Ontwerp omslag en binnenwerk

Bart van den Tooren

Omslagbeeld

ANP/Abacapress

ISBN 978 94 6456 016 9

e-ISBN 978 94 6456 017 6

NUR 740

© 2022 Vertaling Ingrid Smeets, met medewerking van Marga Blankestijn, p/a Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen

© 2022 p/a Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen

Oorspronkelijke titel: Pour L'Ukraïne. © Éditions Grasset & Fasquelle, 2022.

Samengesteld, ingeleid en geannoteeerd door Raphaël Zyss

WWW.WALBURGPERS.NL

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

INHOUD

1. Over de eenheid van de Oekraïense samenleving

2. Wij weten wie hier liegt

3. Wij vandaag, dan jullie morgen

4. Het belangrijkste doelwit

5. Vecht tegen de oorlog

6. Staatsterrorisme

7. Ze hebben Oekraïne al zo vaak willen vernietigen, maar het is hun niet gelukt

8. De nacht die de geschiedenis had kunnen stopzetten

9. Wij hebben onze toekomst al gewonnen

10. Laat de oorlog hen maar voeden

11. Ik blijf hier

12. Oekraïne is groot geworden

13. Wij moeten het Westen wat moed geven

14. Aan de Russische moeders

15. Hoor je dat, Moskou?

16. Negenenzeventig

17. Zij bombarderen onze kloosters, wij verzorgen hun gevangenen

18. Eerlijke Russen

19. Is dat te veel gevraagd?

20. Handel ten koste van kinderen

21. Russische straling

22. Principes zijn meer waard dan winst

23. De vrijheid moet beter bewapend zijn dan de tirannie

24. Werken aan de wederopbouw

25. Vrede is kostbaarder dan de duurste diamant

WOORD VOORAF

Dit boek werd gepubliceerd met de steun van de Oekraïense regering, vertegenwoordigd door de Oekraïense ambassadeur in Frankrijk, Z.Exc. M. Vadym Omeltsjenko.

De vertaling is gemaakt naar de officiële Engelse teksten.

Alle opbrengsten van de verkoop van dit boek komen ten goede aan de organisatie ter ondersteuning van het Oekraïense volk, beheerd door de Oekraïense ambassade in Frankrijk.

Doneren kan via https://​fr.​aideukraine.​fr/​manifesto/​v​y​Q​S​c​o​5​v​P​t​D​o​k​r​i​l​r​x​w​Z​C/​dons-​financiers.

INLEIDING

In dit boek zijn een aantal van de markantste toespraken gebundeld van president Zelensky, gedurende de eerste vijf weken van de Russische invasie van Oekraïne, voorafgegaan door twee belangrijke redevoeringen die hij vóór de inval heeft gehouden, met name tijdens de internationale veiligheidsconferentie van München. Sindsdien heeft president Zelensky buitenlandse instanties en regeringen toegesproken, maar ook het Oekraïense volk, via de sociale netwerken. Als aanvoerder van het verzet van zijn land roept hij de Oekraïners op moedig te zijn en doet zonder omwegen verslag van de tragedies en de overwinningen in deze onrechtvaardige oorlog. Geregeld betreurt hij het onvermogen van de internationale democratische gemeenschap om werkelijk doortastend op te treden. De impact van zijn toespraken is zo groot dat ze vaak vrijwel onmiddellijk effect sorteren – bijvoorbeeld het vertrek van een aantal westerse bedrijven uit Rusland en het verzwaren van de sancties.

In zijn toespraken voor buitenlandse volksvertegenwoordigingen laat president Zelensky nooit na te verwijzen naar bijzondere gebeurtenissen uit de geschiedenis van het desbetreffende land: Verdun in Frankrijk, nucleaire rampen in Japan, Pearl Harbor in de Verenigde Staten. Zo weet hij zijn gehoor te raken en het universele karakter van de Oekraïense situatie te laten meevoelen; niet alleen hebben al die landen soortgelijke wreedheden ondergaan, het zou opnieuw kunnen gebeuren als deze Russische invasie geen halt wordt toegeroepen. Wij verdedigen onszelf door Oekraïne te verdedigen.

