Mijn Rechtervoet

Het verhaal van een niet-sprekende Dawahdrager

Eerste druk © 2022 Ömer Güney

ISBN: 978-94-645-0489-7

Uitgeverij Boekscout Soest

www.boekscout.nl

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, internet of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Het verhaal van een

niet-sprekende Dawahdrager

“Het kan wel zo zijn dat ik in een rolstoel zit, maar ik kan overal naartoe, waar ik maar wil.

Het kan wel zo zijn dat ik niet kan spreken, maar met mijn spraakcomputer kan ik met iedereen praten.”

Da-wah-dra-ger (de, -s, m.): de uitdrager van de Da’wah.

De linguïstische betekenis van ‘da’wah’ in het Arabisch is ‘uitnodiging’.

In dit boek gebruik ik de term ‘da’wahdrager’ voor een persoon die de islam uitdraagt aan de mensen.

Voorwoord

De mensen die ik ontmoet, kan ik onderverdelen in vier groepen.

De eerste groep mensen zijn personen die mij goed kennen en dus goed weten hoe ze met mij kunnen omgaan. Dit zijn mijn familie, vrienden, therapeuten en personen die zelf in contact staan met andere mensen met een beperking.

De tweede groep is de grootste groep mensen. Deze groep ziet mij in mijn rolstoel op straat voorbijrijden, zwabberend met mijn armen en mijn hoofd. Meestal houdt deze groep mij vanop een veilige afstand in de gaten. Enkelingen kunnen zich zorgen maken dat ik ergens uit ontsnapt ben en benaderen – alle goede intenties ter harte nemend – mij om te vragen of zij “mijn mama moeten bellen.”

De kleinste groep (gelukkig) is de groep die mij aanziet als ‘schattig’. Deze groep bestaat hoofdzakelijk uit oudere mensen die onze eerbied en respect verdienen, dus daar heb ik helemaal geen last van. Maar ook mensen die die leeftijd nog niet bereikt hebben, zijn soms in de waan dat ik schattig ben. Het valt niet vaak voor, maar soms krijg ik van deze mensen een aai over mijn hoofd of een platonische kus. Ik geloof dat ook in deze groep niemand slechte intenties heeft, desalniettemin is het niet altijd gepast om een onbekende te omhelzen of te kussen.

De groep mensen waar ik veel frequenter te maken heb, zijn mensen die in de waan zijn dat ik een miserabel leven heb. Sommigen van die mensen beginnen zelfs te huilen als ze mij zien. Dit komt natuurlijk omdat ze mij niet goed genoeg kennen. Als ik de kans krijg om een gesprek met hen te voeren, schrijf ik al snel de woorden op die in de eerste bladzijde van dit boek staan. Huilen om mijn situatie, of die van mijn lotgenoten, is niet echt zinvol.

Ik ben zeker niet de enige die last heeft van de perceptie van deze groepen: vele van mijn lotgenoten zullen u hetzelfde vertellen. Volgens mij speelt onwetendheid een grote rol in de misperceptie van mensen met een beperking door de maatschappij. Vele mensen kennen vaak niemand in een rolstoel waardoor ze niet goed weten hoe ze met zulke mensen moeten omgaan.

Er is dan ook werk aan de winkel als het gaat om onze vertegenwoordiging in de media. Als een persoon met een beperking op tv verschijnt, is het meestal om één van deze twee redenen: ofwel willen de media hun kijkers laten zien hoe miserabel het leven van een dergelijk iemand is, ofwel zoomt men in op de prestaties van het individu, ondanks zijn beperking. Dus als een persoon met een beperking op beeld verschijnt, is dat altijd omwille van zijn beperking. Dit wekt de indruk dat het leven van mensen met een beperking enkel draait om hun beperking, en dat zij geen andere passies, dromen, hobby’s of relaties hebben die niet gerelateerd zijn aan hun beperking. Maar het zou verkeerd zijn om te zeggen dat hun beperking er helemaal niet toedoet.

In dit boek hoop ik u een idee te geven hoe het leven van iemand met een motorische beperking er uitziet. Ik wil aantonen dat wij ook dromen, relaties hebben met anderen en meningen hebben over alles en nog wat.

Naast de hoop om mensen bewuster te maken, is er ook een persoonlijke reden waarom ik besloten heb een boek te schrijven.

Ik heb een zware motorische beperking. Hierdoor kan ik lopen noch praten en ben ik vrijwel volledig afhankelijk van andere mensen. Ik heb het geluk gehad om bijna altijd geholpen te worden door gepassioneerde mensen die om mij gaven. Deze mensen met passie waren zeer open naar mij toe, vertelden alles over zichzelf en hierdoor heb ik hen heel goed leren kennen. Maar ik had nooit het gevoel dat dat ook andersom gold. Ik had – en heb nog steeds – niet het gevoel dat deze mensen mij even goed kenden als ik hen. Dit komt doordat ik enkel met mijn spraakcomputer kan communiceren. Naargelang de jaren vorderden, werd ik weliswaar alsmaar sneller en efficiënter met mijn spraakcomputer, maar vergeleken met gewone verbale communicatie communiceer ik – zelfs nu, met de beste hulpmiddelen – ongeveer tien keer trager. Hoewel mensen in mijn omgeving vaak geduldig willen afwachten wat ik te zeggen heb, en ikzelf op dit vlak meer assertiviteit probeer te tonen, kan ik helaas niet altijd alles zeggen wat ik zeggen wil.

Doordat ik niet efficiënt kan praten, blijf ik altijd een mysterie voor vele mensen. Dit werd me heel goed duidelijk na de woorden van een leerkracht die me al jaren meerdere uren per week lesgaf. Ze zei: “Ömer, wat zou ik graag in jouw hoofd willen kruipen.”

Dit is een fictief boek dat sterk gebaseerd is op feiten die ik meegemaakt heb. De namen van personages die in dit boek voorkomen zijn verzonnen, om de privacy van de mensen waarop deze personages gebaseerd zijn te vrijwaren. Dit is een uiterst persoonlijk werk dat mijn ervaringen en overtuigingen bevat. Mogelijk gaat u niet akkoord met sommige stellingen die ik inneem, maar dat hoeft geen probleem te zijn.

