On(der)wijs druk

––––––––

Eveline Heijnen

On(der)wijs druk

Feelgood 

Verschijningsdatum: 11 maart 2022

© 2022 Eveline Heijnen

© 2022 Books and Butterflies

Coverontwerp: Sly Fox Cover Designs

ISBN 9789464510553

NUR-code: 340/343

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van uitgeverij Books and Butterflies.

www.booksandbutterflies.be

Een imprint van uitgeverij Hamley Books

Voor alle leraren. Keep up the good work! <3

Hoofdstuk 1

‘Goedemorgen, Tessa,’ roept Tom vrolijk als ik het schoolgebouw binnenloop. De lach op zijn gezicht valt niet te missen. Zo te zien hebben de zes weken vakantie hem een flinke dosis energie gegeven. Al kan ik me Tom ook niet zonder energie voorstellen. Op de leerlingen wordt vaak een etiket geplakt, maar ik denk dat mijn collega ook aardig wat punten scoort bij een onderzoek naar een gedragsstoornis.

‘Hoe is je vakantie geweest? Ben je nog weggeweest? Ik heb drie weken gekampeerd in de Franse Alpen. Vrijwel elke dag heb ik een stuk gefietst. De heuveltjes in Nederland zijn in niets te vergelijken met de bergen in Frankrijk. Jemig, ik voel de spierpijn nog in mijn benen. Maar hoe is het met jou? Wat brengt jou hier op de laatste vrijdag van de zomervakantie? Ben je ook druk bezig met het voorbereiden van het nieuwe schooljaar?’

Al die vragen van Tom beginnen me te duizelen. Zo te zien is hij een stuk wakkerder dan ik. Dit soort gesprekken heb ik totaal niet gemist in de vakantie. Wat mij betreft mogen ze me direct gestolen worden.

‘Ik eh...’ begin ik. Ik heb geen idee meer welke vragen hij me stelde. Wat wilde hij allemaal van me weten? ‘De vakantie was prima.’

‘De weken vliegen altijd voorbij, hè?’ zegt Tom. ‘Het klinkt lang, zes weken, maar het voelt alsof het gisteren was dat ik hier afscheid nam van mijn vorige mentorklas. Ik ben benieuwd wat voor leerlingen er dit jaar in mijn klas zitten. Heb jij al in het systeem gekeken van welke klas je mentor wordt? Volgens mij zitten we dit jaar wel weer in hetzelfde team, toch? Jij wordt mentor van een derde klas of heb ik dat verkeerd onthouden? Het lijkt me gezellig om weer in hetzelfde team te zitten, vind je ook niet?’

Ik kijk Tom met grote ogen aan. Hoeveel vragen kun je stellen in een halve minuut?

‘Absoluut,’ lieg ik. Wat kan ik anders zeggen?

‘Ik heb echt zin in het nieuwe schooljaar. Het is zo fijn om de collega’s weer te zien. De vakantie is heerlijk, maar ik houd ook wel van mensen om me heen. Thuis heb ik niemand en om nu elke dag bij familie en vrienden aan te kloppen voor wat gezelligheid... Dat gaat me te ver. Gelukkig word ik vanaf nu weer vijf dagen per week omringd door leerlingen en collega’s. Ik heb er echt zin in. En jij?’

Oké, genoeg. Mijn hoofd kan dit nog niet aan om half acht ’s ochtends.

‘Tom, ik ben al aan de late kant voor een belafspraak met een ouder,’ verzin ik. ‘Ik vind het ook leuk om jou weer te zien, maar ik moet nu echt rennen. Doei!’

Tom kijkt verbaasd op zijn horloge. ‘Nu al? Het is pas half acht.’

Het lukt me nog net om een diepe zucht in te houden. Blijkbaar snapt hij de betekenis van het woord ‘doei’ niet.

‘Tja, je weet hoe ouders zijn,’ zeg ik. ‘Veeleisend.’

Voordat hij weer een heel verhaal begint, draai ik me om en loop ik in de richting van het trappenhuis. Arme Tom. Hij zou eens moeten weten dat ‘belafspraak’ niet een van de taken is die ik af te vinken heb vandaag.

––––––––

Met een dubbel gevoel loop ik door de gang. Aan de ene kant vind ik het heerlijk om weer een nieuw schooljaar te starten. Het klinkt zo lekker cliché, maar het is wel waar: nieuwe ronde, nieuwe kansen. Elk schooljaar begin ik weer met nieuwe klassen. Af en toe zitten er leerlingen in die ik al ken uit de voorgaande jaren, maar in de meeste gevallen zijn het klassen met dertig nieuwe gezichten. Die leerlingen zitten in september altijd nog vol enthousiasme en zijn gigantisch gemotiveerd om er een prachtig jaar van te maken, inclusief mooie cijfers. Dat geeft mij altijd extra energie. Bovendien is dat de enige periode in het jaar dat ik nog niet twintig keer per leerling hoef te vragen om de boeken open op tafel te leggen. Sterker nog, de leerlingen zijn al aan het werk voordat ik überhaupt met de les ben gestart. Heerlijk!

Elk schooljaar begint ook met een lege agenda. Dat is, in mijn ogen, het fijnste gevoel dat er is. Althans, gisteravond was mijn agenda leeg. Tot ik er even voor ging zitten en opschreef wat ik allemaal wilde doen voordat het schooljaar echt van start gaat. Ik zette mijn pen op het verse papier en hield pas op met schrijven toen de bladzijde gevuld was met achttien taken. Achttien! En al die taken wil ik vandaag uitvoeren.

Ik kreeg er gisteren al een knoop van in mijn maag en vandaag voel ik me niet veel beter. Daar komt het dubbele gevoel vandaan. Werken in het onderwijs is heel leuk, écht waar, maar het heeft ook een keerzijde. Aan het einde van een werkdag heb ik altijd het gevoel dat ik nog niet klaar ben met mijn taken. Het lijstje met alles wat ik wil doen wordt naarmate de dag vordert alleen maar langer in plaats van korter. Een collega die nog even het lokaal binnenwandelt met een vraag, een leerling die na schooltijd een toets of opgave wil nabespreken, een telefoontje van een ouder, een mailtje hier, een mailtje daar... Het houdt niet op. Nooit.