De Russische invasie begon op 24 februari 2022, na jaren van min of meer verkapte gevechten aan de oostgrens, aanhoudende politieke spanningen na de afscheiding van de twee zelfverklaarde Volksrepublieken in de Donbas in 2014 en de militaire bezetting van de Krim door de Russische Federatie. In 1991, bij het uiteenvallen van de USSR, verwierf Oekraïne voor het eerst echte onafhankelijkheid, volledige soevereiniteit en civiele vrede. En er ontwikkelde zich zowel een nationaal als een democratisch bewustzijn. Deze verworvenheden worden bedreigd.

In dit boek worden vijf weken en een belangrijke episode in de geschiedenis van Oekraïne, Europa en de wereld beschreven.

1

OVER DE EENHEID VAN DE OEKRAÏENSE SAMENLEVING

Aan de Oekraïners,
gepubliceerd op sociale netwerken,
tien dagen voor de invasie
– 14 februari 2022

Tien dagen voor de invasie van Oekraïne door Russische troepen is president Zelensky van mening dat er oorlog dreigt. Sinds begin februari 2022 hebben zich volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten meer dan honderdduizend Russische soldaten verzameld aan de grens met Oekraïne. Deze situatie is het vervolg van een conflict tussen Rusland en Oekraïne dat in 2014 uitbrak. Na de Euromajdan-protesten tegen de weigering van de Oekraïense president Janoekovitsj om in november 2013 het associatieakkoord met de Europese Unie te ondertekenen, viel Rusland de Krim binnen en verklaarde na een ‘referendum’ het schiereiland Russisch. Vervolgens riepen separatistische bewegingen de onafhankelijkheid uit in de Donbas-regio, daarin gesteund door Rusland, dat er vooral ongeregelde troepen inzette. Zo begon de strijd om de Donbas, waarin Oekraïense troepen tegenover pro-Russische en Russische separatistische troepen staan. Sinds eind 2021 wezen de oplopende spanningen al op het gevaar van een grootschalige oorlog tussen de twee landen.

Groot volk van een groot land!

Ik richt me tot jullie op een moment van grote spanningen.

Onze staat staat voor zware externe en interne opgaven die om verantwoordelijkheid, vertrouwen en concrete daden van mij en ieder van ons vragen. Ze intimideren ons met een grote oorlog en er is opnieuw een datum voor de militaire invasie vastgesteld. Dat is niet voor het eerst.

De oorlog tegen ons wordt systematisch en op alle fronten gevoerd. Op het militaire front zetten ze steeds meer troepen langs de grens. Op het diplomatieke front proberen ze ons het recht te ontzeggen om zelf de koers van ons buitenlandbeleid te bepalen. Op het energiefront leveren ze ons minder gas, elektriciteit en kolen. Op het informatiefront proberen ze via de media paniek te zaaien onder de burgers en investeerders.

Maar onze staat is op dit moment sterker dan ooit.

Dit is niet de eerste bedreiging waarvoor het sterke Oekraïense volk staat. Twee jaar geleden keken we net als de rest van de wereld een pandemie in de ogen zonder goed te weten wat we moesten doen. Maar eendrachtig en met duidelijke, systematische stappen hebben we haar praktisch verslagen. In die moeilijke tijd heeft het sterke Oekraïense volk zijn beste eigenschappen laten zien: dat we een eenheid zijn en de wil hebben om te winnen.

In tegenstelling tot de pandemie van twee jaar geleden begrijpen we nu heel goed voor welke opgaven we staan en wat we moeten doen. We hebben zelfvertrouwen, maar niet te veel. We begrijpen de risico’s. We houden de situatie nauwlettend in de gaten, werken verschillende scenario’s uit en bereiden passende antwoorden voor op alle mogelijke daden van agressie.

