvoor kapitaal aan. Het lanceerde vooreerst, i.s.m. Prepaid Financial Services, Rabobank Nederland en Master Card de “NewB GOODPAY Card”⁵¹, de eerste ethische kaart én de eerste bio-kaart voor betalingen in België, duidelijk multifunctioneel (on–line, betaalterminals, webshops, contactloos, binnen- en buitenland. De kaart geeft toegang tot geldautomaten buiten NewB.

Nadien lanceert ze i.s.m. Velt de “Velt GOODPAY Card”⁵².

Ondanks de beperkingen (dure cashafhalingen, geen krediet,…) was GOODPAY op enkele maanden tijd – zonder enige en welke vorm dan ook van externe betaalde reclame - goed voor ruim meer dan 4.750 verkopen⁵³ en finaal goed voor 6.500 verkopen⁵⁴.

Dat was al met al niet slecht doch duidelijk beneden de verwachtingen.

De aankondiging van de kaart deed private particuliere investeerders B instappen met 250.000 euro. Deze ethische betaalkaart(en) waren niet zonder kritiek⁵⁵, maar de kaart dirigeerde vele nieuwe coöperanten naar NewB : “….Zowat 40% van de nieuwe coöperanten wordt lid omwille van de NewB kaart (in 2017): deze trend zet zich door in 2018: we evolueren nu richting 50%. De NewB-kaart als motivatie om coöperant te worden!....”⁵⁶.

30.Vervolgens lanceerde NewB verzekeringen i.s.m. Aedes (B - schadedossierbeheerder) en de groep Monceau Verzekeringen (FR – verzekeraar); er kwam een toelating van de FSMA voor NewB als verzekeringsagent voor NLP - Verzekeringen niet-leven vanaf 30 januari 2018⁵⁷. Er kwamen kaart-, auto-⁵⁸, woning⁵⁹- en fietsverzekeringen⁶⁰ aan. Het verkoopsucces was beperkt in deze periode. Het plan van de verzekeringen deed 3 professionele investeerders instappen met 10.000.000 euro⁶¹ en loste meteen het kapitaalsprobleem van NewB (voor een zekere tijd) op.

31.NewB organiseerde studiedagen, o.a. over crowdfunding i.s.m. alle actoren: druk bezet, mooi geappreciëerd en hoog geevalueerd.

32.NewB lanceerde het begin van coöperatieve participatie in producten en diensten, gebaseerd op de theorie van “the wisdom of the crowd”. NewB vroeg en kreeg input, o.a. onder vorm van de Spaarstem⁶², telkens van vaak duizenden coöperanten; sinds de start van het project werden tegen eind 2018 al meer dan 25.000 antwoorden verzameld via verschillende enquêtes⁶³.

33.Een totaal nieuwe visuele identiteit wordt ontwikkeld⁶⁴.

34.De door NewB gelanceerde nieuwsbrieven hebben een openingsgraad van jawel …. 42%⁶⁵.

35.NewB lanceerde een blog⁶⁶.

36.Het trad⁶⁷ toe tot MyTrusto door hun gedragcode te onderschrijven bij recuperatie van vorderingen.

37.NewB verwierf het label Financité-Fairfin voor zijn aandelen⁶⁸; zowel Financité asbl als Fairfin vzw zijn lid van NewB.

38.NewB lanceerde een interne “NewBSchool”, voor vrijwilligers en personeelsleden⁶⁹.

39.Tot slot lanceerde NewB ook de app “NewB Together”, met een aantal informatieve podcasts en technische hoogstandjes⁷⁰.

40.NewB bestudeerde lang de lancering van acquiring, doch dat bleek “niet haalbaar”⁷¹.

41.De A.V. besliste tevens om ook een crowdfundingaanbieder als statuut te bestuderen⁷² en paste zelfs haar statuten aan daarvoor⁷³; dat zal evenwel nooit meer op de agenda van de A.V. verschijnen; wij vonden het in elk geval niet meer terug.

NewB had nochtans twee crowdfundingspecialisten in huis, met name T. Olinger (volgens zijn cv. ex-topman van een crowdfundingplatform) en mezelf (auteur van ettelijke boeken over crowdfunding, lesgever rond crowdfunding en consultant daarrond sinds jaren).

Nochtans is crowdfunding

-én een zeer goedkope oplossing om te testen of er volume kan gedraaid enerzijds,

-én een relatief eenvoudige piste om een bank te worden, eens men zich als CF bewezen heeft. Er zijn immers sinds 2011 een relevant aantal crowdfundingplatformen bank geworden. Voorbeeld: in Duitsland: Bergfürst⁷⁴, opgericht in 2012, verkrijgt een banklicentie in 2013 van BAFIN.

42.De A.V. besliste tevens om ook een intermediair statuut van tussenpersoon in beleggingsdiensten te bestuderen⁷⁵ en paste zelfs haar statuten aan daarvoor⁷⁶; ook dat zal evenwel nooit meer op de agenda van de A.V. verschijnen; wij vonden het in elk geval niet meer terug.

43.Het is finaal deze graduele, “step by step”, “learn to walk before you can run” strategie die volgens de voorzitter van het bestuursorgaan, B.Bayot, toch tot de mogelijkheid van de bankerkenning zal leiden; wij citeren hem in 2020⁷⁷: “…Ik ben heel blij dat de strategie waarvoor we in 2014 kozen haar vruchten heeft afgeworpen en ons de erkenning als bank heeft opgeleverd…”.

44.Volgens de pers deden ook anderen lang over hun groei tot volwassenheid: La Nef (FR) (>10 jaar voor het bankstatuut er aan kwam)⁷⁸, GLS (D)⁷⁹ of Rabobank (NL)⁸⁰.

Fase 5: NewB als bank – 2021 tot 2022

45.NewB werd na een positief advies van de NBB⁸¹ door de ECB⁸² erkend als bank (dus als Belgische kredietinstelling) vanaf 31 januari 2020⁸³ en als Belgische kredietgever in consumentenkrediet op 30 november 2020⁸⁴ . Dat is negen jaar na de oprichting.

46.Die negen jaar waren gekenmerkt door een eerder negatieve houding van deze twee overheden die ermee te maken hadden:

-de NBB (erkenning van bankstatuut): onder (wijlen) ex-gouverneur Luc Coene kon het NewB dossier de NBB totaal niet bekoren; het geschreven en nadien in de pers gelekte standpunt van de NBB was zelfs een standpunt voor het dossier werd ingediend, zo bleek op de eerstvolgende AV van NewB;

-de FSMA (prospectustoelating voor ophalen van het nodige grote kapitaal bij het grote publiek): de FSMA zegde eerst neen hiertegen bleek op de AV van NewB, zich baserend (volgens NewB en haar advocaten ten onrechte juridisch gezien) op het scepticisme bij de NBB.

De FSMA zal finaal én na jaren toch een prospectus toelaten, waarbij drie feiten een rol speelden.

Het eerste feit is dat NewB (zie hoger) ondertussen ook een kaart én verzekeringen (met een distributielicentie van de FSMA) op de markt bracht: geleidelijk gaat het ook!

Het tweede feit was dat het standpunt van de NBB, mits enkele tientallen miljoenen kapitaalsverhoging, positief werd.

47.Wat de NBB betreft: onder een nieuwe gouverneur stond de NBB duidelijk meer open.

De timing met de NBB verliep als volgt dixit NewB:

-2018: dit “…. werd gekenmerkt door een intensievere dialoog met de … NBB …. Zo heeft het team in 3 delen een aanvraagdossier ingediend dat bestaat uit documenten die gedetailleerde informatie geven over het businessplan, het risicobeheer en het bestuur, en een reeks procedures en beleidsrichtlijnen van de toekomstige bank. … . Tijdens de informele fase konden we constructief werken aan de indiening van een licentieaanvraag als kredietinstelling, een cruciale stap vóór NewB bankactiviteiten kan opstarten”⁸⁵;

-2019: op 29 januari diende NewB een officiële aanvraag in … . Op 25 februari … oordeelde de NBB dat de licentieaanvraag officieel was ingediend⁸⁶.

48. Een van de belangrijkste voorwaarden vanwege de NBB die NewB heeft vervuld was het ophalen van tot 35 mio euro nieuw kapitaal, een écht huzarenstuk.

NewB zal achteraf schrijven (na de overwinning inzake kapitaalsophaling) dat de media NewB hebben “ingepalmd”⁸⁷ tijdens het kapitaalsophalingsproject; het moet NewB hoog hebben gezeten (wij citeren uit NewB’s commentaren):

-“.. De persconferentie op vrijdag 25 oktober, klokslag 12u00, trok slechts een handvol roekeloze journalisten..”⁸⁸;

-“…Gedurende de volgende 14 dagen wordt NewB doodgezwegen. Met een enkele uitzondering van (…) Le Vif…”⁸⁹;

-“…. Interview van 5 november op Radio 1 met KDV, Nederlandstalige woordvoerder van NewB. Een eerste verslaggeving van de VRT (…) werd, tot onze grote verrassing, niet zonder aandringen verkregen. Terwijl we verheugd uitkeken naar een overtuigend interview, neemt een financieel expert van de KU Leuven een klein half uur later het woord op de antenne. Hij geeft uitgebreid kritiek zonder dat wij op de hoogte waren gebracht…. “⁹⁰;

“…Half november, twee weken voor de einddatum, begonnen sommige dagbladen ernstig te twijfelen over de haalbaarheid van de operatie. Zij deelden deze twijfel met het grote publiek. De titels spreken voor zich: “NewB staat mijlenver van bankproject” (DeTijd), “Halverwege blijft NewB's fondsenwerving nog steeds aanslepen” (L’Echo), “NewB: fondsenwerving van het laatste toeval” (Le Soir), “NewB, de bank die maar geen geld vind” (het Nieuwsblad), “Erop of eronder voor NewB” (De Standaard) of nog, 4 dagen voor de eindtermijn, “Blijft het bij beleefd applaus voor NewB” (DeTijd)?...”;⁹¹

-positieve herinneringen houdt NewB blijkbaar wel over aan RTBF 14 November “On n’est pas des pigeons”⁹², RTBF 22 november “het dossier NewB”⁹³ en VRT 14 november 19:30h bij Phara⁹⁴. 4 maal op TV in intervieuws 1 maand is uitzonderlijk o.i. Er was dus heel wat TV-ondersteuning.

-“…Op dat ogenblik vermoedt nog niemand het sneeuwbaleffect dat in de laatste 3 dagen van de campagne bijna 16 miljoen euro zal opleveren. De pers wordt uiteindelijk enthousiast en kondigt het succes aan op woensdag 27 november, zelfs nog voordat het totale bedrag was bereikt en vóór enige officiële communicatie door NewB…”⁹⁵.

Een van de belangrijkste last minute effecten volgens NewB waren de scouts:”…. Vanaf 20 november, een week voor het einde, gebeurt er iets. Een openbaring, een bewustwording, het begin van een ‘sneeuwbaleffect’ zoals sommigen het verwoorden. Naast nog andere reclamestunts van organisaties komen de scouts (Les Scouts) stevig aankloppen met een belofte van een investering van € 1 per kind dat lid is van de scouts. De cijfers stijgen nu elke dag….”⁹⁶.

49.In onze beleving, zoals wij dit zagen passeren als coöperant zagen we vooral nog drie (niet-in-dit-verhaal-geciteerde) triggers o.i. ook NewB helpen om die laatste spurt in te zetten:

1-in Wallonië en Brussel: diverse overheden en door de overheid gesubsidieerde instellingen kondigen hun participatie aan in het project; overheidsparticipatie is vaak als comfortfood voor investeerders; de pers pikt dit ook op én rapporteert het quasi unaniem; een directielid van NewB zal dit ook volgens zo noemen. Wij citeren: “…NewB-bestuurder (KDV) is optimistisch. Hij noemt de investering van Finance&invest.Brussels ‘…een doorbraak….’⁹⁷. ‘De dingen komen in beweging, maar we moeten nog versnellen. We denken dat dit andere professionele investeerders over de streep zal trekken….’⁹⁸;

2-meer zelfs, ook later zo nodig: de overheid belooft zelfs een tandje bij te steken mocht NewB er niet in slagen finaal voldoende kapitaal op te halen en zal er dan nog meer in pompen; dat was het geval van Finance&invest.Brussels⁹⁹; een overheid die belooft fall-back te spelen is als de belofte van manna uit de hemel voor investeerders;

3-in Vlaanderen: een omstandige mail van een sympathiek persoon, zeer nauw betrokken bij het NewB project, komt binnen bij mensen, ook bij ons (in BC), als de campagne bezig is en niet echt vlot; de mail verdedigt de kapitaalswerving, nuanceert zwaar de redelijkheid van de kapitaalseis en de risico’s in het project, geciteerd in het prospectus¹⁰⁰; de woorden van een charismatisch ouderfiguur zijn vaak als comfortfood voor menige man/vrouw.

NewB wordt een bank!

50.Die verdienste komt toe

-volgens de pers aan “Tom Olinger en Koen De Vidts” (wij citeren): “….samen met bestuurder Koen De Vidts was Olinger een van de mensen bij NewB met de nodige technische bancaire kennis. Zij slaagden erin het coöperatieve project een tweede adem te geven..”¹⁰¹;

-volgens NewB aan “CEO Tom Olinger” (wij citeren): “…sinds 2017 was Tom Olinger CEO van NewB. Hij loodste de coöperatie door drie bepalende jaren, met als hoogtepunt het verkrijgen van de bankvergunning…”¹⁰²; “… Hij heeft op een strategische en verfijnde manier de leiding genomen zodat NewB de beslissende stappen kon nemen om die fameuze banklicentie te verkrijgen…”¹⁰³.

Geef aan de keizer wat aan de keizer toebehoort: hij nam het projct op zich en trok het naar zich toe, hij alleen nog had de leiding, hij had de kennis, hij loodste NewB, hij bereidde de beslissende stappen voor, hij diende het plan in bij de NBB, hij verdedigde het, hij geloofde er in, hij verkreeg de licentie.

51.Die bank lanceert:

-een zichtrekening: individueel of gemeenschappelijk¹⁰⁴ (maar minstens voor één aandeelhouder van NewB¹⁰⁵) geopend op afstand in minuten¹⁰⁶, beheersbaar vanaf je smartphone en/of PC¹⁰⁷, aan een kostprijs die je zelf kiest¹⁰⁸, met als kwalificatie: “een duurzame en ethisch verantwoorde zichtrekening”¹⁰⁹;

-een (nieuwe) betaalkaart¹¹⁰ wordt gelanceerd als “… de enige echte NewB-betaalkaart..”¹¹¹, een “…kaart dichter bij de waarden van NewB…”¹¹²; de GOODPAY wordt stopgezet: het werd een Bancontact/Visa Debit kaart¹¹³, multibruikbaar (on–line, betaalterminals, webshops, contactloos, binnen- en buitenland)¹¹⁴ en gemaakt uit gerecycleerd PVC¹¹⁵ deze keer; de kaart geeft toegang tot geldautomaten buiten NewB; de belofte ligt er letterlijk:“…NewB werkt in alle transparantie zodat je altijd zeker bent dat je geld niet wordt geïnvesteerd in activiteiten of sectoren die schadelijk zijn voor de samenleving of het milieu;

-een spaarrekening¹¹⁶: het werd een spaarrekening, gratis¹¹⁷ maar ook zonder vergoeding¹¹⁸, te openen (alleen) vanop afstand in enkele minuten¹¹⁹, on-line te beheren met een inleg per persoon gewaarborgd tot 100.000 euro door de Belgische overheid via het zgn. Depositogarantiefonds¹²⁰;

-een beleggingsbevek¹²¹ i.s.m. Luxcellence Management Company SA¹²²: de belegging/beleggen bij NewB heeft volgens NewB vooral vier kenmerken¹²³: je kan instappen vanaf 20 euro¹²⁴; ze is “groen”¹²⁵; je krijgt transparante informatie over je belegging¹²⁶; de bevek belegt voor jou ‘in lijn met het zgn. Sociaal en milieuhandvest, de regels voor maatschappelijk verantwoord investeren”¹²⁷; ze is toegankelijk voor private en professionele klanten¹²⁸; de bevek kende drie subcompartimenten waarvoor je kan kiezen:

1-een defensief “voor wie risico’s wil of moet inperken en voorzichtigheid voorop stelt”¹²⁹,

2-een uitgebalanceerd als “een gulden middenweg voor wie een evenwicht zoekt tussen voorzichtigheid en risico”¹³⁰,

3-een dynamisch deel, “voor wie bereid is grotere risico’s te nemen voor een potentieel hoger rendement, maar tegelijk wel tegen een stootje kan”¹³¹.

NewB Invest is volgens NewB het eerste Belgische gediversifieerde vermogensfonds dat als ‘Artikel 9’ werd gekwalificeerd in de zin van de Europese SFDR-verordening (Sustainable Finance Disclosure Regulation). NewB Invest is trouw aan het DNA van NewB en heeft de steun gekregen van de coöperanten met bijna 50 miljoen reeds geplaatst op 1 juni 2022¹³²;

-NewB aandelen;

-kredieten voor particulieren en vanaf 15 maart 2022 ook voor professionelen¹³³;

-een nieuwe vorm van participeren: Labo.newb.coop¹³⁴.

De bank kondigde voor 2021 een ethische pensioenverzekering aan in de planning¹³⁵, doch dat vonden we concreet evenwel niet/nergens terug.

52.Volgens NewB is haar basis-dienstenaanbod hiermee (al) “volledig” vanaf begin 2022 en het herhaalt dat regelmatig en zowat overal¹³⁶.

En toch.

53.Monceau, de verzekeringspartner, vindt de verkoop in aantallen verzekeringen maar niks, zo stelt deze in het publiek.

54.NewB kondigt aan in juni 2022 dat het “…aanbod met producten voor professionele klanten staat in de steigers. Na de zomer van 2022 zullen klanten automatisch hun rekening kunnen openen ..”¹³⁷.

Fase 6: terug naar AF – 2022
Omgevingsfactoren

55.Toegegeven: het is en was niet echt gemakkelijk voor banken in het laatste decennium. Hun wereld, overleven én reputatie staat ook 10-20 jaren na de grote kredietcrisis nog altijd regelmatig op het spel.

We geven wat indicaties, quick & dirty rond het moeilijke klimaat:

-alternatieve munten: de wereld van de cryptomunten stijgt exponentieel en ontploft finaal met een zware waardedaling¹³⁸;

-concurrentie: de schaduwbanken, de parallelbanken, dark finance en de meer moderne & meer gespecialiseerde spelers steken meer en meer de kop op;

-doemvoorspellingen: wij citeren:”… een tsunami van doemvoorspellingen bereikt ons via zowat alle grote internationale instellingen: de Wereldbank, Verenigde Naties, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, het Internationaal Energie Agentschap…”¹³⁹;

-financiële criminaliteit is in een exponentiële stijging: nagenoeg twee derde (65%) van Belgische ondernemingen werd in twee kalenderjaren¹⁴⁰ al geconfronteerd met financieel-economische criminaliteit¹⁴¹;

-kartel- en mededingingswetgevingsinbreuken: inbreuken waren er volgens de autoriteiten bij 8 oprichters-banken van Interpay¹⁴², … ;

-doemfeiten: wij citeren de “markten” na anderhalf jaar NewB-bankstatuut: ”….