Ik wens u veel leesplezier!

Maak kennis

Het was 1 september, de eerste schooldag voor de leerlingen van 'De Graadboog', dat buitengewoon secundair onderwijs aanbood aan jongeren met een motorische beperking in de kleine gemeente Heuvelpiek in het centrum van Limburg. Met onze klasgroep, klas C.2., zaten we bij onze klastitularis voor een eerste kennismaking. We waren met zeven en zaten in lokaal twee. Het was een normaal klaslokaal met een zevental computers en een beamer om de leerstof te projecteren. De nieuwe klastitularis stelde eerst zichzelf voor; “Mijn naam is Johan Erikens, ik ben dertig jaar oud en ik heb de eer gekregen om zeven uur lang aan jullie PAV 1 te geven,” zei hij glimlachend.

Toen Johan klaar was, wendde hij zich eerst tot mij en vroeg: “Mag de volgende zich voorstellen terwijl jij je tekst typt?”

Ik knikte naar de man en begon met typen. Terwijl ik typte, luisterde ik naar de introducties van de andere leerlingen. Tegelijkertijd vroeg ik me af hoe de klastitularis wist dat er altijd dezelfde vraag aan mij gesteld werd wanneer de leerkrachten iets van elke leerling wilden horen. Waarschijnlijk hadden ze een algemene vergadering gehad voordat het nieuwe schooljaar begon en hadden de andere leerkrachten deze tactiek als tip meegegeven aan de nieuwe klastitularis.

Als eerste nam Marika het woord. “Hallo, mijn naam is Marika. Ik ben 21 jaar,” zei ze, zo duidelijk articulerend als ze maar kon. Ze was afkomstig uit Spanje, maar was geboren en getogen in België. Door haar beperking had ze moeite met spreken en moest ze zich heel erg inspannen om zichzelf verstaanbaar te maken. Het was de eerste keer dat ze bij mij in de klas zat, waardoor ik nu op de eerste dag moeite had om haar te verstaan. Ik was er echter van overtuigd dat ik haar beter zou begrijpen naarmate het jaar vorderde. Verder vertelde Marika nog dat ze graag op stap ging.

Zij zat in een stoel rond de U-vormige tafel, en naast haar zat Thomas, die na haar het woord nam: “Ik ben Thomas. Ik ben 19. Ik draai graag platen, speel vaak games en dat is het zo’n beetje.”

“Hallo Thomas,” zei Johan.

Een andere jongeman nam het woord. “Mijn naam is Joris, ik ben 19 jaar en ben wellicht een beetje verslaafd aan gaming,” zei hij op een amusante wijze. Sommigen begonnen te grinniken, anderen rolden met hun ogen.

“Fijn je te kennen,” zei de klastitularis met een glimlach.

Na Joris stelde Jente zich voor: “Ik heet Jente. Ben 20 jaar en ik lees graag.” “En wat voor boeken lees je zoal?” vroeg Johan. Ze vertelde dat ze geïnteresseerd was in geschiedenisboeken, vooral die over de Eerste Wereldoorlog. Onze nieuwe klastitularis was aangenaam verrast. Hij vertelde dat hij gids was in het Fort van Breendonk in Antwerpen. “Tijdens de Eerste Wereldoorlog was het één van de laatste forten die in handen van de Duitsers terechtkwam, maar het is beter bekend als een fort dat als concentratiekamp werd gebruikt tijdens de Tweede Wereldoorlog,” vertelde hij gedreven.

Ondertussen was ik klaar met mijn tekst. Ik probeerde oogcontact te maken met Johan, maar dat lukte niet direct want hij luisterde naar de leerling naast Jente die het woord had genomen: “Mijn naam is Fleur, ik ben 20 jaar en mijn grootste passie is zingen.”

Fleur en ik zaten vrijwel onze hele schoolloopbaan samen in de klas. Als natuurlijk gevolg hiervan kenden we elkaar heel goed. Ze zat in een rolstoel, maar dat weerhield haar niet om voor mij te zorgen. Ze deed mijn jas aan en uit, en ook mijn riem als ik van mijn bus afstapte, hoewel ik altijd zei dat zij dat niet hoefde te doen. Er waren immers vele opvoeders en leerkrachten die mij graag hielpen. Maar toch bleef ze het doen. Ze zei dan: “Ik kan u toch ook helpen?”

Het was me eindelijk gelukt om oogcontact te maken met Johan. Hij begreep dat ik klaar was met mijn tekst en gaf mij het woord.

Er klonk een vrij realistische mannelijke computerstem met een Hollands accent die opdreunde: “Ik heet Hamza Kuzey, ik ben 20. Mijn voornaamste bezigheid is aan de computer zitten.”

Ik zat in een elektrische rolstoel en ik had een Tellus 2 waarmee ik veel meer mee kon dan alleen communiceren met anderen. Dit apparaat, dat veel weg had van een tablet maar dat bijna belachelijk dik was, diende ook als een Smartphone en een PC voor mij. Dus het was waarlijk een essentieel deel van mijn leven. Mijn Tellus was gemonteerd aan mijn elektrische rolstoel. Het hing aan een elektronische arm die ik zelfstandig omhoog en omlaag kon bewegen zodat ik het buiten mijn zicht kon plaatsen wanneer ik mij verplaatste. Mijn rolstoel was zodanig aangepast dat ik er ook mijn Tellus mee kon bedienen. Dit alles kon ik doen met mijn rechtervoet.

De klastitularis bekeek me met een kritische, maar een even fascinerende blik. “Over jou heb ik van de leerkrachten al veel gehoord,” zei hij.

Na mij was Sinan aan de beurt om zich voor te stellen. “Ik ben Sinan,” begon hij, “ik ben 20 jaar. Mijn hobby is gamen en ik ben gefascineerd door auto’s.” Sinan was één van mijn beste vrienden.

Mijn klasgenoot die we nog niet hadden gehoord, was Simon, maar hij was die dag afwezig. Hij was even oud als Joris en Thomas en hij was een vurige voetbalsupporter.

Net zoals Joris, Sinan en ik, zat ook Simon in een elektrische rolstoel. Fleur en Marika hadden een manuele rolstoel, alhoewel Marika korte afstanden kon stappen. Thomas en Jente waren wel redelijk mobiel en hadden doorgaans geen nood aan een rolstoel.