We weten precies waar het vijandelijke leger zich vlak bij onze grens bevindt, met hoeveel ze zijn, waar ze precies zitten, wat voor materieel ze hebben en wat hun plannen zijn.

Wij hebben iets om mee terug te slaan. Wij hebben een geweldig leger. Onze jongens hebben unieke gevechtservaring en moderne wapens. Dit is een leger dat vele malen sterker is dan acht jaar geleden.

Samen met het leger staat de Oekraïense diplomatie in het voorste gelid om onze belangen te verdedigen. Wij hebben diplomatieke steun weten te verwerven van bijna alle leiders van de beschaafde wereld. De meesten van hen hebben al een bezoek aan Oekraïne gebracht en ons gesteund of gaan dat in de nabije toekomst doen. Iedereen onderkent nu dat de veiligheid van Europa en het hele continent afhangt van Oekraïne en zijn leger.

Wij willen vrede en wij willen alle kwesties uitsluitend via onderhandelingen oplossen. Zowel de Donbas als de Krim moet terug naar Oekraïne en wel uitsluitend via diplomatieke weg. Wij leggen geen beslag op wat niet van ons is, maar zullen ons land ook niet opgeven.

We hebben veel vertrouwen in onze strijdkrachten, maar onze militairen moeten ook onze steun, onze cohesie en onze eenheid voelen. Ons leger steunt op het vertrouwen van zijn eigen volk en een sterke economie.

We hebben voldoende reserves opgebouwd om aanvallen af te slaan op de wisselkoers van de hryvnia¹ en ons financieel stelsel. We zullen geen enkele bedrijfstak die overheidssteun nodig heeft in de kou laten staan. Zoals onlangs bij de vliegmaatschappijen het geval was. Het bewijs hiervoor is een stabiele wisselkoers van de hryvnia en een open luchtruim.

Een belangrijk verdedigingsfront is objectieve berichtgeving over de situatie door de binnenlandse media. Ik wil me nu dan ook richten tot onze Oekraïense journalisten. Sommigen van jullie moeten nu de taken van mediaeigenaren overnemen, want de meesten van hen zijn hun eigen land al ontvlucht. Werk voor Oekraïne, niet voor degenen die zijn gevlucht. Het lot van ons land hangt af van jullie eerlijke positiebepaling.

En nu wil ik me niet richten tot degenen die aan de kant van Oekraïne zijn blijven staan en in Oekraïne zijn gebleven, maar tot degenen die het land op het meest cruciale moment hebben verlaten. Jullie kracht zit niet in jullie geld en vliegtuigen, maar in het standpunt als burger dat jullie kunnen laten zien. Keer terug naar jullie volk en het land waaraan jullie je fabrieken en rijkdom te danken hebben. Vandaag moet iedereen echt examen doen om burger van Oekraïne te kunnen zijn. Slaag daar op waardige wijze voor. Zodat iedereen ziet voor wie Oekraïne echt een vaderland is en voor wie het slechts een middel is om geld te verdienen.

Ik richt me apart tot alle vertegenwoordigers van de staat, de ambtenaren en volksvertegenwoordigers op alle niveaus die het land uit zijn gevlucht of dat van plan zijn. Het volk van Oekraïne heeft jullie niet alleen een mandaat gegeven om de staat te besturen, maar ook om hem te beschermen. In deze situatie is het jullie voornaamste plicht om aan onze kant te staan, aan de kant van het Oekraïense volk. Ik verzoek jullie met klem om binnen vierentwintig uur naar jullie vaderland terug te keren en zij aan zij te gaan staan met het Oekraïense leger, de diplomatie en het volk!

We hebben begrepen dat 16 februari de dag van de aanval zou zijn. We maken er de Dag van de Eenheid van. Het betreffende decreet is reeds ondertekend. Op deze dag zullen we de nationale vlag hijsen, blauw met gele linten dragen en de wereld laten zien dat wij een eenheid zijn.