9.000.000.000.000 dollar (ongeveer 16 keer de Belgische staatsschuld ….) is de hoeveelheid geld die de voorbije 6 maanden op de Amerikaanse aandelenmarkten is verdampt. Enkele records: S&P500: -20,6% (een record sinds 1970), Nasdaq: -29,5% (een record sinds 2002), BEL20: -16%, Euro Stoxx 50: -19,8%, Bitcoin: -60% (…) Waar ging het fout? Centrale bankiers dachten dat ze op magische wijze geld konden creëren zonder gevolgen..”¹⁴³; obligaties: we kregen de grootste crash in obligaties in 2022 … in twintig jaar tijd¹⁴⁴;

-klantenappreciaties van digitale banken zijn soms nogal scherp: de trustpilotevaluaties van 21.370 reviews door klanten per 11 juni 2022 over N26 zijn erg specifiek¹⁴⁵: 70 % vindt de bank goed tot uitstekend¹⁴⁶, 28 % vindt ze slecht tot zeer slecht¹⁴⁷;

-marketing, communicatie en documentatie op het randje van de reglementering is schering en inslag: Axa Bank¹⁴⁸, … ;

-oorlog: er is de oorlog in Oekraïne sinds 2022, die voor economische, politieke, financiële, vervoers-, toeleveringsonrust zorgt;

-pandemie: er zijn de nog uit-deinende gevolgen nog twee jaren Covid-19 op de economie, de samenleving;

-personeel: er is in alle sectoren een heksenjacht op nieuwe medewerkers aan de gang; er is gebrek aan personeel;

-privacy: veel banken kunnen blijkbaar de regelgeving rond privacy niet (altijd of (niet meer) perfect aan: ING België¹⁴⁹, Caixa Bank Spanje¹⁵⁰, Danske Bank Denemarken¹⁵¹, DSK Bank Bulgarije¹⁵², … ;

-rendabiliteitsproblemen bij nieuwe, digitale banken: smartphone-banken (NewB was er eigenlijk ook een) krijgen kritiek; de nochtans gigantisch groot geworden (Duitse) e-bank N-26¹⁵³ is anno 2021 ook nog steeds heel zwaar verlieslatend¹⁵⁴;

-rente: abnormaal zeer lage rentestanden sinds jaren en dus weinig marges voor banken (in 2022 komt daar verandering in);

-schuldgraad van de Belgische bevolking: de financiële schulden van de particulieren liep op tot 66,4 procent van wat de bevolking verdient in één jaar én sinds 2016 zitten we hiermee ruim boven het Europees gemiddelde¹⁵⁵; meer dan 284.000 Belgen konden in maart 2021 volgens de NBB minstens één lening niet terugbetalen zoals contractueel voorzien¹⁵⁶;

-technische problemen, informaticaproblemen & uitdagingen bij digitale en andere banken worden gemeld

a) niet langer volledig functioneren van de applicaties: o.a. bij N26 (2021¹⁵⁷), … ;

b) te strenge controlealgoritmen: o.a. bij N26 (2022¹⁵⁸), … ;

c) geen behoorlijk werkend back-up systeem bij Bank of Ireland (2021¹⁵⁹);

-vermogen van de Belgische bevolking: de Belgen hebben (zonder de waarde van auto’s of onroerend goed) op 30 juni 2021¹⁶⁰ een financieel vermogen van 1.506 miljard euro; dit is relatief evenwichtig verdeeld

a)17,2 % in beleggingsfondsen,

b)19,6 % in spaarrekeningen,

c)19,9 % in participaties in niet-beursgenoteerde ondernemingen

c)22,0 % in verzekeringen,

e)21,3 % varia;

-witwasproblemen & uitdagingen in en vrij stringent gereglementeerd kader, met als gevolg

a)soms ten onrechte geblokkeerde rekeningen volgens de klanten: bij N26¹⁶¹ in 2022¹⁶²,

b)vaak licht of zwaar op de vingers getikte en/of afgestrafte banken (soms met boetes tot 1 miljard euro) door toezichthouder en/of parket (alfabetisch): in België o.a. Degroof Petercam¹⁶³, ING België¹⁶⁴, Optima Bank¹⁶⁵, …; in Nederland o.a. ABN-AMRO¹⁶⁶, ING Bank¹⁶⁷, de coöperatieve Rabobank¹⁶⁸ (waarmee NewB samenwerkte voor de Goodpay Card), Robeco¹⁶⁹, Volksbank¹⁷⁰, … ; in de UK Natwest¹⁷¹, HSBC¹⁷², … ; in Duitsland o.a. Deutsche Bank¹⁷³, de digitale bank N21¹⁷⁴, ….; in Zweden Swedbank¹⁷⁵, …; in Zwitserland UBS¹⁷⁶, … ;

c) record aantal meldingen in België rond mogelijks witwassen van … 46.330 in 2021 of dus meer dan 5 meldingen elk kalender-uur zonder onderbreking¹⁷⁷;

d) recordacties en recordvangsten: in een recordoperatie in 2021 in 27 landen (waaronder ook België), Eurojust, Interpol, de Europese bankenfederatie EBF en de gemeenschap FinTech FinCrime Exchange en 400 banken werden op één dag 1.803 personen gearresteerd en 18.351 zogeheten “money mules” of geldezels geïdentificeerd¹⁷⁸;

-woningmarkt: de NBB voorspelt oververhitting en afkoelingsproblemen op de hypothecaire markt¹⁷⁹, problemen met niet-energie arm woningen¹⁸⁰, ….;

-wurg- en andere dodelijke kredieten: de blijvende praktijk van wurgkredieten (te hoogrentende kredieten die klanten de das omdoen) doteert bankiers terug de bijnaam aasgieren toe: in Nederland Crédit Agricole Groep¹⁸¹; niet-faire praktijken bij zogenaamd trackerkredieten¹⁸² brachten smaad en/of boetes op in de bankpraktijken van KBC Bank Ierland¹⁸³, Permanent TSB Ireland¹⁸⁴, … ;

-torenhoge inflatie komt eraan;

-… .

Moet er nog meer (drijf)zand zijn?

NewB en haar omgevingsdrijfzand?

56.Wat citeert NewB als omgevingsgevaar voor haarzelf en haar project?

Een: NewB citeert vaak de coronacrisis als vertragende factor voor succes¹⁸⁵. Corona had o.i. evenwel twee duidelijke dingen als zekerheid:

-het goldt voor elkeen;

-de booming business tijdens de coronacrisis was “business op afstand”!

Twee: de oorlog tussen Rusland en Okraïne. Wij citeren: “….Op 24 februari valt Rusland zijn buurlandOekraïne aan. …. Vrijwel meteen gaan olie- en gasprijzen flink omhoog, de inflatie neemt toe. Het vervolg van deze omwentelingen is moeilijk in te schatten. Zeker is dat ze veel onrust creëren en een invloed zullen hebben op het verdere verloop van 2022, ook voor NewB…”¹⁸⁶.

Facts & figures NewB

57.We geven voor een goed begrip de volgende kerndata mee over NewB.

Die zijn allemaal klein, heel klein.

Wij hebben geen data voor eind 2022.

En dat doet er niet meer toe: NewB stopt als bank al ruim voor eind 2022.

“Mooie liedjes duren niet lang”

58.Balanstotaal: hoe groot is het balanstotaal in mio euro’s per einde boekjaar?

Legenda: door ons afgeronde bedragen in mio euro

59.Passiva: waar komt het geld vandaan in mio euro’s per einde boekjaar?

Legenda: door ons afgeronde bedragen in mio euro;() =negatief

60.Activa: waar wordt het geld in geïnvesteerd in mio euro’s per einde boekjaar?

Legenda: door ons afgeronde bedragen in mio euro

61.V&W: hoe groot is het verlies in mio euro’s per einde boekjaar?

Legenda: door ons afgeronde bedragen in mio euro; () = negatieve bedragen

62.Producten (volume per einde boekjaar)

Legenda:
door ons afgeronde bedragen in mio euro

-=reglementair niet mogelijk

63.Producten en verkoop op het moment van de val

Klanten-, product- en verkoopaantallen van NewB volgens de pers²³⁹ per october 2022 (na 33 maanden banklicentie)

Passiva

         20.000 rekeningen²⁴⁰ of 20.000 rekeningklanten²⁴¹ of 20.000 bankklanten²⁴²

170.000.000 euro deposito’s²⁴³

Activa

            100-tal particuliere kredieten²⁴⁴

                3 (?) of enkele professionele kredieten²⁴⁵

20.000.000 euro kredieten²⁴⁶

Buiten balans verkocht

50.000.000 euro beleggingen²⁴⁷

       3.500 verkochte polissen²⁴⁸ of 4.000 klanten in verzekeringspolissen²⁴⁹

Legenda:
-u zal merken dat niet alle pers exact dezelfde nuances brengt bij de cijfers.

64.Sociaal (de staf)

Legenda:

door ons afgeronde cijfers

-=niet aanwezig of niet gevonden

NB = niet in het sociaal verslag ingevuld

NTB = niet te berekenen want er zijn data niet ingevuld in het sociaal verslag

Volgens de CEO bestond de staf eind 2022 uit ongeveer 50 mensen.

3 NewB: een bank?

NewB: een beperkte bank?

65. NewB heeft een licentie als bank/kredietinstelling. Maar: meerderen merken op dat het basisgamma producten van NewB a) erg beperkt en/of niet echt commerciëel agressief is en b) dat dat (minstens deels) bewust zou zijn.

66. Bruno Wattenbergh, specialist economie bij RTL stelt: “…Concernant les produits bancaires proposés, la gamme est fort limitée et NewB se refuse de faire du volume sur des produits à forte marge. Enfin, concernant les produits d’assurance, en partenariat avec un assureur français, ils ne décollent pas non plus, par manque d’agressivité commerciale.….” (juni 2022)²⁷⁰.

67.Pascal Paepen lijkt in juni 2022 volgens Bruzz te suggereren dat de “sens of urgency ontbreekt? Wij citeren: "…Ook is NewB volgens Paepen niet commercieel genoeg. "De bank heeft te weinig urgentie om geld te verdienen en zo weinig mogelijk verlies te lijden." ..”²⁷¹.

68.Ene Werner schrijft (juni 2022): “…terwijl er -voor zover ik zie- niet veel in de pipeline zit om werkelijk inkomsten te genereren...”²⁷².

69. Een Franstalige blogger schrijft: “…la liste « limitative » des possibilités de crédits qui est non seulement extrêmement restreinte ...”²⁷³.

NewB: wat doet het allemaal (nog) niet?

70.Om echt te weten wat een bank doet heb je vooral transparantie nodig rond …. wat ze (nog) niet doet en liefst ook van wat ze nooit zal doen. Hier concentreren we ons op de eerste lijst.

71.We vonden die lijst niet bij NewB (vb. in een FAQ: Waarvoor kunt u bij NewB nu nog niet terecht?).

72.In het geval van NewB is die lijst eind 2022 nochtans gigantisch lang.

73.We zagen ook geen masterplan met fases om wat wanneer op te vullen.

74.We vergelijken het met Triodos en met de banksector.

NewB producten/diensten per midden 2022
Triodos producten/diensten per midden 2022
Banksector producten/diensten opsomming 2022²⁷⁴

Passiefproducten

Giro

Betaalkaart, debet

Betalen via Payconiq

Sparen, niet

gereglementeerd

EIgen aandelen

Giro (alleen professionelen)

Sparen

Certificaten van (groepseigen) aandelen

Termijnrekeningen

Specifieke jongerenproducten en

diensten

Giro

Betaalkaart, debet

Betalen via Payconiq

Sparen, gereglementeerd

Eigen aandelen

Termijnrekeningen

Specifieke jongerenproducten en diensten

Giro en kaart andere deviezen

Sparen, niet gereglementeerd

Actiefproducten

Kredieten KMO, groen

Kredieten particulieren,

groene transitie

Kredieten KMO, groen, sociaal, cultureel

Kredieten particulieren, groene transitie

Woonkredieten, groene

Kredieten KMO, groen

Kredieten particulieren, groene transitie

Kredieten KMO, gewoon

-roerend

-onroerend

Kredieten particulieren, gewoon

-roerend

-onroerend

Leasing

Factoring

Trade finance

Syndicatieleningen

Lombardleningen

Studieleningen

Vestigingsleningen

Uitbreidingsleningen

Overbruggingsleningen

Buiten balans producten

Verzekeringen

-kaartverzekeringen

-autoverzekeringen

-woningverzekeringen

-fietsverzekeringen

-burgerlijke

aanspraklijkheid

Verzekeringen

-

Verzekeringen

-kaartverzekeringen

-autoverzekeringen

-woningverzekeringen

-fietsverzekeringen

-bromfietsverzekeringen

-vrachtwagenverzekeringen

-industriële verzekeringen

-informaticaverzekeringen

-uitvaartverzekeringen

-fraudeverzekeringen

-productaansprakelijkheid

-groepsverzekeringen

-boot- en yachtverzekringen

-burgerlijke aansprakelijkheid

-bestuurdersaansprakelijkheid

-ondernemingsaansprakelijkheid

-BA-uitbating

-annulatieverzekering

-objectieve aansprakelijkheid band e.a.

-levens- en overlijdens verzekeringen

-invaliditeitsverzekeringen

-privé-ongevallenverzekering

-arbeidsongevallenverzekering

-reis- en bijstandsverzekeringen

-schuldsaldoverzekeringen

-dierenverzekeringen

-gewaarborgd inkomen

-kunst- en collectieverzekeringen

Beleggingen

-3 gemengde fondsen

Beleggingen

-3 gemengde fondsen

-fonds, aandelen, wereldwijd, innovatieve small cap & mid cap

-fonds, aandelen, wereldwijd, large cap

-fonds, obligaties met impact, wereldwijd

-fonds, aandelen, wereldwijd, future generations small cap & mid cap

Beleggingen

-gemengde fondsen

-thesauriefondsen

-aandelenfondsen

-microkredietfondsen

-obligatiefondsen

-sectorfondsen

-regionale fondsen

-pensioenfondsen

-opties

-futures

-overheidspapier

-aandelen van derden, op beurs

-aandelen van derden, buiten beurs

-obligaties van derden, op beurs

-obligaties van derden, buiten beurs

Bankgaranties

-

Bankgaranties

-

Bankgaranties

-gewone bankgaranties

-huurwaarborggarantie

-garantie à la première demande

-Wet Breyne

Betalingen

-wisseldiensten

Varia

-vermogensbeheer via fondsen

-private banking

Varia

-vermogensplanning & optimalisatie & vermogensbeheer via fondsen & private banking

-beleggingsadvies

-M&A-begeleiding

-beursintroductiebegeleiding

-begeleiding van familiale ondernemingen & stichtingstructuren

-herstructureringsbegeleiding

-emissiebegeleiding voor obligaties (gewone, overheid, groene, sociale)

-waardebepalingen van ondernemingen

-prepaidkaarten

-geschenkkaarten

-kredietkaarten

-crowdfunding

-…..

Convenience

e-banking
e-banking
e-banking

Safes voor waardepapieren

Safes voor waardevolle goederen

Zoomit

Videoconferencing

Kantoren & loketten & Meetingrooms in het land

KMO-gespecialiseerde kantoren

Non-profit center

Social economy center

Uitrekselprinters

Terminals voor geldafhaling

Terminals voor geldstorting

Terminals voor bankverrichtingen

European Payment Initiative²⁷⁵

Diensten via krantenwinkels

Diensten via postkantoren

DIensten en teksten in het Duits

…

75. Dit is transparantie: je ziet expliciet en geholpen ook wat je niet krijgt en het wordt duidelijk.

Conclusie: de weg naar een “bank”, een “echte” volle “bank” is nog …. gigantisch lang.

NewB: bank voor de burger?

76.Voor het grootste gedeelte van de service in de rechterkolom moet …. je dus gewoon elders naar toe; vb. aankoop en kleine opfrissing van een oud appartement, aankoop van een tweedehandsdieselwagen van 4 jaar oud, financiering van de lening voor de studies van je zoon in Ierland, kopen van individuele duurzame aandelen, crowdfunding, vzw-obligaties, sociale obligaties, groene obligaties, overheidsobligaties, bankgaranties, exportkredieten, annulatieverzekeringen, aansprakelijkheidsverzekeringen voor non-profit, ….

Newb had vaak als slogan “een bank voor de burger”. Als je evenwel hierboven kijkt weet je nu pas echt

-dat de burger bij NewB vooralsnog weinig producten krijgt in 2021 én 2022: verzekeringen (maar die bestonden ook als NewB alleen verzekeringsagent was), twee rekeningen, drie fondsvariaties en een kaart?

-dat de burger voor 85%, de vzw voor 95 % en de kmo voor 97 % elders moet zijn.

De burger was er in deze eerste periode dus vooral voor de bank i.p.v. de bank voor de burger?!

NewB: bank van en voor de coöperanten?

77.NewB heeft als een van zijn basislogans: één (coöperatieve) bank van en voor de coöperanten²⁷⁶.

78.Mutatis mutandis geldt onze conclusie van hierboven voor de burger ook voor de coöperant:

-de coöperant moest volgens het business plan een rekening met kaart en verzekeringen kopen; dat had hij evenwel al (elders);

-anders komt het overleven van de bank in gevaar!

De coöperant was er in deze eerste periode dus vooral voor de bank i.p.v. de bank voor de burger?!

Had het anders gekund?

79.Ja, maar had het anders gekund? Ja dat kon: ettelijke diensten kunnen in België aangeboden in betalingsverkeer, kredieten, crowdfunding, beleggingen, zonder ….bank te zijn, zonder veel kapitaal.

80.Maar zoals NewB het stelde in juni 2019: “…. onze prioriteit is het vervullen van de primaire wens van onze coöperanten: het oprichten van een coöperatieve, ethische en duurzame bank in België….”²⁷⁷.

81.Kregen de cöperanten dan de keuze tussen:

-direct of sneller een bank met weinig producten, veel kapitaal, hoge intensieve vereiste afname door de coöperanten, hoog risico,

-of een ruimere aanloop met minder kapitaal, meer producten en een latere minder risicovol-le bankcreatie doch met bewezen volumes en coöperanten appetijt?

Wanneer was dat? Juist, in 2014²⁷⁸; men paste er zelfs de statuten voor aan.

Wat besliste men toen? De gefaseerde aanpak …..

82.In 2019 ging die al of terug op de schop voor een bank met …. weinig producten en heel veel kapitaal en zelfs veel te weinig kapitaal?

Vele van de te onderzoeken pistes kwamen blijkbaar niet meer aan bod in die vijf jaren?

De AV springt dan wildenthousiast op het (enige) alternatief dat wordt geboden: een piepkleine bank, finaal.

83.Besefte de AV op dat moment dat die bank in ruil voor 50 miljoen risicokapitaal

-weinig of niks praktisch zou bieden de volgende 5 jaren en dus een bank zou zijn rato van 5 % van wat een bank kan doen en dus 95 % niet zou bieden?

-zou bieden wat men in België gemakkelijk met veel minder kapitaal, zonder bankstatuut kon doen, zoals de vele alternatieven al bewezen? En zoals NewB blijkbaar in dec. 22 wil bewijzen?

-weinig of niks zou bieden van wat Triodos en VDK samen al niet boden (op het cöoperatief karakter na) tenzij misschien een vnl. Franstalig(e) alternatief of complementaire instelling?

NewB: wat doet het allemaal nooit?

84.Om echt te weten wat een bank doet heb je vooral transparantie nodig rond …. wat ze (nog) niet doet en liefst ook van wat ze nooit zal doen.

Hier concentreren we ons op deze tweede lijst.

85.Volgens een topman van NewB (Bayot) is alles duidelijk sinds het charter (onze cursivering)"….Nous avons décidé de faire le pari d’être éthique et durable. On est démocratique, durable c’est juste un concept après il faut voir pratiquement ce que cela signifie, et donc qui décide, ce sont les clients coopérateurs. On vient de faire voter en assemblée générale au mois de juin la charte d’investissement qui indique les critères précis que l’on souhaite voir respectés aussi bien pour les investissements que pour les crédits de New B….”²⁷⁹.

Wij gaan eens kijken hoe duidelijk die zijn rond uitsluitingen.

86.We vonden zulke lijst niet (exhaustief, volledig, duidelijk, gemakkelijk vindbaar? …) openlijk en eenvoudig bij NewB op één plaats, zoals

vb. in een FAQ: Waarvoor kan u bij NewB nooit terecht?

Vb. in een FAQ: wat is de uitsluitingslijst van NewB?

Vb.in een bedrijfsfilmpje: 66 verboden terreinen voor NewB?

Vb. in een bedijfspolicynota: uitsluitingsbeleid van NewB?

87.We pogen er dus zelf concreet een samen te stellen.

88.Analyse I: de beloften

Analyse I: Wat doet NewB als bank allemaal in principe nooit

volgens haar eigen teksten en beloften (analyse per augustus 2022)

-ofwel op haar site, sociale media?

-ofwel op sites van aandeelhouders?

-ofwel volgens haar directie en/of bestuur in de pers of publicaties (los van de NewB sit(es))?

We bekijken hier dus alles wat “niet formeel, inofficiëel” is aangekondigd (dus ook niet het Handvest of de MVI-regels of …..)

Type bron

I Algemeen: praktijken (alfabetisch)

II Activa

Alles wat schadelijk is (“garantie hierop”)
Manpers²⁸⁰

Alle bedrijven en producten die de planeet of de mensen schaden
Manpers²⁸¹

Sectoren of bedrijven financieren die schadelijk zijn voor mens, dier of planeet.
Manpers²⁸²

Doodstrafuitvoerende staten
NewBsite²⁸³

Fossiele brandstoffen
Fossiele energie
Fossele energiebronnen
Fossiele industrie
Fossiele brandstofindustrie
Bestpers²⁸⁴ & Anders²⁸⁵ &
Manpers²⁸⁶
Vennsite²⁸⁷ & Manpers²⁸⁸
NewBsite²⁸⁹
Bestpers²⁹⁰
Anders²⁹¹

Industriële landbouw
Bestpers²⁹²

Intensieve veeteelt
Bestpers²⁹³

Kinderarbeid
Bestpers²⁹⁴ & Anders²⁹⁵

Mensenrechtenschendende bedrijven
Vennsite²⁹⁶

Niet-duurzame dingen
Manpers²⁹⁷

Niet-duurzame doeleinden
Anders²⁹⁸ & Manpers²⁹⁹

Niet-duurzame energie
Bestpers³⁰⁰

Olieindustrie
Anders³⁰¹ & Manpers³⁰²

Ontbossing
Anders³⁰³ & Manpers³⁰⁴

Staten die klimaatakkoord Parijs niet hebben geratificeerd
NewBsite³⁰⁵

Vervuilende industrie
Bestpers³⁰⁶

Vervuiling van milieu
Manpers³⁰⁷

Wapenindustrie
Anders³⁰⁸ & Manpers³⁰⁹

Wapens
NewBsite³¹⁰ & Manpers³¹¹ & Bestpers³¹² & Anders³¹³

Zwarte lijst van Financité, samengesteld op basis van verschillende openbare lijsten rond vijf verschillende aspecten (mensen- en burgerrechten, sociale, ecologische en bestuurlijke aspecten)
NewBsite³¹⁴

Zwart lijst van sectoren
Bestpers³¹⁵

V Passiva (alfabetisch)

Verdacht geld
Anders³¹⁶ & Manpers³¹⁷

Legende:

Eigen samenstelling 2022, zonder gegarandeerde exhaustiviteit inzake bronnen en in zake opsomming

Zo de melding van een verbod voor activa geen beperking bevat op het verbod brachten we het in alle catorieën activa in.

NewBsite = site van NewB of sociale media van NewB

Vennsite = site van vennoot van NewB of sociale media van vennoot van NewB

Manpers = verwoording door de pers van een uitspraak door een lid van het bestuur of van het management

Bestpers = verwoording & publicatie rechtstreeks door een lid van het bestuur of van het management

Anders = andere bron dan de eerste drie hierboven én anders dan het Handvest van NewB vb. advertenties op Google.