Zelfs in de zomervakantie lukt het me nauwelijks om echt te genieten van de vrije dagen. Zes weken vakantie klinkt als de hemel, maar die weken zijn voorbij voordat ik besef dat de vakantie überhaupt al begonnen was. De eerste vrije dagen zit mijn lichaam nog vol spanning en stress van het afgelopen schooljaar. De energie is ver te zoeken en het vakantiegevoel al helemaal. Als ik dan eenmaal toch dat gevoel te pakken heb, is dat altijd voor korte duur. Na een week of vier voel ik de druk al langzaam opkomen. Dat is namelijk het moment waarop het lessenrooster voor het schooljaar wordt rondgestuurd per e-mail en waarin het leerlingvolgsysteem alle leerlingen aan mij koppelt die ik in het komende jaar les ga geven. Er zullen ongetwijfeld collega’s zijn die in de zomervakantie geen seconde aan hun mailbox denken, maar mij lukt dat niet. Zodra ik de berichten binnenkrijg op mijn telefoon, staat bij mij de werkmodus weer aan. Ik denk dan gelijk aan alles wat ik nog moet doen voordat ik de eerste les kan geven. Hoe langer ik daarover nadenk, hoe meer taken ik voor mezelf kan verzinnen.

Uiteindelijk zijn dat achttien taken geworden en die wil ik allemaal uitgevoerd hebben voordat maandag officieel de deuren van het schoolgebouw weer opengaan. We starten die dag met ontelbaar veel vergaderingen. Op die dag zit mijn hoofd zo bomvol met nieuwe indrukken en informatie, dat ik weet dat ik tussen de vergaderingen door niet tot nauwelijks productief zal zijn. Daarom ga ik ieder jaar op de laatste dag van de vakantie naar school. Gezien de hoeveelheid taken op mijn lijstje, is het geen gek idee als ik hier volgend jaar minimaal drie dagen voor uittrek.

––––––––

Als ik mijn lokaal binnenloop, voelt het weer als thuiskomen. Dit is de ruimte waar ik de afgelopen jaren al mijn lessen heb gegeven en waar ik ook de komende tien maanden heel veel tijd ga doorbrengen. Lokaal 5.01. Dit klaslokaal zit op een hele fijne plek in de school: dicht bij de toiletten en het koffiezetapparaat. Ik kan binnen een minuut een kopje koffie gehaald hebben en weer terug zijn op mijn plek. Vooral op dagen dat mijn agenda propvol staat – eigenlijk elke werkdag dus – is het wel zo prettig om snel aan mijn volgende dosis cafeïne te komen.

Het is niet heel gek dat deze ruimte als mijn tweede thuis voelt. De afgelopen jaren heb ik hier meer tijd doorgebracht dan in mijn eigen huis. Vier dagen per week zit ik hier van half acht ’s morgens tot minimaal vijf uur in de middag en met een beetje pech breng ik zelfs vijf dagen per week door in dit lokaal. Het komt namelijk vaker wel dan niet voor dat ik mijn vrije dag nodig heb om al mijn werk af te ronden.

Ik was even vergeten dat de vloeren in de zomervakantie flink geboend worden. Daardoor staan alle tafels en stoelen op elkaar gestapeld. Ik zucht. Ook dat nog! Voordat ik dinsdag überhaupt kan beginnen met de lessen, moeten de dertig tafels en stoelen op hun plek komen te staan. In een vlaag van verstandsverbijstering komt het idee in me op om Tom te vragen mij te helpen, maar dat idee laat ik snel varen. Als ik Tom in mijn lokaal uitnodig, is hij om half zes nog bezig met vragen stellen, zonder dat hij me de kans geeft die vragen te beantwoorden. Er zit niets anders op dan deze negentiende taak zelf uit te voeren.

‘Hier zit Tessa,’ hoor ik ergens in de verte, terwijl ik gefocust ben op het maken van een toets voor de tweede klas. Er zijn al heel wat taken afgestreept, maar ik ben voorlopig nog niet klaar. Om wat tijd te winnen heb ik de lunchpauze overgeslagen en mijn boterham achter de computer opgegeten. Dat zal dit schooljaar zeker niet de laatste keer zijn.

Ik kijk op en zie dat Janine me voorstelt aan een clubje mensen. Janine is de docentenbegeleider op school en de mensen die ze nu rondleidt in het gebouw zijn ongetwijfeld mijn nieuwe collega’s. Ik sta op om iedereen een hand te geven. Mijn nieuwe collega’s noemen allemaal hun naam. Ik probeer ze te onthouden, maar dat lukt voor geen meter. Zodra de tweede man zich voorstelt, ben ik de naam van de eerste al vergeten.

‘Tessa geeft wiskunde. Je kunt bij haar terecht als je vragen hebt over het kopieerapparaat. Geen idee hoe ze het doet, maar ze krijgt dat kreng altijd weer aan de praat als het vastloopt.’

‘Ach,’ haal ik mijn schouders op, ‘ik fluister het gewoon bemoedigende woorden toe en als dat niet werkt, ram ik op de zijkant van het apparaat.’

Janine knikt naar de man die naast haar staat. ‘Boris gaat ook wiskunde geven. Heb jij tijd om hem straks te helpen zoeken naar de jaarplanningen? Hij had vandaag eigenlijk een afspraak met Mariëtte, maar zij is ziek.’

‘Natuurlijk,’ zeg ik knikkend in de richting van de persoon die blijkbaar Boris heet. Hij draagt een mintgroene sweater. Lijkt mij persoonlijk veel te warm, zo midden in de zomer. Ik zit hier in mijn T-shirt al flink te zweten. ‘Loop zo maar bij me langs. Ik ga voorlopig nergens heen.’

Terwijl het groepje nieuwe collega’s de wandeling door het gebouw voortzet, pak ik mijn pen om een twintigste taak aan mijn lijstje toe te voegen. Boris helpen. Ik slaak een diepe zucht. Mariëtte is ziek: laat me niet lachen! Een van haar kinderen zal wel weer een pijntje hier of daar hebben, waardoor ze vandaag wéér niet naar haar werk kan komen en haar taken wéér op haar collega’s afschuift. Op mij dus. Dat doet ze al zolang ik haar ken en dat zal komend schooljaar blijkbaar weer niet veranderen.