Wij hebben één groot Europees streven. Wij willen vrijheid en zijn klaar om ervoor te vechten. De 14.000 verdedigers en burgers die in deze oorlog zijn omgekomen volgen ons vanuit de hemel. En we zullen hun nagedachtenis niet verraden. Wij willen allemaal een gelukkig leven en het geluk is met de sterken. Opgeven is een woord dat wij niet kennen en wij zullen de betekenis ervan ook nooit leren.

Vandaag is het niet alleen Valentijnsdag. Het is de dag van degenen die van Oekraïne houden. Wij geloven in onze eigen kracht en gaan door om samen aan onze toekomst te bouwen. Omdat wij één zijn in onze liefde voor Oekraïne, één en uniek. En de liefde zal zegevieren. Ja, jullie denken nu misschien dat het een en al duisternis is. Maar morgen gaat de zon weer op aan onze vreedzame hemel.

Hou van Oekraïne!

Wij zijn kalm! Wij zijn sterk! Wij zijn samen!

Groot volk van een groot land.

1 Munteenheid van Oekraïne.

2

WIJ WETEN WIE HIER LIEGT

Op de 58e Veiligheidsconferentie van München,
vijf dagen voor de invasie
– 19 februari 2022

Aan de vooravond van deze redevoering in München worden de vermoedens van een ophanden zijnde Russische invasie steeds sterker. De zelfverklaarde pro-Russische separatistische Volksrepublieken Donetsk en Loehansk hebben hun burgers opdracht gegeven te evacueren en het aantal Russische soldaten dat zich aan de grens verzamelt, is toegenomen: op deze dag wordt hun aantal geschat op 150.000 man. Er zijn mensen, zoals de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, die nog betwijfelen of een invasie het meest waarschijnlijke scenario is. Terwijl Volodymyr Zelensky in de onderstaande toespraak de NAVO oproept om het lidmaatschap van zijn land te aanvaarden, weigert Rusland deel te nemen aan de Veiligheidsconferentie van München.

Oekraïne wil vrede. Europa wil vrede. De wereld zegt dat ze niet wil vechten en Rusland zegt dat het niet wil aanvallen. Iemand liegt hier. Dat is nog geen axioma, maar ook geen hypothese meer.

Dames en heren!

Twee dagen geleden was ik in de Donbas, op de bestandslijn. Juridisch gezien is dat de scheidslijn tussen Oekraïne en de tijdelijk bezette gebieden. Sterker nog, het is de lijn tussen vrede en oorlog. Waar aan de ene kant een kinderdagverblijf staat en van de andere kant een projectiel komt dat zich erin boort. Waar aan de ene kant een school staat en van de andere kant een projectiel komt dat zich in het schoolplein boort. En vlak daarnaast heb je dertig kinderen die, nee, niet naar de NAVO maar naar school gaan.

Iemand krijgt natuurkunde. Zelfs kinderen met kennis van de elementaire natuurwetten begrijpen hoe absurd de uitspraak is dat die beschietingen door Oekraïne worden uitgevoerd. Iemand krijgt wiskunde. Zelfs kinderen kunnen zonder rekenmachine uitrekenen hoe groot het verschil is tussen het aantal beschietingen dat in de afgelopen drie dagen is uitgevoerd en het aantal keren dat Oekraïne is genoemd in het rapport van de Veiligheidsconferentie van München van dit jaar. En iemand krijgt geschiedenis. Als er opeens een bomkrater op het schoolplein te zien is, dan stellen zelfs kinderen de vraag: is de wereld haar fouten van de twintigste eeuw vergeten?

Waar leiden pogingen tot appeasement toe? Dat de vraag ‘Waarom sterven voor Danzig?’ veranderde in de noodzaak om voor Duinkerken en tientallen andere steden in Europa en de rest van de wereld te sterven. Ten koste van tientallen miljoenen levens.