Wat is onze conclusie op basis van de niet-officiële teksten?

Er is veel gezegd, erg breed zelfs vaak met nuances geformuleerd.

We zoeken verder.

89.Analyse II: de formele engagementen

Analyse II: Wat doet NewB als bank allemaal in principe nooit volgens haar eigen teksten en beloften

-in het charter dd 21 november 2020,

-in de aandelenprospectus van 2019 dd 25 oktober 2019

-in de nota Regels voor maatschappelijk verantwoord beleggen van NewB

(analyse per augustus 2022)?

Type bron

I Algemeen: praktijken (alfabetisch)

Betrokkenheid bij belastingontwijking
HV Principe 107

Bonussen of vergoedingen voor medewerkers gelinkt aan verkoopsdoeleinden of gelijkwaardig
HV Principe 101

Discriminerende reclame
HV Principe 41

Discriminatie, in welke vorm ook op basis van 19 bij de wet bepaalde “beschermde criteria”
HV Thema 15 Intro

Fiscale optimalisatie als enig of voornaamste doel
HV Princpe 106

Inbreuken op internationale conventies/verdragen die België heeft geratificeerd op het vlak van
-mensenechten en burgerrechten,
-het arbeidsrecht
-het milieu
-goed bestuur
HV Princpe 111

Ondersteuning van belastingontwijking
HV Principe 107

Opdringerige reclame
HV Principe 41

Salariswagens voor medewerkers
HV Principe 79

Seksistische reclame
HV Principe 41

Speculatie
HV Principe 19 Prospectus p.26/192

Stereotyperende reclame
HV Principe 41

II Activa = eigen investeringen in eigen financiële portefeuille (alfabetisch)

Bewapening
HV Principe 66

Fossiele brandstoffen
HV Principe 66

Investeringen die verboden zijn in het kader van de regels rond maatschappelijk verantwoord investeren
HV Principe 67

Investeringen in
-staten,
-regio’s of
-ondernemingen
HV Principe 66 & 69

die
-de mensenrechten schenden, of
-de bescherming van de planeet tegenwerken.

Investeringen genoemd op zwarte lijst van Financité asbl
HV Principe 66

Gestructureerde producten
Prospectus p.65/192

Aandelen
Prospectus p.65/192

III Financiële effecten die zijn opgenomen in de beleggingsportefeuille van NewB (beheer van het liquiditeitsoverschot voor eigen rekening) en in de beleggingsfondsen die door NewB worden verdeeld, in de vorm van bankproducten of verzekeringen

2. Regels voor de staten (en andere overheden)(alfabetisch)

-Akkoorden van Parijs NewB wil niet beleggen in financiële effecten uitgegeven door staten die de akkoorden van Parijs niet hebben goedgekeurd

-Belastingparadijs NewB sluit staten die opgenomen zijn in de lijst van niet-coöperatieve staten en gebieden van de Europese Unie uit van haar beleggingsuniversum. De mogelijkheid om andere indicatoren te gebruiken (effectieve belastingvoet, Corporate Tax Haven Index van het Tax Justice Network) om de fiscale houding van de betrokken staten te beoordelen, wordt nog onderzocht.

-Corruptie NewB sluit staten die volgens evaluaties van internationale of niet-gouvernementele organisaties een hoge corruptiegraad hebben uit van haar universum.

-Mensenrechten NewB sluit staten waar de mensenrechten geschonden worden uit van haar beleggingsuniversum. Er wordt rekening gehouden met het risico op slavernij, dwangarbeid of genocide in die staten alsook aanklachten inzake mensenrechten gedaan door internationale of niet-gouvernementele organisaties. Staten die de doodstraf toepassen, worden eveneens uitgesloten.

-Rechten van werknemers NewB sluit staten die werknemers niet respecteren uit van het beleggingsuniversum. Bij de beoordeling van dit criterium wordt rekening gehouden met verschillende elementen: bekrachtiging van de verschillende soorten overeenkomsten van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), klachten van de commissie van deskundigen van de IAO met betrekking tot de toepassing van de overeenkomsten, indicatoren betreffende de vrijheid van vereniging in de betrokken staat of met betrekking tot kinderarbeid.

-Vrede en vrijheden NewB sluit staten die onderworpen zijn aan internationale sancties van de Europese Unie uit van haar universum. Het gebruik van indexen uitgegeven door internationale organisaties wordt onderzocht.
RMVB, p. 6-7

Transversale criteria voor ondernemingen

Biodiversiteit Voor ondernemingen die actief zijn in sectoren die worden gekenmerkt door een aanzienlijke impact op de biodiversiteit sluit NewB ondernemingen die geen maatregelen nemen om die impact te beperken of wanneer die impact de vorm aanneemt van negatieve effecten op beschermde diersoorten of natuurgebieden uit van haar universum. Bovendien moeten ondernemingen waarvan de activiteiten betrekking hebben op bedreigde dier- of plantensoorten een duurzaam aankoopbeleid voeren.

Ontbossing NewB sluit ondernemingen die betrokken zijn in illegale ontbossingsactiviteiten, controversiële of nietgecertificeerde bosbouwondernemingen uit van haar universum. Voor ondernemingen die actief zijn in sectoren die gekenmerkt worden door een grootschalig gebruik van papier en houtproducten beschikt NewB over een uitsluitingscriterium op basis van de prevalentie van de grondstoffen die afkomstig zijn van milieuverantwoorde bronnen en met respect voor de rechten van de lokale en inheemse gemeenschappen. Voor uitsluitingen met betrekking tot het probleem van ontbossing in de landbouwsector: zie de uitsluitingen van de sector ‘Voedingsmiddelen’.

Water NewB wil niet beleggen in ondernemingen die actief zijn in sectoren die worden gekenmerkt door een groot waterverbruik zonder actieplan om het zoetwaterverbruik in al hun activiteiten te beperken. Ondernemingen die activiteiten opstarten die in concurrentie staan met de waterbehoeften van lokale gemeenschappen in gebieden met waterschaarste, worden eveneens uitgesloten.

Dierenwelzijn NewB sluit entiteiten die actief zijn in de productie van niet-medische producten die getest zijn op dieren of medische/farmaceutische producten die getest zijn op dieren zonder ethische maatregelen, communicatie en transparantie uit van haar universum. NewB sluit entiteiten die actief zijn in het gevangen nemen of houden van dieren voor hun vacht of huid en de productie en verkoop van producten op basis van pels of speciaal leer uit van haar universum.
Tot slot sluit NewB entiteiten die actief zijn in ontspanningsactiviteiten waarbij wilde dieren betrokken zijn of waarbij dieren worden verwond (circussen en andere spektakels met wilde dieren, dolfinaria, wandelingen op olifanten, dierengevechten, enz.) of pedagogische activiteiten of natuurbeschermingsactiviteiten waarbij wilde dieren betrokken worden zonder garanties voor het welzijn van die dieren uit van haar universum. Voor uitzonderingen inzake dierenwelzijn in verband met intensieve veehouderij, visserij of de voedingssector in het algemeen: zie de uitzonderingen van de sectoren voedingsmiddelen en visserij.

Genetisch gemodificeerde organismen NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de genetische modificatie van planten (zaden en gewassen) en andere organismen die bedoeld zijn voor de landbouw of menselijke consumptie uit van haar universum.

Mensenrechten Voor ondernemingen die actief zijn (of die in hun bevoorradingsketen samenwerken met actieve ondernemingen) in sectoren gekenmerkt door een verhoogd risico op schending van de mensenrechten, sluit NewB ondernemingen die niet aantonen dat ze de nodige maatregelen hebben genomen om schendingen van de mensenrechten te voorkomen uit van haar universum. Ondernemingen worden eveneens uitgesloten wanneer ze (of de ondernemingen waarmee ze samenwerken) geen conflicten voorkomen met betrekking tot eigendomsrechten en die eigenaar worden van natuurlijke hulpbronnen zonder echt overleg met de lokale gemeenschappen en autoriteiten, en die geen vrijwillige, voorafgaande en geïnformeerde toestemming hebben verkregen van de (traditionele) gebruikers van die gronden. Zijn eveneens uitgesloten: entiteiten die derden tewerkstellen of ermee samenwerken die inbreuken plegen op de burgerlijke en politieke rechten. Ondernemingen die weigeren de fundamentele behoeften van personen te erkennen, worden eveneens uitgesloten van het beleggingsuniversum van NewB.

Rechten van werknemers NewB wil niet beleggen in financiële effecten uitgegeven door entiteiten die werknemers niet respecteren. Om ondernemingen te beoordelen op dat criterium worden verschillende elementen in aanmerking genomen: schending van internationale overeenkomsten en fundamentele rechten van werknemers, invoering van specifieke maatregelen om de naleving van de rechten van werknemers te garanderen, wanneer de onderneming actief is in een sector gekenmerkt door frequente overtredingen van de rechten van werknemers, controle van de ondernemingen op hun onderaannemings- en bevoorradingsketen.

Gendergelijkheid NewB wil ondernemingen die geen oog hebben voor diversiteitskwesties, in het bijzonder op het vlak van gendergelijkheid, uitsluiten van haar beleggingsuniversum. De concrete elementen waarmee rekening zal worden gehouden om dat criterium toe te passen, worden nog onderzocht.

Fiscaliteit, boekhouding en vergoedingen Ondernemingen die geregistreerd of opgericht zijn of waarvan de maatschappelijke zetel is gevestigd in een belastingparadijs (lijst van niet-coöperatieve landen en gebieden) zijn uitgesloten van het MVB. De betrokkenheid van de ondernemingen in controverses die verband houden met belastingontduiking, boekhoudkundige onregelmatigheden of loongeschillen zijn elementen waarmee ook rekening wordt gehouden in de analyse van de ondernemingen en in de criteria voor uitsluiting van ondernemingen uit het universum (zie ook het punt in verband het beheer van de controverses).

Corruptie NewB wil ondernemingen financieren die de corruptierisico’s waaraan ze zijn blootgesteld correct beheren naargelang de sector waarin ze actief zijn. Ondernemingen die blootgesteld zijn aan een verhoogd risico op corruptie, moeten een beleid ter zake hebben. Bovendien sluit NewB ondernemingen die betrokken zijn bij controversen inzake corruptie, naargelang de ernst van die controversen, uit.

Eerlijke verdeling van rijkdommen en financialisering NewB wil de financialisering van ondernemingen niet bevorderen, dat wil zeggen de neiging van ondernemingen om te streven naar verrijking van de aandeelhouder ten koste van een ondernemingsproject dat nuttig is voor de samenleving en een eerlijke verdeling van de toegevoegde waarde tussen kapitaal en arbeid. Daarom sluit NewB bepaalde ondernemingen uit, rekening houdend met de volgende elementen: aandeel van de inkomsten uit financiële beleggingsinkomsten (dividenden, rente, enz.), neiging om de externe groei te bevorderen ten nadele van de interne groei, loondruk.
RMVB, p. 7-9

Sector Fossiele energie

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in fossiele energie (aardolie, gas of steenkool, al dan niet conventioneel) uit van haar universum. De activiteiten inzake productie of winning van fossiele brandstoffen, productie van elektriciteit via die brandstoffen, distributie van die brandstoffen, productie of verkoop van elementen die specifiek gewijd zijn aan de winning van die brandstoffen worden in aanmerking genomen in de evaluatie van de ondernemingen voor dat criterium.
RMVB, p. 9

Sector kernenergie

NewB sluit ondernemingen uit die actief zijn in de productie van kernenergie of in activiteiten die noodzakelijk gepaard gaan met de productie van kernenergie, zoals de winning van uranium, raffinage, conversie en verrijking van uranium, de productie van kernbrandstoffen, de bouw van kernreactoren, de verwerking van gebruikte kernbrandstoffen, de ontmanteling van kerncentrales, het beheer van radioactief afval (transport en opslag), enz.
RMVB, p. 9

Andere energiesectoren

Andere soorten energie NewB past uitsluitingscriteria toe voor ondernemingen die actief zijn in de productie van hydro-elektriciteit en in de productie van elektriciteit of brandstoffen op basis van biomassa. Het betreft technische domeinen en de precieze normen waaraan ondernemingen moeten voldoen, moeten nog worden geconsolideerd. Er wordt ook onderzocht of er een criterium voor de productie van fotovoltaïsche energie moet worden gehanteerd.
RMVB, p. 9

Sectoren met een hoge energie-intensiteit

Voor ondernemingen die actief zijn in sectoren gekenmerkt door zeer hoge emissies wil NewB bijkomende waarschuwingen voorzien. Er worden nog verschillende criteria onderzocht, zoals: afstemming met de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs, transparantie over de hoeveelheid uitgestoten CO2- equivalent en over het beheer van die emissies, invoering van streefcijfers voor de vermindering van die emissies, enz.
RMVB, p. 10

Sector mijnbouw

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de ontginning van metalen of mineralen uit van haar universum, tenzij die ondernemingen de best practices inzake beheer van milieu- en sociale risico’s hebben ingevoerd. De controle die die ondernemingen uitoefenen wat betreft de naleving van de sociale en milieunormen door hun leveranciers is een aandachtspunt in de evaluatie. Voor ontginningsactiviteiten die verband houden met de productie van fossiele of kernenergie: zie respectievelijk de punten ‘fossiele brandstoffen en fossiele energie’ en ‘kernenergie’.
RMVB, p. 10

Sector verwerkende industrie

Voor de verwerkende industrie wordt de invoering van uitsluitingscriteria onderzocht voor ondernemingen die op grote schaal plastic moeten produceren of gebruiken. Er worden ook criteria vastgelegd voor de textielindustrie.
RMVB, p. 10

Sector agrochemie, pesticiden en gevaarlijke stoffen

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de productie of verkoop van chemische producten waarvoor beperkingen gelden krachtens internationale akkoorden, controversiële chemische producten en pesticiden uit van haar universum. De naleving van de internationale akkoorden inzake productie en gebruik van gevaarlijke stoffen en de handel in chemische producten en chemisch afval wordt ook in aanmerking genomen in de evaluatie van de ondernemingen.
RMVB, p. 10

Sector landbouw

NewB sluit ondernemingen uit wanneer ze bepaalde normen die gelden voor de gewassen die ze telen, niet naleven (bijvoorbeeld: soja, palmolie, katoen, enz.) Ondernemingen die producten gebruiken die afkomstig zijn uit die gewassen moeten ook zorgen voor een verantwoorde bevoorrading.
RMVB, p. 10

Sector veeteelt

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in intensieve veehouderij of in andere controversiële vormen van veeteelt (batterijkippen, enz.) uit van haar universum. Ondernemingen die diensten verlenen die specifiek gericht zijn op intensieve veehouderij (uitrusting, vervoer, slachting, enz.) zijn eveneens uitgesloten. NewB onderzoekt momenteel de mogelijkheid om criteria op te nemen, met name op het vlak van dierenwelzijn, voor ondernemingen die in het kader van hun activiteiten mogelijk producten afkomstig van de intensieve veehouderij gebruiken.
RMVB, p. 10

Sector visserij

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de visserij, verwerking of verkoop van visvangst uit van haar universum wanneer die ondernemingen gebruikmaken van controversiële vismethodes (trawlers, ontvinnen van haaien, enz.) of wanneer de activiteiten van die ondernemingen betrekking hebben op bedreigde soorten. Bij de evaluatie van de ondernemingen wordt ook rekening gehouden met de naleving van internationale normen en akkoorden die op die sector van toepassing zijn.
RMVB, p. 11

Sector voeding

NewB sluit ondernemingen die dranken of voedingsmiddelen met toegevoegde suikers en/of een hoog vetof zoutgehalte produceren zonder strategie voor het verbeteren van de voedingswaarde van hun producten en het promoten van een gezonde levenswijze (bijvoorbeeld via een transparant voedingsbeleid of duidelijke etikettering) uit van haar universum. Opmerking: voor kleinere ondernemingen die een logica toepassen ter bevordering van de lokale/sociale economie kunnen de uitsluitingscriteria in verband met die activiteitensector anders worden toegepast (proportionaliteitsbeginsel).
RMVB, p. 11

Sector wapens

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de productie van wapens of sleutelonderdelen bij de samenstelling van wapens uit van haar universum. Hiermee worden alle soorten wapens, controversieel of niet-controversieel, bedoeld. NewB sluit entiteiten die participeren in de financiering van de productie of de verkoop van nietconventionele wapens (landmijnen, clusterbommen, autonome dodelijke wapens, nucleaire wapens, chemische of biologische wapens) door het bezit van aandelen en/of obligaties, of door kredieten toe te kennen aan ondernemingen die actief zijn in dat type activiteit uit van haar universum. Anderzijds sluit NewB entiteiten uit die participeren in de financiering van de productie of verkoop van wapens (van alle soorten, met inbegrip van sleutelonderdelen die worden gebruikt bij de samenstelling van wapens) wanneer die entiteiten voor eigen rekening een aanzienlijke financiële participatie (in verhouding tot de volledige portefeuille of de totale waarde van participaties van de entiteit in kwestie) hebben in ondernemingen die actief zijn in dit soort activiteiten.
RMVB, p. 11

Sector tabak

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de tabaksector uit van haar universum. De activiteiten die in aanmerking worden genomen voor de beoordeling van ondernemingen op basis van dit criterium zijn de productie van tabak of tabaksproducten, de verkoop van tabak of tabaksproducten als hoofdactiviteit en de productie van nevenproducten zoals verpakkings- en bewerkingsmachines, filters, blaadjes, enz.
RMVB, p. 11

Sector alcohol

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de productie of de verkoop van alcohol als hoofdactiviteit zonder maatregelen te hebben genomen ter voorkoming van de verkoop en de promotie van alcoholische producten bij minderjarigen, het gebruik van alcohol achter het stuur en overmatig alcoholgebruik.57 Opmerking: voor kleinere ondernemingen die een logica toepassen ter bevordering van de lokale/sociale economie zouden kunnen de criteria in verband met die activiteitensector anders worden toegepast (proportionaliteitsbeginsel).
RMVB, p. 11

Sector porno

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de pornosector uit van haar universum. De activiteiten waarmee rekening wordt gehouden om de ondernemingen te beoordelen op dit criterium zijn de productie, het ontwerpen of de distributie van pornografisch materiaal, het verlenen of vergemakkelijken van toegang tot seksuele diensten en het aanbieden van internetverbinding zonder maatregelen om rekening te houden met de risico’s op blootstelling van minderjarigen aan pornografie en het voorkomen van de verspreiding van illegale porno (pedopornografie bijvoorbeeld).
RMVB, p. 12

Sector gokken

NewB sluit ondernemingen die actief zijn in de sector van de kansspelen uit van haar universum. De activiteiten waarmee rekening wordt gehouden om de ondernemingen te beoordelen voor dit criterium zijn de productie en gebruik van machines voor kansspelen, de organisatie en de distributie van kansspelen, inclusief online.
RMVB, p. 12

Sector farmacie

NewB financiert geen entiteiten die een commercieel beleid voeren dat erin bestaat de distributie van bepaalde geneesmiddelen tot een minderheid te beperken, waardoor de meest kwetsbaren (personen en regio’s in de wereld) worden uitgesloten.
RMVB, p. 12

Sector bank en verzekeringen

NewB sluit ondernemingen die bank- of verzekeringsactiviteiten als hoofdactiviteit hebben uit van haar universum, tenzij de ondernemingen die in die sector actief zijn, kunnen aantonen dat hun doelstellingen en hun waarden vergelijkbaar zijn met die van NewB (microfinancieringsinstellingen, ethische banken, enz.).
RMVB, p. 12

Ondernemingen die ernstige controverses opwekken

Naast de transversale en sectorale uitsluitingscriteria wordt een onderneming eveneens uitgesloten van het beleggingsuniversum van NewB wanneer ze ernstige controverses opwekt op het vlak van haar milieu- en sociale of governance-impact door haar manier van werken, haar producten of haar diensten. De analyse van controverses is gebeurt in overeenstemming met internationale normen zoals de VNverklaring van de rechten van de mens, de IAO-verklaring inzake fundamentele beginselen en rechten met betrekking tot werk en het Global Compact van de VN.

Er komen vijf thema’s aan bod (waarvan drie voor de sociale pijler):
-milieu: biodiversiteit, bodemgebruik, afvalbeheer, waterschaarste, enz.,
-klanten: gegevensbeveiliging, productkwaliteit en -veiligheid, concurrentiebeperkende praktijken, enz.,
-mensenrechten en rechten van gemeenschappen: impact op lokale gemeenschappen, respect voor mensenrechten, burgerlijke vrijheden, enz.
-arbeidsrechten en de toeleveringsketen: gezondheid en veiligheid, vakbonden en collectieve onderhandelingen, discriminatie, kinderarbeid, enz.,
-governance: corruptie, fraude, enz..