Ik kijk op mijn lijstje en daarna op de klok. Half twee. Dat wordt nog een lange middag.

––––––––

Ik schrik op als er op de deur van het lokaal wordt geklopt. In de deuropening staat een man van ongeveer mijn leeftijd. Een gebruind gezicht van de zon, een gezellige bos krullen op zijn hoofd en over één schouder hangt een grijze Eastpak-rugtas. Het duurt even voordat ik kan plaatsen wanneer ik hem eerder heb gezien. De mintgroene kleur van zijn trui helpt het me herinneren. O ja, natuurlijk! Ik werp een blik op mijn lijstje. Boris helpen. Dit is dus Boris.

‘Sorry, stoor ik?’ vraagt hij. Blijkbaar heeft hij door dat ik niet op hem gerekend had.

‘Nee, kom binnen,’ zeg ik. Ik sta op en steek mijn hand naar hem uit. Te laat bedenk ik dat ik me eerder vandaag al aan hem heb voorgesteld. Om mezelf te redden van die mislukte poging tot het geven van een hand, doe ik vlug alsof ik naar de stoel wijs. ‘Ga zitten.’

Boris schuift een stoel naast die van mij en komt naast me zitten. Hij kijkt me met een scheve grijs aan. ‘Zo, dus met vragen over het kopieerapparaat kan ik bij jou terecht?’

Ik denk terug aan het moment waarop Janine me aantrof bij het kopieerapparaat. Voor de zoveelste keer die week liep het apparaat vast. Er loopt een hele fijne ICT’er door de school die is aangenomen om dat soort klusjes op te knappen. Normaal gesproken bel ik hem altijd als het kopieerapparaat niet doet wat ik wil. Alleen had ik die dag geen tijd om eerst een telefoontje te plegen en vervolgens nog te moeten wachten op mijn redder in nood. Mijn klas zat te wachten. Ze zouden een toets krijgen over het oplossen van kwadratische vergelijkingen, maar toen ik op het punt stond de toets aan hen uit te delen, bleek ik er een over de stelling van Pythagoras in mijn handen te hebben. Er was dus nogal wat haast bij geboden om snel de juiste toets uit te delen. Geduldig wachten op de ICT’er was er even niet bij. Ik fluisterde het apparaat toe om alsjeblieft op te schieten, gaf een flinke tik tegen de zijkant en probeerde wat a4’tjes los te friemelen uit het apparaat. Ik weet niet of het magie was of gewoon puur toeval, maar plotseling kwamen er dertig proefwerken over het juiste onderwerp uit het apparaat gerold. Janine stond erbij en keek ernaar. Ze riep verrast uit dat ik mijn roeping had gemist. Daar denk ik persoonlijk anders over. Niet dat ik nu gigantisch uitblink als wiskundedocent, maar kopieerapparatenhersteller worden? Nee, daar ben ik niet voor in de wieg gelegd.

‘Doe dat maar niet,’ antwoord ik. ‘Er is één moment in mijn leven geweest waarop ik dat ding weer tot leven heb gebracht tegenover duizend-en-een momenten waarop dat apparaat het bloed onder mijn nagels vandaan haalde.’

‘Heel herkenbaar,’ lacht Boris. ‘Kan ik wel mijn vragen over de jaarplanningen bij je kwijt of kan ik daarvoor beter wachten op Mariëtte?’

‘Als ik jou was, zou ik niet op haar wachten,’ antwoord ik eerlijk. ‘Dan kun je wachten tot je een ons weegt. Als zij eindelijk tijd voor je heeft, is het schooljaar al voorbij.’

‘In wat voor vakgroep ben ik terechtgekomen?’ vraagt hij. ‘Ik ken je nog niet eens een minuut en ik bespeur nu al een hoop haat en nijd. Kan ik nog weg?’

Boris brengt het als een grapje, maar ik hoor aan zijn stem dat er een kern van waarheid in zit. Misschien was het niet professioneel van me om Mariëtte zwart te maken bij onze nieuwe collega, maar heel eerlijk: ze verdient het wel. Zeker na alles wat ze mij in het verleden heeft geflikt. De taken die ik van haar heb overgenomen, zijn niet meer op twee handen te tellen.

‘Dat had ik inderdaad beter niet kunnen zeggen,’ antwoord ik. ‘De anderen uit de vakgroep zijn best aardig hoor.’

Boris trekt bedenkelijk zijn wenkbrauw op, waarschijnlijk om aan te geven dat dat nog steeds niet heel professioneel klinkt. Hij pakt een notitieboek en een map vol papieren uit zijn tas en slaat het boekje open op een bladzijde waarop iets staat wat verdacht veel op een to-dolijst lijkt. Grappig, ik wist niet dat mannen ook dat soort lijstjes bijhielden. Ik had altijd het idee dat zij taken op hun gevoel uitvoerden.

‘Goed, even praktisch,’ vervolgt hij. ‘Ik mis nog een jaarplanning voor de tweede klas en ik kon ook geen studiewijzer van de vierde klas vinden. Kun jij me laten zien waar ik die vandaan moet halen?’

Ha, dat kan ik zeker! Die twee punten heb ik vandaag afgevinkt van mijn lijstje. Ik open de juiste map op de server en laat Boris zien waar ik zojuist aan heb gewerkt.

‘Heb je die vandaag pas afgerond?’ vraagt hij verbaasd. Ik weet niet of het aan mijn interpretatie ligt, maar het komt een tikkeltje onaardig over. ‘Wat ben je daar laat mee. Maandag starten we al!’

Oké, dat klonk dus echt onaardig. Ik draai met mijn ogen en zucht overduidelijk. Boris leek me een prima vent, maar ik stel mijn mening toch even bij. Hij mag blij zijn dat ik hiervoor in mijn vakantie naar school ben gekomen. Ik kan genoeg collega’s noemen die halverwege een schooljaar pas bedenken dat er een jaarplanning voor een klas ontbreekt.