Dit zijn verschrikkelijke lessen die de geschiedenis ons leert. Ik wil alleen maar even checken of u en ik dezelfde boeken hebben gelezen. En dat we dus eenzelfde begrip hebben van het antwoord op de hamvraag hoe het heeft kunnen gebeuren dat Europa in de eenentwintigste eeuw opnieuw in oorlog is en mensen sterven? Waarom duurt die oorlog langer dan de Tweede Wereldoorlog?² Hoe zijn we in de grootste veiligheidscrisis sinds de Koude Oorlog terechtgekomen? Voor mij, als president van een land dat een deel van zijn grondgebied en duizenden inwoners is verloren en aan wiens grenzen nu 150.000 Russische soldaten, materieel en zware wapens staan, is het antwoord duidelijk.

De mondiale veiligheidsarchitectuur is kwetsbaar en moet aan de huidige tijd worden aangepast. De regels waarover de wereld tientallen jaren geleden overeenstemming heeft bereikt, werken niet meer. Ze zijn niet opgewassen tegen de nieuwe dreigingen. Ze kunnen die niet effectief uit de weg ruimen. Je hebt niets aan een hoestdrankje wanneer je een vaccin tegen het coronavirus nodig hebt. Het veiligheidssysteem is langzaam. Het piept en kraakt opnieuw. Om verschillende redenen: zelfzucht, al te veel zelfvertrouwen, staten die geen verantwoordelijkheid op zich willen nemen op mondiaal niveau. Daardoor plegen sommige staten misdrijven en staan andere daar onverschillig tegenover. Onverschilligheid die van u een medeplichtige maakt. Het is symbolisch dat ik hier nu, op deze plaats, over praat. Hier, op deze plaats, heeft Rusland vijftien jaar geleden zijn voornemen bekendgemaakt om de mondiale veiligheid te tarten. Wat zei de wereld toen? Appeasement. Het resultaat? Op zijn minst de annexatie van de Krim en agressie tegen mijn staat.

De VN, die de vrede en mondiale veiligheid zouden moeten verdedigen, kunnen zichzelf niet eens verdedigen. Wanneer bijvoorbeeld hun handvest wordt geschonden. Wanneer een van de leden van de VN-veiligheidsraad het grondgebied annexeert van een van de grondleggers van de VN. En de VN zelf negeren het Krim Platform³, dat tot doel heeft om de bezetting van de Krim op vreedzame wijze ongedaan te maken en de rechten van zijn bewoners te beschermen. Drie jaar geleden zei Angela Merkel op deze plaats: ‘Wie gaat de brokstukken van de wereldorde oprapen? Alleen wij met zijn allen.’ De aanwezigen gaven haar een staande ovatie. Maar helaas heeft het collectieve applaus niet tot collectieve actie geleid.

En nu, nu de wereld het heeft over de dreiging van een grote oorlog, rijst de vraag of er nog iets op te rapen valt. De veiligheidsarchitectuur van Europa en de wereld is bijna vernietigd. Het is te laat om aan repareren te denken, het is tijd om een nieuw systeem op te bouwen. De mensheid heeft dat repareren twee keer gedaan en daarvoor een te hoge prijs betaald: twee wereldoorlogen. We hebben de mogelijkheid om deze trend te keren voordat die een consistent patroon wordt. En om een nieuw systeem op te bouwen voordat er miljoenen slachtoffers vallen. Op basis van de lessen die we uit de Eerste en de Tweede Wereldoorlog hebben getrokken en niet, God verhoede, op basis van onze eigen ervaringen met een mogelijke derde wereldoorlog.