.
RMVB, p. 12 & 13

Ondernemingen en staten die op de zwarte lijst staan van Réseau Financité asbl

Dit is het resultaat van een compilatie van verschillende zwarte lijsten gepubliceerd door betrouwbare instellingen en ze bevat de emittenten waarvoor er ernstige aanwijzingen bestaan dat zij zich als dader, mededader of medeplichtige schuldig maken aan of voordeel halen uit daarin vermelde handelingen die verboden zijn door de door België geratificeerde internationale verdragen op humanitair, burgerlijk, sociaal, ecologisch en governancevlak
RMVB, p. 13

IV Activa = Kredietverlening (alfabetisch)

Anders dan “…voorzichtig in het toekennen van kredieten…”
HV Thema 9, intro

Afwezigheid van schriftelijke en gemotiveerde analyse bij een krediet
HV Principe 55

Manipulatie van een weigering naar een toekenning van een krediet
HV Principe 55

A Kredieten dienen bij particulieren alleen
-voor groene energie
-voor verbetering energetische prestaties
-voor aankoop voertuig zachte mobiliteit
B Kredieten dienen bij particulieren alleen
-voor energietransitieprojecten
--voor prefinanciering van toegekende subsidies voor energieverbeteringen.
C Alleen klanten met projecten die impact hebben op mensen in nood in sociale kwesties
HV Principe 61

HV Principe 61

HV Principe 62

V Activa = buiten kredietverlening III én buiten II = participaties

Overtredingen van de statuten
HV Principe 74

VI Passiva (alfabetisch)

Anders dan financiering “door haar cooperanten (kapitaal) en klanten (deposito’s)”
HV Principe 21

Anders dan …“stabiele financiering”
HV Principe 21

Het geld van de giro’s zal niet belegd in “wapens”
Prospectus p.38 &39/192

Het geld van de giro’s zal niet belegd in “fossiele energiebronnen”
Prospectus p.38 & 39/192

Legende: eigen samenstelling 2022 zonder gegarandeerde exhaustiviteit inzake bronnen en in zake opsomming

RMVB = Regels voor maatschappelijk verantwoord beleggen van NewB

HV = NewB, Handvest, Goedgekeurd door de algemene vergadering van 21 november 2020

Prospectus = NewB SCE Kruidtuinstraat 75. 1210 Sint-Joost-ten-Node, België BTW BE 0836.324.003 - RPR Brussel EU-groeiprospectus betreffende de openbare aanbieding van Deelbewijzen De openbare aanbieding loopt van vrijdag 25/10/2019 veertien uur en wordt ten laatste, behoudens vervroegde afsluiting, op woensdag 27/11/2019 middernacht afgesloten. Het Aanbod van categorie A- en B-Deelbewijzen in het kader van dit Prospectus is beperkt tot België. Het minimumbedrag van het Aanbod is 30.000.000 € verminderd met het totale bedrag van alle inschrijvingen in de Deelbewijzen van categorie C die volledig volstort zijn en die niet het voorwerp uitmaken van dit Aanbod, en het maximale bedrag van het Aanbod bedraagt 35.000.000 €, verminderd met het globale bedrag van alle inschrijvingen in de Deelbewijzen van categorie C die niet het voorwerp uitmaken van dit Aanbod en die volledig volstort zijn.

(25/10/2019)

Dit is een (quick&dirty) “uitsluitingslijst”, die we zelf maakten (“samenraapten”) op basis van die bronnen.

Dat is best …. een ellenlange lijst.

90.Vanuit de waarde transparantie hadden we verwacht die iets

-duidelijker,

-transparanter,

-congruenter,

-en vooral op één plaats te vinden,

-in één document,

-in één vormgeving,

-...

91.Wat valt ons op?

-de aantrekking van passiva kent buiten toegelaten categorieën quasi geen verbodsbepalingen?

-IV kent maar een kleine breedte in toepassing; wij vonden geen uitdrukkelijk opgesomde beperkingen?

-sommige criteria moeten duidelijk nog bepaald (lees gedefinieërd) worden?

-de uitsluitingsregels voor de verschillende groepen activa I, II, III, IV, VI lijken …. niet echt gelijk? Hoe komt men daarbij? Dit wordt niet expliciet gemotiveerd? Wat kan daarvoor de (ethische of andere) motivatie zijn?

-moet V ook niet gelden bij I, II, III, IV en VI?

Voor ons is nog onduidelijkheid. Mogelijks is onze consooefening onvolledig of incorrect? We zoeken verder.

92.Analyse III: de analyse van Fairfin van NewB’s duurzaamheidspolitiek en praktijk

NewB scoort volgens Fairfin inzake duurzaamheid tweede beste in België. Maar, deze analyse kunnen we hier niet gebruiken, volgens Fairfin zelf.

Ze leggen het uit in hun eigen woorden. “….NewB’s score op de Bankwijzer slaat dus in feite enkel op de beleggingsfondsen die sinds begin 2022 worden aangeboden…”³¹⁸. Gezien we het hier enkel over passiva en activa van de bank hebben en niet over buiten balans producten, is dus de Fairfin bankwijzer van augustus 2022 niet nuttig. De beoordeling van NewB als bank door de Bankwijzer (die gemiddelde scores geeft per bank en banken aldus rangschikt volgens de methodologie van Fair Finance International) was dus een beoordeling van … het fonds van NewB. Fair Finance International “… seeks to strengthen the commitment of banks and other financial institutions to social, environmental and human rights standards…”³¹⁹.

Toch staat NewB gerangschikt in de rangschikking boven o.a. VDK en Argenta wiens fondsen, activa en passiva wel konden beoordeeld worden³²⁰? Dat is een sterke start?!

Fair Finance International viseert sinds jaren “banks”³²¹.

We hebben geen idee waar in 2022 de andere kleine Belgische banken staan (én die nochtans én ouder én groter zijn én een app-service hebben net als New), want die zijn blijkbaar niet opgenomen in de analyse(lijst) in 2022.

Voorbeelden van zulke afwezigen zijn het Waalse CPH³²², Keytrade³²³, het Gentse Europabank³²⁴, de Crelan Bank³²⁵, de Axa Bank³²⁶, Beobank³²⁷ … ?

In de zgn. “Bankwijzer XXL 2020 De bankensector in België doorgelicht”³²⁸ komen Crelan³²⁹ (inclusief Europabank³³⁰), Beobank³³¹ en Keytrade³³² uitzonderlijk (?) wel aan bod, doch ook de andere niet.

Fair Finance International viseert sinds jaren ook “other financial institutions”³³³.

We hebben geen idee waar in 2022 de andere niet-bancaire financiële spelers staan (én die nochtans ouder zijn dan Newb), want die zijn blijkbaar niet opgenomen in de analyse(lijst) in 2022.

Voorbeelden van zulke afwezigen zijn Hefboom³³⁴, Socrowd³³⁵, Winwinner³³⁶, Lita³³⁷, Impulskrediet³³⁸, Alterfin³³⁹, Incofin³⁴⁰, Crédal³⁴¹, W.alter³⁴², het KBS Venture philantrophy-fonds (gesteund door de bank BNParisbas Fortis Private Banking, big four member PWC, big 25 members Bain en BDO overigens)³⁴³, BRS Microfinance Coop³⁴⁴, Citizenfund³⁴⁵, Inpulse Investors in Microfinance³⁴⁶, …. .

Mogelijks is een en ander (mede) een gevolg van budgetten? Mogelijks.

Mogelijks is een en ander (mede) een gevolg van een focus op “big banks only” van Fairfin?

Neen, want men neemt wel NewB op die één van de kleinste is van alle banken in België.

Mogelijks is een en ander (mede) een gevolg van een focus op “banks only” van Fairfin?

Mogelijks.

Mogelijks is een en ander (mede) een gevolg van een focus op “NewB” van Fairfin? Mogelijks.

NewB: bank die de bank-wereld voor goed verandert?

93.Ondanks het in actieradius zeer beperkte businessplan, wil NewB de “bank” en “de bankwereld” voorgoed veranderen: haar basis slogan was “Bankieren voorgoed veranderen”³⁴⁷.

94.Ook de pers herneemt dat.Vb. “…. TRIODOS ET NEWB VEULENT CHANGER LE MONDE..”³⁴⁸; We vragen ons af hoe NewB dit zal doen. De wereld veranderen, bankieren veranderen is o.i. niet evident.

Een heel, heel, heel klein beetje België veranderen o.i. wel.

95.Het item ligt ongelooflijk gevoelig bij direct betrokkenen in NewB.

Kritiek in de pers op NewB’s mogelijke “onmogelijkheid” om de wereld te veranderen omdat NewB zich moet aanpassen aan de wereld, krijgt zelfs openlijk repliek.

96.Repliek voorbeeld (door ons op onze verantwoordelijkheid ingekort) uit Le Monde Diplomatique³⁴⁹:

COURRIER DES LECTEURS

Banque éthique

Secrétaire général de la Centrale nationale des employés, cofondateur et administrateur de la banque NewB, M. Felipe Van Keirsbilck réagit à l’article de Sylvain Anciaux et Sébastien Gillard «En Belgique, une improbable banque «éthique»» (mars) :

“….. Les auteurs présentent les contraintes (légales et techniques) qui pèsent sur NewB comme des choix et des compromissions. Exemple : dénoncer le fait qu’il faut avoir une longue expérience dans le secteur bancaire pour être accepté par l’autorité de supervision comme CEO [chief executive officer] d’une banque. L’article présente la nomination d’un tel CEO comme «preuve» que NewB trahit d’emblée ses rêves d’une banque radicalement différente. Or cette contrainte, et cent autres, que les deux auteurs connaissent bien, est un fait: l’alternative consiste soit à construire une banque en milieu hostile, en respectant une foule de contraintes imposées par le capitalisme, soit à ne pas faire de banque du tout. (…)

La seconde faute est de se baser sur ces évidences (une nouvelle banque doit composer avec les contraintes) pour conclure que NewB «ne changera rien». (…) NewB offre enfin aux citoyennes et citoyens — et en particulier aux classes populaires — une vraie banque sans actionnaires, sans filiales dans les paradis fiscaux, sans bonus ni rémunérations variables, sans produits structurés, mais avec un système de paiement complet «à prix conscient» (chaque coopérateur-client détermine combien il peut payer). Surtout, il s’agit d’une banque réellement coopérative: depuis la politique des crédits jusqu’aux règles de rémunération du personnel, les 116 000 coopératrices et coopérateurs décident de ce que fera leur banque….”

97.Het ligt blijkbaar veel minder gevoelig bij diegenen die iets verder staan, zoals de C-aandeelhouder Fondation Chimay Wartoise, die een professionele full-time bankier in huis haalde voor zichzelf.

Die laat veelzeggend noteren : »…. "Notre philosophie était de contribuer à une action qui met en place un système bancaire garantissant l'inclusion", glisse-t-il, avant d'ajouter que le monde bancaire est un univers d'entre-soi et qu'il est compliqué d'aller à contre-courant…. »³⁵⁰.

NewB & nieuwe banken op afstand

98.In de literatuur ziet men vaak vele termen voor “nieuwe banken op afstand”: een digitale bank, een neobank, een challenger bank, een online bank, een semi-digitale bank, een virtuele bank, een fintech (bank), een mobile bank, een e-bank, multi-channel bank, ….. ?

Volgens sommigen³⁵¹ worden vele namen door elkaar gebruikt. En gelijk hebben ze, doch dat betekent niet dat deze vele namen of categorieën alle een of meerdere nuances tegenover elkaar inhouden.

Welke hiervan was eigenlijk NewB anno 2022 volgens ons?

NewB: een digitale bank?

99.Wat is een digitale bank? Een digitale bank is een bank die haar bankdiensten volledig en alleen verzekert via digitale kanalen³⁵², zoals een website, een app, telefoon, mail, video, …… .

Hoe noemt men dit nog? “Digital only” (ENG).

Was NewB anno 2022 een ? Fysische afspraken bij NewB zijn blijkbaar mogelijk volgens de site³⁵³. Het is dus niet echt, volledig, 100% een digitale bank, maar vooral in verregaande zin een digitale bank.

NewB: een fintech?

100.Wat is een fintech? Volgens Fintech Belgium is een fintech “..

-every company directly or indirectly involved in the financial services industry (banking, insurance, asset management, payment, consulting, accounting, big data, technology interfaces, etc…) and

-that uses or develops operational, technological or commercial innovative models with a view to improve the functioning of the industry or to address its existing or emerging issues….”.

Naast fintechs zijn ook

-accountingtechs (in de boekhoudwereld)³⁵⁴,

-insurtechs (in de wereld van de verzekeringen)³⁵⁵,

-regtechs (in de wereld van compliance)³⁵⁶; regtechs zorgen ervoor dat door technologie de naleving van regulering gemakkelijker wordt. In de regtechs onderscheidt men vaak

a) MonitorTech: d.m.v. technologie kan eenvoudiger, goedkoper en real time gemonitord³⁵⁷;

b) ReportTech: d.m.v. technologie kan eenvoudiger, goedkoper en real time gerapporteerd³⁵⁸;

c) DataExchangeTech: d.m.v. technologie kan eenvoudiger, goedkoper en real time aan data-uitwisseling gedaan met andere instellingen³⁵⁹;

d) LegalTech: d.m.v. technologie kan eenvoudiger, goedkoper en real time aan compliance gedaan³⁶⁰;

e) ComplyTech: d.m.v. technologie kan eenvoudiger, goedkoper en real time aan inbreukpreventie gedaan³⁶¹.

Hoe noemt men dit nog? Wij vonden geen alternatief.

Was NewB anno 2022 een fintech? Is het model van een directe ethische bank en verzekeringsagent voldoend innovatief om lid te worden van Fintech België? NewB was per augustus 2022 geen zichtbaar lid van Fintech Belgium³⁶². Triodos is dat ook niet³⁶³.

MeDirect³⁶⁴ en Mozzeno Services³⁶⁵ zijn dat bijvoorbeeld wel. NewB is er augustus 2022 er ook geen zichtbare Investor Partner³⁶⁶, Start---Up Partner³⁶⁷, Structural Partner³⁶⁸, Scale Up-Partner³⁶⁹, Industrial Partner³⁷⁰ of Corporate Partner³⁷¹.

NewB: een neobank?

101.Wat is een neobank? Volgens sommigen zijn het

-“… non-bank fintech [financial technology] startups..”³⁷²,

-“… digital-first—often, digital only—banking platforms that promise seamless online experiences and low- or no-fee services..”³⁷³.

Hoe noemt men dit nog?

Volgens sommigen zijn neo-banken en challengerbanken hetzelfde³⁷⁴.

Volgens anderen zijn net neo-banken geen echte banken en wordt de term neo-bank vooral gebruikt in de USA om aan te duiden “…firms that offer apps, software and other technologies to streamline mobile and online banking (….) generally specialize in particular financial products, like checking and savings accounts (….) tend to be more nimble and transparent than their megabank counterparts, even though many of them partner with such institutions to insure their financial products….”³⁷⁵.

Was NewB anno 2022 een neobank? Zeker niet!

NewB: een challenger bank?

102.Wat is een challenger bank? De term “challenger bank” werd voor het eerst populair in het U.K., waar het verwees naar digitale startende banken met behulp van technologie die opstonden na de 2007-2009 financiële crisis³⁷⁶. Het waren spelers die de traditionele (bank)wereld uitdaagden.

Hoe noemt men dit nog? Uitdagers.

Was NewB anno 2022 een uitdager? Het gebruikte in elk geval …. uitdagende taal…. (zie verder).

NewB: een online bank?

103.Wat is een online bank? Een online bank is een digitale bank die zich vooral focust op de basisdiensten zoals rekeningen, geldtranfers (krijgen en betalen)³⁷⁷.

On-line bank is dus enger dan digitale bank³⁷⁸.

Hoe noemt men dit nog? Volgens sommigen zijn

-synoniemen: internet banking, virtual banking, e-banking, online banking³⁷⁹;

-synoniemen: internet banking³⁸⁰.

Volgens ons zijn alleen virtual banking, e-banking en online banking enigszins vergelijkbaar. Was NewB anno 2022 een online bank? NewB was even voor 2022 een online bank, doch voegde daarna kredieten en beleggen toe.

NewB: een virtuele bank?

104.Wat is een virtuele bank? Een virtuele bank is een digitale bank die zich vooral focust op de basisdiensten zoals rekeningen, geldtranfers (krijgen en betalen)³⁸¹.

On-line bank én virtuele bank is dus enger dan digitale bank³⁸².

Hoe noemt men dit nog?

Volgens sommigen zijn synoniemen: internet banking, virtual banking, e-banking, online banking³⁸³.

Volgens ons zijn alleen virtual bank, e-bank en online bank enigszins vergelijkbaar.

Was NewB anno 2022 een virtuele bank? NewB was even voor 2022 een virtuele bank, doch voegde daarna kredieten en beleggen toe.

NewB: een mobile bank?

105.Wat is een mobile bank? Een mobile bank is een bank die diensten levert via mobilofonie-kanalen/apps op de mobilofoon van klanten³⁸⁴. Het is dus een digitale bank die haar kanaal beperkt tot mobilofonie.

Hoe noemt men dit nog? Wij vonden geen alternatief.

Was NewB anno 2022 een mobile bank? Neen: NewB heeft ook PC-applicataties, tablet-applicaties, telefoondiensten (ook van vaste nummers).

NewB: een internetbank?

106.Wat is een internetbank? Een internetbank is een bank die alleen werkt via internet met haar klanten.

Hoe noemt men dit nog? Wij vonden geen alternatief.

Volgens sommigen zijn synoniemen: internet banking, virtual banking, e-banking, online banking³⁸⁵.

Volgens ons zijn alleen virtual banking, e-banking, online banking enigszins vergelijkbaar. Was NewB anno 2022 een internet bank? En, dat is ze niet: ze werkt ook op afspraak, via telefoon…

NewB: een (100 %) digitale bank?

107.Wat is een digitale bank? Een digitale bank is een bank die haar bankdiensten verzekert via digitale kanalen (zoals een website, een app, telefoon, mail, …… ).

Is NewB een (100 %) digitale bank?

Neen, dat is ze niet, want ze doet ook (maar waarschijnlijk zelden) ontvangst op de hoofdzetel.

Daaaarnboven positioneert ze zich ook niet zo; dat is o.i. evident, want een digitale bank is niet écht inclusief, lokaal, …… alles wat NewB ook stelt dat ze wel is (zie hiervoor elders). Minstens het discours moet kloppen.

108.Journalist Gilles Quoistiaux van L’Echo vindt hier in elk geval een zwaar probleem³⁸⁶: “…. Terminons par un paradoxe. NewB se présente comme une start-up bancaire, mais pas comme une entreprise du digital. NewB n’a pas de guichets, pas de réseau d’agences, pas de réelle existence physique. Tous ses produits et services sont proposés en ligne. Mais, chose étonnante, elle ne se positionne pas en tant que banque digitale ou en tant que néo-banque qui proposerait des produits durables et éthiques. Pourtant, c’est peut-être ça, aussi, que les consommateurs attendent d’une start-up bancaire innovante… »³⁸⁷.

Het is duidelijk dat niet alleen wij de positionering van NewB minstens dubbelzinnig vinden.

NewB: een semi-digitale bank?

109.Wat is een semi-digitale bank? Een semi-digitale bank is een bank die haar bankdiensten ook (dus niet alleen) verzekert via digitale kanalen (zoals een website, een app, telefoon, mail, …… ).

Hoe noemt men dit nog? “Digital-too”.

Was NewB anno 2022 een semi-digitale bank? NewB doet ook aan ontvangst op afspraak volgens zijn site, dus is niet alleen een digitale bank; ze is dus eigenlijk een semi-digitale bank. Wij blijven haar digitale bank noemen, omdat we er van uit gaan dat niet niet-digitaal kontakt in realiteit beperkt is tot mogelijks hooguit nog niet één procent.

NewB: een e-bank?

110.Wat is een e-bank? Een e-bank is een digitale bank die zich vooral focust op de basisdiensten zoals rekeningen, geldtranfers (krijgen en betalen).

Hoe noemt men dit nog? Volgens sommigen zijn synoniemen: internet banking, virtual banking, e-banking, online banking³⁸⁸.

Volgens ons zijn alleen virtual banking, e-banking, online banking enigszins vergelijkbaar. Was NewB anno 2022 een e-bank? NewB was even voor 2022 een e-bank, doch voegde daarna kredieten en beleggen toe.

NewB: een digital first-bank?

111.Wat is een een digital-first bank? Een digital-first bank is een digitale bank die zich vooral focust op het digitale kanaal.

Hoe noemt men dit nog? Digi-first bank.

Was NewB anno 2022 een e-bank? Dat was ze zeker.

NewB: een multi-channel bank?

112.Wat is een multi-channel bank? Een multi-channel bank is een bank die zich focust op minstes twee kanalen uit de volgende lijst:

-verbonden agentennetwerk;

-makelaarsnetwerk;

-pc-banking;

-telefoonbanking;

-mobile banking;

-internetbanking;

-white labelling;

-…

Hoe noemt men dit nog? Een multi-kanaal bank.

Was NewB anno 2022 een multi-channel bank? Dat was ze zeker ook: ze deed aan bankieren via pc, telefoon, persoonlijke afspraken, …

NewB: ook BaaS, PaaS, EF, OB-bank?

113.Wat is een BaaS, PaaS of EF-bank? Digitale banken hebben in hoofdzaak drie externaliseringsmogelijkheden om meer geld te verdienen en hun inkomsten te differentiëren³⁸⁹:

-BaaS: Banking as a Service (BaaS)³⁹⁰ of “enable third parties to provide financial services without requiring them to own full technical capabilities or regulatory licenses”³⁹¹;

-PaaS: Product as a Service (Paas)³⁹² of “enable third parties to provide a financial product without requiring them to own full technical capabilities or regulatory licenses”³⁹³; vb. distributie van NewB’s producten via een ngo; het deed dat erg indirect via de zgn. VELT Samen Eco Actief Goodpay MasterCard van Prepaid Financial Services; …..

-EF of embedded finance:³⁹⁴ of “where third party non-banks – e.g., from the retail, travel, or health industries – sell bank products for a commission, seamlessly integrated into their customer journeys…”; vb. via een warenhuis;

-OB of Open banking³⁹⁵. Een goed voorbeeld hier is de UK-gebaseerde Coconut; deze vergleed van het aanbod van haar eigen bankrekeningen voor KMO-klanten naar het aanbieden van een KMO-bankdienstenplatform voor elke andere bank die het maar wou³⁹⁶.