‘Wanneer had ik het dan moeten doen?’ vraag ik hem. ‘Midden in mijn vakantie? Daar is een vakantie toch niet voor bedoeld?’

‘Wat dacht je van de laatste schoolweek van vorig jaar? Een laatste week voor de zomervakantie is niet alleen bedoeld om het schooljaar af te sluiten, maar ook om je voor te bereiden op het komende jaar.’

Ik denk terug aan juli. De laatste klassenvergaderingen waren afgerond en ik had de rapporten uitgedeeld aan mijn mentorklas. Ik weet nog precies hoe ik me voelde op dat moment: Moe met een hoofdletter M. Mijn hoofd voelde zwaar en ik voelde me gesloopt. Ik kon geen ‘boe’ of ‘bah’ meer zeggen, laat staan een jaarplanning maken voor een schooljaar dat pas over zes weken zou starten. Zouden er echt docenten zijn die er dan nog even wat jaarplanningen uit knallen? Zijn er echt docenten die na een heel schooljaar energie over hebben om alvast een beginnetje te maken voor het komende schooljaar? Bestaan er docenten die niet gigantisch naar hun bed verlangen op het moment dat de laatste rapporten zijn uitgedeeld? Blijkbaar, anders zou Boris het niet opperen.

‘Toen had ik andere prioriteiten,’ besluit ik te antwoorden. ‘Goed, de jaarplanningen dus. Je vindt ze in het mapje jaarplanning. Zal ik ze voor je doorsturen naar de printer of doe je dat zelf?’

‘Nu ik weet dat ze gemaakt zijn, lukt het printen me zelf wel. Ik log even in op de computer hiernaast. Lokaal 4.01 wordt mijn lokaal, zag ik net in mijn rooster. Kan ik meteen het lokaal opleuken en mijn spullen klaarleggen voor komende week.’

Ik kan het niet laten om nog even een sneer terug te maken. ‘Had je dat niet beter voor de zomervakantie al kunnen doen?’ Wie de bal kaatst...

‘Lieverd, ik weet pas sinds gisteren dat ik hier kom werken. Denk eens na voordat je dat soort leuke suggesties doet.’

Oké, dat was niet helemaal de reactie die ik had verwacht. En wie denkt hij dat hij is, dat hij me lieverd mag noemen? Zelfs mijn moeder noemt me gewoon bij mijn voornaam. Of zou hij mijn voornaam niet onthouden hebben?

Boris zet twee vinkjes in zijn notitieboek en klapt het dicht. Hij raapt zijn tas op en loopt naar de deur. Ik staar verbaasd naar het ritueel. Kan hij zo snel twee taken afvinken? Met één taak ben ik al minimaal een half uur bezig. Een tikkeltje jaloers kijk ik naar mijn eigen lijst. Nog vier taken te gaan. Daar zal ik nog minimaal twee uur mee zoet zijn.

‘Dank je wel, Tessa,’ haalt Boris me uit mijn gedachten. ‘Ik zie je maandag!’

Hij weet mijn voornaam dus wel.

––––––––

Aan het einde van de dag fiets ik met een gespannen gevoel naar huis. Het gesprek met Boris bracht me van slag. De hele ochtend heb ik vol energie gewerkt aan planningen, toetsen, het doorlezen van alle leerlingendossiers en heel veel andere taken. Ik voelde me enorm trots dat ik mijn vakantiedag opofferde om het schooljaar voor te bereiden, maar door Boris verdween mijn positieve vibe als sneeuw voor de zon.

Boris leek een aardige vent en hij zag er best vriendelijk uit. Tot hij zijn mond opentrok en me commentaar gaf op iets waarop ik geen commentaar nodig had. Het gaat al jaren goed op de manier waarop ik het schooljaar voorbereid. Niemand heeft me hier ooit op bekritiseerd. Waarom hij wel? Wie denkt hij dat hij is om me zo aan te vallen? Of een nog betere vraag: waarom voel ik me zo door hem aangevallen?

Hoofdstuk 2

Het is zeven uur ’s avonds en ik heb nog niet eens de tijd gehad voor mijn avondeten. Ik ben zo moe dat ik geen energie over heb om te bedenken wat ik wil eten, laat staan om het klaar te maken. In plaats daarvan draai ik de kraan open en laat ik het hete water in de badkuip stromen. Ik gooi er een bruisbal van Lush in die ik speciaal heb aangeschaft voor vandaag. Bij het einde van de zomervakantie hoort een gepaste afsluiting.

Het water kleurt snel paars en hier en daar zie ik een glinstering. De geur van lavendel dringt mijn neus binnen. Het doet me direct denken aan de achtertuin van mijn oma, waar ik vroeger elke woensdagmiddag speelde.

Op het tafeltje naast het bad ligt een boek klaar en er staat een flinke kop thee naast. Uiteraard mag een chocoladereep bij dit moment niet ontbreken. Het ziet eruit alsof ik klaar ben om ultiem te relaxen. Helaas is niets minder waar. Ik had gehoopt dat ik me deze avond anders zou voelen. Ik verwachtte dat ik na vandaag met een voldaan gevoel naar huis zou gaan, dat ik trots op mezelf zou zijn, omdat ik zelfs in de zomervakantie naar mijn werk ben gegaan. En ik verwachtte zéker dat ik zin zou hebben om maandag weer te beginnen aan een nieuw schooljaar. In plaats daarvan voel ik me slap, ellendig en het woord ‘trots’ komt al helemaal niet in mijn woordenboek voor op dit moment. Het is me niet gelukt om alles af te vinken en daar baal ik gigantisch van. Een paar minuten voor zes wilde ik beginnen aan het laatste punt, maar ik werd ruw verstoord door de intercom van het schoolgebouw.

‘Beste collega’s,’ galmde de loeiharde stem door het lokaal, ‘over vijf minuten zal het schoolgebouw sluiten en wordt het alarmsysteem ingeschakeld. We verzoeken iedereen het gebouw zo spoedig mogelijk te verlaten.’

Het is me niet meer gelukt om mijn lessen voor dinsdagochtend voor te bereiden, de taak die achteraf gezien de hoogste prioriteit had. Ik snap niet dat ik de lesvoorbereidingen tot het einde heb uitgesteld. De tijd die ik vandaag heb gebruikt voor het kopiëren van een toets die pas over een paar weken afgenomen wordt, had ik veel nuttiger kunnen besteden. Ik zou na al die jaren ervaring toch beter moeten weten?