Ik heb er op deze plaats over gesproken. En op het spreekgestoelte van de VN. Dat er in de eenentwintigste eeuw geen oorlogen meer zijn die in het buitenland worden gevoerd. Dat de annexatie van de Krim en de oorlog in de Donbas de hele wereld raken. Dit is geen oorlog in Oekraïne, maar een oorlog in Europa. Ik heb dit op toppen en fora gezegd. In 2019, 2020, 2021. Hoort de wereld mij in 2022 dan eindelijk?

Dit is geen hypothese meer, maar ook nog geen axioma. Waarom? Wij hebben bewijs nodig. Dat is belangrijker dan woorden op Twitter of uitspraken in de media. Wij hebben daden nodig. De wereld heeft dat nodig, niet alleen wij. Wij zullen ons land verdedigen met of zonder de steun van onze partners. Of ze ons nu honderden moderne wapens of vijfduizend helmen geven. Wij zijn erkentelijk voor alle hulp, maar iedereen moet goed begrijpen dat dit geen liefdadigheid is waarom Oekraïne moet bedelen of waaraan het u moet helpen herinneren. Dit zijn geen edelmoedige gebaren waarvoor Oekraïne diep moet buigen. Dit is uw bijdrage aan de veiligheid van Europa en de rest van de wereld. Waarbij Oekraïne al acht jaar een betrouwbaar schild is. En al acht jaar tegenstand biedt aan een van de grootste legers ter wereld. Een leger dat aan onze grenzen staat, niet aan de grenzen van de EU.

En Gradraketten⁴ treffen Marioepol, niet de Europese steden. En na bijna zes maanden van gevechten is het vliegveld van Donetsk verwoest, niet dat van Frankfurt. En ook al gaat het er altijd al heet aan toe in de industriezone van Avdiivka⁵ – het ging er hier de afgelopen dagen heet aan toe, niet in Montmartre. En geen enkel Europees land weet wat het is om dagelijks militaire begrafenissen in alle regio’s te hebben. En geen enkele Europese leider weet wat het is om regelmatig bezoeken te moeten afleggen aan de families van de gesneuvelden.

Hoe het ook zij, wij zullen ons prachtige land verdedigen of we nu 50.000, 150.000 of 1 miljoen soldaten van een leger aan de grens hebben staan. Om Oekraïne echt te helpen hoeven we niet te zeggen hoeveel soldaten en militair materieel er aan de grens staan. Zeg welke aantallen wij hebben. Om Oekraïne echt te helpen hoeven we niet continu alleen te praten over de datums waarop de invasie mogelijk begint. Wij zullen ons land verdedigen op 16 februari, 1 maart en 31 december. Wij hebben andere datums veel harder nodig. En iedereen begrijpt heel goed welke dat zijn.

Morgen is het in Oekraïne de Dag van de Orde van de Helden van de Hemelse Honderd.⁶ Acht jaar geleden hebben de Oekraïners hun keuze gemaakt en velen hebben hun leven gegeven voor die keuze. Moet Oekraïne acht jaar later nog steeds vragen om erkenning van het Europees perspectief? Sinds 2014 probeert Rusland ons ervan te overtuigen dat we de verkeerde weg hebben gekozen, dat niemand in Europa op ons zit te wachten. Moet Europa niet blijven zeggen en met daden bewijzen dat dat niet waar is? Moet de EU niet vandaag zeggen dat haar burgers positief staan tegenover de toetreding van Oekraïne tot de Unie? Waarom gaan we deze vraag uit de weg? Verdient Oekraïne niet een direct en eerlijk antwoord?

Hetzelfde geldt voor de NAVO. Tegen ons wordt gezegd dat de deur openstaat. Maar tot nu is het zo dat je toestemming moet hebben om naar binnen te gaan. Als niet alle leden van de alliantie ons willen zien of als alle leden van de alliantie ons niet willen zien, wees daar dan eerlijk over. Open deuren zijn goed, maar wij hebben open antwoorden nodig, geen vragen die jaren openstaan. Is het recht op de waarheid niet een van onze enhanced opportunities? De beste tijd daarvoor is de volgende top in Madrid.