114.Ze hebben alle normaal enkele kenmerken gemeen³⁹⁷:

-ze brengen extra geld in het laadje³⁹⁸;

-ze diversifiëren de inkomsten³⁹⁹;

-ze viseren business klanten (B2B, B2B2C, B2B2B)⁴⁰⁰;

-ze vereisen “advanced technological capabilities”⁴⁰¹;

-ze gebruiken API’s of API-technologie⁴⁰².

Hoe noemt men dit nog? Wij vonden geen alternatief.

Was NewB anno 2022 een Baas, PaaS of EF-bank? Neen, dat was het niet.

NewB: een bank start-up?

115.Wat is een “start-up”? Het is bij ons én in Nederland⁴⁰³ geen officiëel generiek begrip.

116.Wat vinden we van omschrijvingen? Een start-up is

-een jong, vernieuwend en ambitieus bedrijf… dat de wereld wil veroveren met zijn product…..met nieuwe producten of met echte impact zo gn nieuwe producten….⁴⁰⁴;

-“…een doorgaans snelgroeiend bedrijf dat aan een marktbehoefte wil tegemoetkomen door het ontwikkelen van een uitvoerbaar bedrijfsmodel rond een innovatief product of dienst, bedrijfsproces of een platform…”⁴⁰⁵.

117.Is NewB een bancaire start-up? Journalist Gilles Quoistiaux van L’Echo vindt in elk geval van niet:

-er is geen “traction”: ze trekt duidelijk niet aan in producten/diensten⁴⁰⁶;

-ze stelt zich wel zo voor, doch is het niet, vindt hij.

NewB: een warme bank?

118.Met waarden en zovele andere profilering lijkt NewB de titel van “warme bank” te claimen.

119.Niets is minder waar. Hoe kan het ook anders?

Zoals Pascal Paepen (hoogleraar, ex-bankier) het stelde in 2022:”… NewB wilde een warme bank zijn. Dat lijkt me moeilijk als je enkel online opereert….”⁴⁰⁷.

Wij delen zijn stelling.

NewB: een sympathieke bank?

120.Volgens minstens een deel van de pers was NewB “een sympathieke bank”, een “sympathiek initiatief” en/of heeft/had het vele “sympathisanten”.

Wij citeren:

-“…De bank (…) had nooit een gebrek aan sympathie.”⁴⁰⁸

-“...Het project van de ethische bank NewB (…) kreeg (…) luid applaus….”⁴⁰⁹;

-“… Het enthousiasme voor een bank die anders dan de anderen was, kon op onverwacht veel succes rekenen (…)”.⁴¹⁰

-“(…) een project dat (…) op zoveel enthousiasme werd onthaald (…).⁴¹¹

-”(…) toen NewB startte met het werven van coöperanten, liep de teller van het aantal burgercoöperanten en ondersteunende verenigingen razendsnel op….”⁴¹²;

-“…Beaucoup de militants et de sympathisants ont acheté pour quelques euros une ou plusieurs parts de la Néo-banque…”⁴¹³.

121.NewB, eigenaardig genoeg (?), leekt dat imago van zich af te willen schudden, althans toch volgens de pers in hoofde van CEO Olinger: ‘…We mikken niet op sympathie, wel op producten en diensten die overeenstemmen met wat een deel van de bevolking vraagt. Je moet geen klant worden omdat je ons sympathiek vindt, maar omdat je niet wilt dat er kwaad wordt aangericht met je geld...’…”⁴¹⁴

NewB: een olijke bank?

122.NewB was duidelijk een apart geval in de bankenwereld, zelfs in Europa.

123.We vinden aankondigingen, foto’s en filmpjes van

-cooperanten met zonnebrillen en grote NewB-badges⁴¹⁵,

-medewerkers die NewB-badges dragen op de plaats van hun hart en maag en hun beide ogen bedekken met niet doorzichtige NewB-badges⁴¹⁶,

-pop-up kantoren⁴¹⁷,

-kidscorners⁴¹⁸,

-concerten⁴¹⁹,

-NewB-draagtassen met de (mede)burgers inclusief in een soort van frietzak⁴²⁰,

-NewB-t-shirts met logo’s in verschillende vormen en kleuren⁴²¹,

-grappige tekeningen en cartoons tout court over NewB en haar cooperanten⁴²²,

-grappige tekeningen en cartoons waarin traditionele bankiers worden gediscrediteerd of in vraag gesteld⁴²³;

-een foto van een lachende CEO in een café met een biertje voor zijn neus⁴²⁴,

-een foto van een bestuurder die zoals een schilder een duidelijk niet erg rond pallet vasthoudt via een gat in het midden; het pallet stelt een NewB-badge voor, dat duidelijk door en amateur is geschilderd en verfkleurvermenging en -vervaging vertoont; de letters zijn duidelijk handgeschilderd, ongelijk, bruut, niet verfijnd, niet mooi afgelijnd,… .

- ….

124.Een goed voorbeeld van NewB’s olijkheid

Op de site van NewB bevindt zich in october 2022 een mooie foto van een medewerker: een medewerker die NewB-badges draagt op de plaats van zijn hart en maag en zijn beide ogen bedekt met niet doorzichtbare NewB-badges⁴²⁵.

Dat is een typische NewB-foto? Wat betekent die foto voor ons?

-je ziet niet echt wie het is (het gezicht is bedekt)

-NewB ligt hem nauw aan het hart (badge ter hoogte van zijn hart)

-NewB ligt hem nauw aan de maag (NewB betaalt hem?/ Badge ter hoogte van zijn maag)

-hij ziet niet echt nog iets anders dan NewB (2 NewB badges voor zijn ogen)

-hij ziet alles door de NewB bril (de 2 NewB badges voor zijn ogen vormen een soort van brilvorm)

-de badges zijn in felle kleuren van groen (Groen?) en rood (socialisten?)

-de foto is gepubliceerd op het deel van de site rond professionele investeerders…..

125.We vinden “flashie” titels en slogans; vb. “Let’s make finance swing!”⁴²⁶

126.Op Bernard Bayot (vaak met strikje), Marc Bontemps (soms een kostuum) en natuurlijk CEO Thierry Smets na zien we vooral foto’s van directieleden en medewerkers in vlotte, vrije tijdskleding.

127.Het was olijk, leuk, prettig, anders en pittig om zien en te lezen!

Of dat finaal en echt bijdroeg tot een serieus bankimago?

We weten het niet.

128.Sommige specialisten stellen, integendeel, overduidelijk dat humor en ethiek of duurzaamheid niet werken samen.

Wim Vermeulen lanceert in oktober 2022 zijn nieuwste boek ‘Speak up now. Marketing in times of climate crises’⁴²⁷.

Vermeulen is directeur strategie en duurzaamheid bij het reclamebureau Bubka en heeft academische activiteiten aan de Solvay Business School⁴²⁸. Samen met professor Gino Verleye (UGent) hield hij honderd campagnes met duurzaamheidsclaims tegen het licht.

Ze kwamen tot de volgende vaststellingen rond humor⁴²⁹: “(Q)….Wordt ecomarketing nu makkelijker of moeilijker?... (R) VERMEULEN. "We moeten een aantal reflexen afleren. De humor en de overdrijving zijn technieken die in normale reclame goed werken, maar waar we voor duurzame producten mee moeten opletten. We weten nu dat de mensen zo'n campagne niet zullen geloven….”⁴³⁰.

NewB: geen olijke bank?

129.Wat er ook van zij, los van het olijke prima facie imago dat NewB (zichzelf) gaf (met die foto’s, grappen,… , zo olijk was die bank dan eigenlijk ook weeral niet?

We geven drie mogelijke indicaties.

130.Éen. Een medewerker van NewB geeft de bank als werkgever 2 sterren op vijf in zijn evaluatie op een evalueer-je-werkgever-site⁴³¹ en licht toe waarom.

Wij citeren hem: ”…Ongezellige en stressvolle werkomgeving .//. wel veroorzaakt door één persoon, die het meeste te zeggen heeft in de onderneming… Points positifs: Gratis koffie, leuke collega’s…Points négatifs: alles verziekt door één managementfiguur….”. Deze mening is er gezet op 20 december 2020:

De ingebrachte evaluaties (op 5) van drie NewB medewerkers worden door de site als volgt samengevat: “…Score globale: 3,7 ***°

4,0**** Equilibre vie privée/professionnelle

3,5***° Sécurité et évolution

3,5***° Culture d’entreprise

3,0*** Salaire et avantages

2,5**° Direction…...”.

Dat was dus in 2020.

Wie was er CEO in 2020?

Olinger Tom (tot 21 11 2020), Smets Thierry (in vanaf 21 november 2020)⁴³².

131.Twee. We vergelijken de auto-evalutie van NewB als werkgever door medewerkers van NewB met die van andere banken door hun werknemers per oktober 2022.

Vergelijking financiële sector - oktober 2022

Links : dalende orde van globale score voor bank op 5 (mening van medewerkers)

Rechts: dalende orde van score voor management/directie op 5 (mening van medewerkers)

Legende: Belfius heeft 5 verschillende accounts hier (1 tot 5 dus)

NewB hinkt duidelijk systematisch en altijd achteraan, doch …. vooral op directieniveau?

Vooral de kleinere banken scoren beter, doch NewB is als kleine bank op de twee vergelijkingen de enige constante uitzondering.

Deze indicatie twee lijkt indicatie één te bevestigen.

132.Drie. Ook het Maatschappelijk Comité was kritisch over sommige hiermee verwante aspect.

Het comité gaf o.a. in zijn rapport over 2021⁴⁶³ NewB de volgende evaluaties op de door hen 41 gescoorde elementen (0 = geen naleving, 1 = niet voldoende, 2 = voor verbetering vatbaar, 3 = ok, 4 = felicitaties⁴⁶⁴):

-gemiddeld (niet gewogen) kreeg NewB 2,1 op 4⁴⁶⁵, de mediaan is 2⁴⁶⁶ op 4;

-NewB kreeg o.a. een onvoldoende voor

a)bedrijfscultuur gebaseerd op de statutaire waarden en op de handvestprincipes⁴⁶⁷;

b)weerspiegeling van statutaire waarden in een bedrijfscultuur gebaseerd op vertrouwen⁴⁶⁸, welwillendheid en gelijkwaardigheid van personeelsleden over de hele hiërarchie⁴⁶⁹.

Deze lijkt indicatie één en twee te bevestigen.

Wie was er CEO in 2021? Smets Thierry (in vanaf 21 november 2020)⁴⁷⁰.

Zo olijk was het er dus ook weer niet?

NewB: een bank voor grote, zware aandeelhouders?

133.De structuur van NewB was uitermate oninteressant voor grote aandeelhouders die veel geld willen of kunnen pompen in een onderneming of project. We hebben het dan over investeringen van 0,5 mio of meer tot 100 mio euro per investeerder.

134.Die structuur was eigenlijk in essentie “groot kapitaal-onvriendelijk” in vergelijking met andere markt opportuniteiten.

We leggen uit: de structuur van NewB zit vol met (bittere) gifpillen tegenover (neen, beter, “tegen”) rendementszoekers, kapitalisten, rijkeren die wat wilden verdienen, investeerders, beleggers, pensioenfondsen, mensen die van de reële opbrengsten van hun geld wilden leven….

135.De gifpillen-structuur van NewB tegen winsten en macht in handen van aandeelhouders die groot kapitaal binnenbrengen

Rubriek
Pil
Statutaire basis (o.m.)

Vrije intrede in het kapitaal
Neen: toelating bestuur is nodig
Art.9

Dividenden?
Beperkt (zoals bij alle erkend coöperatieven) tot het toegelaten max. van actueel 6 % per jaar

Dividendenpolitiek
Niet in de eerste plaats gericht op het verrijken van de aandeelhouders, integendeel

Meerwaarden op aandelen?
Onmogelijk

Liquiditeit en/of overdraagbaarheid van de aandelen?
Beperkt (geheel of gedeeltelijk)
Art. 5

Terugbetalingsrecht bij uitsluiting
Opschortbaar
Art. 12

Terugbetalingsrecht bij ontslag
Opschortbaar
Art. 11

Terugbetalingsrecht bij vraag tot vermindering van het aantal deelbewijen, zonder ontslag
Opschortbaar
Art. 11

Stemrecht AV?
Beperkt tot 1 stem per aandeelhouder, ongeacht grootte van ingebracht kapitaal Extra beperking voor investeerders niet gbruikers
Art.9, art. 9bis, art. 35 e.v.

Aantal mandaten (en dus stemrecht in bestuursorgaan)
Geen enkele garantie
Art. 17

Levensduur mandaten
Beperkt, doch herverkiesbaarheid is mogelijk
Art. 11

Vergoedingen voor bestuurders
Beperkt
Art. 26

Ristorno’s
Onmogelijk voor pure investeerders
Art. 44

Uitkering reserves
Onmogelijk

Winstgevendheid NewB via sociale media, marketing & communicatie, kantoren
Beperkt (minstens in theorie), door o.a.
-beperkingen op marketing en communicatievlak
-beperkingen op speculatie
-beperkingen op leverage of hefboom
-beperkingen in productenaantallen
-beperkingen tot alleen ethische producten en diensten
-beperkingen inzake participaties
-geen kantoren
Art. 4

Samenstelling: onze samenstelling 2022.

136.Conclusie:

-NewB had 15 zetpillen klaargezet om de macht en winsten van grootaandelhouders tegen te gaan;

-quasi alle mogelijke pillen zijn ingezet om traditionele kapitaalskrachtige investeerders te onmoedigen;

-de meerderheid van deze pillen bestaat sinds de oprichting in 2011;

-hun hoofdoorsprong zit in de statuten;

-ze waren dus bewust gekozen door de stichters?

-pikante vaststelling: voor zover ons bekend, investeerden geen van de stichters of geen van de investeringsvennootschappen rond en dicht bij stichters (waarvan sommigen vele miljoenen euro’s in eigen vermogen hebben) ….. zelf…. groot kapitaal (500.000 euro of meer).

137.We onderlijnen die gifpillen omdat velen niet lijken te begrijpen: het is niet

-direct het ethisch karakter van NewB op zich dat afstoot,

-direct het verlies van NewB dat afstoot; sommigen suggereren dat eind 2022”…. Déçus par la santé financière de la coopérative et la trajectoire tremblante de sa courbe de croissance, les investisseurs privés risquent d’être difficiles à convaincre… “⁴⁷¹.

Wat professionelen écht afstoot is dat de gifpillen zo structureel en zo statutair zijn dat deze quasi elke appetijt verhinderen.

138.Overigens: zij die pleitten voor overheidsteun of overheidsinvesteringen in NewB vergeten één ding.

Verschilllende overheden in dit land moeten wettelijk of moeten vanuit hun eigen investeringsreglement: ‘zeggingsmacht, stemkracht en vertegenwoordiging pro rata van het aandeel in het kapitaal’ (in de A.V., in de bestuursorganen) hebben.

Dat is bij het (‘huidige’) NewB onmogelijk door de gifpillen.

In een aantal gevallen zelfs moe(s)t de overheid vaak “50%+ 1” in kapitaal en stem hebben⁴⁷².

139.Maar en tot slot én daarenboven:

-er waren dan weer wel extra “winst-“ of “deelbewijzen” voor bepaalde non-profit actoren, ook al brachten die weinig of veel minder in;

-sommige non-profit mocht wel “bij-verdienen”…?

Begrijpen wie begrijpen kan ….

Ik begrijp het niet.

Wie het onderste voor zichzelf
wil uit de kan,
krijgt vaak het deksel op de neus.

Dat geldt ook
….. bij een quasi lege kan …..

Meer zelfs:
Dat geldt sneller en frequenter bij een quasi lege kan.

NewB: een competitieve bank?

140.NewB heeft o.i. in de hele periode 2011 tot en met eind 2022 nooit enig reële competitie gevoerd met de andere banken, ook niet met de ethische banken.

141.Het was daarvoor immers

-te laag gekapitaliseerd,

-te klein, in alles,

-te weinig commerciëel,

-te weinig actiegericht,

-en vooral, veel, veel te traag.

Waarom?

NewB: een snelle bank?

142.NewB was:

-in oprichting: de bank ontstond pas 8 jaren na haar oprichting;

-in kapitaal: haar eerste serieus kapitaal kwam er pas na meer dan vijf jaren;

-in productdelivery: het eerste product kwam er pas na vijf jaren (Goodpay);

-in aanstelling eindverantwoordelijkheden: pas na 9 jaren komt er een commerciëel directeur;

-in administratie: zie onze vaststellingen elders rond de KBO en rond het BS;

-…. .

Slowfood is leuk.

“Quiet Quitting” is zelfs dé trend in de EU
zoals “tang ping” in China bij Millennials en Zoomers⁴⁷³.

Slowbanking evenwel is niet meer van deze tijd.

NewB: een gratis bank?

143.Gratis?

NewB heeft ook wat weg van een gratis bank? We zagen:

-het eerste product (voor de bankerkenning), de Goodpay (i.s.m. PFS, UK) was gratis te verkrijgen en ook verregaand gratis te gebruiken, zo men dat in het oog hield;

-het eerste bankproduct (vlak na de bankerkenning), de lopende rekening, was volgens het principe “pay as you wish”⁴⁷⁴/”à prix conscient”⁴⁷⁵; het was dus gratis … als je wou;

-een spaarrekening, gratis⁴⁷⁶.

144.Succes?

Toch was het succes zelfs dan nog eerder … ondermaats: zoals elders al aangetoond

-de Goodpay verleidde een dikke 6.000 (op meer dan 50.000) coöperanten; dat is (op zijn zachtst uitgedrukt) niet echt “goed”;

-de lopende rekening verleidde een dikke 20.000 (op meer dan 116.000) coöperanten; dat is (op zijn zachtst uitgedrukt) niet echt “goed”;

-de spaarrekening was vermoedelijk niet echt een succes, al hebben we nooit het aantal ervan gezien ergens.

Als het een succes was geweest, hadden we het wel gelezen en gevonden?

145.Gratis is “dépassé”? “Redelijk” of “meer” is de booschap!

Wim Vermeulen lanceert in oktober 2022 zijn nieuwste boek ‘Speak up now. Marketing in times of climate crises’⁴⁷⁷. Samen met professor Gino Verleye (UGent) hield hij honderd campagnes met duurzaamheidsclaims tegen het licht.

Ze kwamen tot de volgende vaststellingen rond prijs⁴⁷⁸ & duurzaamheid of integriteit: in 2021 ”…. was 48 procent van de nieuwe producten op markt in de Europese Unie klimaatvriendelijk. Dat wil zeggen dat 52 procent het niet was. Maar de meerprijs die voor duurzaamheid wordt gevraagd, ligt tussen 75 en 85 procent. Dat is veel. (... ). De fundamentele trend is eerder een van meer duurzaamheid. Die trend kan worden versneld als we beter nadenken over producten en prijszetting. Want eigenlijk is die premiumprijs veel te hoog. Uit een studie van Bain blijkt dat afhankelijk van de industrietak de decarbonisering eerder een meerprijs van 4 à 5 procent rechtvaardigt, maar zeker nooit 75 procent. Die hoge marge is een keuze. Als een bedrijf echt wil dat duurzame producten doorbreken, dan ligt de premiumprijs die het kan vragen eerder ongeveer 10 procent hoger. Wie voor die prijs kiest, ziet zijn markt sowieso exploderen. Mensen maken zich wel degelijk zorgen over de economische crisis en de hoge energieprijzen, maar beseffen tegelijk dat we duurzaamheid niet on hold kunnen zetten."…. “⁴⁷⁹.

Gratis is dus niet nodig⁴⁸⁰.

4 à 10 % extra kan ook nog⁴⁸¹.

NewB: een dienstige bank of een bank die zich vooral bezig houdt met het zoeken van kapitaal?

146.We stellen de vraag omdat sommigen expliciet die mening verkondigen! We laten een coöperant aan het woord: »… NewB était devenue une banque de levée de fonds plutôt qu'une banque de gestion de fonds", estime pour sa part Jean-Olivier Collinet, administrateur-délégué de Job Yourself, également coopérateur qui, comme bien d'autres, souligne un manque de compréhension dans la gouvernance… «⁴⁸².

NewB: een bank of een banklicentie?

147.Was NewB echt een bank?

Wij zijn van mening dat NewB eerder een houder van een bijna lege banklicentie was in zijn opstartfase, ook nog bijna drie jaar na het bekomen van de banklicentie: er zaten bijna geen hapklare producten in.

De licentie van NwB dateert van januari 2020: als de bank stopt in oktober 2022 met de bank, had ze al 33 maanden een licentie.

NewB was o.i. te lang geen bank én te lang een (bank)licentie zonder echte bank.

Er was gewoon o.i. te weinig bankinhoud.

NewB: een “new bank” of een “new ngo”?

148.ls er één opvallend verschil is tussen NewB en de andere banken actief in België, dan is het wel dit: gedraagt NewB zich als een “activistische kritische ngo”?

149.NewB

-is kritisch over het systeem;

-is kritisch op zijn site (zelf of via zijn leden) tgo. de banksector, waarvan het lid is via Febelfin; het zegt nochtans zelf over de andere banken in een Q&A uit juli 2019:

”….Q (…) Hoe reageren de bestaande banken op de creatie van NewB ? Angst? Tegenwerking? Negatieve lobbying?.. A: We hebben zulke negatieve reacties niet echt waargenomen…..”⁴⁸³.

-is kritisch op zijn site (zelf of via zijn leden) tgo. individuele banken en dus concurrenten;

-is kritisch over bankpartners waarmee het samenwerkt(e)

-publiceert kritiek van haar leden op de big 4, inclusief (dus) op haar auditor;

-…… .

We werken al deze individuele stellingen elders uit in het boek.