Het is onmogelijk om maandag tussen de vergaderingen door tijd vrij te maken, dus er blijft maar één optie over: ik moet dat laatste beetje werk in het weekend doen.

Bloedirritant.

Dat betekent dat ik meteen al faal in een van de goede voornemens van dit schooljaar. Vorig jaar zat ik regelmatig in de avonduren of in het weekend nog te werken, met als gevolg dat ik in sommige weken nooit een moment had om écht te ontspannen. Sterker nog: ik wist aan het einde van het schooljaar niet eens meer wat überhaupt de betekenis van ontspannen was. Ik heb Google serieus om hulp moeten vragen. ‘Andere activiteiten doen dan je de hele dag al hebt gedaan’, las ik. Pfff. Probeer dat maar eens te doen als je in het onderwijs werkt. Dit werk houdt nooit op. Het nakijken van een toets doe ik vaak ’s avonds of in het weekend. Thuis is de enige plek waar ik niet door collega’s en leerlingen wordt gestoord. Althans, zolang ik mijn mailbox niet open en mijn telefoon op vliegtuigstand zet. Ouders zien de avonduren en de weekenden namelijk als een ideaal moment voor een langdurig telefoongesprek. Ze weten tenslotte dat ik dan niet voor de klas sta. In de avond krijg ik tig mailtjes van leerlingen, met de vraag of ik ‘nog even gauw’ een opgave kan uitleggen, omdat ze er he-le-maal niets van begrijpen. Of nog erger: de mailtjes van leerlingen met de vraag of ik als-je-blieft de toets kan uitstellen, met in iedere mail gemiddeld drie smoesjes en minstens tien spelfouten.

In mijn vrije tijd een andere activiteit doen dan ik de hele dag al heb gedaan... Ik wist aan het einde van het vorige schooljaar niet eens meer wat ik zou wíllen doen, als ik er überhaupt al de tijd voor had gehad. Daarom beloofde ik mezelf dit jaar de avonduren en de weekenden voor mezelf te houden. Helaas gaat het al mis voordat het jaar goed en wel begonnen is.

Balend van mezelf laat ik één been in het water glijden. Au, heet! Ik zet door en trek ook voorzichtig mijn andere been het bad in. Nog half verkrampt door de hitte laat ik me in het water zakken.

‘Oké, Tessa, relax,’ zeg ik tegen mezelf. Het duurt even voordat ik gewend ben aan het hete water. Ik haal diep adem. Volgens de verpakking zou de bruisbal een kalmerend effect op me hebben. Ik sluit mijn ogen en doe mijn best dat effect te voelen.

––––––––

Het weekend gaat veel te snel voorbij. Op zondagavond zit ik met een bord eten op mijn schoot televisie te kijken. Ondertussen probeer ik me te herinneren wat ik in de afgelopen achtenveertig uur heb gedaan, maar ik kom niet verder dan het doen van de boodschappen en wat andere huishoudelijke taken. Hoe kan het toch dat de wijzers van de klok in het weekend tien keer zo snel lijken te draaien?

Zodra ik de opgewarmde maaltijd van gisteren opgegeten heb, zet ik de televisie uit en sta ik op van mijn favoriete – en licht ingezakte – plek op de bank. Het hele weekend hik ik al tegen dit moment aan. Ik moet mijn lessen voor dinsdag nog voorbereiden en langer dan ik nu al doe kan ik dat klusje niet meer uitstellen.

Op de eettafel liggen mijn spullen al klaar. Toen ik vrijdagavond thuiskwam uit school, heb ik alle wiskundeboeken, mijn laptop en mijn agenda klaargelegd. Ik had de hoop dat er een moment zou komen waarop ik spontaan zin zou krijgen in het voorbereiden van mijn lessen. Dat moment kwam uiteraard niet. In plaats daarvan raakte ik alleen maar geïrriteerd elke keer ik de spullen zag liggen.

Ik zet mijn laptop aan en log in op het schoolsysteem. Ik geef dinsdag vier lessen, dus er is flink wat voorbereiding te doen. Met tegenzin open ik het programma waar ik mijn lessen in klaarzet en ga ik aan de slag.

––––––––

Na een uur ben ik nog steeds niet klaar. Ik drink het laatste slokje van mijn derde kop koffie van de avond. Niet heel gezond, dat weet ik, maar functioneren zonder koffie lukt me al jaren niet meer. Ik probeer het voor mezelf altijd goed te praten, omdat ik niet rook, geen drugs gebruik en de hoeveelheid alcohol beperk tot een minimum. Ik weet dat het een slecht excuus is, maar er gaat toch niets boven een kopje koffie?

Zuchtend begin ik aan de voorbereiding van mijn laatste les: een brugklas. Op internet zoek ik naar afbeeldingen van kubussen, piramides en andere ruimtefiguren in de praktijk. In de powerpointpresentatie zet ik de bijbehorende namen en andere begrippen erbij.

Toen ik vier jaar geleden begon met lesgeven, vond ik het heerlijk om urenlang te zoeken naar praktijkvoorbeelden. Ik liet niet alleen afbeeldingen op internet zien, maar ik nam ook allerlei verpakkingen mee naar school. Op die manier kon ik laten zien waar wiskunde voor wordt gebruikt in het dagelijks leven. Een cilindervormige bus Pringles, een kubusvormig pak koekjes en uiteraard de prismavormige verpakkingen van Toblerone. Ik maakte mezelf er meteen populair mee, aangezien ik de inhoud met de leerlingen deelde.

We zijn nu vier jaar verder en mijn enthousiasme is in de tussentijd flink gekelderd. Waar ik er eerder van genoot, zie ik de lesvoorbereiding nu als een blok aan mijn been. Hoe fijn zou het zijn als ik dat werk allemaal in juli al had gedaan? Dan had ik nu met mijn benen omhoog op de bank kunnen zitten of écht van een warm bad met een kalmerend effect kunnen genieten.

Ik vind het moeilijk om toe te geven, maar misschien – heel misschien – had Boris toch gelijk. Als ik eerder was begonnen aan de voorbereidingen van het nieuwe schooljaar, had ik nu niet achter mijn laptop hoeven te zitten. Het is het proberen waard om in juli, na de laatste vergaderingen, al het voorbereidende werk uit te voeren voor het jaar hierna. Ik kijk er nu al naar uit om dan écht met een relaxed gevoel te kunnen starten.

––––––––

‘Welkom bij de eerste vergadering van het schooljaar.’

Pieter Bos, de rector van de school, staat vooraan de aula te praten in de microfoon. De overige leden van de schoolleiding zitten achter hem op het podium. Allemaal strak in het pak, zoals elke dag. Zelfs op een snikhete dag als vandaag. Ik moet er niet aan denken.

‘Wij van de schoolleiding hopen dat jullie een fijne vakantie hebben gehad en weer voldoende energie hebben gekregen om te starten aan een nieuw schooljaar. Wij hebben er in elk geval zin in om ook van dit schooljaar weer een succes te maken.’

Ik kijk naar de andere leden van de schoolleiding. Een van hen heeft een flauwe glimlach rond zijn mond, maar de andere drie staren stoïcijns voor zich uit. Ze kunnen dat zogenaamde enthousiasme goed verbergen.

‘Zoals ieder jaar hebben we met het team een thema bedacht dat we in gedachten houden tijdens het uitvoeren van onze werkzaamheden. Het thema is dit keer ontstaan tijdens het evalueren van het tevredenheidsonderzoek en een flink aantal voortgangsgesprekken.’

O ja, die voortgangsgesprekken... Die zitten er ook dit jaar weer aan te komen. Ik kijk er nu al naar uit. Niet dus.

‘Wat opviel was dat meerdere medewerkers hun ongenoegen hebben geuit over de hoeveelheid taken die op hun bordje ligt, waarbij ook het gevoel is uitgesproken dat sommige taken niet altijd even nuttig lijken.’

Ik heb geen idee wie die collega’s zijn, maar ik ben het volledig met hen eens. Ik heb in de afgelopen jaren al honderden notities in het leerlingvolgsysteem gezet waar geen hond naar kijkt en zo zijn er nog tal van taken die uren tijd in beslag nemen en waarvan het nut ver te zoeken is.

‘Jullie moeten zo veel. Van de schoolleiding, van jullie teamleider en vooral ook van jullie zelf. Het docentschap is iets moois. Ieder van jullie heeft om een specifieke reden gekozen voor dit vak. Jullie zien de tieners opgroeien en maken deel uit van hun ontwikkeling. Jullie zijn hun steun en toeverlaat. Jullie bieden een luisterend oor. Jullie denken mee als er wordt gevraagd om een oplossing en jullie zijn er voor hen als ze gewoon even lekker willen klagen.’

Ik ben benieuwd waar Pieter met dat verhaal naartoe gaat.

‘Daarbovenop draaien jullie gemiddeld twintig lessen per week. Jullie kijken honderden toetsen na. Jullie beantwoorden vele telefoontjes en e-mails van ouders. Jullie zijn er op tafeltjesavonden, ouderavonden, mentoravonden en ga zo maar door.’

O, díé avonden, denk ik zuchtend. Wat ben ik blij dat ik de afgelopen zes weken alle avonden naar eigen wens heb mogen invullen. Ik krijg al de kriebels als ik denk aan de eerstvolgende ouderavond, die volgende week al gepland staat.

‘Er kleeft ook een nadeel aan dit vak: een groot deel van de docenten kent geen rem. Het doet mij als rector deugd te zien met hoeveel passie jullie dit werk doen. Velen van jullie zitten hier van ’s morgens vroeg tot aan het begin van de avond te werken om zo goed mogelijk te presteren. Dat mag niet ten koste gaan van jullie zelf. De school draait om jullie. De school kan niet zonder jullie. Jullie zijn een kostbaar bezit en daar moeten we zuinig op zijn.’

Bij de meeste vergaderingen waar Pieter lang aan het woord is, zakt mijn concentratie na een minuut of twee naar een dieptepunt, maar nu maakt hij me nieuwsgierig. Een kostbaar bezit waar de school zuinig op moet zijn? Dat heeft hij al die jaren goed verborgen weten te houden. Het enige moment waarop ik me gewaardeerd voel, is wanneer het salaris op mijn bankrekening wordt gestort. En zelfs die vetpot staat lang niet in verhouding met de uren die ik maandelijks werk.

‘Het thema van dit jaar zal daarom zijn: ontmoeten. Dat thema is gericht op drie pijlers. Allereerst wordt het tijd dat we een nog hechter team gaan worden. Dit schooljaar zullen de lijntjes tussen de schoolleiding en het personeel korter worden. Het wordt tijd dat de schoolleiding en het personeel elkaar vaker gaan ontmoeten. De voortgangsgesprekken en de functioneringsgesprekken zullen een hogere frequentie krijgen, zodat problemen eerder geconstateerd en dus opgelost kunnen worden.’

Pieter laat even een stilte vallen voordat hij verdergaat. In die stilte grijpen wat collega’s de kans om hardop te zuchten. Nog meer voortgangsgesprekken voelt voor mij ook niet echt aan als een cadeautje.

‘Het wordt ook tijd dat jullie elkaar vaker gaan ontmoeten. Dat is de tweede pijler. Leerlingen gaan in de eerste plaats naar school om de vakinhoudelijke kennis tot zich te nemen, maar het hebben van sociale contacten is in het leven minstens zo belangrijk. Dat geldt voor jullie net zo. Daarom doe ik hierbij de oproep om elkaar vaker te ontmoeten. Ik verplicht jullie hiermee niet om elkaar buiten werktijd te treffen, maar er zijn wel veel kleine veranderingen die onder werktijd kunnen plaatsvinden. Een kleine greep uit de opties: maak een praatje met elkaar op de gang, eet je boterhammen op in de personeelskamer en drink voor de eerste of na de laatste les een kopje koffie met elkaar. Jullie leveren dagelijks een gigantische inspanning. Ontspanning is minstens zo belangrijk.’