Nadat we de fase van kennismaking achter ons hadden gelaten, namen we samen met de klastitularis het schoolreglement door.

“Gsm-gebruik tijdens de lesuren is verboden…”

“Roken is strikt verboden op heel het domein…”

“Indien de leerling langer dan drie dagen afwezig is, moet de leerling een afwezigheidsattest voorzien ondertekend door een geneesheer. Er zijn echter bijzondere afwezigheidsdagen voor leerlingen die het islamitische geloof aanhangen, het is voor de moslimleerlingen toegestaan om afwezig te zijn op: het Offerfeest (1 dag), het Suikerfeest (1 dag)...”

Na het reglement doorlopen te hebben – wat een halfuur in beslag nam – ging de bel: het signaal dat de eerste pauze van het schooljaar begonnen was. Dit schooljaar was mijn laatste schooljaar. Na 17 jaar elke dag naar De Graadboog te zijn gegaan, voelde school aan als een tweede thuis. Wat ging ik na juni doen? Op die vraag had ik nog steeds geen antwoord. Het leek alsof ik aan een afgrond stond en dat ik eind juni een stap in die afgrond ging zetten.

In de loop van dit schooljaar moest ik antwoorden zien te vinden op deze cruciale vraag.

Tijdens de pauze gingen alle leerlingen naar de gemeenschappelijke ontspanningsruimte, dat kort na de opening van het nieuwe schoolgebouw, gedoopt werd tot 'De Centre’. Het schoolgebouw was nog geen tien jaar oud. Ik herinner me de verbouwing nog goed. Ik ging toen nog naar het basisonderwijs dat ook verbonden was aan hetzelfde instituut.

Het gebouw was erg verouderd en aan vervanging toe. Het was toen dat de gezaghebbenden besloten dat het tijd werd om het hele schoolgebouw te slopen en een nieuw te bouwen. Er werden tijdelijke plaatsen gevonden om ervoor te zorgen dat de leerlingen verder onderwezen konden worden. En een van die plaatsen was het internaat, wat in feite ook deel uitmaakte van het instituut. Het internaat was echter, om een of andere reden, een eind verder weg van het instituut gebouwd. Daar zouden meerdere klassen van het basisonderwijs enkele jaren les krijgen, waaronder ook mijn klas.

Toen ik lokaal twee uitreed met mijn rolstoel, liet ik de drukte over me heen gaan van de andere leerlingen die zich ook begaven naar de Centre. Het was er zeer schaars gedecoreerd met maar een paar banken zodat alle rolstoelen genoeg plaats hadden om te manoeuvreren. Tevens diende de Centre ook als een kantine, want een groot deel van de leerlingen zat daar tijdens de middag om te eten. Daarom waren er een zevental lange tafels geplaatst.

Aan een van die tafels zag ik dat Hamza Sabah en Mohammed samen zaten te kletsen. Ik merkte dat Sinan ook meekwam. Deze drie personen waren mij zeer dierbaar. Met deze broeders ging ik regelmatig op stap en we chatten bijna dagelijks met elkaar. Kortom: deze drie jongens waren mijn beste vrienden, en daar was ik zeer tevreden mee. Want in deze westerse beschaving is het gemakkelijk om af te glijden van het rechte pad. Dan waren zulke vrienden waarlijk een gegeven van Allah, De Barmhartige.

Mijn naamgenoot zat ook in een elektrische rolstoel, hij droeg een bril en zag er altijd charismatisch uit. Hij kwam uit Turkije. Zijn vader was leerkracht. Dankzij het samenwerkingsakkoord tussen Turkije en België, dat Turkse leerkrachten toeliet om in België les te geven aan kinderen met Turkse roots, werd hij toegewezen om in een paar scholen les te geven als gastleerkracht. Hamza zei altijd dat hij enorm blij was dat ze naar België waren gekomen omwille van de goed ontwikkelde en noodzakelijke voorzieningen voor personen met een beperking. Toen hij me dat voor het eerst vertelde, was ik (aangenaam) verbaasd dat mijn vriend er zo over dacht. Het was immers zo dat bijna heel mijn familie en de meeste kennissen die ik had, droomden om terug naar Turkije te emigreren. Sommigen onder hen wisten dat het enkel loze woorden waren, maar voor anderen werd het een realiteit. Een van die 'sommigen' was mijn oudste nicht Sumeyra. Zij was geboren en getogen in België en was getrouwd met Abdulsamet die in Nederland woonde. Na een aantal jaar besloten ze om zich met hun twee kinderen in de hoofdstad van Turkije te vestigen.

Mijn vriend Mohammed was van Jemenitische afkomst en in tegenstelling tot zowat tachtig procent van alle leerlingen kon hij wel lopen. Hij was een ingetogen jongen, maar onder ons kon hij gedreven praten over games die hij speelde, of over films die hij had gekeken.

Tijdens de eerste pauze van het schooljaar luisterde ik naar het gesprek tussen mijn naamgenoot, Mohammed en Sinan. Het ging over de nieuwe groepsindeling en andere populaire onderwerpen van de eerste schooldag. En na tien minuten ging de bel, wat duidde op het einde van de pauze. De leerlingen gingen echter niet naar de klassen want er vond een activiteit plaats zoals het de gewoonte was op de eerste schooldag in de Graadboog.

De leerlingen van de Graadboog hadden cognitieve niveaus die verschillend van elkaar waren. De Graadboog bood daarom een aangepast onderwijsprogramma aan dat ervoor zorgde dat elke leerling zich kon ontplooien. Sommigen hadden moeite met leren en lezen vanwege hun mentale beperking, anderen niet en weer anderen zaten ergens ertussenin. Ik had geen mentale achterstand waardoor ik steeds ingedeeld werd bij groepen die cognitief sterker waren. Maar ondanks dit feit had ik het gevoel dat ik meer aankon.