150.Medewerkers van NewB bekritiseren grof en vrij eenzijdig de bankwereld: “….De financiële wereld gedraagt zich nog net zo roekeloos en onbekommerd als vijftien jaar geleden…” (uitspraak in ”l’équipe NewB team” op de site van NewB per 16 mei 2022)⁴⁸⁴.

151.Zelfs individuele bestuurders en/of consultants van NewB

-zijn met naam en hun functie bij NewB op NewB’s sociale pagina’s⁴⁸⁵ kritisch tegenover de banksector, of

-zijn met naam (zonder vermelding van hun mandaat bij NewB en dus bij een concurrerende bank) op websites kritisch tegenover de banksector⁴⁸⁶ of zelfs tegenover individuele banken of bankprojecten,

-zijn met naam en toenaam en hun functie bij NewB kritisch en negatief over de banksector⁴⁸⁷.

152.Versta ons niet verkeerd: er is (op zich) helemaal niets mis met kritische, activistische ngo’s of kritische personen. Wij houden daarvan. Zij zijn de vijfde absoluut noodzakelijke kracht & macht in een democratie!

153. Maar: voor een bank als NewB en haar bestuurders als bestuurders evenwel noopt dat tot enkele vragen, opmerkingen, bedenkingen.

154.Voorafgaand: we vinden ter zake her en der uitlatingen van verschillende leden van de samenleving die vinden dat dit activisme soms nogal overdreven overkomt. Het stoort dus duidelijk, minstens her en der:

-volgens Prof. Marek Hudon, professor aan de Solvay Brussels School of Economics and Management (augustus 2022) komt er bij duurzame start-ups ook een zekere autodegratie bij kijken⁴⁸⁸; hij stelt: “Pour certains, il y a évidemment un engagement, des valeurs fortes. Mais ce n’est pas du militantisme pour autant, ce sont bien des affaires. Dans le monde des affaires, ou une partie de celui-ci, le mot "militant" est discréditant et renvoie à une image de manque de sérieux…”⁴⁸⁹. Ondernemingen die zichzelf militantisch opstellen krijgen dus minstens deels een niet serieus imago;

-volgens VUB-gastprofessor Thierry Debels is NewB “….. eerder denktank dan bank ….. Op de website van NewB zien we enkele interessante vragen die aan de coöperanten gesteld worden. ….Het toont aan dat NewB eerder een alternatieve of linkse denktank is dan een bank in wording…”⁴⁹⁰;

-volgens gamer StarflaM Elite (nickname) is het niet collegiaal tegenover minstens een deel van de sector: “….Ce qui me dérange la plus c’est les manières mensongères de la communication, et la récupération politique et associative. Quel signal envoit-on aux autres banques (70,000 emplois en Belgique) et à ce secteur qui investit déjà massivement dans le tissu économique local, ne spécule pas sur la mort et ont déjà des modéles coopératif (triodos, crelan, argenta) ….”⁴⁹¹.

154.Één: juridisch-statutair? Wie het “doel” van NewB leest in de statutenversie na de statutenwijziging dd. 12 juni 2019 ziet evenwel nergens direct of indirect staan “…kritische houding, actie, in vraag stelling, vormingen, nieuwsbrieven, publicaties over het systeem, concurrenten en banken, …”.

Zit NewB de laatste jaren dan niet eigenlijk even buiten zijn doel te handelen?

155.Twee: waarden-statutair?

Voor zover wij weten (ok, ja, ook wij kunen ons vergissen) heeft geen enkele Belgische bank vandaag, noch een bankverantwoordelijke uit België, noch een verantwoordelijke van Febelfin, noch een auditor uit België, noch een concurrerende of concullegende ethische bank sinds het bestaan van NewB (dat is dus meer dan een decennium) ooit schriftelijk ook maar één negatief woord over NewB gepubliceerd.

Dat verandert ook niet na de val van NewB.

156.Dat noemt men in gewoon jargon (de waarde)

-“basisrespect” (voor de ander, ondanks dat die anders is),

-“aanvaarding van de ander” (aanvaarding van de ander, ondanks dat die anders is),

-“plaats laten voor iedereen”.

157.Meer zelfs:

-historisch hebben verschillende ‘gewone’ Belgische en andere banken in Triodos-certificaten geïnvesteerd. Dat was o.a. het geval voor DeltaLloyd⁴⁹², Rabobank⁴⁹³, … . Triodos ging decennia erg positief om met de Belgisch bankwereld;

-recent hebben zelfs banken officiëel, schriftelijk en publiekelijk NewB als bank succes toegewenst: dat was onder andere het geval vanwege Triodos-België⁴⁹⁴; Triodos deed dit zowel via geschreven bijdragen en uitspraken van haar topmensen⁴⁹⁵ als via paginagrote advertenties in de kranten⁴⁹⁶;

-sommige ethische financiers (andere dan NewB) participeerden overigens ook in het kapitaal van NewB, zoals o.a. Oikocredit⁴⁹⁷, Crédal⁴⁹⁸, Socrowd⁴⁹⁹, Aterfin⁵⁰⁰, …

158.De waarde “respect” staat, toegegeven, niet letterlijk in de statuten van NewB.

De dichotomie tussen
perceptie & realiteit
of
zichtbaarheid & transparantie?

Overal ter wereld
is het vee in tamme kuddes vooral bang van
vossen, wolven, leeuwen, poema’s, wilde honden, hyena’s en tijgers
en zoekt het bescherming bij
zijn hoeder en beschermer,
de mens.

Maar …. veruit het meeste vee … wordt opgegeten
door de mens:
de herder,
zijn klanten,
zijn gezin,
zijn familie,
zijn dorp,
vaak
lachend
en samen feestvierend
rond het dode etensklare dier.

159. Drie: objectiviteit en volledigheid?

Wie alleen negatief spreekt over de ander, reduceert de ander tot wat hij verkeerd doet, tot zijn fout(en), tot zijn slechtste kant.

160.Ook de collega’s van NewB als bank doen als bank ook prachtige dingen, bv.:

-zij investeerden in een netwerk van geldautomaten, waarvan we elke dag kunnen genieten;

-zij financieren al jaren tweedehands auto’s, ook diesels en benzines zodat minder begoeden ook een auto kunnen kopen;

-zij hebben (al en nog) loketten;

-zij geven een minimale loketservice;

-zij financieren ook ethische financiers;

-zij financieren al decennia ziekenhuizen, RVT’s, crèches, researchcentra, universiteiten, hogescholen, scholen, …;

-zij financieren al decennia de installatie van collectieve dienstencentra van geneesheren, tandartsen, veeartsen, kinesisten, seksuologen, psychiaters, psychologen of multidisciplinaire centra;

-ze lanceerden bankkaarten en betaalterminals waardoor we niet moeten zeulen met cash (veiligheid!) en ook buiten de openingsuren van tankstations én ’s nachts overal kunnen tanken (convenience);

-zij arrangeerden de plaatsing van social bonds;

-zij arrangeerden de plaatsing van green bonds;

-zij arrangeerden de plaatsing van public bonds;

-zij financieren al decennia overheidsinvesteringen, OCMW’s, provincies, gemeenten, …. ;

-zij maakten het mogelijk dat honderdduizenden gezinnen eigenaars werden én een step-up uit de armoede-val deden;

-ze lanceerden crowdfundingplatformen voor de financiering van kmo’s en vzw’s;

-….

Daarover lazen we …. nog géén woord.

161.En: NewB ging het meeste daarvan volgens ons niet doen volgens zijn 5-jarenplan.

Wie bijdraagt tot het mogelijks degraderen van zijn concullega’s tot wat ze verkeerd doen, is mogelijks vanuit een integriteitsstandpunt niet echt goed bezig. De waarden “respect”, “integriteit”, “objectiviteit”, “collegialiteit”, …. staan, toegegeven, niet letterlijk in de statuten van NewB.

162.Triodos, fijn en genuanceerd zoals alleen Nederlanders kunnen zijn, speelt handig in op NewB’s arrogantie en claims; het doet een grote pub in de kranten over twee pagina’s vol in de Belgisch kranten De Morgen en De Tijd, op 5 februari 2020, na de erkenning van NewB als bank; de pers omschrijft het als volgt: zo verwees de bank, “…. die al decennia duurzaamheid naar voren schuift, de nieuwe bank NewB welkom. Om daaraan toe te voegen "Met duidelijke keuzes de wereld oprecht en duurzaam veranderen voor 'n betere toekomst door de kracht van geld." En ook nog: "Al 40 jaar maakt Triodos Bank elke dag positieve keuzes voor mens en planeet. Duurzaamheid is onze reden van bestaan." Lees: Welkom, NewB, maar, beste klanten: vergeet niet dat wij al lang doen wat NewB nu ook wil doen….”⁵⁰¹. …. Mooi, als zet!!!!

En wat was de reactie van NewB volgens de pers: “…..Bij NewB konden ze de campagne wel smaken, zo blijkt uit het antwoord van de nieuwe bank via sociale media...:

"Bedankt, @TriodosBE voor deze dubbele pagina in @demorgen. Samen gaan we bankieren voorGOED te veranderen," luidde het op Twitter...”⁵⁰².

Maar, zo stellen wij, daar bleef het dan ook bij: ze zullen nergens samenwerken en quasi nergens samen lid van zijn (zie verder hierover).

163.Vier: waarden-Handvest als uitleg

Het NewB charter, voor het eerst goedgekeurd eind 2020, geeft NewB een informatie- en vormingstaak voor de leden, naar de leden toe. De leden zijn veronderstellen we, A én B én C leden.

Wij citeren: ”…NewB ontwikkelt verschillende kanalen en tools (nieuwsbrieven, blog artikels, info-sessies en het organiseren van lezingen) om haar leden te informeren over het huidige financiële landschap, de schade die deze veroorzaakt aan de maatschappij, maar ook over mogelijke oplossingen en alternatieven …. ” (NewB Handvest, Principe 11, 7de alinea)⁵⁰³.

Hiermee is de basis gelegd in het waardenhandvest voor publicaties over de banksector, over wat concurrenten slecht doen, over hoe het anders kan en moet.

164.Vijf: erkende cv als uitleg

NewB als erkende cv neemt initiatieven in het kader van de inlichting en opleiding van de huidige en potentiële leden en de inlichting van het grote publiek, zoals vereist door art. 1, §1, 8° KB 8 januari 1962 tot vaststelling van de voorwaarden tot erkenning van coöperatieve vennootschappen⁵⁰⁴.

165.NewB is

-dus geen activistische ngo?

-maar, naast een bank,

-een opleidings- en vormingsinstituut over het financiële landschap, de schade die dat toebrengt en de alternatieven voor haar 113.000 leden,

-ter uitvoering van a) haar statuut als erkende cv en b) van haar waardenhandvest.

Zo eenvoudig is dat!?

166.Misschien had het handvest ook kunnen vermelden dat “we” aan burgers ook leren wat de financiële sector wel allemaal goed deed tot nu toe?

167.Dat zou voor NewB geen probleem mogen zijn: het bestuur en/of de directie zit/zat vol met ex-en (en zelfs directieleden) van Axa, Deutsche Bank, Crédit Agricole, Indosuez, Crédit Lyonnais, Delta Lloyd, … ; die moeten toch weten dat én wat die groepen ook aan goede dingen deden?!

Of deden die tijdens hun tijd aldaar dan geen goede dingen en bij NewB wel?

Dat gelooft toch niemand?

4 NewB: een ethische bank?

Wat is een ethische bank?

168.Het begrip wordt vaak gebruikt maar weinig gedefiniëerd.

169.Een ethische bank is volgens ons

A een door de autoriteiten als bank erkende instelling,

B die aan haar passiefkant aandelen & deposito’s heeft afkomstig van zich maatschappelijk verantwoord gedragende burgers en/of kmo’s en/of ngo’s en/of overheden,

C die aan haar actiefkant investeringen heeft in/kredieten geeft aan zich maatschappelijk verantwoord gedragende burgers en/of kmo’s en/of ngo’s en/of overheden,

D die binnen- en buiten balans producten heeft die maatschappelijk verantwoord zijn,,,,,

E die voldoende de noden van haar klantengroepen bevredigen,

E en die beheerd wordt volgens de volgende waarden én in die volgorde.

170.Die waarden van een ethische bank zijn o.i.:

1-Transparantie.

Zonder volledig transparantie is er nooit echt ethiek aanwezig;

vb. een ethische bank gedraagt zich niet als een ethische bank zo een onethische praktijk, vastgesteld in een auditrapport, noch wordt gerapporteerd tot op het niveau van de AV door het bestuur, noch door de financiële controleur (de revisor, die de auditrapporten kan inkijken), noch door de ethische controleur aan wie het werd gerapporteerd (wie dat ook is);

vb. een ethische bank gedraagt zich niet als een ethische bank zo een “leugen” of een “bewust verkeerd gegeven inlichting op de AV” van het jaar X, na de A.V. uitkomt, wordt vastgesteld tijdens een audit of in een auditrapport, op de A.V. van het jaar daarop niet wordt gerapporteerd tot op het niveau van de AV, noch door het bestuur, noch door de financiële controleur (de revisor, die de auditrapporten kan inkijken), noch door de ethische controleur aan wie het werd gerapporteerd (wie dat ook is).

2-Professionalisme.

Zonder professionalisme is er geen goede bank, geen goede service, geen goede prijs, geen klantgerichtheid, …. ; “schoenmaker, blijf bij je leest”, zei men, vroeger al.

3-Veiligheid van werkingskapitaal en werkingsmiddelen.

Ethiek houdt in dat men het geld van de eigenaars, spaarders en beleggers niet in gevaar brengt; dat houdt dus automatisch in dat je start met

-ofwel ruim voldoende kapitaal

-ofwel met een bescheiden voorzichtige setting

-ofwel met een progressieve weg

& snel rendabel bent (binnen de 3-5 jaar) & blijft.

4-Maatschappelijk verantwoord karakter, door een dito screening, acceptatie en beheer op alle niveau’s en alle aspecten of zoveel mogelijk) van de activiteit en de geldstromen.

Dit karakter kan variëren in inhoud, methodologie en gradatie van instelling tot instelling, wat het belangrijkste is ter zake is a) dat het duidelijk, uitgeschreven, begrijpbaar is, b) dat het overwegend stabiel is, c) controleerbaar is.

5-Tegensprekelijkheid op 4, via een regelmatige externe, gecontroleerde screening en doorlichting, door een 100 % onafhankelijk bureau niet-aandeelhouder, aangesteld en betaald door de aandeelhouders.

Wij geloven op middellange termijn niet in

-“….interne keukens die door andere interne koks worden doorgelicht….”; wij hebben gezien dat zoiets niet echt ten gronde werkt;

-“…door goed betaalde fulltime professionelen gerunde keukens die door andere interne niet-betaalde vrijwilligers-koks worden doorgelicht …”, hoe sympathiek en professioneel die laatsten ook mogen zijn; wij hebben gezien dat zoiets niet echt ten gronde werkt;

-“controle door de aandeelhouder zelf”. Een aandeelhouder controleert immers ook zelf finaal zelfs de financiën niet bij een bank: meer zelfs, de wet verplicht hem zelfs, dit door een derde te laten doen. Wij hebben gezien dat zoiets niet echt ten gronde werkt.

Zoals oude Vlaamse spreekwoorden zeggen: ”het hemd is (altijd) nader dan de rok”, “ons kent ons”, “mijn kind, mooi kind”, “over de doden niets dan goed”;

Deze vijf biedt o.i. de beste garanties voor aandeelhouders én klanten én samenleving. 6-Bescheidenheid.

Ethiek is op zich niet iets om mee uit te pakken; het is vooral iets om te doen; “(echt) goede wijn behoeft geen (opzichtige) krans” leerde men in Vlaanderen al vroeg. We vinden dat ook terug bij andere visies zoals die van

-duurzaamheidspecialist/makelaar Patrick⁵⁰⁵ en

-Triodos-topman Matthijs Bierman (algemeen directeur Triodos Nederland vanaf 2003)⁵⁰⁶.

7-Respect. Doe geen kwaad aan anderen, dat eigenlijk onnodig is voor de realisatie van je kerndoel; dat is de eerste, ware ethische les in trainingen ethiek; “doe goed en zie niet om” leerde men in Vlaanderen al vroeg; als het dan eventueel toch absoluut nodig is om negatieve dingen van en over anderen in het daglicht te brengen, doe het dan ook voor de positieve dingen van de ander; die zijn er immers altijd ook en kunnen onszelf tot voorbeeld strekken⁵⁰⁷.

8–Zonder zware, lange (> of gelijk aan drie jaar), onopgeloste confrontaties met bezorgde groepen stakeholders.

Het Belgische financiële landschap is intens. Tussen het jaar 2000 en vandaag was er noch dag noch jaar zonder dat er zulke gigantische confrontaties bezig waren en/of zich juridisch aan het beslechten waren.

171.Voorbeelden van zulke confrontaties in de Belgische sector zijn (niet noodzakelijk met ethische spelers)

2000-2016

De jarenlange strijd tussen Dexia Nederland en de klanten van (legio lease) Labouchère⁵⁰⁸; 2001-2010: de jarenlange strijd tussen Dexia België, Deminor⁵⁰⁹, Test-Aankoop⁵¹⁰ en een deel van de Lernout & Hauspie beleggers⁵¹¹.

2003-2017

Delta Lloyd Life zal het geweten hebben dat het Zelia overnam: het kreeg jaren processen en procedures aan haar been omwille van de polissen Spaar Select; Spaar Select processen gingen over praktijken (55 miljoen euro) van voor de aankoop en gingen dus niet direct over praktijken van Delta Lloyd Life zelf⁵¹².

2003-2022

De decennialange vetes tussen de NBB, Res-pe©t vzw⁵¹³, de NBB Activisme Gemeenschap⁵¹⁴ en een deel van haar minderheidsaandeelhouders⁵¹⁵.

2008-2018

De jarenlange strijd met een collectieve vordering die werd ingesteld tegen Fortis⁵¹⁶. De vordering betrof compensatie voor de verliezen geleden door beleggers als gevolg van misleidende informatie⁵¹⁷. Een schikking van € 1,3 miljard werd bereikt ter compensatie van de beleggers⁵¹⁸. Tot op heden is dit in Europa de grootste schikking inzake een vordering ingesteld door beleggers⁵¹⁹;

2011-nu

De jarenlange strijd tussen de gevallen holding Arco, het ACW, Belfius (rechtsopvolger van Dexia en ABC), Deminor⁵²⁰, Arcoclaim⁵²¹, ArcoAktieTeam⁵²² en een aantal van haar 800.000 aandeelhouders na de val van Arco en/door Dexia⁵²³.

2020-nu

De jarenlange strijd tussen Triodos Nederland, de Stichting Administratiekantoor Certificaten Triodos Bank⁵²⁴ en een deel van de 43.614 certificaathouders rond de liquditeit en waarde van de certificaten) die ruim 1,2 mia euro in Triodos pompten⁵²⁵.

172.Drie van de voorbeelden betroffen Dexia of haar rechtsvoorgangers.

Een ervan betreft een ethische bank.

Wie een groot deel van zijn stakeholders lang tegen zich krijgt en/of in het harnas jaagt, ook al meent hij/zij volledig in zijn recht te zijn ook al oordelen rechtbanken dat je in je recht bent, ook al kan je er als instelling niet echt aan doen, ….. heeft geen evenwichtige, wederzijdse (waarden)relatie meer.

173.NewB beantwoordt zeker wel sinds 2020 aan veel, maar

-sinds lang niet aan 3 (en als (deze) bank: nooit meer),

-én sinds lang niet aan 5⁵²⁶.

174.Over de andere spreken we ons hier niet uit bij gebrek aan (voldoende bruikbare en/of beschikbare) gepubliceerde data en bronnen. We zullen verder wel ingaan op deelitems ervan.

175.VDK Bank (B) voldoet sinds lang aan alles … behalve aan 5.

176.Triodos Bank (NL) voldoet sinds lang aan alles …

-behalve aan 5: de stichting Triodos (de zgn. SAAT⁵²⁷) voldoet niet aan het onafhankelijkheidscriterium voor ons. Het is o.i. eerder zoiets als een “intern verexternaliseerd comité” én -is juridisch en feitelijk de enige aandeelhouder van Triodos;

-behalve sinds recent aan 8 (zie daarover elders in dit boek).

177.Beide zijn o.i. van de banken actief in België wel het meest “ethische bank” in onze definitie van het woord.

178.De meeste traditionele ethische spelers beantwoorden niet aan 5.

Het is het lastigste omdat men de interne keuken extern ook ethisch laat screenen.

En elke kok weet dat: “snel, lekker, gezond, betaalbare maaltijden serveren is niet evident; de keuken continu, perfect hygiënisch en netjes houden is het moeilijkst: het vergt ijzeren discipline”.

Sommigen pogen er wel mee bezig te zijn; vb. Lendahand (als C-Corp).

179.Volgens ons zijn de volgende waarden (alhoewel vaak mogelijks een pluspunt of noodzaak of facilitator in welbepaalde settings, zoals een volksbank, een lokale of regionale bank, een participatieve bank) noch noodzakelijk noch typisch voor alle ethische financiële spelers.