Ik trek mijn wenkbrauw op. Ik kan in drie seconden tijd tien collega’s noemen met wie een gesprek bij de koffietafel niet voelt als ontspanning. Met stip op de eerste plek staat Tom, maar Boris staat ook hoog in de top 10.

‘Dat is een mooi bruggetje naar de derde, laatste en belangrijkste pijler. Het wordt tijd dat jullie gaan ont-moeten. De druk moet eraf. De werkdruk moet drastisch worden verlaagd om jullie werkplezier te verhogen en personeelsuitval te voorkomen. De schoolleiding zal in de komende weken veelvuldig vergaderen om oplossingen te zoeken om jullie zo veel mogelijk te ontlasten.’

Eindelijk hoor ik iets positiefs tijdens deze openingsvergadering. Dat klinkt als een stap in de goede richting, al kan ik nog steeds niet rijmen hoe extra voortgangsgesprekken gaan zorgen voor een verlichting van de werkdruk. Het klinkt voor mij alleen maar als een verhoging ervan. Een voortgangsgesprek klínkt als een gesprek, maar in werkelijkheid bestaat dat uit een flinke voorbereiding vooraf – met het invullen van allerlei formulieren en het uitvoeren van enquêtes in minstens drie klassen – en het bijhouden van een portfolio achteraf.

‘Een eerste stap die we hierin willen zetten is het starten van een nieuwe werkgroep: werkdrukverlichting.’

Uiteraard, denk ik sarcastisch, want er waren natuurlijk nog niet genoeg werkgroepen binnen de school.

‘We hebben al een voorzitter gevonden voor die nieuwe werkgroep. Nu zijn we nog op zoek naar drie tot vier personeelsleden die ook willen meedenken hoe we de werkdruk binnen deze school zo veel mogelijk kunnen verlagen. Mocht er interesse zijn, dan kunnen jullie je later vandaag melden bij mij of iemand anders van de schoolleiding.’

In de afgelopen jaren zijn er gemiddeld drie nieuwe werkgroepen per jaar gestart. Ik ben kwijt welke werkgroepen er ooit begonnen zijn, welke werkgroepen er nog bestaan en welke werkgroepen daadwerkelijk iets concreets hebben opgeleverd. Het zou me niets verbazen als het woord ‘werkgroep’ een schuilnaam is geworden voor een clubje collega’s die eens in de zoveel tijd met elkaar borrelt en af en toe een woord laat vallen over het desbetreffende onderwerp.

Dat is ook de reden dat ik deze werkgroep aan me voorbij laat gaan. Ik heb er geen hoge verwachtingen van en ik zou het zonde vinden als mijn kostbare tijd gaat zitten in het praten over koetjes en kalfjes.

‘Door naar het volgende agendapunt: de nieuwe collega’s. Dit schooljaar starten we met vijf nieuwe personeelsleden. Allereerst stel ik Boris van der Laan aan jullie voor.’

Ik kijk de zaal rond en zie verderop dat Boris gaat staan. Hij draagt een donkerblauwe hoody. Niet de outfit die ik uitgekozen zou hebben voor een eerste werkdag. Iets te casual. Wat zou hij hebben aangetrokken voor zijn sollicitatiegesprek?

En waarom draagt hij midden in de zomer in vredesnaam weer zo’n dikke trui? Op de schoolleiding na, heeft iedereen in de zaal een T-shirt aan of op z’n minst kleding gemaakt van een dunner materiaal.

‘Boris komt vijf dagen per week wiskunde geven aan zowel de onder- als de bovenbouw. Welkom, Boris.’

Een stuk of dertig collega’s beginnen te applaudisseren. Ik heb nooit begrepen waarom er wordt geklapt als iemand zich voorstelt. Zo’n prestatie is dat niet. Boris gaat er zo te zien wel van stralen. Hij grijnst en maakt voor de show een diepe buiging.

‘Bedankt voor dit warme welkom,’ lacht hij. ‘Leuk om jullie allemaal te ont-moeten.’

Hij spreekt het laatste woord met een grijns op zijn gelaat uit. Het gezicht van Pieter spreekt ondertussen ook boekdelen. Als hij ergens een hekel aan heeft, is het aan dat soort geintjes tijdens een personeelsvergadering.

Zo te zien trekt Boris zich daar niks van aan. Hij voelt zich al helemaal het mannetje. Bah. Hier zit ik een schooljaar lang mee in de vakgroep en met een beetje pech wordt zijn contract ook nog verlengd voor onbepaalde tijd. Ik zie meteen al op tegen de vakgroepvergadering van vanmiddag. Voor zover ik Boris nu ken, zal hij zich helemaal thuis voelen tussen mijn wiskundecollega’s. Die zijn ook al zo vol van zichzelf.

Boris gaat weer zitten. Na hem volgen de andere vier collega’s, van wie ik direct de namen vergeet.

––––––––

In gedachten verzonken loop ik in de richting van de personeelskamer als ik word ingehaald.

‘Wil je samen een kopje koffie drinken, omdat het moet van de rector?’

Boris kijkt me lachend aan. Als een willekeurig ander iemand me die vraag zou stellen, zou ik zonder te twijfelen bevestigend antwoorden. Bij Boris ben ik iets minder happig. Aan ons gesprek van afgelopen vrijdag heb ik een vervelend gevoel overgehouden en na zijn veel te zelfverzekerde houding bij het voorstelrondje van zojuist, weet ik één ding zeker: ik wil zo min mogelijk tijd met Boris doorbrengen.

Zo te horen is dat niet wederzijds.

Het liefst loop ik met een hoge snelheid van hem weg, maar er lopen drie collega’s in een slakkentempo voor me. Er zit niets anders op...

‘Willen is een groot woord,’ antwoord ik naar alle eerlijkheid, ‘maar vooruit, omdat het moet.’

‘Wat heb je toch een gezellige uitstraling,’ zegt Boris sarcastisch. ‘Ik hoop niet dat jouw slechte humeur besmettelijk is?’

‘Als je daar bang voor bent, kun je beter uit de buurt blijven.’

Boris haalt zijn schouders op. ‘Ik hou wel van een risico.’

We lopen samen naar de personeelskamer. We hebben een halfuurtje pauze gekregen voordat we doorgaan met de volgende vergadering: de teamvergadering met – in mijn geval – de mentoren van de derde klas. Mijn mentorklas is de enige klas waar ik alle leerlingen al van ken. Vorig jaar was ik ook hun mentor, wat aanzienlijk zal schelen in de kennismaking en het opbouwen van een band. Al blijven alle oudergesprekken nog steeds net zo veel tijd in beslag nemen als bij een nieuwe klas.

‘Ben jij ook mentor of hebben ze jou nog een jaar gespaard?’

Boris kijkt me aan alsof hij mijn vraag niet goed heeft begrepen. ‘Vind je het niet leuk om mentor te zijn?’

‘Jawel,’ zeg ik. We lopen nog steeds in een langzaam tempo achter de andere collega’s aan. Waarom lopen trage mensen altijd zo gigantisch in de weg? ‘Het maakt het lesgeven nog net iets leuker. Met mijn mentorleerlingen heb ik vaak een sterkere band.’

‘Formuleer de vraag dan anders,’ zegt Boris.

Ik probeer uit zijn stem op te maken met welke bedoeling hij dat zegt, maar ik kan het niet goed peilen. Betweterig? Een bepaalde arrogantie? Chagrijnig? Geen idee. Hij zag er net nog best vriendelijk uit, dus een ochtendhumeur zal het niet zijn. Of zou mijn slechte humeur nu al op hem overgeslagen zijn?

‘Het is niet altijd even leuk,’ schiet ik automatisch in de verdediging. ‘Er komt een hoop extra werk bij kijken. Ouderavonden, extra gesprekken tijdens de tafeltjesavonden, teamvergaderingen, rapportgesprekken, duizenden notities voor in het leerlingvolgsysteem. En natuurlijk de ontelbare mailtjes en telefoontjes van ouders met de meest onzinnige klachten.’

We zijn eindelijk aangekomen bij het koffiezetapparaat. Er staat een flinke rij. Een tweede koffiezetapparaat is met zo’n aantal personeelsleden geen overbodige luxe.

‘Vervelend hè, al die klachten? Jij hebt zelf een hekel aan klagen, toch?’

Boris trekt een veelbetekenende wenkbrauw omhoog. Wat bedoelt hij hier nou weer mee? Klaag ik veel? Misschien wel, maar ik vind dat ik altijd een goede reden heb voor mijn geklaag.

Boris kijkt me nog steeds vragend aan, maar ik besluit dat zwijgen in dit geval de beste optie is. In de hooguit tien minuten die ik tot nu toe in het bijzijn van Boris heb doorgebracht, heb ik hem aardig door. Hij is gek op discussiëren en hij is zo overtuigd van zichzelf, dat hij vindt dat hij hoe dan ook gelijk heeft.

Ik heb een hekel aan dat soort mensen, ik voel me ook altijd direct aangevallen door hen. Zoals nu. Waarom besloot ik een kop koffie met hem te drinken? Ik had me moeten omdraaien met het excuus dat ik iets vergeten was. Om Tom te ontlopen, heb ik altijd tien smoesjes klaarliggen. Dat had ik bij Boris ook moeten doen.

Ik zucht. Boris’ ogen zijn nog steeds op me gericht.

Zwijgen leek misschien een goed idee, maar is aanval niet de beste verdediging?

‘Je zou eens moeten weten waar de ouders over klagen. Te veel huiswerk, te lage cijfers, te strenge normering, te lange schooldagen, te moeilijke onderwerpen, te slechte –’

‘Hoe drink je je koffie?’ vraagt Boris, negerend wat ik zojuist heb opgesomd. Hij pakt twee koffiemokken uit het rek en zet er één onder het apparaat. Als ik kijk naar het gemak waarmee hij zijn handelingen uitvoert, lijkt het alsof hij hier al jaren werkt. ‘Zwart, melk, suiker, cappuccino, verkeerd?’

‘Zwart,’ antwoord ik, beseffend dat ik een stuk sneller een vraag kan beantwoorden dan hij. Tien minuten nadat ik mijn vraag stelde, weet ik nog steeds niet of hij mentor is.

Hoofdstuk 3

‘Goedemorgen allemaal,’ start Eduard, mijn teamleider, de tweede vergadering van vandaag. Eduard is de verantwoordelijke van de mentoren van de onderbouw en dat betekent dat ik in het dagelijks leven veel met hem te maken heb. Hij bezoekt eens in het halfjaar mijn lessen, hij voert met mij de functioneringsgesprekken en hij leidt, zoals nu, de teamvergaderingen. ‘Fijn om jullie allemaal weer te zien. Allereerst even iets praktisch, voordat we echt gaan beginnen met de vergadering. Ik zoek iemand die kan notuleren.’

Eduard kijkt mijn kant op.

‘Tessa, jij hebt dat vorig schooljaar gedaan en ik was daar erg tevreden over. Je wist alles beknopt en toch volledig te noteren en je mailde altijd de notulen dezelfde dag nog rond. Nog nooit ben ik zo tevreden geweest over een notulist. Zou je deze taak dit schooljaar weer voor jouw rekening willen nemen?’

Gevleid door de complimenten antwoord ik direct: ‘Prima.’

Pas wanneer ik mijn tas open om daar een notitieboek en pen uit te halen, dringt tot me door wat ik mezelf nu weer op de hals heb gehaald. Ongelofelijk hoe gemakkelijk ik me laat overhalen tot iets waar ik helemaal geen zin in heb.

Op zich heb ik geen probleem met het notuleren. Er is altijd al een liefde voor schrijven geweest. Ook al zijn het maar de notulen, toch ervaar ik ook daarbij dat het spelen met woorden me een prettig gevoel geeft. Een groter bijkomend voordeel is dat het me actief bij de vergadering houdt. Het notuleren zorgt ervoor dat ik wel moet blijven opletten. Ik heb nogal eens de neiging om in slaap te vallen tijdens een vergadering, zoals bij de personeelsvergadering eerder deze dag. Het eerste gedeelte klonk interessant, maar na tien minuten vond ik het al te lang duren. Ik weet nu al niet meer wat er is besproken nadat de nieuwe docenten werden voorgesteld.