Dit wist ik niet zeker, want ik was vanaf mijn derde altijd naar de Graadboog gegaan, dus ik wist niet hoe het er ergens anders aan toe ging. Toen ik naar het basisonderwijs ging, en zeker de laatste paar jaren daar, had ik wel het gevoel gehad dat ik onderwezen werd op een hoog niveau, al was dat misschien alleen omdat ik toen nog een kind was. Ik had die jaren les gehad van meester Oscar en juffrouw Suzanne.

Mijn jaren met meester Oscar en juffrouw Suzanne waren misschien wel 'de gouden eeuw' van mijn schoolgaand leven. Ze wisten mij dagelijks altijd wat bij te brengen, al was dat waarschijnlijk niet zo moeilijk bij een kind van elf. Buiten theoretische kennis van de schoolvakken, brachten ze mij ook op een ander gebied veel bij: meester Oscar (en natuurlijk ook het hele zorgteam dat verantwoordelijk was voor mij in die periode) had veel voor mij gedaan om te zorgen dat ik behendig werd in het gebruiken van mijn spraakcomputer. Dit leidde ertoe dat ik al op jonge leeftijd een behoorlijke kennis van computers in het algemeen opbouwde. Daarnaast werden zo ook de fundamenten van mijn zelfstandigheid aangelegd.

Meester Oscar zei altijd: "Experimenteren." De meeste computerkennis van wat ik nu bezat, had ik te danken aan dit ene advies van meester Oscar. Ik had weliswaar mijn spraakcomputer talloze keren ontregeld, maar elke keer leerde ik zo wat je best wel en niet kon doen.

Dan had je nog juffrouw Suzanne. “Ze was een strenge leerkracht met veel ervaring...” Dat was tenminste de mening van mijn toenmalige klasgenoten. Ikzelf dacht niet dat ze al te streng was, soms moet je nu eenmaal een beetje streng zijn.

Tijdens de laatste twee jaren in het basisonderwijs zat ik dus in de klas van juffrouw Suzanne. De lessen die ze gaf, boeiden me heel erg. Maar we waren toen met maar weinig in de klas wat ervoor zorgde dat het gemakkelijker werd om lessen te geven over onderwerpen die de leerlingen interesseerden.

Hoe dierbaar de leerkrachten mij leken te zijn, toch was er een feit dat je nooit uit het oog mocht verliezen: een onderwijssysteem in een westers land zal altijd proberen om westerse waarden aan te leren aan leerlingen. Dit is iets normaals wanneer we spreken over een staat die haar eigen normen en waarden heeft. De uitdragers van een ideologie zullen er steeds op toezien dat de normen en waarden van deze ideologie worden beschermd, uitgevoerd en verspreid naar de hele mensheid. Maar wanneer mensen met een andere ideologie ertoe gedwongen worden om hun waarden en normen los te laten en dus te assimileren, dan is er sprake van onrecht. Het is normaal dat termen zoals democratie, vrijheid en secularisme opgenomen worden in een westers leerplan. Moslims in het westen moeten betrokken zijn bij wat hun kinderen op school leren en met hen praten als er iets aan bod komt dat niet past volgens onze waarden en normen. We moeten onze jonge broeders en zusters inlichten dat wij anders naar het leven kijken dan onze landgenoten die geen moslim zijn. Dit dient niet noodzakelijk een probleem te zijn zolang we elkaar respecteren.

Een moment dat mij altijd bijgebleven is, was de les die juffrouw Suzanne gaf over de presidenten van Amerika. Het was toen de periode van de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2008 en op een gegeven dag was ik de enige leerling aanwezig in de klas. Het was puur toeval dat ik die dag alleen was: we zaten dat schooljaar met vier in ons groepje, Fleur moest op controle in een ziekenhuis in Leuven en de rest moest repeteren voor de musical die georganiseerd werd ter gelegenheid van het vijftigjarige bestaan van de Graadboog. Eerst had ik zoals iedere dag rekenen, maar in plaats van verder te gaan met de leerstof van gisteren, besloot juffrouw Suzanne om mij iets te geven rond oppervlakteberekeningen. Daarbij had ze een vierkante meter op de vloer aangeduid met plakband, zodat ik gemakkelijk kon visualiseren hoe groot dat precies was. Het was een van de momenten die ik niet meer zou vergeten.

Na een kwartiertje speeltijd zei juffrouw Suzanne: "Nu gaan we het hebben over de presidenten van Amerika. Want zoals je misschien weet, zijn er binnenkort presidentsverkiezingen in Amerika." Ze legde uit waarom het deze keer iets speciaals ging worden. Het zou ofwel de eerste vrouwelijke president worden, ofwel de eerste man van Afro-Amerikaanse afkomst. De rest van die les ging voornamelijk over de meer opmerkelijke presidenten in de geschiedenis van Amerika zoals John F. Kennedy en Abraham Lincoln.

Ik vond het wel interessant om te leren over de geschiedenis van Amerika. Tot die tijd had ik er nooit bij stilgestaan wie de vorige presidenten waren, of hoe oud de Verenigde Staten waren. Maar tegelijkertijd heb ik me altijd afgevraagd waarom juf Suzanne besloot om juist op die dag dat onderwerp te behandelen. Toentertijd was George W. Bush nog president, een man die zoveel leed veroorzaakt had in de landen van de moslims. We zagen toen elke avond hoeveel dodelijke slachtoffers er waren gevallen, nadat Amerikaanse vliegtuigen hen bestookt hadden met bommen. Moslims over de hele wereld hadden toen een afkeer van Amerika.

Wou juffrouw Suzanne mij louter de geschiedenis van Amerika bijbrengen, of wou ze er ook voor zorgen dat ik sympathie kreeg voor de Verenigde Staten? Ik denk echt niet dat zij expliciet erop uit was om sympathie op te wekken. Zij wist dat ik geïnteresseerd was in de geschiedenis van de wereld en besloot waarschijnlijk om tegelijkertijd een actuele thema te behandelen.