180.Dat zijn:

-eenvoud: een bank of ethische speler die alleen professionele klanten bedient heeft altijd enige complexiteit in producten, contracten, processen; zelfs NewB had volgens zichzelf complexe producten⁵²⁸ (met name haar aandelen⁵²⁹, zie daarover uitgebreid elders in dit boek);

-innovatie: een traditionele speler kan o.i. even goed ethisch zijn als een niet traditionele speler; wij beschouwen Triodos en VDK heden als traditionele ethische spelers die er mogen zijn;

-nabijheid: een ethische e-bank voor klanten die geen nood hebben aan fysische nabijheid en hooguit geen of één of enkele keren per jaar of decennium een goed gesprek is een goede e-bank;

-maatschappelijke inbedding: een bank die bestuurd wordt vanuit en in handen is van een trust of stichting (in handen van een beperkt aantal mensen) kan o.i. best een ethische bank zijn; er zijn voorbeelden dicht bij ons, vb. Triodos;

-a-politiek of zonder kleur: wij hebben in het verleden mooie banken gekend die wel degelijk een kleur hadden en toch quasi uitsluitend mooie dingen deden (vb. BAC, christen-democratisch, ACV); nu nog: VDK-Bank (grotendeels of volledig in handen van de christelijke textielvakbond én zeer ethisch bezig);

-privaat: men hoeft geen private speler te zijn om een ethische speler te zijn; binnen de context van toen waren ASLK (sparen en kredieten voor het gewone volk), NMKN (sparen en kredieten voor de nijverheid), Gemeentekrediet (sparen en kredieten voor publieke lokale instellingen) best wel “kandidaat-ethische leden”;

-gebrek aan diversiteit door focus op een minderheid of achtergestelde gemeenschappen of anderszins: in de wereld zijn er verschillende ethische spelers (aanwezig of geweest, zelfs in België) die zich alleen focussen op een bepaald type van particulier of ondernemer; wij hebben geen probleem om het ethisch karakter te erkennen (mits de andere waarden ook aanwezig zijn) van spelers die zich focussen op bv.

a)kredietklanten in het buitenland; vb. Incofin (B)⁵³⁰, Lendahand (NL)⁵³¹,

b)kredietklanten in ontwikkelingslanden; vb. Incofin (B)⁵³²,

c)vrouwelijke ondernemers; vb. crowdfundingplatform Crowdgirls (B)⁵³³,

d)die gesticht zijn door enkel vrouwen; vb. First Women’s Bank (Chicago-USA)⁵³⁴,

e)die in eigendom/handen zijn van enkel vrouwen; vb. WO’s of Women-Owned Banks (USA) zoals First Women’s Bank (Chicago-USA)⁵³⁵,

f)die in eigendom/handen zijn van enkel mensen van bepaalde ethnische oorsprog; vb. “hispanic owned” banken zoals Executive National Bank (Miami, USA); vb. “Afro-American owned” banken zoals GN Bank, Chicago;

g)die geleid worden door vrouwen alleen: First Women’s Bank (Chicago-USA)⁵³⁶.

-soberheid: soberheid is o.i. wel een onderdeel van professioneel beheer: wat je niet uitgeeft moet je niet recupereren bij je klanten;

-participatie: een participatieve formule is o.i. best mogelijk, leuk, erg verrijkend in een ethische speler doch o.i. niet echt noodzakelijk; het werkt overigens alleen als het échte participatie is;

-inclusie: banken en inclusie gaan zelden samen, maar altijd liever met dan zonder.

“Integriteit is hard werken,
elke dag weer”
(Kees Vendrik, hoofdeconoom Triodos)⁵³⁷

Ethiek en inclusie?

181.Banken en inclusie gaan zelden samen?

Data erover vinden is overigens ook niet eenvoudig.

In België wordt heel veel over “inclusie” gezegd, geroepen en wordt de banksector vaak geviseerd, doch we zien te weinig en niet systematisch“facts & figures”.

Wat zien wij?

182.De 1ste bank met de hoogste inclusiecijfers is in België volgens ons vermoeden nog altijd de bank Belfius.

Dat is – per toeval in deze kontekst – een 100 % overheidsinstelling.

Zij praat er niet alleen over, ze doet het ook. Zij zorgt voor sociale bijstandsrekeningen⁵³⁸, 172.000 sociale rekeningen die OCMW's helpen om kansarmen of mensen in een moeilijke situatie te begeleiden⁵³⁹, afnamerekeningen⁵⁴⁰, Systeem i-rekeningen⁵⁴¹, wedersamenstelling van huurwaarborgen⁵⁴², prepaid SSB-kaarten⁵⁴³ (na vervanging zelfs bruikbaar op de nieuwe multibancaire toestellen beheerd door Batopin⁵⁴⁴), een nog altijd uitgebreid kantorennet, een universele bankdienst, ruime samenwerking met OCMW’s⁵⁴⁵, Belfius Foundaton⁵⁴⁶, investeringen in de massale installatie van zonnepanelen op sociale woningen⁵⁴⁷, de heractivatie van phone banking⁵⁴⁸, Generation United⁵⁴⁹ (50.000 unieke bezoekers na enkele weken al⁵⁵⁰), partnering met de VUBFoundation⁵⁵¹, Rode Neuzen Dag⁵⁵², Viva for Life⁵⁵³, Special Olympics⁵⁵⁴, , Local Team Spirit (42.000 jongeren)⁵⁵⁵, Belfius Financial Academy⁵⁵⁶, Project Ecocoaches⁵⁵⁷, Flexy-i-Trans-leasing voor ombouwen van mini-bussen tot mini-bussen voor rolstoelgebruikers⁵⁵⁸, studies voor de en over de overheid (MAHA, MARA, ..)⁵⁵⁹, zwaarste financierder van de overheid in België⁵⁶⁰, mecenaat⁵⁶¹, Helping Hands⁵⁶², microkredieten⁵⁶³, Belfius Classics⁵⁶⁴, Belfius Art⁵⁶⁵, bloedinzameling i.s.m. het Rode Kruis vzw⁵⁶⁶, … .

183.De 2de bank is o.i. “De Berg van Barmhartigheid“ of de Mont-de-Piété⁵⁶⁷. Zij is wellicht de oudste officiële en oudste financiële instelling van België. Het is de enige instelling in ons land die bevoegd is om te lenen tegen onderpand.

De Berg van Barmhartigheid van de Stad Brussel⁵⁶⁸ is een openbare instelling met sociaal karakter die tot doel heeft de toekenning van nominatieve leningen tegen inpandgeving van waarde en roerende goederen en de organisatie van tentoonstellingen en openbare verkopen.

De Berg van Barmhartigheid heeft in de eerste plaats een sociale rol die haar verhindert om een winstgevend doel te hebben.

Als de inpandgever zijn verplichtingen tegenover de Berg van Barmhartigheid niet nakomt of als hij de opdracht geeft zijn onderpand te verkopen, wordt het goed openbaar verkocht.

Van deze goederen wordt een catalogus opgemaakt die op de website van de Berg van Barmhartigheid te raadplegen is.

Het is een van de laaste overheidsinstellingen in dit land in de financiële sector, buiten de FSMA en de NBB. De ASLK, de NMKN, de NILK, CBHK, Dexia, Gemeentelijke Holding, …. zijn al allemaal uitverkocht en/of gekortwiekt en/of gevallen.

De Berg

-heeft een expliciete sociale rol,

-heeft altijd veel meer werk in tijden van crisis zoals nu, sinds deze crisis⁵⁶⁹.

Zij leent aan zij die van mening zijn dat ze het echt nodig hebben.

184. De 3de is vermoedeljk de Bank van De Post, die nog altijd vele

-oudere,

-en/of minder goed op de been zijnde,

- en/of minder mobiele,

-en/of minder gedigitaliseerde mensen

lokaal nog bedient in kantoren.

185. De 4de opkomende speler is o.i. (de BNP Paribas Groep die met) de Nickel rekeningen (in 2022 al streeft naar) basisbankieren in … 500 Belgische krantenwinkels⁵⁷⁰. Ze mikken na vijf jaar op een 1.800 dagbladhandels en 300.000 klanten⁵⁷¹.

Terwijl sommige

-alleen of vooral digi- of callcenterbankieren (vb. NewB zelf) ,

-grootbanken en middelgrote banken hun kantorenetten afbouwen,

gooit BNPP er 500 tot 1.800 bij⁵⁷²! En ze heeft al de Bank vaen de Post…. .

Da’s pas inclusief strategisch aanvoelen, denken en doen.

De anderen …. keken er naar met open mond, al was dat te verwachten: ook in Frankrijk sinds de overname door BNPP van 95 % van La Financière des Paiements Électroniques (FPE) in 2017 heeft het er 650.000 Nickel rekeningen bij via krantenwinkels en tabakswinkels⁵⁷³.

186.De 5de en 6de inclusieve spelers zijn ethische spelers zoals Incofin (B)⁵⁷⁴ en Lendahand (NL)⁵⁷⁵.

Zij hebben aan de passiefkant vooral de middenklasse of goede verdieners als klant maar aan de actiefkant vooral de minderbegoeden; hun directe sociale impact op de wereld is van onschatbare waarde.

187.Deze “inclusie markt” gaat o.i. quasi-volledig voorbij aan NewB sinds 2011 maar ook zelfs sinds 2019 tot en met in 2022.

Ondanks de kritiek van NewB op de sector zet BNPP grote stappen naar meer inclusie, meer kantoren, terwijl NewB zelf amper iets deed in de praktijk rond inclusie.

188.De ethische spelers Triodos & NewB hebben o.i. gelet op hun producten, langs de passief kant én de actief kant vermoedelijk vooral de middenklasse of goede verdieners of hoger opgeleiden als klant; een dieptemarktstudie zou hier veel aan transparantie en bevestiging (of ontkenning) kunnen bieden. Inclusie heeft maar zin als waarde als je niet alleen die intentie hebt maar die ook echt gaat en kan waarmaken en er dus in investeert.

In vele banken is dit niet het geval, zelfs in ethische spelers.

Volgens NewB: NewB versus Triodos, VDK, Crelan = breder, substantiëel ruimer, nationaler, echt coöperatief, groter, ethischer én toch samenwerken

189.NewB verantwoordelijken positioneren de ethische normen binnen NewB op het hoogste niveau. De pers omschrijft het als volgt: “….NewB maakt zich sterk dat de bank volgens de strengste ethische principes zal werken. Geld mag enkel geïnvesteerd worden in bedrijven en producten die de planeet en de mensen niet schaden, en het liefst een stevig eind vooruithelpen….”⁵⁷⁶.

190.Dat niveau zal zelfs van die aard zijn dat de andere banken hun ethisch niveau naar boven zullen moeten bijsturen.

De pers verwoordt zo een uitspraak van de top van NewB: "…NewB zal druk zetten op de klassieke banken om van hun duurzame financiële producten meer dan een façade te maken...."⁵⁷⁷.

191.NewB-verantwoordelijken positioneren NewB ook en zelfs en eind boven de traditionele zich als ethisch of duurzaam profilerende spelers.

We geven hen het woord uit een interview:

“(Q): Een bank als Triodos Bank heeft natuurlijk wel zo’n geëngageerde agenda. En ook Landbouwkrediet en VDK profileren zich als duurzame alternatieven. Is er dan nog wel nood aan een nieuw duurzaam bancair initiatief?

(A):“….. MB: “Die banken zijn zeker een meerwaarde. Wij willen daar een dimensie aan toevoegen:

-én hoge duurzame eisen,

-én een brede dienstverlening met alle gewone producten,

-én nationaal werken,

-én een echte coöperatie zijn…..

…Triodos en VDK blijven kleine spelers. We willen met NewB een versnelling hoger gaan en een referentie worden: een benchmark voor het breed duurzaam bankieren….”⁵⁷⁸.

-(MB in een bijdrage die hij schreef): “...Zo niet zal de enige duurzame collega op de Belgische markt een nichespeler blijven die het groot publiek niet echt aanspreekt. ….het Nederlandse Triodos: een nichespeler die haar rol vervult in verschillende Europese landen,….. Maar de ambitie van NewB is het aanbod ethische financiën substantieel te verruimen en aldus Jan met de Pet, u en ik, effectief aan te spreken. We willen er voor zorgen dat een ethische en duurzame bank uw eerste bank kan worden, waar u terecht kan voor uw courante financiële behoeften, zoals dat in zovele andere landen wel kan, van Canada over Duitsland tot Italië…”⁵⁷⁹.

NewB wordt dus een Triodos+, een VDK+, een Crelan +?

192.NewB-verantwoordelijken zien evenwel geen concurrentie in die andere ethische spelers, integendeel.

We geven hen het woord uit interviews of publicaties:

-“..(MB van NewB)…. Ik hoop dat we in de toekomst met elk van hen kunnen samenwerken….”⁵⁸⁰.

-“…Volgens MB zal NewB geen concurrentie vormen voor andere duurzame bancaire instellingen. “De vijver is veel groter dan degene die nu bevist wordt.” En dat geldt zowel voor de potentiële klanten als voor de projecten waarin ze kunnen investeren, aldus MB..”⁵⁸¹. -(MB van NewB) “...het Nederlandse Triodos: een nichespeler die haar rol vervult in verschillende Europese landen, en met wie NewB graag zal samenwerken…”⁵⁸².

193.En, werkt het samen met Triodos? Voor zover we weten midden anno 2022 niet.

Volgens de pers: NewB versus Triodos, VDK, Crelan = crowdfunding, coöperatief, geen meerderheidsaandeelhouder, lage kosten, Belgisch, wel zichtrekeningen voor particulieren, geen kantoren

194.De pers omschrijft de verschillen helemaal anders:

-crowdfunding:”.. In tegenstelling tot die drie banken heeft NewB een aanzienlijk deel van het benodigde kapitaal opgehaald via crowdfunding…”⁵⁸³;

-coöperatief karakter: “….Zo werd NewB meteen als coöperatieve bank opgericht….”⁵⁸⁴;

-geen meerderheidsaandeelhouder: “….Voorts zal NewB geen meerderheidsaandeelhouders hebben: iedereen kan vanaf 20 euro lid worden van de coöperatie en heeft slechts één stem op de algemene vergadering, ongeacht hoeveel ze in de bank hebben geïnvesteerd. De coöperanten kunnen dus zelf bepalen waarvoor hun geld wordt gebruikt door deel te nemen aan het besluitvormingsproces…”⁵⁸⁵;

-geen grote kosten: “….Concreet betekent dat dat de bank haar medewerkers geen bedrijfswagens of bonussen zal geven..”⁵⁸⁶;

-Belgisch: “…NewB staat dichter bij het Triodos-model, met het verschil dat Triodos geen Belgische bank is ….”⁵⁸⁷;

-met zichtrekeningen voor particulieren: “…NewB staat dichter bij het Triodos-model, met het verschil dat Triodos (…) geen ethische en duurzame zichtrekeningen voor particulieren aanbiedt….”⁵⁸⁸;

-geen fysieke filialen: “…tot slot zal NewB, in tegenstelling tot de vermelde banken, geen fysiek filiaal openen en dus uitsluitend online en mobiele diensten aanbieden..”⁵⁸⁹.

Die vergelijking is objectief/objectiever, neen?

Volgens de pers of volgens NewB: naast Triodos de enige echte?

195.Sommige pers gaat heel, heel ver in het beschrijven van NewB als de “nec plus ultra” of de “almost best choice”.

Ze citeren hun bron niet direct letterlijk.

Vb. “….Triodos ……. En débarquant sur le marché belge, NewB serait la seule autre banque à injecter l’épargne qu’elle possède dans des projets durables……”⁵⁹⁰.

Vb. “…..Sur les 87 banques qui existent en Belgique, quasi aucune ne propose de tels engagements sociétaux…..”⁵⁹¹.

Ethiek vermarkten behoeft geen explicietere risicowaarschuwing voor een bank?

196.We zochten naar een échte waarschuwing voor het falen inzake (ethiek en zelfs hogere) ethiek of een soortgelijk risico bij en van NewB (dat zou een indicatie van realisme en bescheidenheid zijn), doch we vonden er geen echte, nergens, ook niet in de ettelijke documenten die de risico‘s bij NewB omschrijven⁵⁹².

197.Je zou kunnen verwachten dat een onderneming

-die een publiek beroep doet op fondsen van particulieren, overheid en ondernemingen

-én zich expliciet, uitgesproken, bijna extreem als “ethisch” profileert, het eventuele falen op (en of ander onderdeel of het geheel van) dit ethisch aspect ook expliciet en duidelijk als een risico naar voren zou schuiven.

198.De omschrijving van reputatierisico bij NewB is vnl. technisch, verwijst nergens naar ethisch, ISR of duurzaamheid en verwijst vooral naar de andere risico’s: “Het reputatierisico is het mogelijke waardeverlies van de coöperatie als gevolg van de negatieve perceptie van de onderneming door haar klanten, haar tegenpartijen, haar coöperanten, de regelgevers en andere betrokken partijen. Dat risico houdt onrechtstreeks verband met de beheersing van de andere risico’s. Indien het beheer van de andere risico’s (kredietrisico’s, financiële risico’s, operationele risico’s) niet onder controle is, kan de reputatie van de bank er ook door worden geschaad. Het reputatierisico is gedekt door middel van verschillende controles binnen de verschillende operationele functies die bedoeld zijn om de andere soorten risico’s te dekken, die zelf worden gedekt door de tools voor het beheer van het operationele risico.”⁵⁹³.

199.Je zou dat verwachten in een onderneming waarvan “…. the CEO confirms that the loss of its sustainable image would be fatal to NewB (Olinger, 2020)…”⁵⁹⁴. Voor zover ons bekend,

-slechts in één document,

-alleen in een niet-juridisch document,

-alleen in een aan NewB extern document,

-met name een studie van een Masterstudent⁵⁹⁵,

erkende NewB via zijn toenmalige CEO eenmalig dit risico⁵⁹⁶?

200.Het mag gezegd dat NewB - mede onder druk van de autoriteiten? - vele risico’s opsomde in haar kapitaalszoektocht.

201.Was ze daarin volledig? Neen, naar onze bescheiden mening.

Zo waarschuwen o.i. ten onrechte o.a. niet voor het mogelijks ethisch falen.

Ze waarschuwen ook niet genoeg o.i. voor een al gerealiseerd falen, zoals bv.:

-(te) lage de facto verkoop van kaarten (prepaidversie) voor midden 2019;

-(te) lage de facto verkoop van verzekeringen voor midden 2019.

O.i. zijn de coöperanten resp. investeerders dus o.i. mogelijks niet goed genoeg geïnformeerd?

202.We nemen als een voorbeeld het (toch belangrijke en centrale ) “Prospectus” voor de kapitaalsverhoging van 35 mio euro van 2019⁵⁹⁷; het woord risico komt er 365 keer in voor op de 195 pagina’s en toch worden o.i. verschillende risico’s niet expliciet vermeld, zelfs ….. risico’s die zich naar onze opinie op dat moment al erg zichtbaar voordeden.

203.Wat staat er o.i. zeker duidelijk in?

Omschrijving in onze woorden van waarvoor wordt gewaarschuwd⁵⁹⁸

(de vette zijn deze die o.i. op het meest aantal pagina’s werden vernoemd)
Pagina⁵⁹⁹

Algemeen

Algemeen
1, 3, 3, 3

Cumul van verschillende soorten risico’s
81, 83, 84, 93

Andere dan de opgesomde risico’s
84

Verbonden aan NewB/projeect

Geen bankervaring
2, 5, 87, 95

Lanceringsrisico
37

Gecumuleerde verliezen
2, 83, 144

Verdere oplopende verliezen
109

Mogelijks onbetrouwbaar financiëel plan
2, 5, 9, 61, 83, 87, 93, 95, 97

Afwezigheid van vergoeding op zichtrekeningen
2

Nood aan bijkomend kapitaal in de volgende jaren
2, 83

Onduurzaamheid ondernemingsmodel
97

Moeilijjheid bijkomend nodig kapitaal aan te trekken (15 pillen voor professionele investeerders)
62, 63, 78, 82, 87, 91, 93, 104, 108, 109, 116, 170 (de pillen vonden we niet gebundeld)

Afwezigheid van vergoeding op spaarrekeningen
2

Operationale risico’s – IT en IT-infrastructuur
2, 10, 46, 83, 87, 97, 99, 100, 101, 171

Looptijdentransformatierisio
78, 171

Statuut van kredietinstelling
5, 99

Niet naleven MIFID-reglementering door NewB
108

Reputatierisico door niet naleven MIFID-reglementering door NewB
108

Statuut van SCE
5, 10, 20, 21, 104, 105, 106

Wisselkoersrisico’s
109

Start-up
5, 9, 93

Risicobeheer
6, 186, 171

Gebrekkige interne werking
99

Beheer van interne audit
6, 186

Compliancesbeheer
6, 186

Risico's met betrekking tot interne fraude
99, 100

Risico's met betrekking tot externe fraude
99, 100

Onvoldoende verzekeringsverkoop
10, 95, 97

Onvoldoende bankverkoop
10, 99

Risico van misbruik van machtspositie van een aandeelhouder
29

Risicoconcentratie
82, 108, 126

Integriteit van de financiële informatie van NewB
159

Onafhankelijkheid en de prestaties van de commissarissen op de rekeningen onderzoeken
159

Verzekeringsdekkingsricico
33

Service-onderbreking vanwege PFS op prepaidkaarten
36, 53

Risico van gebrekkig aanbod door expliciete beperking in retailproducten
37, 96

Risico van gebrekkig aanbod door expliciete beperking in KMO-producten
37

Risico van gebrekkig aanbod door expliciete beperking in non-profitproducten
37

Beperking tot internetdistributie
96

Risico van het niet vinden van de omschreven activa-investeringen
93

Lagere commissieinkomsten dan verwacht op verzekeringen
95

A-typisch karakter bedrijfsmodel
94, 95

Leveranciersrisico’s
98, 101

Gebrek aan toegelaten agressieve prijszettingsstrategie
96

Gebrek aan opvolging van de interne controleprocessen
100

Kredietrisico’s
171

(Al dan niet aangelegde) risicovoorzieningen
182

Verbonden aan het aanbod

Mogelijks geen bankerkenning
4, 9, 85

Minstens tijdelijke onbeschikbaarheid kapitaal voor coöperant
4, 86

Insolvabiliteit van de tussenpersoon
4, 86, 108

Illiquiditeit NewB
103, 104, 108, 126

Andere problemen bij de tussenpersoon
4, 86

Verbonden aan de deelbewijzen

Afwezigheid van vergoedingen op kapitaal
2, 12, 27, 27, 83, 88, 89, 111, 114

Alleen min-, geen meerwaarden op aandelen
2, 11, 12, 83, 88

Reeds voltrokken risico inzake aandeelwaardevermindering
2, 3, 83, 88, 144

Onmogelijkheid praktisch om ontslag te nemen als coöperant
3, 5, 83

Insolvabiliteit NewB
4, 9, 87, 111, 114, 115, 126

Schade aan materiële activa
99, 100

Andere financiële problemen NewB
4, 9

Schommelingen in de waarde van de deelbewijzen
4, 86, 87, 88, 89

Illiquiditeit deelbewijs
5, 12, 87, 90, 93, 99, 115, 125

Verbonden aan de markt

Reglementair kader
5, 106

Mogelijke wijzigingen reglementair kader
107

BRRD-richtlijn
125

Gebrekkig of niet recent marktonderzoek
94, 96

Situatie van NewB na 3 jaar activiteiten
5, 109

Geen positieve evolutie inzake commerciëel potentiëel
5, 109

Minder aantrekkingskracht op nieuwe coöperanten
81

Lage rentevoeten
53

Sommige concurrenten behoren tot de overheid (meer veiligheidsperceptie)
96

Cyclische kredietrisico’s
53

Hogere verliezen op concumentenkredieten
81, 102

Brexit
5, 36, 53, 110

Schommelingen in tarieven
81

Onvoorziene exploitatieverliezen door commerciële onvoorziene gebeurtenissen
81

Witwarisico’s
172

Ongunstige evoluties renterisico’s
96, 101, 102, 171

Disproportie tussen marktaandeelverwachting & % ethische burgers
34

Onvermogen van NewB om externe gebeurtenissen het hoofd te bieden
99

Hoge competitiviteit in België in bankzaken
109

Lage bankmobiliteit in België
109

Hoog aantal bestaande rekeningen per hoofd van de Belgische bevolking
109

Hoog aantal banken per hoofd van de Belgische bevolking
109

Verbonden aan grotere/wereldevoluties

Klimaatverandering
53

Transitierisico’s
53

In geval van een financiële crisis - systemisch risico op besmetting van de hele sector die de activiteiten van NewB kan beïnvloeden, in het bijzonder in het kader van de betalingsactiviteit
109

Legenda:

-onze eigen tellingen in 09 & 10 2022;

-op elke pagina wordt geteld of een risico vermeld is of niet;

- - = niet door ons gevonden

- ? = niet duidelijk vastgesteld

-er komen soms ook risico’s voor in teksten waarin het woord risico niet expliciet werd gebruikt; we staken deze er ook in.