Het was de eerste middagpauze van het jaar. De leerlingen van de Graadboog gingen naar hun nieuwe leefgroepen om te eten. Tijdens de eerste schooldag was het voor mij altijd wat zoeken waar ik moest gaan eten, want dit werd altijd de laatste dag van het schooljaar bekendgemaakt. Maar omdat ik elk jaar met mijn familie iets vroeger naar Turkije vertrok, kreeg ik op voorhand niet te horen waar – en misschien nog belangrijker, bij wie ik ging eten. Ik was ervan overtuigd dat ik weer in een van de 'TJP-lokalen’ moest zijn. Vorig jaar was ik in het kader van fase C van de Circle naar lokaal zes geplaatst. Terwijl fase B meer gericht is op exploreren, alles uitproberen en de kwaliteiten van de leerling uitpluizen, is fase C meer toekomstgericht waarbij de leerling een concrete visie tracht te vormen betreffende wat hij wil doen na zijn schoolgaand leven. Kenmerkend aan deze fase was het motto 'trek-je-plan' dat de leerlingen stimuleerde om zo zelfstandig mogelijk te zijn.

Ik ging rond om te zien waar ik moest zijn om te eten. Er waren twee lokalen beschikbaar gesteld voor de 13 leerlingen die dit schooljaar in fase C beland waren. Als eerste reed ik voorbij lokaal vijf. Daar zaten de meisjes en dus reed ik instinctief verder naar lokaal zes, waar de jongens aten. De begeleidster van dit lokaal, Carina, deelde me mee dat ik bij de meisjes zat. Bij de meisjes, dacht ik terwijl ik geïrriteerd terugreed naar lokaal vijf. Mijn twee beste vrienden zaten ook in zes, samen met al de andere jongens van fase C. Maar ik moest naar vijf, bij de meisjes zitten.

Toen ik in vijf aankwam, zag ik inderdaad dat mijn eetgrief klaarstond op de kop van de tafel. Dus het was geen grap. Ik zat bijna altijd op de kop omdat dat praktisch gezien gemakkelijker was voor mijn begeleider om me eten te geven.

Walter stond klaar om me eten te geven. Hij was een van de weinige mannelijke personeelsleden die werkzaam waren in de Graadboog.

Ik sprak graag met Walter. We praatten dan over wat de islamitische kijk was op bepaalde onderwerpen, of hoe ik keek naar gebeurtenissen. Daarnaast was hij ook degene die me kennis liet maken met het boekengenre ‘science fiction’. Hij was een grote fan van de boekenreeks ‘Duin’, over politieke gebeurtenissen in de verre toekomst. Ik had ‘Duin’ ook gelezen en vond het een heel interessant boek. Het draaide voornamelijk rond de planeet Duin waar er ‘Specie’ te vinden was, een grondstof dat cruciaal was voor de intergalactische handel. Naast de vele politieke intriges, kwamen er ook ecologische en culturele thema’s aan bod. De auteur van Duin, Frank Herbert, had bovendien zijn inspiratie gehaald van de situatie in het Midden-Oosten, wat mijn belangstelling in het verhaal nog meer vergrootte.

Tijdens het eten vroeg ik wat de reden was dat ze besloten hadden om juist mij bij de meisjes in te delen. Zijn antwoord was zo eenvoudig dat het simpelweg niet bevredigend was: "Er was geen plaats."

De andere opvoedster in het lokaal keek veelzeggend naar Walter. "Dat is eigenlijk niet de enige reden waarom je hier zit. Het is mogelijk dat de jongens in zes seksueel getinte onderwerpen aanhalen. Gezien jouw geloofsovertuiging dachten we dat je je daar ongemakkelijk zou voelen," zei ze. Ik betwijfelde of dat het geval zou zijn. De groep van de voorbije jaren had zulke onderwerpen wel degelijk aan kunnen kaartten, maar ik wist wie er dit jaar daar zat. Misschien dat één of twee jongens zulke onderwerpen af en toe zouden kunnen aansnijden, maar de anderen waren ofwel moslim, ofwel te naïef daarvoor.

De meisjes keken me met grote ogen aan, en Fleur sprak me aan met een teleurgestelde toon in haar stem: “Zijn we voor jou dan zo’n groot probleem? We zullen heus niet bijten hoor.”

Realiserend dat ik niet echt tactvol te werk was gegaan, begon ik weer te typen. Ik zei, na een aantal minuten: “Jullie begrijpen me verkeerd, het is niet dat ik iets tegen jullie persoonlijk heb. Maar het is eerder het feit dat ik me als enige man tussen de vrouwen bevind. Dit maakt mij gewoon wat ongemakkelijk.”

Ze rolden met hun ogen. Iedereen.

“En bovendien zijn mijn twee beste vrienden ook daar in zes,” voegde ik er even later aan toe.

“Wel, dan moet je het met Petra bespreken,” zei Walter eenvoudig, “Zij vervangt Fabiénne die nu zwanger is.”

En dat zou ik zeker doen… Petra was één van de twee psychologen van de school die ik kende. Fabiénne, de psychologe die eigenlijk voor fase C verantwoordelijk was, was op zwangerschapsverlof. In de Graadboog moesten personen meteen stoppen met werken wanneer ze te weten kwamen dat ze zwanger waren vanwege de aard van het werk in de Graadboog. Omdat Fabiénne in de zomermaanden op zwangerschapsverlof was gegaan, kreeg Petra de opdracht om samen met andere personeelsleden de groepen te vormen die samen zouden eten. Ze had inspraak voor wat betreft de samenstelling van de groepen tijdens het eten.

Ik had persoonlijk nooit echt de nood gevoeld om een psychologe te consulteren. Door mijn overtuiging dat Allah, de Alwetende, groot was en op de hoogte was van mijn innerlijke overpeinzingen, had ik in het algemeen een optimistische kijk naar het leven. Ook het feit dat ik kon opgroeien samen met lotgenoten, droeg sterk bij aan mijn positieve gemoedstoestand. Er waren echter anderen die nood hadden aan psychologische bijstand. Zij leken een goede band te hebben me Fabiénne.

Na mijn middagmaal (dat bestond uit: gekookte aardappelen, bloemkool en een vegetarisch product) ging ik naar Petra. Ze was in lokaal zes om na te gaan of ze een correcte beslissing had genomen betreffende de samenstelling van de groep.

Toen ik het lokaal binnenreed, zag ik in haar blik dat ze wist wat ik kwam vragen. Ik liet mijn vooraf getypte zin door mijn spraakcomputer voorlezen: “Ik zou graag een afspraak willen maken. Wanneer komt het best uit voor u?” “Deze woensdag kunnen we praten als je wil,” zei ze. “Na het middageten?” Ik maakte een gebaar dat ik ermee instemde. “Goed, dan zie ik je in mijn lokaal,” bevestigde ze. Ik knikte nog eens als teken dat het in orde was.

Voor de rest van de dag stond er niet veel meer op het programma. Er werd een fotozoektocht georganiseerd in het bos, rondom de Graadboog. De eerste schooldag werd gezamenlijk afgesloten in de Circle.

1 PAV is de afkorting voor Project Algemene Vakken.

2 Een multifunctionele spraakcomputer van Belgische makelij.

Werk (en ontspan)

Ik woonde zo’n tien kilometer van de school. Maar met het leerlingenvervoer van de Graadboog duurde het meer dan een uur voordat ik thuis was, ik zat dan ook bij een van de drukkere ritten.

Wanneer ik goed en wel thuis aankwam, was het al tijd voor het avondeten. We zijn met zes thuis. Ik heb drie jongere broertjes: Eser, Ensar en Mehmet. Na een lange dag op school was het altijd mijn gewoonte geweest om even platte rust te nemen. Eten deed ik ook al liggend. Buiten het feit dat ik zo een beetje deftiger kon eten, was er niet echt een reden om liggend te eten. Gewoonlijk gaf mijn moeder mij eten. Sporadisch zei ze: “Jou eten geven is een kunst,” op de dagen wanneer het wat moeilijker ging.

Het leek wel dat mijn vader en moeder elk hun takenpakket hadden. Het was gewoonlijk mijn moeder die mij eten en drinken gaf en het zware werk nam mijn vader op zich: mij in en uit de rolwagen halen, op het toilet zetten, douchen, uit- en aankleden, te slapen leggen enzovoort. Maar bij de afwezigheid van de één kon de ander zijn plan wel trekken, nog iets om Allah, de Verhevene, dankbaar voor te zijn. Zo was het vaak mijn moeder die me ’s ochtends klaarmaakte voor school, wanneer mijn vader moest werken.

Na het eten zat ik voor de rest van de avond gewoonlijk aan de computer. Van school kreeg ik (gelukkig) maar heel zelden huiswerk en de lessen vereisten niet dat ik ’s avonds de leerstof nog eens moest herhalen. In plaats daarvan kon ik mijn tijd gebruiken om actief te zijn voor onze beweging. Deze beweging hield zich bezig om op te komen voor de belangen van de moslims.

Waarom is dit nodig? Even een beknopte les geschiedenis.

De Belgische overheid ontving de eerste generatie migranten die – eerst uit Italië en Griekenland, maar later ook uit Marokko en Turkije kwamen – met open armen. Deze mensen hebben immers, door hun werk in de mijnen, een cruciale rol gespeeld in de economische heropleving van België na de verwoestende Tweede Wereldoorlog. Aanvankelijk dacht iedereen – zowel de overheid als de immigranten zelf – dat men, na genoeg geld verdiend te hebben, terug zou keren naar zijn land van herkomst. Mijn opa was ook als mijnwerker naar België gekomen en had het idee om na enkele jaren terug naar Turkije te gaan. Om deze reden was integratie in het begin nooit een belangrijk thema geweest. Velen van hen leerden zelfs geen Nederlands. Maar naarmate de tijd vorderde, begonnen de mijnwerkers hier gezinnen te stichten. Toen het bleek dat deze mensen niet zouden terugkeren, werd integratie meer en meer een belangrijk agendapunt. Eerst waren de eisen van de overheid redelijk: ze wilden dat deze mensen, of hun kinderen, Nederlands zouden leren. Na verloop van tijd, werd het echter steeds duidelijker dat de overheid het liefst wilde dat de moslimmigranten, die anders keken naar het leven dan de Italiaanse of Griekse migranten, ook hun waarden en normen zouden inwisselen voor de westerse waarden en normen. Met andere woorden, men wou dat zij zouden assimileren.

Een kantelmoment kwam er eind jaren tachtig. Het boek De Duivelsverzen maakte dat de moslims over de hele wereld op straat kwamen om te protesteren tegen de beledigende passages over onze geliefde Profeet (Vrede Zij Met Hem 3 ). Ook hier in het westen kwamen moslims van verschillende afkomsten op straat om massaal hun terechte woede te uiten. De westerse beleidmakers hadden dit niet zien aankomen. Deze moslims waren immers al tientallen jaren in Europa, maar toch was hun islamitische identiteit nog sterk aanwezig. Deze gebeurtenis zette de beleidmakers aan om na te denken over de toekomst van de moslims in het westen.

Natuurlijk konden ze in het begin niet expliciet vragen aan moslims om hun islamitische identiteit af te zweren omdat dit zou indruisen tegen hun liberaal gedachtegoed dat stelde dat het individu vrij was te geloven in wat hij wilde. Ze dachten eerst ook dat zij niets moesten doen: de kinderen die hier opgroeiden met de westerse cultuur en die hier naar school gingen, zouden op den duur volwassen worden, de religie van hun ouders afzweren of deze enkel thuis of in de moskee beoefenen en de westerse normen en waarden adopteren. Hoewel er sommige moslims waren die beïnvloed raakten door het westerse gedachtegoed, was dit voor de meerderheid niet het geval. Vele moslims die in België geboren werden, identificeerden zich op de eerste plaats als moslims en pas daarna als Belgen. Zij deden hun best om hun werk en andere aangelegenheden te organiseren zodat deze pasten in hun islamitisch leven. Leerlingen en werknemers zochten tijdens de pauzes lege lokalen op om te gaan bidden, meisjes droegen een hoofddoek, tijdens het Offerfeest kwamen moslims samen om een dier te slachten. Vele niet-moslims, die zagen hoe toegewijd moslims waren aan hun religie en opmerkten hoe vriendelijk en betrouwbaar ze waren, vonden hun weg naar de islam en bekeerden zich. Moslims deden dan ook hun best om de islam uit te dragen. Ze vertelden dat de islam een oplossing had voor ieder probleem van het leven. Ze bleven ook betrokken bij hun broeders en zusters elders in de wereld. Zelfs de derde generatie moslims leeft sterk mee als zionistische bezetters Gaza weer eens aanvallen of wanneer Rohingya-moslims uitgemoord worden. Dit is grotendeels te danken aan het feit dat de islam stelt dat moslims broeders zijn van elkaar, waar zij zich ook mogen bevinden. Ook het feit dat migranten het nieuws van hun land van herkomst op de voet volgen en op de hoogte zijn wat er gaande is, draagt bij aan dit verbondenheidsgevoel.

Na jaren grotendeels passief toegekeken te hebben, begon de overheid de mogelijkheid om de islam te beoefenen in te perken. Zo kwam er een boerkaverbod, een hoofddoekenverbod voor ambtenaren en studenten, verbod op onverdoofd slachten. Dit ging gepaard met het demoniseren van de moslims door de media, zeker na de aanslagen van 11 september. Moslims werden afgeschilderd als terroristen, als barbaren die hun vrouwen onderdrukken, of als mensen die leven in het verleden. Daardoor zou het volk het respect dat ze voor de moslims voelden, verliezen of zelfs bang worden van hen.

Ik werkte toen – en nu nog – samen met een beweging die dit allemaal wil tegengaan. Onze beweging heeft in België, en ook in andere westerse landen, drie speerpunten: ten eerste werken we nauw samen met de moslimgemeenschap en sensibiliseren wij deze om te blijven vasthouden aan de waarden en normen van de islam. We geven regelmatig lezingen en zijn actief op sociale media waar we praten over standvastigheid, vroomheid, broederschap en gelijkaardige onderwerpen. Als tweede speerpunt volgen we de actualiteit op de voet. Zodoende worden we zelf bewust wat er zich afspeelt in de binnenlandse politiek en kunnen we dit vertellen aan andere moslims in België. We volgen ook het nieuws dat afkomstig is uit de moslimlanden en de wereld in het algemeen. Zo leren we welke problemen onze broeders en zusters elders hebben en vertellen wij dit aan andere moslims. Door te volgen welk beleid politici uitstippelen, ontwikkelen we zelf een politiek bewustzijn. We verdedigen de belangen van de moslimgemeenschap door hen bewust te maken wat er gaande is en door persberichten te publiceren en demonstraties te organiseren om zo de publieke opinie te beïnvloeden. En als derde punt nodigen we de niet-moslims uit om de islam te omarmen. Zij zijn immers onze buren, collega’s en klasgenoten. Door de jaren heen hebben wij sterke relaties met hen opgebouwd. We geven om hen. Hierdoor willen wij dat ook zij het rechte pad zullen vinden. Daarnaast stelt de islam ons verantwoordelijk om het op de beste manier te vertegenwoordigen en zijn boodschap te vertellen aan andere mensen. We praten daarom vaak over waarom het verstandelijk is om te geloven in de Schepper en waarom juist de islam de ware religie is.

Onze beweging is niet enkel actief in westerse landen. Ze is ook sterk aanwezig in de landen van de moslims. Daar is ons belangrijkste doel om de islamitische manier van leven te hervatten. Wat bedoel ik hiermee? We gaan nog verder terug in de geschiedenis.

Onze geliefde Profeet (VZMH 4 ) was geboren in Mekka in het jaar 571 volgens de christelijke jaartelling. Toen hij (VZMH) veertig jaar was, werd aan hem het profeetschap gegeven en kreeg hij de opdracht om de islam aan de mensheid te verkondigen. De essentie van zijn boodschap was dat God één was. Dit druiste in tegen de toenmalige polytheïstische overtuigingen van de maatschappij. Mensen geloofden dat er vele goden waren, wat zelfs het belangrijkste verdienmodel van de toenmalige elite was. Vele bedevaarders kwamen namelijk vanuit het hele Arabische schiereiland naar Mekka om deze afgoden te aanbidden. Hoezeer de elite ook probeerde om onze geliefde Profeet (VZMH) ervan te weerhouden zijn boodschap te verkondigen, kreeg deze boodschap meer en meer aandacht. Onze geliefde Profeet (VZMH) zocht op een bepaald punt toenadering bij andere stammen en vroeg hen om hem te steunen zodat hij de islam ook op staatsniveau zou kunnen toepassen. En uiteindelijk vond hij steun bij de stammen van Medina en in het jaar 622 werd daar de eerste islamitische staat opgericht. Dit was zo’n belangrijk keerpunt dat dit het begin werd van de islamitische jaartelling. Vanaf dan kon de islam in zijn volledigheid geïmplementeerd worden. Want naast het ordenen van de relatie tussen de mens met zichzelf en met zijn Schepper, ordent de islam ook de relatie tussen de mensen onderling. De islam heeft een eigen regeersysteem, sociaal systeem, economisch systeem en juridisch systeem die de mens een rechtvaardig en harmonieus leven aanbieden dat in lijn is met zijn natuur.

De islamitische staat – ook wel het kalifaat genoemd – was door de eeuwen heen altijd aanwezig. Natuurlijk waren er tijden waarin de islam minder goed werd toegepast, maar door het feit dat de islam altijd aanwezig was in alle facetten van het leven, konden de moslims zich relatief snel herpakken om de islam beter toe te passen. Maar mettertijd werden de moslims passief in het denken. Dit werd deels veroorzaakt door de neiging om alsmaar minder idjtihaad uit te voeren. Idjtihaad was het proces waarbij de islamitische geleerden, die hiervoor gekwalificeerd waren, nieuwe zaken en omstandigheden toetsten aan de islamitische bronnen om na te gaan of deze toegestaan of verboden waren.

Doordat het niveau van denken laag was, waren de moslims vatbaar voor de ideeën die kwamen van het Westen. Het Ottomaanse kalifaat was al verzwakt, maar na de Eerste Wereldoorlog werd het dieptepunt bereikt. Omdat het kalifaat aan de verliezende kant was, werden vele gebieden ingenomen door de Britten en de Fransen. Deze koloniale machten zaaiden het nationalisme als een vergif over de moslims in het kalifaat. Ze tekenden lijnen op een kaart, gaven elk van hen kleurrijke vlaggen en verdeelden de moslims zo in vijftig natiestaten. Maar de genadeslag moest nog komen.

In het begin van de jaren twintig had commandant Mustafa Kamal roem verworven door zijn militaire acties tijdens en na de Eerste Wereldoorlog. Aanvankelijk was hij loyaal aan de Kalief in Istanbul, maar hij werd later de grootste verrader die de moslims ooit hebben gekend. In 1923 maakte hij bekend dat hij een seculiere Turkse republiek had opgericht en een jaar later, op 3 maart 1924 verklaarde hij, naar de zin van de Britten, dat de titel van Kalief vernietigd was. Het kalifaat was niet meer. Dit was een doemsdag voor de moslims wereldwijd. Sinds die gitzwarte dag hebben de moslims geen leider meer, geen schild om hen te beschermen. Wat de gevolgen hiervan zijn, is elke avond te zien op het journaal.

Onze beweging werkt dag en nacht in de landen van de moslims om daar de islamitische manier van leven te hervatten. Dit doen ze zonder geweld te gebruiken. In plaats daarvan sensibiliseren ze de moslims daar waarom het zo cruciaal is om een Kalief te hebben. Ze leggen de ware intenties van de leiders bloot en roepen hen op om te regeren met de islam.

Onze werkzaamheden binnen de beweging vereisen dus dat we de actualiteit zeer frequent moesten volgen en dat probeerde ik te doen. Ik had een abonnement op De Morgen die ik dagelijks probeerde open te slaan. Meestal had ik vóór het eerste lesuur op school wel tijd om de voorpagina te lezen. Ook durfde ik weleens tijdens de les verder te lezen als de les mijn directe aandacht niet vereiste. In de Graadboog was het de gewoonte om na de eerste bel van de dag in de klas eerst samen te babbelen vooraleer we aan de slag gingen. En over het algemeen kan ik niet beweren dat de lessen mijn uiterste inzet vroegen.

In bepaalde opzichten was het wel goed dat ik mijn hele energie niet helemaal op school verbruikte, want zo kon ik ’s avonds mijn energie inzetten op de da’wah. Zoals ik al zei, begon mijn dagelijkse routine met het volgen van de actualiteit: ik keek elke avond naar het journaal en regelmatig surfte ik naar Google News. Google News bood het nieuws aan van verschillende bronnen, wat handig was om snel verschillende perspectieven te zien. Ik was verantwoordelijk om dagelijks één artikel te delen. Zelf een artikel schrijven was (met mijn toenmalige manier van typen) te vermoeiend, maar ik kon wel een afbeelding met een aantrekkelijke kop ontwerpen. Die afbeelding deelde ik dan samen met het oorspronkelijke artikel op sociale media.

Dit was mijn hoofdtaak en dit probeerde ik zeker om de dag te voltooien. Verder kon ik eveneens video’s monteren die ik voor de da’wah kon gebruiken.

Maar ik kon toen – en ook niet nu – niet zeggen dat ik elke avond de hele tijd werk voor de da’wah. Soms kan dit wel het geval zijn, als er iets dringends moet gedaan worden. Of als er last minute iets groots zich voordoet op de actualiteit, moet er zo snel mogelijk iets gepubliceerd worden. Maar voor de meeste avonden is dat niet het geval, meestal kan ik wel tijd vinden om me te ontspannen. Dit doe ik in de vorm van gamen of Youtube filmpjes kijken.

Vanaf het moment dat ik een manier had om de computer te bedienen, had ik een zwak voor games. Ik gamede heel graag (in beperkte mate is dit nog altijd het geval). Maar door mijn beperking kon ik niet elke game spelen. Toentertijd, toen de smartphone nog niet bestond en ‘Flash Games’ op het internet nog de rage waren, moest ik nagaan of de game in kwestie gespeeld kon worden met enkel de muis. Ik moest iedere keer de instructies lezen om te zien of het zo was. Maar in 99% van de gevallen waren die instructies in het Engels. Al snel had ik door dat als er iets van ‘arrow keys’ in de instructies stond, die game niet voor mij was. Eerst had ik het niet door, maar het lezen van instructies had een significant aandeel in het verwerven van een basis in de Engelse taal.

In het begin was mijn ‘game-ervaring’ dus beperkt. We hadden dan wel een Playstation maar echt spelen kon ik niet. Ik speelde Fifa tegen mijn vader, die me altijd liet winnen, of Toy Story (een platforming-game waar springen essentieel is) maar ik kon niet springen. Wat ik ook graag deed, was kijken naar mijn vader, die toen ‘Harry Potter and the Philosopher Stone’ op de PC speelde. Kijken naar hoe andere mensen een game spelen, is nu heel populair op Youtube, maar ik deed dat dus al nog voor Youtube bestond. Het is soms leuker naar anderen te kijken die wel vooruitgang kunnen boeken in een game.

Naarmate ik ontdekte wat mijn mogelijkheden waren, werden meer en meer opties toegankelijk. Eerst had ik door dat, als het toetsenbord op de juiste hoogte stond, ik deze met mijn voeten min of meer kon gebruiken. En eens dat ik erachter kwam dat ik de bediening van de meeste pc-games naar gelieve kon aanpassen, was ‘the sky the limit’. Maar wat interessant was, was dat onze computer tijdelijk op een oude tv-kast stond. En heel toevallig had die kast een uitschuifbare plank, op de ideale hoogte, waarop we het toetsenbord konden zetten. Dus ik kan zeggen dat ik per toeval gaming als hobby ontdekte.

De eerste game die ik echt kon spelen was ‘Assassin’s Creed’. Het ging over een bedrijf dat de technologie had ontwikkeld om de levens van de verre voorouders van een persoon te beleven. Maar het was niet het verhaal dat me bond aan de game, maar wel hoe je het spel kon spelen. Ik vond het fascinerend om te zien hoe het personage de middeleeuwse gebouwen beklom door de stenen en de vensterbanken te grijpen. Ik kon wel uren bezig zijn met het proberen om de top van de hoogste toren in de game te bereiken.

Maar naarmate ik ouder werd, en me realiseerde dat er veel nuttigere dingen bestonden dan gamen, had ik gewoonweg niet de tijd om uren aan een stuk te gamen. Desalniettemin vond ik het een leuke manier om te ontspannen als mijn werk voor die dag erop zat.