204.Dat is veel, heel veel.

Anno 2022
is
alles,
werkelijk alles,
potentiëel
een
risico.

205.Wat had er o.i. duidelijker kunnen instaan?

Of ook nog kunnen instaan?

Of wat vonden wij althans niet erg klaar en duidelijk genoeg als risico in de teksten?

Naar onze mening niet door ons gevonden als expliciet en duidelijk omschreven risico’s in de prospectus/informatienota d.d. 2019⁶⁰⁰ | Waren deze risico’s dan ook nog relevant o.i. en naar onze mening in de praktijk?⁶⁰¹
Lage de facto verkoopcijfers verzekeringen sinds de lancering | Ja
Lagere de facto verkoopcijfers in verzekeringen dan gepland sinds de lancering | Ja
Lage verkoop van prepaidbetaalkaarten sinds de lancering | Ja
Lagere de facto verkoopcijfers in prepaidbetaalkaarten dan gepland sinds de lancering | Ja
Geen hoog financiëel engagement van 100% van de vakbonden-middenveld (talk no walk) | Ja
Geen hoog financiëel engagement van 99% van de grote machtige vzw’s (talk no walk) | Ja
Geen enkele steun van KMO-netwerken (no talk no walk) | Ja
Achterblijven van succes in aantrekkingskracht in minstens één, mogelijks twee van de vier Belgische regio’s | Ja
Risico van ongeloofwaardigheid inzake ethiek | Ja
Risico inzake onethische voorvallen in NewB zelf | ?
Risico inzake onethische praktijken bij belangrijke leveranciers van NewB | ?
Risico inzake onethische praktijken/reputaties bij belangrijke financiers van NewB | Ja
Risico van inbreuk op de statuten | Ja
Risico van inbreuken op het charter | Ja
Risico van inbreuken op de wetgeving | Ja
Risico van gebrek aan aantrekken en/of houden van ervaren bankiers | Ja
Risico van gebrek aan aantrekken en/of houden van ervaren ethische bankiers | Ja
Risico van gebrek aan aantrekken en/of houden van bestuurders | Ja
Risico van gebrek aan aantrekken en/of houden van leden in het MC | Ja
Risico van gebrek aan gepercipiëerde legitimiteit | Ja
Risico van gebrek aan professionalisme | Ja
Verwachtingsmoeheid na +- 10 jaar wachten | Ja
Risico op politisering van NewB door overheidsdeelnames | Ja
Risico op geen C’s gezien 15 pillen-pakket | Ja, zeer zeker

Legenda:

-onze eigen tellingen in 10 2022;

-op elke pagina wordt geteld of een risico vermeld is of niet;

- - = niet door ons gevonden

- ? = niet duidelijk vastgesteld

-er komen soms ook risico’s voor in teksten waarin het woord risico niet expliciet werd gebruikt; we staken deze er ook in.

206.NewB maakt een addendum minder dan een maand later bij deze informatienota.

NewB verklaart minder dan een maand later na de eerste informatienota hierover het volgende: “…..Overeenkomstig artikel 23 van de Prospectusverordening worden alle belangrijke nieuwe factoren of alle materiële vergissingen of onnauwkeurigheden met betrekking tot de informatie in een prospectus die op de beoordeling van de effecten van invloed kunnen zijn en die zich voordoen of worden vastgesteld tussen het tijdstip van goedkeuring van het prospectus en de afsluiting van het aanbod, onverwijld in een bijlage aan het prospectus vermeld…….. NewB is verantwoordelijk voor de informatie in deze Bijlage van 26/11/2019. Na het treffen van alle redelijke maatregelen, verklaart NewB dat de informatie in het Prospectus en in deze Bijlage van 26/11/2019, voor zover haar bekend, in overeenstemming is met de werkelijkheid en dat er geen gegevens zijn weggelaten die de draagwijdte van het Prospectus zouden kunnen beïnvloeden…. Deze Bijlage van 26/11/2019 geeft aanleiding tot het Herroepingsrecht van de inschrijvingen”⁶⁰².

207.Vermeldt deze dan wel (alle of een deel van de) in de bovenstaande/onderstaande tabel opgesomde risico’s?

Naar onze mening niet door ons gevonden als expliciet en duidelijk omschreven risico’s in het addendum van 26 11 2019 van de prospectus/informatienota d.d. 2019⁶⁰³ | Vermeld⁶⁰⁴? ( p.) | Waren deze risico’s dan ook nog relevant o.i. in de praktijk?
Lage de facto verkoopcijfers verzekeringen sinds de lancering | - | Ja
Lagere de facto verkoopcijfers in verzekeringen dan gepland sinds de lancering | - | Ja
Lage verkoop van prepaidbetaalkaarten sinds de lancering | - | Ja
Lagere de facto verkoopcijfers in prepaidbetaalkaarten dan gepland sinds de lancering | - | Ja
Geen hoog financiëel engagement van 100% van vakbonden-middenveld | - | Ja
Geen hoog financiëel engagement van 99% van grote machtige vzw’s | - | Ja
Geen enkele steun van KMO-netwerken | - | Ja
Achterblijven van succes in aantrekkingskracht in minstens twee van de vier Belgische regio’s | - | Ja
Risico van ongeloofwaardigheid inzake ethiek | - | Ja
Risico inzake onethische voorvallen in NewB zelf | - | ?
Risico inzake onethische praktijken bij belangrijke leveranciers van NewB | - | ?
Risico inzake onethische praktijken/reputaties bij belangrijke financiers van NewB | - | Ja
Risico van inbreuk op de statuten | - | ?
Risico van inbreuken op het charter | - | Ja
Risico van inbreuken op de wet | - | Ja
Risico van gebrek aan aantrekken en/of houden van ervaren bankiers | - | Ja
Risico van gebrek aan aantrekken en/of houden van ervaren ethische bankiers | - | Ja
Risico van gebrek aan aantrekken en/of houden van bestuurders | - | Ja
Risico van gebrek aan aantrekken en/of houden van leden in het MC | - | Ja
Risico van gebrek aan gepercipiëerde legitimiteit | - | Ja
Risico van gebrek aan professionalisme | - | Ja
Verwachtingsmoeheid na +- 10 jaar wachten | - | Ja
Risico op geen C’s gezien 15 pillen-pakket | - | Ja, zeker

Legenda:

-onze eigen tellingen in 09 2022;

-op elke pagina wordt geteld of een risico vermeld is of niet;

- - = niet door ons gevonden

- ? = niet duidelijk vastgesteld

-er komen soms ook risico’s voor in teksten waarin het woord risico niet expliciet werd gebruikt; we staken deze er ook in.

208.Neen, ook het addendum vermeldt niets o.i. in dit verband.

Het addendum was er eigenlijk alleen voor de informatie over de (eenmalige) verlenging (en de administratieve gevolgen ervan) van het bod⁶⁰⁵.

Ethiek vermarkten behoeft geen explicietere risicowaarschuwingen voor een fonds?

209.In het prospectus van de fondsen van NewB vinden we alleen het volgende rond risico & duurzaamheid: “…

Evaluatie van het risicoprofiel.

Risicotype: Duurzaamheidsrisico.

Tekstuele beschrijving: Gebeurtenis of situatie op het vlak van milieu, maatschappelijk welzijn of deugdelijk bestuur (ESG) dat, indien deze zich voordoet, een aanzienlijke reële of potentiële negatieve invloed kan hebben op de waarde de belegging…. (…) …”⁶⁰⁶.

Verder vinden we: “….Onder duurzaamheidsriciso’s kunnen de volgende risico’s vallen: reputatierisico’s en juridische risico’s, naast langetermijnrisico’s (bv. risico’s voor het klimaat) (deze opsomming is niet noodzakelijk volledig)”⁶⁰⁷.

210.Andere, zoals het risico

-dat de assetmanager zich vergist op duurzaam vlak,

-dat de criteria waaraan hij zich moet houden te vaag, tegenstrijdig, onduidelijk zijn,

-dat er inbreuken zijn op de criteria,

-dat de criteria door NewB mogelijks verschillend worden gepresenteerd op haar site op verschillende plaatsen,

-… lijken o.i. alle niet expliciet vermeld (maar kunnen in mogelijk effect wel vallen onder reputatierisico)⁶⁰⁸.

Ethiek, transparantie, waarden vermarkten houdt ook het risico in op washing!

211.Dit is immers een reëel risico, zoals blijkt uit de volgende quick & dirty analyse en oplijsting van ondernemingen en/of sectoren die op en/of rond hun waarden en naleving van de waarden vervat in wetten

-of het voorwerp zijn/waren van gerechtelijk onderzoek,

-of/en wel het voorwerp zijn/waren van kritiek van zware ngo’s,

-of/en het voorwerp zijn/waren van kritiek van journalistiek onderzoek,

-of/en veroordeeld zijn/waren voor en of ander vorm van washing of parallelle fenomenen.

212.Wij oordelen er zelf niet over (er is daar geen ruimte voor hier), wij geven weer wat we vinden in populariserende en wetenschappelijke literatuur.

BW of “bio-washing”.

Men doet alsof iets bio is (of artisanal, of natuurlijk, …).

Vb. vele producten die men “natuurlijk” of ‘bio’ noemt zijn of waren dat niet⁶⁰⁹:

-ze zijn vaak bijgewerkt met bewerkte ingrediënten, zoals bv. champignonextract, maltodextrine, weipoeder, oesterextract, sapconcentraat, E-nummers als ammoniakkaramel (E150c), kalium-metabisulfiet (E224), carboxymethylcellulose (E468) en titaandioxide (E171)⁶¹⁰;

- voedingsmiddelen die het label of een vermelding bio bevatten blijken/bleken dit niet te zijn, integendeel zoals sommige bio-eieren uit Duitsland⁶¹¹, …. ;

-een Europees rapport uit 2018 brengt drie grote leugenpraktijken aan het licht in Europa rond fruit, granen en vermeende kwaliteit: “Quality: attractive descriptions or images (‘traditional’, ‘artisanal’, etc.) which convey an impression of quality that bear little or no relation to the production process of the food/drink. Fruits: pictures of fruit being used to market foods with little or no fruit content and selective promotion of expensive fruits on the front of pack with low actual content. Whole grain: Products with hardly any actual whole grain content…”⁶¹².

CB of “carbon-washing”⁶¹³

SInds enkele jaren is CB erg in trek: het is het ten onrechte gebruik van termen als “climate neutral", "carbon negative", "net-zero" en "offsetting"⁶¹⁴.

Vb. 1. Wij citeren: “….Air Co (…) launched "the world’s first and only carbon-negative hand sanitiser made from technology that actually reverses climate change by mimicking photosynthesis". The company claims to use carbon dioxide captured from the air to make the alcohol that is the base of its sanitiser. But, assuming the technology is for real, the product can only be carbon-negative if it remains in the bottle forever. As soon as you use the sanitiser, you release the carbon again ….”⁶¹⁵.

Vb. 2. Wij citeren: “…..Air Co (…) created "carbon-negative" vodka in 2019 (…). But, assuming the technology is for real, the product can only be carbon-negative if it remains in the bottle forever. (…) . (…) as soon as you drink it, you free the carbon…”⁶¹⁶.

Vb. 3. Wij citeren:”… Google (…) claims to have been carbon neutral (…) achieves this by using offsets that, it claims, compensate for the company's emissions. In fact, they do not. The tech giant's offsetting portfolio includes projects that capture methane from agriculture and landfill sites. This merely prevents more greenhouse gases entering the atmosphere, rather than undoing the emissions the company has already caused. However, since some of the captured methane is burned to produce energy, yet more CO2 is released into the atmosphere as part of the offsetting scheme….”⁶¹⁷.

CERTW of “certification washing’

Men laat zijn ethische, duurzame of andere criteria-navolging controleren door en derde partij en laat ze aldus ook officieël certificeren met en “certificaat”….

-maar het certificaat laat inzake duidelijkheid, verstaanbaarheid, repetitiviteit of dekking veel of heel veel te wensen over

-of men zegt dat men gecontroleerd wordt doch het gebeurt niet….

Vb.

-2022: een rapport over de 10 belangrijkste certificatiesystemen in de UK brengt aan het licht dat 5 van de 10 minstens 50 % van hun onderzochte factoren niet klaar aanbrengen, zodat het moeilijk is een onafhankelijke evaluatie te doen van hun certificatiesysteem⁶¹⁸.

COMW of “competition washing”.

Men speelt in de markt de positie van concurrent uit doch achter de schermen zijn er afspraken rond prijs en/of verdeling van de markt of iets dergelijks.

Vb.

sommige sectoren of spelers in sectoren werden al een keer of verschillende keren genoemd als mogelijks betrokken bij, onderzocht op en/of beschuldigd en/of schuldig gevonden van

- prijsafspraken, direct of indirect, of van

- praktijken die prijsafspraakafstemmende maatregelen mogelijk maken en/of van

- gegevensuitwisseling over confidentiële gegevens (vb. over negociaties met distributeurs, over aanbiedingen van anderen bij openbare aanbestedingen) ;

- afspraken via de leveranciers over hun distributieprijzen ;

- misbruik van machtspositie ten nadele van concurrenten.

Onder hen zijn er de volgende sectoren: (ook Belgische) autorijscholen of in elk geval hun federatie, (ook Belgische) snoepfabrikanten, (ook in Belgische markten handelende) garnalenhandelaars, (ook Belgische) chocoladefabrikanten, (ook Belgische) biscuitfabrikanten, (ook Belgische en Vlaamse) bakkers of in elk geval de Federatie van Vlaamse bakkers, (ook Belgische) dierenvoedingfabrikanten, (ook Belgische) consumptieijsfabrikanten, (ook Belgische) sauzenfabrikanten, (ook Belgische) bouilonfabrikanten, (ook Belgische) verzorgingsmiddelenfabrikanten, (ook Belgische) schoonheidsmiddelenfabrikanten, (ook Belgische) fietsenproducenten, (ook Belgische) fabrikanten van metalen onderdelen voor het openen en sluiten van deuren en ramen, de Belgische Bpost, (ook Belgische) fabrikanten van kunstofbuizen voor afvalwater, producenten van antieke beeldbuizen; Britse, Zwitserse en andere banken manipuleren in afspraak jaren de Libor; ook Belgische banken er is een tijd geweest – lang geleden - dat bepaalde Belgische banken afspraken maakten rond prijzen van bepaalde kernproducten zoals sprrn en hypothecaire leningen, ik was er getuige van; internationale verladers; (ook Belgische) goederenhandelaars of stuwadoors en verschillende ondernemersverenigingen in die markt; energiebedrijven; gasbedrijven; cementfabrieken; uitgevers van e-books; “chocogate” doet zijn intrede in 2012; zeven Belgische warenhuisketens of warenhuisketens in België i.s.m. leveranciers voor drogisterij-, parfumerie- en verzorgingsproducten; farmabedrijven producenten van autoruiten (boete van 1,38 miljard euro in 2008); producenten van liften (boetes tot 0,47 miljard euro in 2007); luchtvrachtvervoerders (boete van 0,80 miljard euro in 2010); producenten van vitamines (boete van 0,97 miljard euro in 2001); producenten van parafinewas (boete van 0,68 miljard euro in 2008); producenten van lcd (boete van 0,65 miljard euro in 2010);

(zes) (ook Belgische) producenten van fosfaten voor dierenvoer; verschillende reizigersluchtvervoersmaatschappijen; verschillende reisbureaus; (ook Belgische & Vlaamse) telecomspelers; producenten van software en hardware zoals Microsoft; producenten van voeding & drank; koffie- en/of theeproducenten; producenten van badkamertoebehoren en –uitrusting (boete van 0,62 miljard euro in 2010); producenten van gasbuizen (boete van 0,54 miljard euro in 2007), ….

Moet er nog zand zijn?

CUW of “culture washing”.

Dat is het gebruik van een “bepaalde cultuur” om het imago van het bedrijf, land, persoon of organisatie op te krikken.

Specialisten omschrijven het als “…pretend having a strong and vibrant culture, while the culture that actually thrives within their walls is completely different from the one that is put forward. Generally, it’s way more traditional than advertised, sometimes even toxic..”⁶¹⁹.

Sommigen stellen hetzelfde doch vanuit een ander oogpunt:

-Tony Hsieh, president van Zappos: “Your culture IS your brand”⁶²⁰;

-Robert Stephens: “Marketing is a tax that you pay for having an unremarkable culture.”⁶²¹

Vb.: “… the world of Agile in software development, and of course, 100% of IT companies say and pretend they are agile. No company wants to be perceived as “non-agile”. Everyone wants to be agile, but many organizations do not give themselves the means to take the slightest step forward in this direction..”⁶²².

DH of “damagehiding” (of DW of “damagewashing”)

Men doet (te lang) alsof (men niet weet of) iets al dan niet er is en/of iets als dan niet schadelijk is.

Vb.

-asbestproducenten werden (soms met succes, soms zonder) aangesproken op gigantische schadevergoeding aan asbestslachtoffers⁶²³;

-chemische onkruidverdelgersproducenten werden veroordeeld tot gigantische schadevergoeding aan bepaalde kankerpatiënten⁶²⁴;

-tabaksproducenten zijn veroordeeld tot gigantische schadevergoeding aan kankerpatiënten; de industrie wist dat het schadelijk was en zweeg er veel te lang over⁶²⁵;

-PFAS-PFOS producenten en dito vervuiling worden jaren doodgezwegen door allen die erover aan de alarmbel moesten of hadden moeten of kunnen trekken⁶²⁶;

-de alcoholindustrie marginaliseert volgens journalistieke research de effecten van alcohol al jaren, o.a. via zgn. “kenniscentra”; vb. in Nederland: het Kennisinstituut Bier, een belangenorganisatie van bierbrouwers en “het wetenschappelijke instituut op het gebied van verantwoorde bierconsumptie en gezondheid”⁶²⁷.

DMDW of “defending-more-(than-one-)definition(s)-washing”

Men verdedigt (al dan niet tegen betaling)

-in een zelfde situatie, rond een zelfde concept of uitdaging

-ofwel na elkaar (in inhoudelijk dalende volgorde)

-of zelfs tegelijkertijd

-verschillende concepten van ethiek, inhoudelijk zwaar verschillend en zelfs vaak noodzakelijkerwijze

tegenstrijdig

zonder

-expliciet de wijziging in visie of de cumul van visies te verantwoorden,

-vaak, maar niet altijd, tegen betaling

Vb.1:

We zagen in de Belgische en internationale ethische producten- en dienstenmarkt⁶²⁸ personen én organisaties tegelijkertijd en andere na elkaar

-én de Ethibel-label-visie op ethische producten uitdragen/ondersteunen/uitwerken

- én de Towards Sustainibility-label-visie ondersteunen/uitwerken; deze zijn o.i. incompatibel: de Ethibel-labelvisie gaat veel verder en heeft meer diepgang.

Vb.2: