Opgedragen aan alle levende wezens

Inhoud

inleiding

ten geleide

1. censuur en cancelcultuur aan de Schie

2. in den beginne

3. studium generale - 2003

4. de zomeropdracht - 2006

5. cartoon van Mohammed - 2008

6. lezing in het Meisjeshuis - 2008

7. Houston, we still see the alien spacecraft - 2008

8. brandende vragen - 2010

9. Zeitgeist - 2010

10. vrije energie de Yildiz magneetmotor - 2010

11. de vrije energie lezing - 2011

12. SG-lustrum, Goswami - 2011

13. einde redactieraad SG - 2011

14. de redactieraad Delta - 2011

15. de pesterijen 1 audit Coen Vermeeren - 2012

16. verhuizing TU Library - 2012

17. een nieuwe programmaraad - 2013

18. ‘Ufo’s bestaan gewoon’ - 2013

19. wat is controversieel? - 2014

20. 9/11 in de academische wereld - 2015

21. nasleep instortende hoogbouw - 2016

22. de pesterijen 2 geen zilveren speldje

23. 9/11 is gewoon een complot - 2016

24. de pesterijen 3 geen schaal 13

25. de laatste lezing, de Cyborgtoekomst - 2016

26. de pesterijen 4 Wob-verzoeken en andere Skeptische fratsen

27. aansturen op ontslag - 2016

28. het ontslag - 2017

29. het verweer - 2017

30. de skeptische sekte

31. de pesterijen 5 het altijd flatteuze Delta

32. demasqué der Agenda

33. de Agenda van de TU Delft

34. twee Delftse toppers

35. de schitterende stuurman van de TU Delft

36. woke wetenschap

tot slot

Appendix A - Publiciteit 9/11, Zomeropdracht SG 2006

Appendix B - Delta | tijdlijn artikelen over Coen Vermeeren

Appendix C - Output Studium Generale Delft

Appendix D - Kleine bloemlezing van de activiteiten georganiseerd door Coen Vermeeren zelf, voor Studium Generale Delft – 2003-2017

Appendix E - Verslag vergadering van de Redactieraad Studium Generale Delft, 27 oktober 2010

Appendix F - Verslag vergadering van de Redactieraad Studium Generale Delft, 10 maart 2011

Appendix G - Curriculum Vitae - Coen Vermeeren

Appendix H - Coen Vermeeren in het Nieuws

Appendix I - Open brief van Guus Berkhout aan Tim van der Hagen

Appendix J - Afscheidscollege Coen Vermeeren

Delft, 7 mei 2016

Appendix K - Steun voor Coen Vermeeren

Prof.dr. Klaas van Egmond

over de auteur

inleiding

Mijn naam is Coen Vermeeren en ik kan heel mijn leven al slecht tegen onrecht. Van jongs af aan heb ik ook een onstilbare honger naar kennis. Omdat ik zowel een alfa- als een beta-kant heb, was het voor mij vaak lastig om onderwerpkeuzes te maken. Toen ik aan het einde van het vwo gedwongen werd om te kiezen, koos ik voor de opleiding tot vliegtuigbouwkundig ingenieur aan de Technische Hogeschool (later universiteit) in Delft. Uiteindelijk ben ik 35 jaar verbonden geweest aan de TU.

Dat slecht tegen onrecht kunnen ervoer ik al op jonge leeftijd. Wij hadden thuis de Telegraaf en ik weet nog dat het leed van hongerlijdende kinderen in Afrika mij diep raakte. Ik weet nog dat ik het totaal niet begreep en het viel ook niet uit te leggen. Later ontmoette ik als studium generalist Jan Pronk, voormalig minister van Ontwikkelingssamenwerking, die het ook niet uit kon leggen maar wel zei dat heel het Nederlandse ontwikkelingsbeleid was mislukt. Miljarden voor niets uitgegeven. Iedereen wist dat, maar ik was desondanks geshockeerd door de bevestiging ervan. Dergelijke gesprekken en zelfstudie gaven mij inzichten waarom dergelijke zaken in onze wereld bestaan.

Van de middelbare school weet ik nog dat ik bij het kiezen van een studie- richting nadacht over welke studie de meeste impact op de wereld zou hebben. Om er een betere wereld van te maken, want dat is een sterk gevoel dat ik altijd heb gehad: je talenten inzetten voor het geheel. Ik geloofde werkelijk, als lid van de naoorlogse ‘Verloren Generatie’ (generatie Nix), dat de mensheid op weg is[was?] naar een steeds betere, eerlijkere en rechtvaardigere mondiale samenleving.

Een bouwkundige studie in Delft, in mijn geval de technisch gecompliceerde vliegtuigbouw, beantwoordde naar mijn gevoel aan dat beeld. Al snel werd ik echter ondergedompeld in de realiteit van het studeren aan een universiteit. De program- ma’s (programmering) zijn zwaar en ik had de pech (of eigenlijk het geluk) dat ik heel erg gecommitteerd was aan een jongenskoor in Breda, waar ik zong, bestuurslid was en later dirigent en componist. Een artikel uit 2002 in het universiteitsblad Delta (waarover later meer) kopte: “Mijn muziek houdt me in balans” en dat was nodig.

Het zorgde ervoor dat linker- (bèta) en rechter- (alfa) hersenhelften meer met elkaar samenwerkten. Voor een mooiere wereld dus.

Ik doorliep de universiteit toch nog redelijk vlot en werd in 1988 na zes jaar studie ingenieur. Met keuzes maken had ik nog steeds moeite, maar gelukkig werd ik gevraagd om te komen promoveren en kreeg ik uitstel om te moeten kiezen voor een ‘echte baan’. Na zeven jaar was ik doctor en na een klein uitstapje in Nijmegen werd ik in 1998 gevraagd om als manager terug te komen naar Delft.

Dat was ik enige tijd maar werd uiteindelijk docent en ik heb die rol met heel veel plezier vervuld. Continu had ik echter het gevoel dat ik ’er nog niet was’. Dat gevoel stopte pas in 2004 toen ik al een tijdje hoofd was van het Studium Generale en ik eindelijk wist: hier moet ik zijn; dit is de plek waar ik dat lange pad voor heb moeten bewandelen.

Deze positie beantwoordde aan al mijn intellectuele interesses. Ik mocht bestuderen wat ik wilde, uitnodigen wie ik interessant vond en heb in die eerste jaren onvoorstelbaar veel geleerd. Het waren naar mijn idee vooral onschuldige jaren.

Dat veranderde echter in 2006, toen we met een zomeropdracht over de aanslagen van 9/11 landelijk in het nieuws kwamen. Voor mij persoonlijk was dat het moment waarop het gevoel van rechtvaardigheid voor de hele wereld weer dermate manifest werd, dat ik begreep dat het nodig was om heel kritisch te kijken naar alle wetenschappelijke voortbrengselen van, niet in de laatste plaats, onze eigen universiteit. Te kijken, in de breedst mogelijke zin, naar de verantwoordelijkheden van een academische gemeenschap.

Ik begon meer en meer te beschouwen welke impact technologie heeft op mens en milieu, waar precies leugens regeerden en waar onrechtvaardigheid heerste. Er was genoeg te doen. Ik heb nog wel eens spijt dat we niet nog meer konden programmeren, maar we deden al zo veel en dat kun je goed zien aan de sterk stijgende output van Studium Generale (zie Appendix C).

Tegelijkertijd kwamen er steeds meer studenten op mijn pad die hetzelfde nastreefden. SG was de ideale plaats op de universiteit om vorm en inhoud te geven aan hun interesses. Tegen de technische cultuur van ‘alles moet ontwikkeld kunnen worden’ in, probeerden we nuance aan te brengen door alternatieven te program- meren en een ‘tegengeluid’.

Door studenten kwam ik ook op het dossier van de ongeïdentificeerde vliegende objecten, een enorm belangrijk (taboe) onderwerp waar ik me volledig op heb gestort om het te kunnen begrijpen en waarvan ik op een bepaald moment concludeerde dat ik de enige was die dit belangrijke verhaal inhoudelijk de wereld (Nederland) in kon brengen.

De lezingen voor de studenten over ufo’s betekenden een grote wending in mijn leven. Niet in de laatste plaats omdat ik wakker werd uit de droom dat ik op een universiteit werkte; een universiteit in de klassieke betekenis van een plaats waar jonge mensen in de wetenschappelijke methode worden opgeleid; waar voor de mensheid positieve ontwikkelingen worden uitgedacht; een plaats waar daarover wordt gedebatteerd, kortom, een plaats ten behoeve van het collectief.

Het bleek echter een plaats te zijn waar de inhoud steeds minder en soms zelfs geheel niet meer telde, waar bepaalde belangen werden gediend, niet van dat geheel, maar voornamelijk van enkelingen. Een plaats waar ook corruptie heerste en nepotisme. Ik zag dat de ontwikkelingen steeds vaker in de verkeerde richting gingen. Pogingen om daar debat over te houden – wat bovendien mijn opdracht was – strandden. Gesprekken tot op het hoogste niveau maakten mij duidelijk dat het niet de bedoeling was om allerlei onrechtmatigheden in de wereld publiekelijk te bespreken.

Tot het laatst toe heb ik getracht om de studenten in Delft een ander geluid, een tegengeluid, te laten horen omdat ik wist dat zij – in elk geval velen van hen – daarop zaten te wachten. En de wereld zat daarop te wachten. Ik weet intussen ook dat er voldoende collega’s waren die erop zaten te wachten, hoewel je gradaties hebt in (on)wetendheid.

In 2017 wordt mij echter onder valse voorwendselen de wacht aangezegd en word ik per direct op non-actief gesteld. In dit boek bespreek ik exact hoe en waarom dit gebeurde. Ook benoem ik wat er allemaal aan vooraf is gegaan. Het maakt hopelijk inzichtelijk hoe er met waarheden en gevoeligheden op een grote westerse universiteit wordt omgegaan. Ik noem westerse, omdat het probleem zich helaas niet tot Delft beperkt. Wat al lang gaande is, maar wat nu buitengewoon zichtbaar wordt is dat al onze geloofssystemen ondeugdelijk zijn, ook, en niet in de laatste plaats, het huis van de wetenschap. Daarover wordt nog onvoldoende geschreven, terwijl dat broodnodig is om dingen te kunnen veranderen. De grote misleiding waarbij honderdduizenden jonge getalenteerde studenten, alleen al in Nederland, letterlijk in de verkeerde richtingen worden geprogrammeerd, moet worden besproken.

Tussen mijn ontslag en het moment waarop dit boek verschijnt zit precies zes jaar. Ruim de helft van die tijd konden we mondiaal ervaren wat de feitenvrije samenleving inhield. Universiteiten, die zich tot voor kort met die feiten bezighielden en zich daarop beriepen, voorop. ‘Onvoorstelbaar’, is in de afgelopen periode het meest gebruikte woord dat over mijn lippen kwam. Ik kreeg er het nodige over te horen van oud-collega’s maar ook van studenten die ik nog begeleid, niet bij technische zaken, maar wel voor wat betreft het duiden van het grotere plaatje. Aan dat laatste is opvallend veel behoefte en dat verbaast me niets. En zo gebeurde er dus van alles, ook in mijn verder redelijk rustige leven.

Ergens in het voorjaar van 2021verwijdert Studium Generale van de TU Delft, waar ik 15 jaar hoofd was, plotseling en onaangekondigd mijn lezingen van zijn YouTube-kanaal. Niet alleen mijn lezingen maar ook een paar van andere sprekers die een ander geluid – een ‘tegengeluid’ – lieten horen. Dat vond ik nogal wat.

Dieper daarop induikend bekroop mij echter een gevoel dat er veel meer aan de hand was.

Ik besloot het uit te zoeken en een groot deel van dat onderzoek volgt in het verloop van dit boek, waarin ik onder andere bespreek welke actoren er allemaal invloed hebben op het wetenschappelijke klimaat; welke Agenda’s – ik schrijf het met een grote A, omdat het mondiale agenda’s zijn, destructieve agenda’s, waaraan men zich dient te houden – er leidend zijn bij het onderzoek; hoe universiteiten tijdens de coronacrisis hebben gezwegen of, erger nog, mee hebben gewerkt aan het promoten van misinformatie en pseudowetenschap. De Delftse onderzoeks- prioriteiten, waarbij vlijtig wordt meegewerkt aan die Agenda, zijn bedoeld om de totale wereldbevolking te synthetiseren en op die manier letterlijk tot slaaf te maken. Dat zijn kunstmatige intelligentie, nanotechnologie en robotisering. De lezing van Marcel Messing die ik in 2016 in Delft organiseerde (en niet die over 9/11 in 2015), was in dat opzicht de ‘druppel’ die de emmer bij het College van Bestuur deed overlopen; de vinger op de zere plek; het jongetje dat riep dat de keizer geen kleren droeg; het grote demasqué; het licht dat werd ontstoken in de duisternis.

Het gaat in dit boek echter niet alleen om een persoonlijke geschiedenis, maar ook om het verhaal aan de hand waarvan ik het grotere perspectief voor de mensheid schets, zodat de lezer kan zien dat zo beneden, zo boven is. Er komt op dit moment namelijk zoveel naar buiten in de wereld dat dit boek er slechts een uit velen is, of zou kunnen en moeten zijn. Mijn verhaal is gebaseerd op echte personen en echte gebeurtenissen die ik in mijn werkzame leven allemaal heb gearchiveerd.

Van de Delftse situatie kan ik slechts een tipje van de sluier oplichten, terwijl dit boek al meer dan 500 bladzijden beslaat. Ik doe dit mede gesteund door talloze oud-collega’s die bij mijn lezingen waren en me na afloop complimenteerden en zeiden dat er veel meer mensen in Delft waardeerden wat ik deed, maar dat niet konden of durfden te zeggen. Ook de talloze mails die ik kreeg van zowel TU Delft-alumni als van andere universiteiten, bevestigden mij dat er veel meer mensen zien wat er speelt dan waar we daadwerkelijk van horen, helaas. Dat moet wat mij betreft veranderen.

De mensen die met naam en toenaam worden genoemd in dit boek, draag ik geen slechte gevoelens na. In allerlei opzichten zijn de meesten van hen ook slacht- offer van het systeem. Enkelen hebben echter bewust kwaadwillende dingen gedaan. Ik beschouw hen instrumenteel in mijn proces en ik bedank hen dat ze mij die inzichten hebben gegeven. Voor wat betreft hun eigen rollen zullen zij die zelf onder ogen moeten zien.

Mijn conclusies zijn hard: de universiteit is een gevaar voor de samenleving geworden, wat niet wil zeggen dat iedereen zich daar bewust van is en eraan meewerkt. Misschien door wetende te zwijgen, wat op zichzelf onacceptabel is. Wetenschappers, mensen, zullen zich echter wel moeten realiseren dat de wet van Newton altijd geldt en dat een actie altijd een even grote maar tegenovergestelde reactie oplevert. Zij dragen daar dus toch een buitengewoon grote verantwoordelijk- heid voor. We spreken immers over de technologie die de mensheid en de planeet onomkeerbaar aan het veranderen is, en niet bepaald ten goede.

Kom tot inzicht, wetenschap, en keer om nu het nog kan.

Verlaat het destructieve pad dat je bent ingeslagen.

ten geleide

Dit boek is geen literatuur maar moest er desondanks komen. Het is een uitgebreid document waarin ik een belangrijk deel van mijn academische ervaringen deel met de wereld. Die wereld staat voor zijn grootste uitdagingen ooit en wat mij persoonlijk is overkomen zie ik steeds vaker om mij heen gebeuren. Daarmee staat het model voor wat er overal op de wereld plaatsvindt. Lang heb ik nagedacht of ik de uitgebreide formele mails en brieven integraal zou afdrukken. De lezer kan ze uiteraard laten voor wat ze zijn en doorbladeren naar mijn eigen teksten. Toch heb ik daar wel voor gekozen omdat de formaliteit die zij uitdragen een belangrijk signaal is van wat er mis is in onze wereld. Ook de wetenschap is immers mensenwerk.

Mensen die elkaar jaren kennen, die soms lief en leed deelden en goed met elkaar door een deur konden, worden ineens formeel en gaan plotseling een andere taal spreken. Maar wiens taal is dat eigenlijk? Het is systeemtaal, de taal van het wantrouwen. Dat systeem zelf is dan wel onpersoonlijk, maar het dient mensen van vlees en bloed: belanghebbenden die je niet ziet. Is dat de samenleving als geheel? Nee. Wie die belanghebbenden dan wel zijn is een belangrijke vraag die ik deels in dit boek probeer te beantwoorden.

De systemen van de mensheid dienen de mensheid niet meer. In veel gevallen zijn zij zelfs een existentieel gevaar geworden. Dat is niet van gisteren op vandaag gebeurd maar onderdeel van een eeuwenoude Agenda die op dit moment in de hoogste versnelling wordt uitgerold. Dat is ook de reden dat we het nu zo duidelijk kunnen zien. Als we dat tenminste willen.

Ik heb een uniek kijkje gekregen in de academische wereld in Nederland (en een klein stukje daarbuiten) en in het bijzonder die van een grote technische universiteit. De positie die ik had, eerst als student, toen promovendus, docent en uiteindelijk als hoofd Studium Generale (SG), was absoluut uniek. Mijn taak bij SG was een bijzondere positie van academische verbreding en in die hoedanigheid heb ik werkelijk overal, op iedere faculteit, op meerdere universiteiten, van de werkvloer tot aan de Colleges van Bestuur kunnen rondkijken. Ik heb vele honderden technische maar ook niet-technische wetenschappers kunnen spreken en hun onderwerpen kunnen bestuderen. Ik heb talloze journalisten, kunstenaars, acteurs, journalisten, auteurs en politici ontmoet, een onvoorstelbaar verrijkende ervaring die mij veel inzichten in de samenhang binnen onze maatschappij hebben gegeven. Dat alles maakt dat ik, in combinatie met mijn eigen technische vak en de maatschappelijke onderwerpen die in het kader van mijn rol als studium generalist eigen heb gemaakt (met name maar niet exclusief ufo’s en 9/11) een diepgaand inzicht heb kunnen krijgen in wat er op dit moment in de wereld gebeurt. Daarvan wil ik u de essentie in dit boek mededelen, met daarbij een uitgesproken harde waarschuwing: het gaat helemaal fout; mensheid word wakker, keer terug van de heilloze, gevaarlijke en doodlopende weg waar je ben ingeslagen; je systemen dienen je niet meer; de bedrijven die je producten maken en diensten leveren dienen je niet meer; je overheid dient je niet meer; de leiders die je kiest en die je volgt, dienen je niet meer; de universiteiten en academici die je daar laten opleiden dienen je niet meer en zijn zelfs een groot gevaar voor je geworden. Word Wakker!

Ik heb, nogmaals, geen hekel aan al die mensen die in dit boek de revue passeren en met wie ik heb opgetrokken of de degens heb gekruist. Integendeel, ik ben hen zeer dankbaar voor het feit dat ik ze heb mogen leren kennen en dat ze mij en nu misschien de lezer de ogen konden openen. Zij zijn bovendien net zozeer slachtoffer als u en ik. De een draagt echter meer verantwoordelijkheid dan de ander; de een heeft meer mogelijkheden om aan de knoppen van de systemen te draaien dan de ander.

De meesten van hen, en alle andere voormalig collega’s in Delft en in de rest van academisch Nederland, zullen hoogstwaarschijnlijk geen idee hebben dat wat ik in dit boek beschrijf speelt en zullen het dan ook niet geloven maar afdoen als ofwel een gefrustreerd verhaal van iemand die ontslagen is, ofwel als het verhaal van een ‘complotdenker’. De realiteit is echter volstrekt het tegenovergestelde en gelukkig beginnen steeds meer mensen dat te zien. Overal komt het duister aan het licht, zodat we het ook allemaal kunnen zien, als we er tenminste voor openstaan en ook de schaduwzijden in onze eigen levens onder ogen durven zien. Het gebeurt gestaag, gedoseerd, maar onstuitbaar en het daagt iedereen uit om ernaar te kijken en vervolgens te handelen. Iedereen, zonder uitzondering, kan in zijn of haar omgeving de tekenen des tijds zien en herkennen, als men de ogen maar opent, de oren spitst en besluit om uit de programmering te stappen.

Dit boek kan daarbij helpen en daarom heb ik alles maar dan ook alles genoemd dat belangrijk was: naar waarheid, eer en geweten. Iedere mail en iedere brief, ieder verslag, ieder memorandum, elk dossier is, nogmaals, integraal en tot op de laatste punten en komma’s, opgenomen in dit boek. Op die manier kan niemand zeggen dat ik iets heb achtergehouden of redactie heb gepleegd. Iedereen kan zelf zien en vooral voelen hoe er vanuit een gevaarlijke vorm van redelijkheid – consensus – wordt gereageerd op voor het systeem onwelgevallige meningen, standpunten, feiten en gebeurtenissen. Mensen die gezellig meepraten aan de koffietafel of in de wandelgangen bezigen ineens een andere taal; tappen uit andere vaatjes, zijn letterlijk iemand anders geworden als ze ‘namens het systeem’ spreken; als ze de rol van slaafse dienaren aannemen.

Duidelijk wordt dan dat bijna iedereen eraan meewerkt, enkelen door te spreken maar de meesten door te zwijgen. En zo glijden we af naar steeds weer nieuwe vormen van een normaal, dat geen normaal meer is. Ik weet dat er intussen velen zijn die datgene wat ik hier naar voren breng herkennen. Niet alleen mijn specifieke verhaal, maar ook wat zij zelf, in hun eigen omgeving, in hun eigen situatie zien en meemaken. Zij hebben in mijn ogen maar één taak: spreek, spreek, en spreek! Spreek je waarheid, deel je ervaringen, vertel je verhaal. Heel veel klopt niet. Niet alleen in de wereld niet, maar ook om jou heen niet. Alleen handelen verandert de wereld, dat weten de belanghebbenden maar al te goed: zij doen niet anders. En hun belangrijkste wapen is verdeel en heers…

Ook ikzelf heb heel lang niet gesproken over het onrecht dat in Delft plaatsvond, ook, maar niet exclusief, rondom mijn persoon. Heel veel heb ik geaccepteerd van wat óver mij gezegd werd. Achteraf gezien leefde ik veel te lang in de veronder-stelling dat zaken vanzelf goed zouden komen, dat onze instituties rechtvaardig zijn en onze universiteiten inhoudelijk en rationeel. Dat zijn ze niet, integendeel. Daarom is het ook voor mij de tijd aangebroken om te spreken. Ik vertel míjn verhaal en deel míjn inzichten. Doe er je voordeel mee, beste lezer.

Het is tijd.

Bronnen

Even heel praktisch. In dit boek komt heel erg veel informatie voorbij. Mocht de lezer onzorgvuldigheden of misschien zelfs onwaarheden aantreffen in dit boek, dan hoor ik dat graag via de uitgever of via info@coenvermeeren.nl. Ook als mensen niet goed geciteerd zouden zijn. Typo’s zijn helaas ook kleine maar storende factoren als een werk dringend de wereld in moet, en ook daarvoor zou ik de lezer willen uitnodigen mij te helpen om toekomstige lezers daarvan in nieuwe drukken te vrijwaren.

Alle in dit boek gebruikte citaten en mails waren onderdeel van mijn werk als wetenschapper en functie als hoofd Studium Generale van de Technische Universiteit Delft. In slechts enkele gevallen maak ik gebruik van een mailwisseling op persoonlijke titel. Voor de rest maak ik gebruik van openbare bronnen die ik in de lijst met noten onder aan iedere pagina heb weergegeven. In een snel veranderende digitale wereld kan het voorkomen dat een bron niet meer te vinden is. In de meeste gevallen kan dan via de website archive.org en de Wayback-functie een bron worden achterhaal.

1. censuur en cancelcultuur aan de Schie

De directe aanleiding voor mijn verhaal is dat in het voorjaar van 2021 Studium Generale plotseling en onaangekondigd mijn video’s van zijn YouTube-kanaal verwijdert. En niet alleen mijn twee ‘controversiële ufo-lezingen (UFO’s deel 1 en UFO’s deel 2 die beide al in het begin vele tienduizenden keren bekeken zijn) maar ook mijn lezing over GLARE in de A380, het onderwerp van mijn wetenschappelijke werk aan het beroemde Delftse vliegtuigmateriaal bij de faculteit voor Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek. Ruim tien jaar stonden mijn video’s online bij Studium Generale van de Technische Universiteit Delft en werden, zoals gezegd, goed bekeken. Meer dan goed bekeken: ze stonden in de top. Tot 2021 bestond ik dus nog in Delft, ik was nog niet zoals dat heet gecanceld.

Cancelen kreeg in de afgelopen jaren een extra betekenis. Betekende het eerst ‘afzeggen, afgelasten, intrekken’, nu betekent het ook ‘sociaal uitsluiten’ of ‘boycotten’. Het is een methode om mensen met andere opvattingen en meningen die ‘politiek incorrect’ zijn volledig buiten te sluiten. Cancelen is onderdeel van een mondiale woke Agenda.

Cancelcultuur (Engels: cancel culture), soms ook ‘afrekencultuur’, is een modewoord voor het fenomeen dat mensen worden geboycot nadat zij in de publiciteit aan kritiek zijn blootgesteld. Dit gebeurt meestal na een storm van verontwaardiging op sociale media. Daarbij kunnen hun opdracht-/werkgevers en adverteerders onder druk worden gezet om de samenwerking met hen te beëindigen.1

1 nl.wikipedia.org/wiki/Cancelcultuur

Tegelijkertijd is het op een universiteit een signaal van, in het beste geval, politiek gekleurde wetenschap maar in de meeste gevallen gewoon pseudowetenschap. Het is ‘een beperking van de vrijheid van meningsuiting’, of ‘controle op of het verbieden van publicaties’, ofwel een vorm van censuur.

In 2017 werd ik ontslagen vanwege ‘mijn uitlatingen over ufo’s en 9/11’. Technische gezien ging het ontslag over iets anders maar daar kom ik zo op terug. De TU heeft na mijn ontslag alles wat van mij was of over mij ging op de diverse TU-websites laten staan. Niet alleen alle denigrerende artikelen over mij (negatief) op de website van het universiteitsblad Delta - artikelen die ik ook verderop uitgebreid zal bespreken en die zijn te vinden in Appendix B - maar dus ook de inhoudelijke lezingen die ik gaf (positief) en die op het YouTube-kanaal van Studium Generale (SG) stonden waar ik van 2003-17 vijftien jaar hoofd ben geweest. Er stonden ook nog een aantal blogs van mij op de website van SG. Die hoefden kennelijk niet tegelijkertijd met de video’s verwijderd te worden of ze zijn die gewoon vergeten. In februari 2023 zijn die blogs overigens alleen toegankelijk met behulp van de zoekterm ‘coen vermeeren’ en niet meer door naar beneden te scrollen, want dan vind je ze niet.

Hoe dan ook, ik kon daar tot begin 2021 weinig van zeggen, het was immers allemaal gebeurd; het was onderdeel geworden van de Delftse geschiedenis, zowel het positieve als negatieve. Ik ben er geen voorstander van de geschiedenis geweld aan te doen of om de zaken mooier te maken dan ze zijn. Dat dat inhield dat ik nergens meer een baan in de academische wereld ‘op niveau’ kon krijgen moest ik accepteren.

Mensen hadden nu in elk geval wel de kans om kennis te nemen van mijn inhoudelijke standpunten op de websites van de TU Delft zodat ze daarna voor zichzelf een mening konden vormen. Ik vond dat getuigen van realiteitszin en ook van rechtvaardigheid van de zijde van de TU Delft.

Maar de tijden zijn kennelijk veranderd. Ineens besloot iemand begin 2021 dat de balans moest uitslaan naar louter de negatieve kant van mijn geschiedenis in Delft.

Wie vanaf dat moment zocht op ‘Coen Vermeeren’ op een website van de TU Delft ziet alleen nog maar de volgende voornamelijk negatieve berichtgeving:

De headlines van de artikelen over Coen Vermeeren (universiteitsblad Delta)

19 december 2002 – Mijn muziek houdt me in balans (artikel van vóór SG | positief) 7 september 2006 – 9/11 zet de TU op scherp

7 september 2006 – … of was het de CIA?

24 januari 2008 – Studium generale verwijdert cartoon Mohammed

7 februari 2008 – Kamervragen over verwijderde cartoon

31 januari 2012 – Ook Radboud-filosoof gelooft in ufo’s

3 februari 2012 – Wetenschapper ziet het licht

16 februari 2012 – Vermeeren weg bij L&R

22 februari 2012 – Unidentified scientific objects

25 februari 2012 – Uitlatingen over ufo’s ondanks toezicht

8 maart 2012 – UFOs or unwelcome foolish opinions

28 maart 2013 – Vermeeren presenteert ufoboek

16 april 2015 – ‘Er komt een druppel die de emmer doet overlopen’

16 april 2015 – “The straw that breaks the camel’s back.”

27 april 2015 – ‘Er viel geen eer aan te behalen’

27 april 2015 – “We deserved better than to listen to Gage’s views unchallenged”

12 september 2016 – 9/11 complot: Waar blijft de onderbouwing?

3 oktober 2016 – Superieure complottheorie over 9/11

21 november 2016 – Waarom mensen in complottheorieën geloven

6 september 2017 – Omstreden hoofd van Studium Generale opgestapt

Uiteraard stuurde ik nadat ik ontdekt had dat mijn lezingen verdwenen waren een mailtje naar het nieuwe hoofd van SG – het eerste mailtje naar SG sinds mijn vertrek in februari 2017 – met de volgende vragen:

Van: Coen Vermeeren, verstuurd: woensdag 21 april 2021 Onderwerp: online lezingen

Aan: StudiumGenerale@tudelft.nl

Geachte heer Servais,

Onlangs werd ik opmerkzaam gemaakt op het feit dat er lezingen van het Youtube- kanaal van SG Delft zijn verwijderd. Ik constateerde dat het daarbij o.a. ging om lezingen van mij. Zou u mij kunnen zeggen:

wat de reden is geweest om mijn lezingen te verwijderen?

op wiens initiatief die lezingen zijn verwijderd?

en waar ik mijn lezing over “GLARE in de A380” nog kan vinden? Ik dank u vriendelijk voor uw antwoord,

Met groet,

Coen Vermeeren

Fig. 1: De pagina met video’s op het Youtube-kanaal van Studium Generale van de TU Delft. De meest populaire lezingen. Meetmoment: januari 2021.

Het antwoord liet even op zich wachten, maar uiteindelijk kreeg ik te horen:

Van: Yannick Servais, gestuurd: dinsdag 4 mei 2021 Subject: RE: Online lezingen

Geachte heer Vermeeren,

Nogmaals excuus voor de vertraging. Onlangs heeft Studium Generale wijzigingen aangebracht met betrekking tot de zichtbaarheid van enkele lezingen. De programma’s van Studium Generale zijn vrij toegankelijk voor iedereen. Het delen van een eventuele opname (niet alles wordt opgenomen namelijk) via YouTube is een extra dienst die we verlenen voor onze doelgroepen, het is echter geen verplichting en Studium Generale behoudt het recht om redactie te voeren op de inhoud die we delen uit het heden én verleden. Met de meest recente wijzigingen kiezen wij ervoor om andere programma’s beter te belichten. U kunt de betreffende lezingen hier downloaden voor eigen gebruik. De link is 14 dagen geldig. Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet, Yannick Servais

De belangrijkste vragen – waarom en door wie – werden niet, ook niet na nog een mailtje naar Servais, beantwoord. Hier was dus duidelijk sprake van een cancelcultuur, een moderne trend waarbij de geschiedenis van, voor sommigen, onwenselijkheden wordt gezuiverd.

Die zuivering bij SG Delft was echter nog veel groter en een duidelijker antwoord op het ‘waarom’ kon je feitelijk niet krijgen. Niet alleen ik was verwijderd, uit de top 30 van de best bekeken lezingen (Fig. 1) waren ook verwijderd:

The 9/11 Building Collapse – Richard Gage – 443.000 views – plaats 1;

Er is nog niets a/d hand met het klimaat – Salomon Kroonenberg – 192.000 views – plaats 3;

De Cyborgtoekomst van de Mensheid – Marcel Messing – 100.000 views – plaats 4;

Hoezo, 5 voor 12? – Marcel Crok – 64.000 views, – plaats 7

Hoe betrouwbaar is het Nieuws – J. Monshouwer en C. Hameling – 33.000 views – plaats 8;

SG Archief | Eerst Voeding, dan medicijnen – Gert Schuitenmaker – plaats 12;

De Nieuwe Wereld – alle 7 delen – Maarten Zweers 13.000 views – plaats 17, 26 e.v.;

SG Archief | Unidentified Flying Objects – part 2 – Coen Vermeeren – 8100 views – plaats 22;

Dit waren dus feitelijk alle meest succesvolle lezingen van Studium Generale Delft tot op dat moment. Toevallig (?) waren dat ook allemaal lezingen die door mij waren georganiseerd. Het had dus duidelijk helemaal níets te maken met de ‘leeftijd’ van de lezingen want er bleven andere lezingen uit dezelfde tijd - en ouder – op het videokanaal van SG Delft staan. Het kon dus alleen maar te maken hebben met de inhoud en/of met de sprekers, want waarom zou je anders je meest succesvolle producten weggooien?

Voor de duidelijkheid, er waren van die top 30 online lezingen destijds in totaal 22 lezingen door mij persoonlijk georganiseerd, wat wil zeggen bedacht, inhoudelijk voorbereid en gepresenteerd. Dat waren allemaal goed bekeken lezingen die 6.300 tot bijna een half miljoen views hadden gekregen. De meeste lezingen op het YT-kanaal van SG Delft scoren – zelfs na jaren – niet meer dan pak hem beet maximaal 300 views. Het was dus bewezen dat al deze gecancelde onderwerpen zich mochten verheugen in een grote maatschappelijke belangstelling. Ook in de zaal overigens, hoewel er bij sommige sprekers om allerlei reden wel eens minder mensen aanwezig konden zijn.

Was de werkelijke reden dat ze moesten worden gecanceld omdat ze maat- schappelijk té relevant waren?

De top 10 van direct na de zuiveringen (voorjaar 2021) werd nu gevormd door:

A New View on Gravity and the Cosmos – Erik Verlinde – 419.000 views – plaats 1;

Dit kan niet waar zijn – Joris Luyendijk – 83,000 views – plaats 2; Patronen van Bedrog – Willem Middelkoop – 81,000 views – plaats 3; Gratis Geld – Rutger Bregman – 33,000 views – plaats 4;

Zin en onzin van de energietransitie – Theo Wolters – 30,000 views – plaats 5;

Healing the Earth – John D. Liu – 30,000 views – plaats 6;

Thorium MSR – kernenergie zonder nadelen – 26.000 views – plaats 7; SG Archief | Geld komt uit het niets – Ad Broere – 21,000 views – plaats 8; Een Nieuwe Wereld – Herman Wijffels – 20,000 views – plaats 9;

Mijn brein denkt niet. Ik wel – Arie Bos – 17,000 views – plaats 10.

Het grappige was dat ruim 4 jaar na mijn vertrek van deze top-10 lezingen er nog altijd 7 door mij waren georganiseerd. Bijzonder is ook dat mijn ontslag in belangrijke mate te maken had met de kritiek van de Programmaraad op mij persoonlijk – namelijk dat er altijd een tegengeluid moest worden georganiseerd bij een lezing en dat ik dat niet zou doen. Kijkend naar wat er online mocht blijven staan gold dat kennelijk niet voor o.a. Willem Middelkoop en Joris Luyendijk – lezingen die respectievelijk 1000 en 2800 (!) mensen fysiek naar de TU Delft trokken en die beide ook systeemkritiek laten horen, zonder tegengeluid. Opvallend is dat de andere lezingen uit de nieuwe top 10 ook allemaal zonder tegengeluid zijn. Waren die dan niet controversieel? Ook niet gecanceld was de lezing van econoom Ad Broere, die uitlegt hoe het mondiale financiële systeem in elkaar zit, een smoking gun voor mensen die de macht achter de macht op het grote wereldtoneel bestuderen. Maar misschien breng ik ze nu op ideeën.

Zou het dan zo zijn dat tegengeluid alleen nodig was als er sprake was van een controversiële lezing in de ogen van de Programmaraad? Mogelijk, maar wat vinden zij dan controversieel? Ik vroeg het nieuwe hoofd niet voor niets wat de criteria waren voor het cancelen van bepaalde lezingen en niet van andere.

Controversialiteit was overigens vanaf 2006 een continue discussie bij SG Delft en ook op de TU als geheel. Dat komt verderop nog uitgebreid aan de orde, maar ik verklap alvast dat wat controverse precies is, daar zijn we nooit uitgekomen. Ik was dus benieuwd of deze nieuwe lijst van online lezingen zou betekenen dat er eindelijk witte rook uit de schoorsteen was gekomen om de geboorte van een Nieuwe Index Controversialis van de universiteit aan te kondigen. Maar helaas, dat was dus niet zo. We blijven gissen naar andere mogelijke beweegredenen: willekeur, verborgen agenda, cancelcultuur, wokeïsm, onkunde, persoonlijke hetze…?

Gaandeweg vroeg ik me af of het nieuwe hoofd SG die lezingen wel allemaal had bekeken. Waarom nu ineens deze opdracht tot censuur, vroeg ik me af. Om daar achter te komen moeten we eerst in detail kijken naar wie er allemaal waren verwijderd en waar deze mensen over spraken.

Persona non grata

In (bijna) alle verwijderde lezingen bleek, in de ogen van de TU Delft, systeemkritiek te horen te zijn. Dat men daarin heel ver ging blijkt wel uit het feit dat zelfs de lezing over het klimaat van de zeer bekende Delftse emeritus hoogleraar prof.dr.ir. Salomon Kroonenberg was verwijderd, wat overigens een verhaal op zich is.

Kroonenbergs lezing had ik in 2016 namelijk geprogrammeerd binnen een hele serie activiteiten over het klimaat. Van de in totaal 10 lezingen binnen die serie (waarvan er uiteindelijk 8 zijn opgenomen en online gezet) waren er 2 die je kritisch ten aanzien van de ‘consensus’ over het klimaat zou kunnen noemen. De consensus is dat de mens schuldig is aan klimaatverandering en dat er alleen door middel van CO2- reductie kan worden gestuurd. De heren Kroonenberg en Crok, die de andere kritische lezing voor zijn rekening had genomen, hebben daar een andere – uiteraard goed onderbouwde – visie op. Zij hielden daarover een betoog (net als alle anderen in de serie) waarbij tijdens de lezing zelf (net als bij alle anderen in de serie) géén “tegengeluid” aanwezig was. Uiteraard mocht het publiek tussendoor en na afloop vragen stellen, wat gebruikelijk is. Bovendien zouden alle lezingen online komen en zou er daarna over de inhoud een publiek debat kunnen volgen.

Die andere sprekers in deze serie waren in volgorde van het aantal views op het SG YouTube-kanaal (meetmoment januari 2021):

Rekenen aan het Klimaat – Pier Siebesma – 3.700 views;

CO2 en de zeespiegel – Appy Sluijs en Joep Storms – 3.400 views; Geo-Engineering en Klimaat – Herman Russchenberg – 2.100 views; Omgaan met Klimaatverandering – Pier Vellinga – 1.500 views;

De zeespiegel stijgt – Riccardo Riva en Roderik van de Wal – 850 views;

Justic And Climate Change – Bhenam Taebi – 350 views.

Wat direct opvalt is dat de bovenstaande ‘consensus’ duidelijk ‘veel minder populair’ is op YouTube dan het ‘tegengeluid’ (onderstaande views zijn ook van januari 2021):

Er is nog niets aan de hand met het klimaat – Salomon Kroonenberg – 192.000 views;

Hoezo, 5 voor 12? – Marcel Crok – 64.000 views.

De eerstgenoemde 6 lezingen werden echter door SG Delft in 2021 op de website gehandhaafd terwijl Crok en Kroonenburg werden verwijderd. De reden voor de verwijdering van Crok/Kroonenburg was dus in elk geval niet omdat ze ‘te oud’ waren, noch omdat ze ‘niet populair genoeg’ waren. Het lijkt dan dat de enige reden was dat ze ‘niet pasten in het door de TU Delft gewenste narratief’. Ik kom daar uitgebreid op terug. Daarmee komen we dus inderdaad op het gevaarlijke terrein van censuur, of zoals dat inmiddels zo mooi heet: de cancelcultuur.

Ook Kroonenberg wilde graag weten wat er aan de hand was uiteraard en stuurde een mailtje naar Studium Generale.2 Hij kreeg een vergelijkbare reactie als ik maar liet het er, naar enig heen en weer gemail, uiteindelijk bij zitten. “Van de TU kun je niet winnen.” Liet hij mij weten. Ik antwoordde hem dat de TU Delft al verloren had op het moment dat ze al die video’s offline haalden.

2 Ik heb in 2021 uitgebreid gecorrespondeerd met zowel Kroonenberg als Crok over de verwijdering van hun online lezingen.

Mij leek het maatschappelijk gezien namelijk een uiterst bedenkelijke en misschien zelfs wel een gevaarlijke ontwikkeling wanneer ook gerenommeerde experts hun verhaal niet meer mogen houden op een universiteit en dus besloot ik om op 19 mei 2021 een Wob-verzoek in te dienen bij de TU Delft met daarin de volgende vragen:3

3 Alle correspondentie is in het bezit van de auteur.

wat zijn de redenen geweest om bovenstaande lezingen(series) te verwijderen?

waarom werden de lezingen nu, begin 2021, verwijderd en niet eerder?

welke criteria werden er gehanteerd bij het bepalen welke lezingen er van het YouTube-kanaal van Studium Generale Delft verwijderd moesten worden?

wie heeft/hebben het initiatief genomen om deze lezingen te verwijderen?

welke definitie van “controversieel” is daarbij gebruikt of welke andere grondslagen en hoe is dat op elke individuele lezing toegepast?

welke definitie van “weerwoord” is gebruikt bij de overwegingen voor het verwijderen van een aantal lezingen en hoe past die bij de nog altijd online staande lezingen uit dezelfde tijd als de verwijderde lezingen, waar ook geen “weerwoord’ te horen is?

is de uiteindelijke beslissing voor het wel of niet verwijderen van een lezing een individuele geweest of is er in een sectie, groep of bestuur over gedelibereerd en zo ja, door wie dan precies? ofwel

wie bepaalde/bepaalden dat een willekeurige lezing uit de talloze lezingen van Studium Generale wel of niet verwijderd moest worden en welke overwegingen zijn daarbij de revue gepasseerd en wat gaf uiteindelijk de doorslag?

wat waren de argumenten om de hierboven genoemde lezingen van Erik Verlinde, Joris Luyendijk, Willem Middelkoop, alle andere sprekers uit de serie over het klimaat uit dezelfde tijd als Crok en Kroonenberg, Ad Broere, Leendert de Vries en Bert Thurlings NIET te verwijderen?

Van bovenstaande ontvang ik graag ook alle onderliggende documentatie, inclusief email-correspondentie tussen betrokkenen.

Tot slot ook nog dit:

waarom zijn de sprekers van de verwijderde lezingen niet van tevoren hierover geïnformeerd?

De TU – met in de CC, buitengewoon opvallend, het voltallige College van Bestuur van de TU Delft – komt al bijzonder snel (op 17 juni 2021) met een officiële reactie:

“Uit interne navraag is gebleken dat het management van Studium Generale een aantal lezingen van het openbare gedeelte van het YouTube-kanaal van Studium Generale heeft verwijderd. De wens om met het aanbod van online lezingen beter aan te kunnen haken bij de studentendoelgroep van Studium Generale is daarbij van doorslaggevende betekenis geweest. Studium Generale is van mening dat de verwijderde online lezingen niet of minder goed aansluiten bij de gewenste doelgroep, waarbij verder van belang is dat de lezingen gedurende lange tijd (circa 5 jaar) online hebben gestaan. De verwijderde lezingen zijn overigens nog toegankelijk voor degenen die beschikken over een account voor Studium Generale op het YouTube-kanaal.”

Aha,‘…de gewenste doelgroep’… Dat is veelzeggend. Net zo veelzeggend is het argument van de verjaring dat, zoals gezegd, kennelijk slechts geldt voor bepaalde lezingen en dus nadrukkelijk niet voor anderen. In elk geval is nu wel duidelijk dat er geen enkel antwoord zal komen op de door mij gestelde vragen. Dat is omdat daarover, aldus de TU, ‘geen documenten’ gevonden zijn. Wel wordt er nog bij gezegd dat er zes sprekers van verwijderde lezingen een mail naar de TU Delft hebben gestuurd en dat die allemaal hetzelfde antwoord gekregen hebben als ik. Dat klopt: géén.

Jammer want een echt antwoord zou wel eens een heel mooi inkijkje op hebben kunnen leveren in de aansturing van de huidige technische universiteiten vanuit de donkere krochten van de maatschappij, ik noem dat verderop de Agenda. Voor mij was inmiddels duidelijk dat het belang van deze zuiveringen groter was dan simpelweg een paar oude lezingen verwijderen. Hier is bovendien sprake van een wetenschap- pelijke doodzonde en de TU Delft is daarop helaas geen uitzondering in op dit moment in de wereld. Daarmee heeft de maatschappij overigens een levensgroot probleem. Het is een buitengewoon gevaarlijke ontwikkeling als zelfs gerenommeerde experts van de eigen universiteit, zoals Kroonenberg, hun verhaal niet langer mogen vertellen binnen de muren van onze universiteiten. Over feiten hoeven we het dus kennelijk al helemaal niet meer te hebben. De science is kennelijk settled. Met dergelijke praktijken dient zich de vraag aan of onze universiteiten nog wel ten dienste staan van de samenleving of daar juist een gevaar voor vormen…

Het was 22 juni 2021 toen ik nadacht over wat nu het ware motief van de TU Delft zou kunnen zijn geweest? Ik tikte www.tudelft.nl en klikte op enter: Welkom op de website van de TU Delft, waar het antwoord op uw vraag te vinden is: ‘Home of Innovation AI (Artificial Intelligence), special 2021… (Fig. 2, hieronder)

Artificial Intelligence, Robots en Corona in één plaatje, ze komen verderop uitgebreid aan bod. Toeval bestaat niet, synchroniciteit wel, dus dankjewel universum. Normaal zou ik er een lezing over organiseren. Sterker nog, ik heb zelfs studenten er een lezing over laten organiseren bij SG in 2010: ‘Synchroniciteit’, dat was in het kader van de serie ‘Brandende Vragen’, waarover later ook meer.

Feit is en blijft dat het uiterst laakbaar is dat de universiteit mijn lezingen offline haalt - mij cancelt - zonder aankondiging en zonder opgave van redenen, vier jaar na mijn ontslag, nadat al die tijd mijn lezingen online hebben gestaan. Wel kiest de universiteit er op dat moment voor om alle negatieve artikelen over mij op zijn website (in dit geval de website van het universiteitsblad, Delta) te laten staan. Daarmee kiest de universiteit er dus bewust voor om mijn wetenschappelijke integriteit te beschadigen en pleegt daarmee de facto karaktermoord. Deze bewuste beschadiging van mijn reputatie vanuit haar machtspositie is een universiteit onwaardig en bovendien een grove schending van de afspraken die ik bij mijn ontslag heb gemaakt met de TU en die daarmee dus volledig zijn komen te vervallen. In het kader van geschiedschrijving en waarheidsvinding en als een noodzakelijke waarschuwing aan de mensheid voor wat er op dit moment gaande is op universiteiten het boek dat voor u ligt. Voorlopig geldt:

Fig. 2: Openingspagina van de website van de TU Delft op 22 juni 2021.

“Welkom bij de TU Delft, waar iedere mening telt, zolang het maar de onze is!”

2. in den beginne

1982-1995

Om helemaal aan het begin te beginnen moet ik vertellen dat ik in september 1982 begon aan een studie Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek (LR) aan de Technische Hogeschool Delft. Zover gaat mijn relatie met Delft dus al terug. Ik was een gemiddelde student die in zijn eerste jaar van de studieadviseur, dr. Bernard Reith, het advies kreeg om nog eens goed na te denken of ik niet beter iets anders zou moeten gaan doen. Reden was dat ik te weinig vakken had gehaald. Dat zetje had ik nodig. Het werkte bij mij als de spreekwoordelijke rode lap op een stier. Later werd Reith mijn collega en hebben we hier nog eens hartelijk om gelachen.

De reden overigens dat ik te weinig vakken had gehaald had vooral te maken met mijn grote belangstelling voor muziek en andere academische onderwerpen. Een academische veelvraat zat er bij mij al heel vroeg in.

In twee jaar haalde ik mijn Propedeuse. Ik zou zes jaar en drie maanden over mijn ingenieursstudie doen en dat is nog altijd een jaar sneller dan het all time TU- Delft gemiddeld van een 7 jaar en een paar maanden.

Ik werd vervolgens gevraagd om te komen promoveren en tussen 1988 en 1994 was ik ‘assistent in opleiding’ (aio), de rechtspositie waarin ze je slecht konden betalen maar waarin je wel je promotie kon doen. Die tijd telde wel mee voor mijn dienstjaren en mijn ‘pensioen’ (kuch). De centjes hielden in 1994 op, maar ik was nog niet klaar en moest met ‘wachtgeld’ (jawel 800 gulden per maand) en wat studenten op kamers in mijn eigen huis in Breda, dat ik had kunnen kopen in 1992 nog een jaartje schrijven, zodat ik in december 1995 eindelijk mijn bul in ontvangst mocht nemen.

Fig. 3: Dwarsdoorsnede van het vezel-metaal- laminaat, GLARE.

Niet slecht voor iemand die in 1982 met een 5 en 6 voor wiskunde I en II naar de toenmalige TH was afgereisd. Voor natuurkunde en scheikunde had ik slechts 7’s, allemaal cijfers waar je op de TH eigenlijk nooit mee zou kunnen slagen. Maar ja, het bloed kruipt waar het niet gaan kan en ik promoveerde op het door ons in Delft ontwikkelde vliegtuigmateriaal GLARE (glasvezelversterkt aluminiumlaminaat – later toegepast als rompmateriaal van het grootste passagiersvliegtuig, de Airbus A380 – een enorm succes voor een klein universitair laboratorium).

Na een klein uitstapje (1996-1997) naar de Katholieke Universiteit Nijmegen (inmid- dels Radboud Universiteit) als liaison officer tussen universiteit en bedrijfsleven (dat was een gezien het fundamentele karakter van het onderzoek in Nijmegen een onmoge- lijke opdracht), vervolgde ik in 1998 mijn loopbaan aan de Technische Universiteit van Delft, terug op het oude nest van ‘Vliegtuigbouwkunde’.

Outputmanager 1998-2000

In 1998 begon ik als ‘outputmanager’ bij LR, direct onder de faculteitsmanager, drs. Gertjan van Helden. De functie bestond niet maar werd speciaal voor mij gecreëerd. Ik moest zorgen dat de wetenschappelijke output van de faculteit omhoog zou gaan. Op dit moment klinkt dat wellicht logisch, maar destijds deed LR niet aan ‘weten- schappelijke output’. De technische wereld, de ingenieurswereld, en dan in mijn geval de luchtvaartwereld, zat anders in elkaar dan de fundamenteel wetenschappe- lijke wereld in het algemeen. Kijk, ingenieurs zijn doeners: ze bouwen iets dat moet werken. Ze verkopen (in elk geval verkochten) geen gebakken lucht. Je komt er niet mee weg dat een vliegtuig een ‘maandagochtendmodelletje’ is - ja, sorry, het was toch niet zo’n goed ontwerp dus uw familieleden zijn niet op hun bestemming aangekomen… Een brug en een gebouw moet bij weer en wind blijven staan, een dijk moet water tegenhouden en niet doorbreken en vliegtuigen moeten niet neer- storten. Ingenieurs werken met de wetenschappelijke methode, maar er bestond op onze faculteit geen competitie om als eerste in ‘Science’ of ‘Nature’ te staan. Dat waren sowieso geen bladen voor vliegtuigbouwers. Vakbladen – in het Engels ‘journals’ – die er wel waren voor vliegtuigbouwers werden indien nodig uitstekend bereikt door de wetenschappelijke staf van onze faculteit. Verder produceerde de faculteit LR voornamelijk goede tot uitstekende ingenieurs die eerst in Nederland en later in Europa en daarbuiten onmiddellijk aan de slag konden. En niet alleen in de vliegtuigbouw: Delftse aerospace engineers waren gewild in alle vakgebieden vanwege hun uitstekende vaardigheden.

Vliegtuigbouwkunde werd in Delft algemeen beschouwd als de moeilijkste ingenieursopleiding. Waarom? Vliegtuigbouwers moesten precies weten waar het om ging en niet maar zo ongeveer. Dat had te maken met de uitzonderlijk zware omstandigheden waarin vliegtuigen moeten opereren en waarvan geacht wordt dat ze daar onder alle mogelijke situaties perfect blijven functioneren. Of in elk geval niet zomaar naar beneden komen maar altijd nog ergens veilig kunnen landen. De ‘luchtwegenwacht’ daarboven is chronisch afwezig als je ze nodig hebt om bij problemen assistentie te verlenen. Vliegtuigongelukken maken bovendien veel indruk door de vaak honderden doden tegelijk. Daarom moeten vliegtuigbouwers precies weten wat ze doen.

Toen ik met de studie begon was Nederland qua luchtvaart heel overzichtelijk georganiseerd. Je had vliegtuigproducent Fokker en alles wat er nodig was werd daar aangeleverd. Niet alleen onderdelen, maar ook kennis en personeel. Kennis kwam onder andere van de Technische Hogeschool Delft maar ook van het NLR (Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum). Personeel kwam van de TH; de enige vliegtuigbouwkundige HTS in Haarlem; en van een handjevol MTS-opleidingen die specifiek vliegtuigbouwkundig onderwijs aanboden. Iedereen kende elkaar in luchtvaart Nederland.

Kortom, er was dus geen behoefte aan ‘science’, men had behoefte aan ‘kunde’. De opleiding functioneerde uitstekend en zelfs na het failliet van Fokker bleek dat de faculteit in staat was om grote groepen studenten te trekken.

Begon ik in mijn eerste jaar met 125 medestudenten, toen ik in 2000 begon met lesgeven stond ik voor bijna 500 eerstejaars: 250 kregen les in het Nederlands, 250 in het Engels. Overigens is de staf van LR in die jaren niet of nauwelijks toegenomen. De werkdruk wel, maar dat is een ander onderwerp.

De opkomst van ‘Science’ in Delft

de faculteit Technische Natuurwetenschappen (TNW)

Nog even terug dan. Zo rond 1995 begon er in Delft een andere wind te waaien. Vanuit de faculteit Technische Natuurwetenschappen (TNW), qua studentenaantallen steevast de kleinste Delftse faculteit, begonnen dominante bestuurders te roepen dat er meer aan ‘science’ gedaan moest worden. We moesten ‘een echte universiteit’ worden (de Delftse Hogeschool had in 1982 de titel ‘universiteit’ gekregen). De rankings (het internationale klassement van universiteiten) begonnen te tellen; het werd bovendien weer eens tijd voor een Nobelprijs, zo vond men… TNW deed onderzoek dat wél in hoog aanzien staande tijdschriften als ‘Science’ en ‘Nature’ gepubliceerd kon worden, bladen waar alleen de fundamentele Natuur- en Scheikunde in konden publiceren als het ging om Delft, bladen die dus voor LR sowieso totaal buiten bereik lagen.

Om ‘science’ te pushen besloot het toenmalige College van Bestuur in Delft om de lumpsum – dat is de hoeveelheid geld die jaarlijks van het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen aan de TU Delft werd overgemaakt (de zogenaamde eerste geldstroom) – intern op een andere manier te gaan verdelen onder de faculteiten en diensten van de TU. Gebeurde dat vroeger nog op basis van bilaterale afspraken (ofwel goed bestuur en gezond verstand), nu werd voorgesteld én ingevoerd dat dat moest gebeuren op basis van ‘output’, ofwel op basis van wat de faculteit aan afgestudeerden en promovendi, aan presentaties op congressen en aan artikelen in tijdschriften etc. etc. produceerde. Er werd een hele lijst aangelegd van zaken die wel en die niet meetelden en aan iedere vorm van ‘output’ werd een aantal puntjes toegekend. Een promovendus is zoveel puntjes waard, een afgestudeerde student zoveel, dit ‘journal’ levert zoveel op, het andere journal zoveel; voor een congres krijg je dit en voor een boek dat… Iedereen telde vervolgens ieder jaar keurig zijn puntjes op waarna werd bepaald hoeveel centjes die puntjes waard waren. Dat geld kreeg de faculteit dan, uitgemiddeld over een aantal jaar, en moest daar alles maar van zien te betalen.

Niet gek dus dat er in no time overal een heel outputcircus werd opgetuigd waarbij jaarlijks de oogst aan producties moest worden binnengehaald. Al snel bleek echter dat bepaalde faculteiten ineens heel veel punten scoorden en anderen veel minder. De ‘science’-faculteit Technische Natuurwetenschappen (TNW), waar het hele idee min of meer vandaan kwam, zat het dichtst bij het vuur. De tijdschriften ‘Science’ en ‘Nature’ bleken significant veel meer punten toegekend te krijgen dan, om maar eens wat te noemen, de ‘blaadjes’ waar LR en andere engineering- faculteiten in publiceerden. Als ze dus al publiceerden, want men deed dat alleen als het echt nodig was of uiterst relevant. Ingenieurs zijn nu eenmaal een andere soort dan ‘echte’ wetenschappers.

Wat iedereen onmiddellijk zag was dat een flink stuk van de Delftse lumpsum- taart naar TNW ging, de faculteit overigens waar de decaan (dat is de baas van een faculteit) prof.ir. Karel Luyben heette, we zien hem later nog zeer uitgebreid terug. TNW wekte ook toen al campusbreed buitengewoon veel irritatie op, weet ik uit de eerste hand. De faculteit LR stond dus direct op achterstand, en dat ondanks zijn enorme populariteit en de daarbij horende grote toestroom van studenten. Dat mocht niet en kon ook niet, dus trok men iemand aan, mij dus, bekend met de faculteit en de mores van het onderzoek, om de heren hoogleraren en wetenschappers van LR aan te sporen om effectief output te produceren. En dat hebben ze in Delft geweten. Het jaar daarop steeg de output van de faculteit LR met factoren en het jaar daarop nog een keer. Het was dusdanig opvallend dat er van hogerhand (lees door TNW) ingegrepen moest worden en dus werden de regels van het spel aangepast in het voordeel van ‘science’ (lees: hun producties kregen meer puntjes in het systeem). Dat mocht niet baten want wij bij LR waren ze te snel af waardoor men het systeem een jaar later maar grotendeels heeft losgelaten, overigens niet in het nadeel van de oorspronkelijke bedenkers (TNW), want waar een wil (lobby) is, is altijd een weg.

‘Fuck the system’

Een van de belangrijkste lessen die ik in mijn rol als outputmanger leerde kan kort worden samengevat met de door mijn baas gevleugelde en vaak gebruikte uitdruk- king: “fuck the system”. Ik kreeg uit de eerste hand informatie dat er ook op een universiteit hele bizarre, rare en nare spelletjes kunnen worden gespeeld. Daarnaast leerde ik al snel dat een universiteit totaal geen eenheid is en dat samenwerking binnen de campus absoluut geen vanzelfsprekendheid is maar juist een buiten- gewoon uitzonderlijk gegeven.

Daarbij werd de universiteit met de Wet op het hoger onderwijs (1997) ook van een nog enigszins democratisch bestuurde instelling – waarbij ook studenten direct invloed hadden op bestuur en beleid - verworden tot een top down aangestuurde organisatie, waarbij voor de voorzitter van het College van Bestuur (CvB) een absolute machtsrol was weggelegd. Daar valt zoveel over te zeggen dat er een apart boek over geschreven kan worden. Hier volstaat dat via het CvB en met name zijn voorzitter directe aansturing mogelijk wordt van buiten de universiteit, zonder dat daar toezicht op kan worden gehouden. Later wordt duidelijk waarom dat specifiek in mijn ontslag meespeelde en in absolute zin zorgt voor veel maatschappelijk relevante problemen.

Ja, er is ook nog zoiets als een Raad van Toezicht (RvT), maar wie anno 2023 nog denkt dat dat uiteindelijk allemaal leidt tot eerlijk en transparant bestuur, die heeft niet goed opgelet. Overigens is het interessant om te zien dat de voorzitter van de RvT in 2016 ten tijde van mijn ontslag ir. Jeroen van der Veer was, Delfts alumnus en voormalig CEO van Shell. Een RvT wordt bevolkt door de ons-kent-ons elite uit het Nederlandse bedrijfsleven (in 2016 Unilever en Arcadis) en academia (de Universiteit Leiden).

Enfin, ik had geen zin om het hoe-kom-ik-zo-sneaky-mogelijk-aan-zoveel- mogelijk-centjes-voor-mijn-baas-spel voor de rest van mijn carrière te spelen. Daarbij werd ik ook nog eens voor het karretje gespannen voor het buitenwerken van bepaalde hoogleraren waardoor het duidelijk werd dat ik eens om me heen moest gaan kijken naar een andere functie.

Ik was dus heel blij dat de decaan van onze faculteit, prof.dr.ir Theo de Jong, mij vroeg voor het onderwijs. Ik mocht zijn vak Inleiding Vliegtuigbouwkunde gaan doceren, een motiverend vak, aldus de Jong, waarbij de eerstejaars LR – na maanden wiskunde, natuurkunde, mechanica en stijfheid & sterkte – eindelijk voor de eerste keer een vliegtuig in het college voorbij zagen komen. De Jong drukte me op het hart ervoor te zorgen dat ik de eerstejaars zoveel mogelijk motiveerde voor de studie en het vak van vliegtuigbouwkundig ingenieur, en dat heb ik mij ter harte genomen.

Mijn colleges zaten na een week, maar ook na drie en ook na zeven weken nog altijd vol, in tegenstelling tot nogal wat colleges waar ze heel makkelijk bij wegbleven.

Ook gaf ik samen met twee collega’s van mijn leerstoel het tweedejaars college

Productietechnologie.

GLARE Congres

Een belangrijke mijlpaal voor mij en onze leerstoel ‘Vliegtuigmaterialen’ was het GLARE Congres, twee weken na 9/11 (2001) in Delft. Ik zei al dat GLARE in Delft (LR) is uitgevonden (dat was in 1978) en daarna in Delft (LR), samen met het NLR, TNO en Fokker, is door-ontwikkeld onder leiding van Delft (LR) tot een toepassing in de A380, ’s werelds grootste verkeersvliegtuig. Mijn rol daarin was uiteraard slechts een schakel in een hele ketting. Ik werkte met mijn begeleider dr.ir. Geert Roebroeks als afstudeerder aan de eigenschappen van het materiaal in aanwezigheid van gaten en scheuren – damage tolerance ofwel schade-tolerantie, een belangrijke eigenschap in verband met veiligheid – en promoveerde daar later ook op. Geert en ik waren wel de eersten die testen deden met de in het uiteindelijke GLARE materiaal toegepaste glasvezels in plaats van de eerder nog gebruikte aramide vezels.

Fig. 4: GLARE Congres 2001.

Het Delftse vliegtuigmateriaal ging in 2001 richting een serieuze toepassing en dus werkten we aan een soort lancering tijdens een in Delft te houden congres. De inhoudelijke leiding lag bij de kersverse prof.dr.ir. Ad Vlot (eerst nog collega promovendus); de organisatorische leiding had ik. Tegelijkertijd namen we tijdens het congres afscheid van een van de pioniers van het materiaal, prof.ir. Boud Vogelesang, mijn copromotor. Ook betrokken was mijn promotor prof.dr.ir. Jaap Schijve die we tijdens het congresdiner nog met een lied op muziek van drs. P., de Dodenrit (de troïka) op de hak namen. De buitenlandse gasten moesten uitgelegd krijgen waarom de hele zaal zat te bulderen van het lachen. Jaap Schijve overleed onlangs in januari 2023 op 95-jarige leeftijd. Ik noem ze maar even allemaal, prima mensen met wie ik jarenlang heb samengewerkt in een zeer op de inhoud gerichte en uiterst collegiale sfeer.

Het congres verliep uitstekend en was een groot succes, ondanks dat het twee weken na 9/11 was en nog niemand van de buitenlandse deelnemers had mogen vliegen.

Behalve onze Amerikaanse gasten die toestemming hadden gekregen van het Pentagon om deel te nemen in Delft, hetgeen het belang van ons vliegtuigmateriaal nog eens onderstreepte (9/11 zou later voor mij een hele andere betekenis krijgen). Een leuk detail is dat ik tijdens het congres ’s avonds in de Oude Kerk in Delft een concert heb gegeven met mijn jongenskoor uit Breda, aangevuld met solisten en een ensemble instrumentalisten. We zongen in de Oude Kerk in Delft o.a. muziek van Henry Purcell (Jubilate Deo) en het Magnificat van Antonio Vivaldi.4 Bij dat Magnificat zong ook Boud Vogelesang mee, samen met zijn eigen koor. Met die zangers hadden we in het geheim gerepeteerd omdat het voor Vogelesang als een verrassing moest komen. Het concert viel in goede aarde bij alle congresdeelnemers en het Delftse publiek dat gratis toegang had. Het zou later ook de opmaat blijken te zijn geweest van het jaarlijkse Kerstconcert van Studium Generale, met naast een keer mijn Bredase jongenskoor om de drie jaar het wereldberoemde Saint Johns College Choir uit Cambridge (jongenskoor) waar ik nauwe banden mee had. Dat was steevast een ‘volle bak’ met soms een keer zelfs 1200 mensen in de Oude Kerk en later de Maria van Jesse Kerk in Delft.

4 Glare Concert 2001: YT-kanaal Coen Vermeeren, www.youtube.com/watch?v=OMw0neLXfTQ

Andere interesses

Fig. 5. Prof.dr. Joop Doorman.

Als lid van de wetenschappelijke staf van de leerstoel Composietmaterialen, onder leiding van mijn baas vanaf 1998, prof. ir. Adriaan Beukers, waar ik erg veel aan te danken heb en die me jarenlang enorm

inspireerde, begeleidde ik ook een enkele promovendus en afstudeerder maar ik kwam er al snel achter dat ik iets anders wilde dan alleen onderzoek en onderwijs. Joop Vonk, ons hoofd personeelszaken, stelde mij geheel uit eigen beweging – synchroniciteit – in 2003 voor om te solliciteren op de functie Hoofd Studium Generale (SG) Delft.

Ik kende SG op dat moment eigenlijk niet, zeker niet bewust, maar het vooruit-zicht van een leidinggevende functie in het kader van brede academische vorming trok mij bijzonder aan. Ik solliciteerde en werd aangenomen door prof.dr. Joop Doorman, voorzitter van de Redactieraad van Studium Generale. We zien hem later nog uitgebreid terug.

Studium Generale

Bij dat Studium Generale was lange tijd geen hoofd geweest en de in conflict verkerende SG-organisatie – bestaande uit drie nog overgebleven programmamakers uit een groep van zes – kwam zelf met het voorstel om een hoofd aan te trekken. In de profielschets kwam tot uitdrukking dat men bij voorkeur iemand wilde hebben uit de TU zelf, gepromoveerd en met aantoonbare affiniteit met verbreding en acade- mische vorming. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er vanuit de eigen universiteit nauwelijks belangstelling was voor de functie. Er zijn uiteindelijk drie mensen voor de sollicitatiecommissie verschenen maar ik weet niet hoeveel er in totaal gesolliciteerd hebben.

Mijn baas Adriaan Beukers en decaan Theo de Jong bij LR waren overigens niet blij met mijn stap naar SG en drongen erop aan dat ik een kleinere aanstelling zou nemen dan de 0,8 fte die werd gevraagd. Ook wilden zij graag een detachering zodat ik indien nodig op ieder moment direct terug kon. Theo de Jong zei: “Het betekent het einde van je carrière”. In eerste instantie kreeg hij geen gelijk, want het werd de plek waar ik moest zijn, maar uiteindelijk had hij het goed gezien, hoewel hij daarbij waarschijnlijk niet een per direct ontslagaanzegging voor ogen heeft gehad. Of wel?

Studium Generale bleek een landelijk fenomeen, nota bene in Delft bedacht aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. De Delftsche universitaire historie laat zien dat in Delft in 1940 de eerste studentenstaking werd georganiseerd tegen de bezetter naar aanleiding van het ontslag van een aantal joodse Delftse hoogleraren. Diezelfde geschiedenis laat ook zien dat de meeste Delftsche studenten de loyaliteitsverklaring in 1944 ondertekenden, waarin ze - nota bene op aanraden van het toenmalige College van Bestuur – beloofden om niets tegen de bezetter te ondernemen. Hele lastige keuzes voor jonge mensen. Die paradoxale houding was voor sommigen aanleiding om aan het einde van de oorlog na te denken over de opleiding tot ingenieur. Dat zijn immers zware studies waarin weinig tijd is voor academische verbreding. Vandaar dus de oprichting van een Studium Generale, wat ‘algemene studie’ betekent en wat een relatie heeft met het ideaal van de brede opleiding van de Middeleeuwse universiteit. De eerste voorzitter was professor van der Maas, die later de onderafdeling voor vliegtuigbouwkunde oprichtte en dus feitelijk de basis legde voor de faculteit LR. Ook hier een stukje synchroniciteit.

‘Wilt u een rel organiseren?’

Joop Doorman was voorzitter van de sollicitatiecommissie uit hoofde van zijn functie van voorzitter van de Redactieraad Studium Generale – de toezichthouder op SG. Hij stelde mij bij mijn sollicitatiegesprek de volgende vraag: ‘Meneer Vermeeren, wat zou u ervan vinden om voor het Studium Generale een rel te organiseren?’ Nu moet u weten dat Doorman (zoon van schout-bij-nacht Karel Doorman, maar daar wilde hij nooit over praten) ook directeur is geweest van de VPRO. Dat was toen nog de meeste rebelse omroep in Nederland (inmiddels is het één pot nietszeggend woke nat). Ook was hij voorzitter en medeoprichter van de Stichting Skepsis (scepsis met een k) – in de tijd dat die club wellicht nog daadwerkelijk sceptisch was. Als hij je dus een dergelijke vraag stelt tijdens je sollicitatie dan is dat niet alleen prikkelend, maar het zou ook wel eens beslissend kunnen zijn. Ik antwoordde: ‘Dat zou ik doen, mits het functioneel is en ik niemand zou beschadigen.’ Dat was kennelijk het goede antwoord want ik werd het nieuwe hoofd.

Bij mijn sollicitatie werd duidelijk dat o.a. naast mijn brede academische belang- stelling, mijn betrokkenheid bij de muziekwereld en mijn actieve rol als musicus (zanger, dirigent en componist) belangrijke redenen waren om mij aan te nemen.

Joop Doorman was een uitgesproken muziekliefhebber. In de gesprekken die we regelmatig bij hem thuis in Waarder hadden, was muziek een van de belangrijkste onderwerpen en Joop (zelf liefhebber van Wagner, die menigmaal naar Bayreuth (Duitsland) afreisde om het Wagnerfestival bij te wonen) was verguld met het muzikale aanbod dat via mijn netwerk naar Delft kwam. Het door mij voor de TU en de stad georganiseerde Kerstconcert, dat al in mijn eerste jaar (2003) bij SG plaats- vond in de Oude Kerk, werd zeer gewaardeerd door hem en was tot mijn vertrek in 2017 een jaarlijkse traditie. De maaltijden in Waarder, waar we filosofeerden en over muziek spraken – hij dus over Wagner, ik over Bach en de polyfonisten – werden steevast afgesloten met een oude jenever, Joops favoriete sterke drank.

Uitbreiding van het bureau SG

Halverwege 2003 begon ik dus als kersvers hoofd SG met een team van 3 programma- makers in deeltijd plus een externe pr-medewerker. Zelf was ik – 0,7 fte – hoofd én programmamaker. Het bureau was ondergebracht onder de leerstoel Filosofie en Ethiek, gehuisvest bij de faculteit voor Techniek, Bestuur en Management (TBM).

Datzelfde jaar zorgde ik voor een vaste secretaresse, ook in deeltijd.

Ik trof een bureau aan dat jaarlijks ongeveer 40 activiteiten per jaar organiseerde.

Daar kwamen in totaal zo’n 3000 tot 3500 bezoekers fysiek op af, zo’n 40-120 personen per activiteit. Toen ik vertrok in 2017 waren dat zo’n 180-200 activiteiten per jaar geworden, groot en klein. Bij de grote activiteiten kwamen 1000+ bezoekers, bij de kleine workshops zo’n 5 tot 10 bezoekers.

Het team bestond in 2017 nog altijd uit niet meer dan 3 programmamakers en

2 ondersteuners, allemaal in deeltijd. Ik werkte intussen vanaf 2011 fulltime als hoofd. Dat was omdat ik op dat moment graag weg wilde bij Luchtvaart- en Ruimtevaart- techniek, onder andere zodat de universiteit niet hoefde uit te leggen dat ik twee verschillende TU-petten op had. Daarover later meer. Naar de activiteiten kwamen anno 2016 fysiek in de orde van totaal zo’n 20.000+ mensen, terwijl er tegelijkertijd vele honderdduizenden de online opnames van de SG-lezingen bekeken. Het bureau was dus uitgegroeid tot een belangrijke speler op het gebied van academische vorming op de campus en ook daarover later meer.

Per direct ontslag

Met mijn formele ontslag op 1 september 2017, aangezegd in februari 2017 gevolgd door een onmiddellijke op non-actiefstelling (de universitaire wetten eisen nu eenmaal een periode van 6 maanden voordat een ontslag definitief is), viel voor mij het Delftse doek. Wat er in de periode 2003-2017 met mij is gebeurd is een belangrijk onderwerp van dit boek. Daarnaast speelt er natuurlijk veel omheen, zowel op de campus als daarbuiten en voor zover dat relevant is zal ik dat meer of minder uitgebreid beschrij- ven. Het zal de lezer duidelijk worden dat de beschrijving van mijn microwereld een uitstekende manier is om kennis te nemen van de universitaire en ook, zoals zal blijken, de mondiale macrowereld.

3. studium generale - 2003

Voor een goed begrip is het noodzakelijk om eerst even stil te staan bij wat nu precies een Studium Generale (SG) is. In Nederland heeft iedere universiteit een Studium Generale, hoewel op dit moment niet altijd meer onder die naam. De Wet op het hoger onderwijs verplichtte het niet – maar drong er wel sterk op aan – dat universiteiten een Studium Generale-programma aanboden aan studenten en staf om ‘inzicht te krijgen in de samenhang der wetenschappen’. De activiteiten zijn nage- noeg altijd ook toegankelijk voor het publiek, bij het ene SG meer dan bij het andere.

In Delft, waar op de universiteit alleen techniek gedoceerd wordt, ontmoeten studenten vooral techniekstudenten. Een goede reden (noodzakelijk!?) om daar ook wat andere interessante (academische) onderwerpen aan te bieden dus. Dat gold zeker voor de tijd waarin er nog geen online aanbod was, geen internet, maar ook nu is een SG nog altijd eerder noodzaak dan luxe. Er is wel eens geopperd om SG op te heffen maar inzicht in de samenhang der wetenschappen is nog altijd geen vanzelf- sprekendheid. De beschikbaarheid van het internet intussen is bovendien geen garantie voor betrouwbaarheid van informatie, noch voor de prioritering van relevante onderwerpen.

Studium Generale is er daarnaast ook voor discussie en debat. Iets waar in de technisch-wetenschappelijke wereld chronisch gebrek aan is. Ook – maar misschien wel vooral – in Delft is er geen enkele serieuze vorm van debat, laat staan reflectie. Was het een teken van boven dat het standbeeld van Prometheus (hij die vooruit ziet) in 2012 van zijn sokkel werd gestolen op de campus?5 Als je niet vooruit kijkt, kijk je dan nog wel terug – Epimetheus – naar wat je gedaan hebt?

5 www.delta.tudelft.nl/article/bronzen-beeld-prometheus-gestolen

Neen, ook de noodzakelijke reflectie op ontwikkelingen in de technologie vindt niet plaats in Delft. Foute technologie is, eenmaal ontwikkeld niet zomaar terug te draaien. Nog los van Agenda’s die foute technologie aanjagen (lees: sturen en financieren en zo nodig mandateren). Want dat er inmiddels sprake is van een tot enorme proporties opgeblazen politieke beïnvloeding van technische ontwikke- lingen, mag intussen duidelijk zijn. De nieuws sculptuur die voor het oorspronkelijke beeld van Prometheus – dat nooit is teruggevonden uiteraard – in de plaats is gekomen is buitengewoon veelzeggend: een totale leegte (zie volgende pagina).6

6 www.delta.tudelft.nl/article/prometheus-terug

In een verzuild wetenschappelijk huis is inzicht in de samenhang der weten- schappen daarnaast geen sinecure. Die verzuiling bestaat vanwege afzonderlijke faculteiten en onderzoeksinstituten die niet of nauwelijks met elkaar samen (willen) werken. Samenwerking met andere universiteiten is daarbij al jaren een agendapunt. In de loop der jaren zijn samenwerkingsverbanden opgetuigd met de andere twee technische universiteiten (Eindhoven en Twente in 3TU-verband) en met de twee regionale universiteiten van Leiden en Rotterdam. Een zeer belangrijke vorm van samenwerking met die laatste twee vindt vooral plaats op het gebied van de medische wetenschappen, waarover later meer.

Fig. 6: De sculptuur van Prometheus op de campus van de TU Delft sinds 2016, na de diefstal van het originele beeld in 2012. Bron: Delta, TU Delft, 4 januari 2016.

Reflectie, duiding en debat zouden primaire activiteiten op technische universi- teiten moeten zijn. Dat zijn ze volstrekt niet. Sterker nog, men houdt zich daar nagenoeg totaal niet mee bezig. Niet alleen omdat de curricula al vol zitten met de noodzakelijk geachte technisch inhoudelijke vakken, maar ook omdat men het op allerlei relevante onderwerpen feitelijk vooral niet wil, zoals ik zal aantonen.

SG is echter een bureau dat vanuit zijn opdracht lezingen en debatten móet organiseren. Dat is mooi zou je zeggen maar de vraag is dan of dat ook kan, mag en gebeurt en wat er dan bij een universitair bureau als SG geprogrammeerd mag worden? Theoretisch gezien in principe alles want dat is (in elk geval was) niet vastgelegd. Mijn persoonlijke opdracht was ‘grensoverschrijdend programmeren’, maar daar wringt hem meteen de schoen. Waar ligt de grens waar je overheen mag gaan? In mijn vijftien jaar hoofd SG is het voortdurend gegaan over wat wel en wat niet geprogrammeerd zou mogen worden. Overigens gebeurde dat niet of nauwelijks in het begin (2003-2006), maar wel naarmate de tijd vorderde (2006-2010). Totdat het richting het einde van mijn carrière (2010-2016) intussen een volledig gepolari- seerde en gepolitiseerde discussie was geworden. Overigens niet in de laatste plaats omdat universiteiten (lees: bestuurders) in alles wat ze doen (lees: wat er op hun campus gebeurt) vooral hun eigen reputatie voor ogen hebben. Bovendien komt daar sinds zo ongeveer 2015-16 ook steeds zichtbaarder de mondiale woke Agenda bij, een Agenda die anno 2023 werkelijk niet meer te harden is.

Opvallend is ook dat universiteiten in de afgelopen 10 jaar gaandeweg het woord ‘wetenschap’ om buitengewoon opportunistische redenen verruild hebben voor het woord ‘consensus’. Dat ze daarmee per definitie niet langer wetenschap bedrijven maar politiek lijkt niemand binnen de instituten te deren. In het vervolg van mijn betoog wordt dat meer dan duidelijk.

Maar nog even terug naar waar het in 2003 mee begon. De functieomschrijving waar ik op solliciteerde was namelijk zeer uitdagend en open. De aantrekkelijkheid zat hem onder andere in een paar kleine woordjes die later dus bijzonder belangrijk zouden worden, maar die absoluut pasten bij de door de toenmalig betrokkenen – prof. Doorman voorop – gewenste signatuur van het bureau SG.

De omschrijving van de functie zag er zo uit:

Hoofd Studium Generale - 0,8 fte Organisatie

De wetenschappelijke instellingen hebben de plicht op zich genomen studenten en medewerkers de gelegenheid te bieden zich breder te informeren over een veelheid van onderwerpen die van belang kunnen worden geacht voor de algemene ontwikkeling van de academicus.

De TU Delft beschikt daartoe over een bureau Studium Generale dat in aanvulling op het disciplinaire onderwijs van de faculteiten, programma’s organiseert over thema’s op technisch, wetenschappelijk, maatschappelijk, filosofisch, sociaal, politiek, economisch en cultureel gebied. Tevens opent de universiteit op deze wijze de mogelijkheid voor alumni en buitenuniversitaire belangstellenden kennis te nemen van vele onderwerpen binnen hun interessegebied. De inhoudelijke programmering valt onder verantwoordelijkheid van de Redactieraad Studium Generale, die wordt benoemd door het College van Bestuur.

Organisatorisch is het Bureau ingebed in de Faculteit Techniek, Bestuur en Management, de aansturing vindt plaats vanuit de afdelingsvoorzitter filosofie.

Profiel

Het Hoofd Studium Generale gaat werken aan het inhoudelijk profiel van Studium Generale en het vergroten van het imago en prestige van Studium Generale binnen de TU Delft. Dit impliceert dat Studium Generale naam maakt binnen de TU als bureau dat diensten kan verlenen bij het organiseren van grensoverschrijdende, interdisciplinaire en/of algemeen academisch vormende activiteiten. Hiertoe bouwt zij/hij aan een netwerk van wetenschappers op de faculteiten (waaronder onderwijsdirecteuren, DIOC-leider, decanen) en inventariseert de behoefte en de vraag naar academisch vormende programma’s binnen de TU. Zij/hij moet derhalve op (technisch-) wetenschappelijk niveau kunnen communiceren en zeer goed op de hoogte zijn van actuele ontwikkelingen in de wetenschappen en de maatschappij. Voorts bereidt het Hoofd het inhoude- lijke en publicitaire beleid op korte en lange termijn en zorgt, in samenspraak met de andere teamleden, voor een efficiënte uitvoering van dit beleid. Hierin wordt opgenomen het onderzoeken naar mogelijkheden voor nauwe samenwerking met Studium Generale van andere Universiteiten en het opstellen van een beleids- en bedrijfsplan. Daarnaast is het Hoofd verantwoordelijk voor de leiding aan het team c.q. het Bureau Studium Generale

Taken

Ontwikkeling van het inhoudelijk profiel van Studium Generale

Bevordering van het prestige van SG binnen de TU Delft

Beleidsvorming, methodiekontwikkeling en evaluatie van het SG als geheel, zowel zelfstandig als in teamverband

Voorbereidingen uitvoering van SG programma’s

Vertegenwoordiging van het Bureau SG (interne en externe contracten)

Dagelijks leiding van het Bureau SG

Competenties/persoonskenmerken

Academicus, bij voorkeur gepromoveerd in c.q. aantoonbare affiniteit hebben met een van de natuurwetenschappen of een TU-discipline met:

Deskundigheid op het gebied van wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen binnen een maatschappelijke en culturele context

Deskundigheid op het gebied van methodieken en vormen van kennisoverdracht

Organisatietalent, met name op het gebied van interdisciplinaire programma’s en activiteiten

Leidinggevende capaciteiten binnen teamverband

Uitstekende communicatieve vaardigheden

Enthousiasmerend, stimulerend, veranderingsvaardig

Interesse in studentencultuur

Op de hoogte van de universitaire cultuur

Geboden

Het betreft een parttime aanstelling (0,8 fte) voor twee jaar. Het salaris bedraagt op fulltime basis maximaal 4794 Euro (conform schaal 12 van de CAO Nederlandse Universiteiten) bruto per maand.

‘Grensoverschrijdend’

Op dit moment is het nuttig om nog eens goed naar het woord ‘grensoverschrijdend’ te kijken omdat het een cruciale rol speelt bij het vervolg. In eerste instantie betekent het niet meer dan ‘over de grens gaan’. De vraag is dan, welke grens? Neutraal gezien kan dat hier dus betekenen ‘over de grens van de disciplines’, ‘over de grens van het instituut’, etc.

Een belangrijk aspect van Studium Generale in Delft kan omschreven worden als ‘het verbreden van de academische kennis van mensen die bezig zijn met een monodisciplinaire technische studie’. Zoals gezegd, in Delft wordt op de universiteit alleen techniek gedoceerd en dat is niet onmiddellijk bevorderlijk voor het ontwik- kelen van een brede maatschappelijke visie. Techniekstudenten ontmoeten in Delft techniekstudenten. Dat is de afgelopen jaren iets veranderd door de komst van hogescholen naar de Delftse campus en de samenwerking met o.a. de universiteiten van Leiden en Rotterdam. Overigens levert dat laatste ook nogal wat bedenkelijk opportunistische (pret)studies op, maar dat even terzijde.

Verbreden is trouwens niet per se óver de grens gaan, maar eerder de grens oprekken en dus nog altijd comfortabel. Grensóverschrijdend gaat wel over de grens en dat is soms juist óncomfortabel. Daarbij past veel beter de uitdrukking ‘buiten de lijntjes kleuren’, een uitdrukking die we de rector later nog goedkeurend horen gebruiken in zijn toespraak voor ‘70 jaar SG Delft’.

Deze laatste, soms oncomfortabele maar altijd prikkelende interpretatie van het woord ‘grensoverschrijdend’, heb ik als hoofd SG meestal gehanteerd. De reden om dat te doen had direct te maken met de provocerende vraag van Joop Doorman bij mijn sollicitatie, over ‘het organiseren van een rel’. Joop zou dat in de tijd daarna ook bevestigen. Hij wilde dat SG regelmatig ‘buiten de lijntjes zou kleuren’ om te prikkelen en op te schudden.

Hoe dan ook, het ging dus om een uitdagende job en bij de sollicitatie hoorde ook een echte sollicitatiebrief waarin ik aangaf wat me interesseerde in de baan. Dat had vooral te maken met mijn eigen brede interesses; naast technisch wetenschap- pelijke ook andere academische en culturele onderwerpen. Een leuk detail is dat ik twee mensen heb gevraagd om een aanbeveling voor me te schrijven: mgr. Marinus Muskens, bisschop van Breda en de Nederlandse componist Daan Manneke, die ik beiden goed kende en die dat met plezier hebben gedaan. Er was niet om aanbeve- lingen gevraagd maar ik vond het wel getuigen van verbreding en humoristisch bovendien. Joop Doorman vond dat ook en dus werd ik Hoofd SG. Nu nog even praten over de beloning.

Schaal 13

Aangezien ik als gepromoveerd ingenieur en docent al in schaal 12 zat, bedong ik dat ik voor de functie hoofd SG schaal 13 zou krijgen. Die kreeg ik zonder probleem voor de 0,7 fte Hoofd SG (het werd dus op verzoek van de faculteit LR 0,7 in plaats van 0,8 fte) en ik bleef in schaal 12 voor de 0,3 fte als docent. Vanwege mijn detachering tussen de faculteit LR en die van de faculteit TBM (Techniek, Bestuur en Management – leerstoel Ethiek en Filosofie) waaronder SG viel, werd schaal 13 technisch gezien als toelage uitgekeerd. Dit zou later nog opspelen als een van de talloze pesterijen.

De toezichthouder: Redactieraad Studium Generale

Ik noemde het al eerder, Studium Generale had een ‘Redactieraad Studium Generale’, een toezichthoudende raad met mensen van binnen en buiten de TU Delft. Een aantal keer per jaar kwam de raad bijeen om zich naast het SG-programma ook over het wel en wee, het verleden, het heden en de toekomst van SG te buigen. De Redactieraad was vooral bedoeld als steun in de rug van de medewerkers van het bureau, immers een klein en in 2003 vrij onbekend bureau dat hard moest werken aan zijn bekendheid om tot een grotere studentenparticipatie te komen. Dat, plus onderlinge onenigheid tussen de al vele jaren samenwerkende programmamakers, was de reden om er een gepromoveerd ingenieur hoofd te maken. De gedachte was dat hoogleraren, die noodzakelijk waren om hun inhoudelijke bijdrage aan SG te leveren en in hun eigen omgeving nut en noodzaak van SG te ondersteunen, meer geneigd zouden zijn om met een gepromoveerd ingenieur van hetzelfde instituut op gelijke voet te willen praten. Vooruitlopende op het vervolg bleek een gepromoveerd ingenieur niet alleen door hoogleraren maar ook en vooral door decanen (de bazen van de faculteiten) en het CvB serieus te worden genomen. Maar dat zal in de loop van het vervolg ook duidelijk worden

De Redactieraad had ook een Redactieraad Reglement en dat zou van groot belang blijken voor het vervolg. Het Regelement luidde als volgt:

Het Regelement Redactieraad Studium Generale 2003

De Redactieraad is de toezichthouder van Studium Generale voor het College van bestuur. Hieronder volgt het inhoudelijk reglement:

Artikel 1 Taken en bevoegdheden van de redactieraad Studium Generale

De redactieraad is over het inhoudelijk beleid en de programmering van Studium Generale verantwoording schuldig aan het College van Bestuur van de TU Delft. Dit impliceert dat de raad:

het inhoudelijk beleid van Studium Generale vaststelt en toetst aan de doelstellingen;

kennis neemt van en adviezen geeft over het door het bureau voorgestelde halfjaarlijkse programma en dit toetst aan het inhoudelijk beleid;

eens per jaar door middel van een jaarverslag de programmering evalueert;

het jaarlijkse begrotingsplan ten behoeve van de activiteiten van Studium Generale en het jaarlijkse publiciteitsplan van Studium Generale worden ter kennisgeving aan de Redactieraad aangeboden

De redactieraad is tevens belast met de bevordering van Studium Generale in het algemeen en vertegenwoordigt desgevraagd Studium Generale naar buiten toe.

Artikel 2 Samenstelling en benoeming van de redactieraad Studium Generale

De redactieraad bestaat uit ten minste 8 leden, doch bij voorkeur 11 leden, waaronder minimaal:

4 leden, doch bij voorkeur 7 leden van de faculteiten van de TU Delft (met minimaal 1 lid per faculteit);

2 buitenuniversitaire leden

2 student leden

De leden van de redactieraad worden voor twee jaar benoemd door het College van Bestuur op voordracht van Studium Generale. Zij zijn twee keer herbenoembaar.

Het hoofd van het bureau Studium Generale is als vaste waarnemer met adviesrecht toegevoegd aan de redactieraad.

De redactieraad kiest uit haar midden zowel een voorzitter als een vice- voorzitter. Zij worden aangesteld voor de periode van twee jaar en zijn twee keer herbenoembaar.

Een medewerker van het bureau Studium Generale is ambtelijk secretaris van de redactieraad.

Artikel 3 Vergaderingen, besluitvorming en werkwijze van de redactieraad Studium Generale

De redactieraad vergadert ten minste 4 maal per jaar. Daarenboven vergadert de raad indien de voorzitter of tenminste twee leden dat noodzakelijk vinden.

Leden van de redactieraad kunnen tot twee weken voor een vergadering agendapunten bij de secretaris van de raad indienen. Met het oog daarop wordt aan het einde van een vergadering de datum voor een volgende vergadering vastgesteld.

De vergaderingen worden door de ambtelijk secretaris in samenspraak met de voorzitter en het hoofd van het bureau Studium Generale voorbereid.

De vergaderingen zijn openbaar, tenzij de raad anders besluit.

Besluiten kunnen alleen dan worden genomen indien tenminste de helft van het totaal aantal leden van de raad ter vergadering is. Besluiten kunnen zonder hoofdelijke stemming worden genomen tenzij een of meer leden om een stemming verzoeken. Indien tot stemming wordt overgegaan, wordt wanneer het quorum aanwezig is – dat is meer dan de helft van de redactieraadsleden – besloten en geldt de volgende procedure:

stemming over zaken gebeurt bij handopsteken;

stemming over personen gebeurt schriftelijk;

blanco stemmen en stemonthoudingen tellen niet mee bij het bepalen van de uitslag van de stemming;

bij het staken der stemmen wordt het voorstel opnieuw in stemming gebracht; staken de stemmen dan weer, dan wordt het voorstel naar de volgende vergadering verdaagd; staken de stemmen voor de derde keer, dan wordt het voorstel verworpen.

Wanneer het quorum niet aanwezig is kunnen voorgenomen besluiten op de volgende vergadering opnieuw worden geagendeerd. In dat geval is ten aanzien van de besluitvorming over die agendapunten geen quorum vereist.

De redactieraad regelt voor het overige zelf de interne werkwijze.

Fig. 7. Synchroniciteit: De afbeelding van het Studium Generale program- maboekje najaar 2002, net voor mijn komst… Een ufo.Joop Doorman (emeritus hoogleraar Filosofie aan de TU Delft) was dus voorzitter van deze Redactieraad, waar naast hoogleraren en docenten van de universiteit ook een wisselend tweetal studenten zat. De Raadsvergaderingen waren nogal eens taai en zakelijk in die tijd.

Dat lag niet in de laatste plaats aan Joop Doorman die al op leeftijd was en aan een bepaalde vorm van Oost-Indische doofheid leek te lijden, nog afgezien van zijn normale tamelijk dominante en luidruchtige manier van spreken. Hij kon discussies nogal eens naar zich toetrekken en had daarbij soms weinig respect voor ‘the lesser gods in the audience’, wat na afloop van de vergadering nog wel eens tot discussies leidde. Onder elkaar voornamelijk, niet naar hem toe. De programmamakers moesten q.q. ook aanwezig zijn bij de vergaderingen maar niet iedereen ging daar graag heen. TU-filosoof prof.dr.ir. Peter Kroes was vicevoorzitter en mijn baas in die tijd. Een zachtaardige man die het ook met Joop goed kon vinden. Ze waren collega’s en ik vermoed dat het ook een leraar-leerling relatie was. Er waren nogal wat hoogleraren en bestuurders in die tijd die ooit les hadden gehad van Doorman. Joop trad af in 2008 en overleed in 2009 op 80-jarige leeftijd. Net daarvoor, bij het afscheidsetentje als voorzitter van de Redactieraad in 2008, memoreerde hij nog dat ik veruit de beste kandidaat was geweest voor de functie van Hoofd SG en dat hij er heel erg blij mee was. Ik zag de toenmalige rector, prof.dr.ir. Jacob Fokkema, die naast hem zat op dat moment even heel zuinig kijken. Maar toen was er intussen al behoorlijk wat wild water door de Delftsche Schie gestroomd.

Met Doormans overlijden verloor SG Delft een van zijn sterkste SG-voorvechters – en iemand die gezorgd had dat SG heel strategisch onder de leerstoel Ethiek en Filosofie was ondergebracht – maar hij had me op dat moment al goed opgeleid.

Een hoogleraarschap

Ik was echt net een maand hoofd Studium Generale toen de decaan van de faculteit voor Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek (2003-07), oud luchtmacht- generaal Ben Droste, mij vroeg om te solliciteren op de functie hoogleraar vliegtuigmaterialen. De kersverse hoogleraar op dat gebied, prof.dr.ir. Ad Vlot, een collega met wie ik samen het GLARE-congres had georganiseerd, was kort daarvoor plotseling overleden. Gevraagd worden te solliciteren is natuurlijk geen aanstelling, maar ik had daarmee wel een hele grote kans om het te worden. Simpelweg omdat men heel graag eigen mensen benoemde die bovendien volledig thuis waren op het vakgebied. En dat was ik want ik had me intussen behoorlijk gepresenteerd op het vakgebied. In Appendix G, mijn lijst met publicaties. Een lijst die toen waarschijnlijk voldoende zou zijn geweest voor een aanstelling. Nadat ik bij SG ben gaan werken behield ik mijn docentschap maar stopte mijn wetenschappelijk onderzoek.

Ik heb bedankt om twee redenen. Ik wilde niet meteen weer weg bij SG. Iets in me vertelde me dat dat mijn weg was. En ten tweede vond ik mezelf niet geschikt. Toen ik outputmanager was had ik alle hoogleraren bij LR leren kennen. Ik vond er een paar sterk maar de meeste anderen ronduit zwak. Mijn beste vriend (en studiegenoot uit hetzelfde jaar) in die tijd was prof.dr.ir. Michel van Tooren. Hij was inhoudelijk een van de beste hoogleraren die ik in mijn leven ben tegengekomen. Ik vond op dat moment dat ik hem qua wetenschappelijke passie op ons eigen vakgebied niet kon evenaren. Wel als ik mezelf vergeleek met sommige andere LR-hoogleraren, maar dat vond ik onvoldoende argument. Overigens is het hoogleraarschap niet alleen onvoor- stelbaar veel tijd steken in continue studie om je eigen promovendi en studenten bij te benen - iets wat een hoogleraar móet doen en wat er uitein- delijk maar weinigen doen - maar ook een enorme administratieve last.

Kortom, ik had geen zin om de rol van hoogleraar te spelen. Als het op mijn weg zou liggen dan komt dat nog wel, dacht ik op dat moment…

4. de zomeropdracht - 2006

Zoals gezegd stonden de eerste paar jaar bij SG vooral in het teken van personele uitdagingen. Ik erfde een stukje historie van een klein groepje mensen die al veel te lang met elkaar had samengewerkt, zonder hoofd. Het kwam erop neer dat er behoefte was aan leiding en sturing. Er was wel leiding geweest op basis van een vorm van roulerend primus inter pares (om toerbeurt had iemand een leidinggevende rol). Omdat er sprake was van nogal verschillende inzichten en opvattingen bij de mensen zorgde dat eerder voor het uitvergroten dan van het gladstrijken ervan. Mijn eerste taak was om de zaak weer te laten functioneren en hoewel het bureau wel begon te draaien lukte dat uiteindelijk pas goed na het vertrek van twee van de drie programmamakers. Het was niet zo dat ik het niet heb geprobeerd om ze aan boord te houden. Talloze individuele en groepsgesprekken, sessies op de hei, mediation, het mocht wat kosten. Toen er weer onderlinge onenigheid was hebben we nog geprobeerd om het met een externe moderator op te lossen, maar het mocht niet baten. Twee van de drie zochten emplooi buiten het bureau. Met nieuwe mensen erbij kreeg het bureau een stabiele basis.

Ik zorgde direct voor secretariële ondersteuning – een van de geschilpunten van de drie programmamakers: wie doet het ‘vervelende’ werk? – en stroomlijnde de publiciteit (het maken van de toen nog fysieke posters en programmaboekjes) met een vaste externe pr-functionaris. Dat ging vrij goed, in elk geval beter dan dat het in tijden was geweest. En dat vond Peter Kroes, mijn baas ook, want ik kreeg in juni 2004, toen de zaak eenmaal stond, een gratificatie in de vorm van een extra maandsalaris vanwege ‘mijn succesvolle prestatie’.

Qua inhoudelijke programmering is er over deze eerste jaren niet veel spannends te melden. Als hoofd kwam ik overal, van hoog tot laag, op de campus en ook als programmamaker en bedenker van SG-programma’s begon ik er steeds meer plezier in te krijgen. Bedenken wat actueel en interessant is en dat door middel van zelfstudie voorbereiden, om dat uiteindelijk te laten eindigen met een lezing of workshop waarbij je vaak hele leuke en interessante sprekers ontmoet. Hoofd SG zijn was behalve de leukste baan op de universiteit ook een zeer leerzame tijd. Achter in het boek, in Appendix D, een korte bloemlezing van de door mij georganiseerde activiteiten waarbij de lezer een indruk krijgt van de diversiteit aan onderwerpen en sprekers.

De opdracht vanaf het begin in 2003 bleef ook de grote continue uitdaging: hoe krijgen we voldoende belangstelling vanuit de studentenpopulatie voor SG? Een van de redenen waarom dat continue aandacht nodig had was dat SG moest concurreren met de toenemend schaarse tijd van studenten techniek die moeilijke en tijdrovende studies doen. Bovendien moesten de meesten ervan overtuigd worden dat academische verbreding zeer belangrijk voor ze is, niet in de laatste plaats om later onderscheidend te kunnen zijn op de arbeidsmarkt. Ook en misschien vooral voor ingenieurs, die met hun technologie een belangrijke stempel drukken op de in hoog tempo veranderende mondiale samenleving, is het verwerven van een brede visie op de maatschappij in al zijn diverse aspecten van groot belang. Dat is ook eigenlijk het belangrijkste thema van dit boek.

Ik nam in elk geval mijn taak serieus. Het bureau was in 2006 voldoende toegerust, qua personeel en middelen, het presteerde naar tevredenheid en zorgde niet langer voor personeel gezeur (omhoog in de pikorde). De TU vond het prima, all was well on the studium generale front…

Paniek in de tent

Dan, in de zomer van 2006, kom ik voor het eerst in aanraking met ‘het systeem’, maar ik moet net iets daarvoor beginnen. In de periode februari-april van 2006 was ik aan huis en bed gekluisterd vanwege een gecompliceerde beenbreuk door een skiongeluk. Ik was toen drie jaar hoofd Studium Generale en heb, toen dat weer kon, vanuit huis gewerkt aan het SG-programma van het najaar van 2006.

Het was intussen bijna 5 jaar na de aanslagen van 9/11 en het leek mij nuttig en interessant om een wat uitgebreider programma te organiseren over die aanslagen en hoe die de wereld hadden veranderd. Ik stond daar toen redelijk naïef in, zo zou blijken, want in eerste instantie dacht ik, aan het begin van mijn voorbereidende research, alleen aan de mondiale economische en geopolitieke gevolgen. Uiteraard zocht ik ook naar een technische invalshoek daarbij – we zijn immers techneuten – en ‘veiligheid’ in de breedste zin van het woord was een topic dat alle faculteiten wel meer of minder raakte. In elk geval, al was het alleen maar vanwege de veiligheids- maatregelen op vliegvelden, waar iedereen intussen wel mee te maken had gekregen.

Ik kwam al surfend op het internet echter al gauw terecht bij websites die kritiek hadden op het officiële verhaal van de aanslagen; het 9/11-narratief zoals dat door de Amerikaanse overheid gegeven was. Dat was op dat moment totaal nieuw voor mij. Ik ging er, net als de meeste anderen, nog vanuit dat de Nederlandse media objectief berichten over de zaken des werelds. Wat ik echter ontdekte was dus behoorlijk shockerend. Er was vanuit een aantal groepen – in veel gevallen niet de minsten in de samenleving – forse kritiek geformuleerd op wat door moest gaan voor officieel ‘onderzoek’ naar de aanslagen van 9/11. Hoewel dat dan snel betrekking heeft op de Amerikaanse (geo)politiek, bleek al gauw dat er ook grote vraagtekens werden geplaatst bij wat je ‘de technische aspecten van de aanslagen’ zou kunnen noemen: hoe konden gebouwen zo snel en zo volledig zijn ingestort?; waarom werden de gekaapte vliegtuigen meer dan anderhalf uur lang niet onderschept door de Amerikaanse luchtmacht?; waarom geeft de overheid geen filmbeelden vrij van het vliegtuig dat het Pentagon zou zijn binnengevlogen?… om maar wat zaken te noemen.

Dat waren allemaal hele belangrijke vragen. Vragen die ik mij nooit gesteld had maar die goed, soms zelfs uitstekend, onderbouwd werden en waar ik als technisch inhoudelijk deskundige geen antwoord op had. Vragen die naar mijn idee ook beantwoord zouden moeten worden om de aanslagen in hun totaliteit te kunnen begrijpen. De wereld was immers volledig en onomkeerbaar veranderd. Moslimkapers kregen de schuld en op basis daarvan werden landen als Afghanistan en Irak (later werden dat er meer) aangevallen met in 2006 al vele honderdduizenden (inmiddels waarschijnlijk miljoenen) doden tot gevolg. Maar, gezien de gegronde kritiek, op basis van wat? Massavernietigingswapens in Irak zijn immers nooit gevonden. Dat bleek een grove leugen van de Amerikaanse (westerse) inlichtingendiensten: zij wisten vooraf al dat Irak die wapens niet had.

Maar ook vragen dus die te maken hadden met het proberen te begrijpen hoe en waarom grote hoogbouw-constructies in staal in slechts luttele seconden (in het officiële 9/11 Commission Report staat voor de twee Twin Towers respectievelijk 9 en 11 seconden!) konden instorten. Ingenieurs moeten dat proberen te begrijpen om in de toekomst betere, veiligere gebouwen te kunnen construeren. Dat laatste aspect is mij als vliegtuigbouwer met de paplepel ingegoten: alle vliegtuigongelukken worden volledig onderzocht om de luchtvaart veiliger te maken. Iedereen die wel eens een uitzending van Aircrash Investigation heeft gezien, weet dat. Waarom gebeurde dat dan niet met de eerste wolkenkrabbers in staal ooit, die volledig zijn ingestort.

En dat er iets daadwerkelijk niet klopt bleek wel bij het dossier van de instorting van het gebouw WTC 7; een stalen hoogbouw van 190 meter die aan het einde van de middag dezelfde dag – op 9/11 dus – in slechts 6,5 seconden (!) volledig instortte op zijn eigen grondoppervlak. [Hiermee bedoel ik de finale instorting van het gebouw; de tijd die de bovenste dakrand erover doet om tot rust te komen in het puin. De officiële Amerikaanse onderzoeksinstantie NIST (National Institute of Standards and Technology) geeft uiteindelijk toe dat het volledige gebouw (190 meter hoog, 100 meter breed en 50 meter diep) 2,25 seconden (van de 6,5 sec) in perfect vrije val instort, iets dat zonder precedent is en technisch niet is uit te leggen.] Inmiddels is Gebouw 7 dé smoking gun van de 9/11-waarheidsbeweging. Het feit dat dit gebouw ook is ingestort kwam nooit uitgebreid in de Nederlandse media en de relevantie daarvan ontdekte ik pas toen ik in 2006 het SG-programma voorbereidde.

En dan het problematische vliegtuig bij het Pentagon. Ook daarover zwegen alle media die intussen iedereen hadden doen geloven dat er een Boeing 757 van United Airlines in was gevlogen. Niemand had echter een vliegtuig gezien. En dan bedoel ik niet alleen dat er ter plaatse onduidelijkheid over bestond onder de getuigen; er waren totaal geen overtuigende filmbeelden van. Beelden van de tientallen camera’s op en rond het Pentagon zijn nooit gedeeld. Slechts zes frames van een bewakingscamera werden vrijgegeven toen ik bezig was met de voorbereiding van het SG-programma. Daarop was wel een enorme vuurbol te zien, gevolgd door rook, maar niets wat ook maar in de verste verte leek op een groot verkeersvliegtuig. De vluchtgegevens en de officiële uitleg maakten duidelijk dat, wat er ook het Pentagon was binnengevlogen, dat geen airliner kon zijn geweest. Daarbij staat de constructie van een normaal passagiersvliegtuig ook niet toe dat een amateurpiloot een Boeing 757 met net iets meer dan 850 km/u, op maaiveldhoogte, de begane grond van een gebouw binnen- vliegt. Dat is in één woord: volstrekt onmogelijk. Wat was hier gebeurd? Hier was duidelijk iets aan de hand.

Een oefening in logisch redeneren

Gesprekken met collega’s leverden niets op. Die wisten het niet, waren wel lichtelijk verbaasd maar gingen – grotendeels cognitief dissonant en daarnaast simpelweg heel druk bezig met hun werk – gewoon verder met hun leven. Ik daarentegen, zit zo niet in elkaar. Ik probeer graag dingen te begrijpen, uit te pluizen. En omdat wij in Delft iets doen aan vliegtuigbouwkunde, hoogbouw, staal, beton, constructies, gebouwen etc. zouden wij dat allemaal moeten kunnen begrijpen. Bovendien was het mijn taak om publiek relevant debat te organiseren op de campus. In het kader van het Studium Generale zou het daarom passen om daar eens met studenten naar te kijken. Een Zomeropdracht, zo stelde ik me voor, waarin studenten twee weken lang gegevens zouden verzamelen, nadenken, berekeningen doen, wetenschappers en politici interviewen etc. om te proberen te achterhalen wat er waar zou kunnen zijn van de kritiek op het officiële narratief van de Amerikaanse overheden. Er waren inmiddels enkele officiële rapporten beschikbaar en er was daarvan ook al het nodige online verschenen. Gecombineerd met logisch abstract technisch denkvermogen zouden wij in Delft de zin van de onzin moeten kunnen scheiden, dacht ik. Een oefening voor Delftse studenten in logisch nadenken, zogezegd. En zo geschiedde.

Ik moet erbij zeggen dat ik hier in eerste instantie erg optimistisch over was. Ik verwachtte dat we in no time zouden kunnen fileren wat er precies waar zou kunnen zijn van de technisch inhoudelijke kritiek. Ik had op dat moment het idee dat er in elk geval een aantal zaken niet aan klopte, anders had ik de opdracht niet bedacht. En ik dacht nog dat er in Delft een normale discussie en een open debat over zou kunnen worden gevoerd. Discussie en debat was bovendien mijn opdracht. Het bleek achteraf allemaal erg optimistisch.

Enfin, ik besprak het idee met mijn team en na hun goedkeuring informeerde ik de rector magnificus, op dat moment prof.dr.ir Jacob Fokkema. Hij vond het prachtig en complimenteerde me met het hele plan. Dat gebeurde overigens tijdens een etentje met een deel van de staf van de universiteit ter gelegenheid van de week van de Delftse gastschrijver. Daarna heb ik een advertentie opgesteld en geplaatst op de website van Studium Generale met de volgende tekst:

Fig. 8. De flyer van de Zomeropdracht.

Studium Generale biedt studenten techniek de ultieme ‘summer-job’. Welke waarheid schuilt er achter 9/11? Waren het eigenlijk wel terroristen die de hoofdrol speelden bij de aanslagen op het WTC en het Pentagon? Rond deze vraag vindt op internet momenteel een immense discussie plaats. Hoogtepunt is een prijs van 1.000.000 dollar die wordt uitgeloofd aan diegene die de houdbaarheid van de officiële uitleg van de 9/11-events door de Amerikaanse overheid aantoont! 7 Studium Generale zoekt acht studenten die gedurende twee weken onder begeleiding van enkele docenten deze uitdaging willen aangaan. Zij krijgen hiervoor een onkostenvergoeding van 300 Euro per week. In september 2006 organiseert Studium Generale een uitgebreid programma rond 9/11. Het is de bedoeling dat de bevindingen van dit onderzoek dan worden gepresenteerd.

7 Jimmy Walter, en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Walter.

Voor 300 Euro per week kregen zij de kans om te zien hoe nuchtere Delftenaren in staat zijn om grote maatschappelijke gebeurtenissen met een technische component daarbij te analyseren. Waarom 300 Euro? Wel, we vroegen studenten in de zomer niet minder dan twee weken van hun tijd daarin te investeren en waarbij zij uiteraard moesten concurreren met de voor hen zo noodzakelijke zomerbaantjes. Ook toen al was de studiebeurs niet genoeg om rond te komen. Bovendien werden er eisen gesteld aan deelname en moest er een rapport komen dat gepresenteerd moest worden.

Kortom het was een soort studentassistentschap waar in Delft in de regel voor betaald wordt.

Uiteindelijk kwamen er 14 studenten op af (we wilden er 8 maar niet iedereen kon in dezelfde weken) en die hebben we toen in twee groepen van 7 ingedeeld en onafhankelijk van elkaar laten werken. Uiteindelijk zijn na die twee weken de groepen bij elkaar gekomen en die hebben elkaars werk becommentarieerd. Daar kwam één eindrapport uit met gezamenlijke eindconclusies die op 12 september 2006 zijn gepresenteerd op het podium van Speakers, midden in het centrum van Delft, waar SG in die tijd vaak programmeerde. Tot zover in het kort de inleiding van dit verhaal, want er zou het nodige worden losgemaakt in het pittoreske, zomerse en meestal zo rustige met toeristen overladen Delft.

De Zomeropdracht van SG in het nieuws

Het concept van een onderzoeksopdracht uitgevoerd door een groep studenten had ik niet zelf bedacht. Mijn faculteit LR had op dat moment al enige tijd ervaring met de Ontwerpsynthese Oefening in het kader van de einde-Bachelor opdracht. Daar kregen 10 studenten 10 weken de tijd om een ontwerpopdracht uit te werken. Ik had in 2006 al een aantal keer zo’n groep begeleid. De bestaande faciliteiten daarvoor waren dus aanwezig en bovendien in de zomer beschikbaar. Ik vroeg onze decaan, Ben Droste (LR), of SG ze mocht gebruiken en dat was geen enkel probleem. Ben is nog door een groep geïnterviewd over zijn ideeën over waarom de Amerikaanse luchtmacht zo ineffectief was geweest in het onderscheppen van de ‘gekaapte toestellen’. Hij wist het niet. Hij geloofde niet in complotten zei hij, behalve in het complot van de moord op Kennedy, waarmee hij dus aangaf feitelijk toch in complotten te geloven. Overigens had Droste gelijk, aangezien er in deze tijd (2022/2023) meer informatie begint vrij te komen over de rol die de CIA had bij de moord op JFK.8Iets dat iedereen al lang wist maar niet openlijk mocht zeggen. Ook hier speelt meer dan we mogen weten. Maar dat terzijde. (Tip voor SG lezing?)

8 www.zerohedge.com/political/nixon-threatened-reveal-cias-involvement-kennedy-assassination- roger-stone-claims

De Zomeropdracht van Studium Generale werd in de komkommertijd van 2006 opgepikt door de Telegraaf. Een journalist kwam met een fotograaf naar Delft om twee studenten en mij te interviewen en te fotograferen bij de op dat moment in aanbouw zijnde noordvleugel van de faculteit Civiele techniek, de faculteit die overigens ‘toevallig’ ook de hoogleraren en constructeurs voor hoogbouw in staal huisvestte.

Toeval bestaat niet in het leven, synchroniciteit wel.

Er is dan nog altijd niets aan de hand. Dat veranderde echter plotsklaps toen er in de NRC van 1 augustus 2006 een stukje van Elsbeth Etty verscheen waarin zij zei:

‘... Intussen laat de TU Delft een groep studenten onderzoeken (in twee weken!) of de aanslagen van 11 september 2001 een samenzwering zijn geweest van de CIA of, dat kan natuurlijk ook, van de geheime dienst van Israël, iets waarvan de Arabische wereld allang overtuigd schijnt te zijn.’ ‘Het zijn immers altijd de joden die schuldig zijn aan het kwaad in de wereld en aan wie het kwaad vergolden zal worden, desnoods met de jammerlijke pseudowetenschappelijke stunt van de TU Delft als bijkomend argument.’

Het altijd zo brave Delft wordt hier geassocieerd met een van de grootste kwaden in de wereld en verweten een soort ‘antisemitisch’ onderzoek te doen. Zij kreeg daar een dag later in dezelfde NRC een reactie op van historicus Thomas von der Dunk, die daar tussen neus en lippen door nog iets subtiels aan toevoegt voor de Delftse technische gemeenschap:

‘Over de idiotie van de TU Delft zijn we het eens.

Dat is ook geen intellectuele instelling, maar een ontspoorde ingenieursfabriek.’ 9

9 www.delta.tudelft.nl/article/was-het-de-cia - origineel citaat uit de NRC: www.nrc.nl/nieuws/2006/08/02/israel-roept-problemen-over-zichzelf-af

Met andere woorden, waar bemoeien die ingenieurs zich mee... De pleuris breekt uit binnen de burelen van het College van Bestuur. Op dat moment is er in Delft echter voldoende steun voor mij. Zelfs mijn latere grootste opponent neemt het nog voor mij op in de universiteitskrant, Delta,10 dat mij op dat moment ook nog volledig steunde:

10 www.delta.tudelft.nl/article/nainilevun - Delta jaargang 38, nummer 23.

17 augustus 2006 | Aantal views in april 2017: 821 – nu is dat aantal niet meer te zien

Nain/ilevun – column dr. Dap Hartmann

Studenten zijn boos over de slechte beheersing van de Engelse taal door de docenten. Daarover wil ik het een andere keer hebben, want er is een actueel relletje. De TU Delft kwam de afgelopen tijd veel in het nieuws omdat informatie uit een persbericht uit zijn verband werd gerukt.

Het begon heel onschuldig. Studium Generale, u weet wel, die club die mooie lezingen organiseert waar u nooit naar toe gaat, terwijl u dat wel steeds van plan was, had het idee opgevat om een programma samen te stellen rondom 9/11. Over drie weken is dat alweer vijf jaar geleden. Vier lezingen, een debat en een presentatie van de zomeropdracht: ‘een analyse van case: 9/11’. Ik citeer uit het persbericht: “twee groepen van zeven studenten [hebben] ieder twee weken gewerkt aan het in kaart brengen van de officiële en alternatieve technische theorieën waarom de torens van het World Trade Center in New York die dag zijn ingestort.”

Paniek in de tent! Eerst hoogleraar literaire kritiek Elsbeth Etty in haar NRC- column. Na twee alinea’s over de wetenschappelijke conferentie die Iran in oktober organiseert over de holocaust, trekt ze de lijn vrolijk door naar de TU Delft.

Elsbeth heeft ergens een klok horen luiden en denkt dat de TU Delft studenten laat onderzoeken of de aanslagen van 11 september een samenzwering zijn geweest van de CIA. Haar conclusie is stuitend: “Het zijn immers altijd de joden die schuldig zijn aan het kwaad in de wereld en aan wie het kwaad vergolden zal worden, desnoods met de jammerlijke pseudowetenschappelijke stunt van de TU Delft als bijkomend argument.”

Holy Moly! De TU Delft wordt hier zomaar even beticht van antisemitisme.

Reeds de volgende dag schoot emeritus-hoogleraar Hermann von der Dunk, door het Historisch Nieuwsblad in 1995 uitgeroepen tot de machtigste historicus van Nederland, Elsbeth Etty te hulp. In een ingezonden brief in de NRC schreef deze eminente geleerde: “Over de idiotie van de TU Delft zijn we het eens. Dat is ook geen intellectuele instelling, maar een ontspoorde ingenieursfabriek.”

Hermann von der Dunk mag dan een gerespecteerd historicus zijn, maar kan hij het volgende probleem oplossen? Het smeltpunt van staal is 1535 graden Celsius. De temperatuur van brandende kerosine is 825 graden Celsius. De stalen constructie is dus niet gesmolten, en toch zijn de WTC-torens ingestort. Hoe kan dat, Hermann? Wij van de ontspoorde ingenieursfabriek weten het antwoord, en het is belangrijk dat wij die informatie delen met de rest van de mensheid die niet ontspoord is. Anders bestaat het risico dat mensen echt ontsporen, en gaan geloven dat die WTC-torens met door de CIA strategisch geplaatste explosieven zijn opgeblazen.

Gelukkig is er naast de domheid van Elsbeth Etty, en de onnozelheid van Hermann von der Dunk, de verfrissende blik van astrofysicus Vincent Icke: “Dit is geen ontspoorde ingenieursfabriek maar een Technische Universiteit die haar plaats aan het culturele en intellectuele firmament moeizaam heeft veroverd op de nazaten van Aristoteles, die de timmerman minachten maar wel in een stevig huis willen wonen.”

Dap Hartmann is astronoom.

Hij is docent bij de faculteit Techniek, Bestuur en Management.

Hartmann verwart in het artikel vader Hermann met zoon Thomas, die de werkelijke schrijver was – niet zijn eerste of laatste vergissing trouwens – maar de strekking was duidelijk. De TU schrok zich rot. En dat door een paar zinnetjes van technische leken in een wat toen nog doorging voor een ‘kwaliteitskrant’.

Ik zal u uitleggen wat er daarna precies gebeurde achter de stoïcijnse, in beton gegoten façade van de TU Delft. Dat is belangrijk voor dit verhaal en omdat u zich dan een beeld kunt vormen over wat er in het algemeen bij dergelijke zaken gebeurt.

Mediatraining

Nog onwetend – het was immers vakantie – van de discussie in de NRC kreeg ik een telefoontje van de rector terwijl ik op dat moment op de Moerdijkbrug reed richting Delft, ik weet het nog precies: “En waar ben jíj mee bezig…” gevolgd door een hele tirade waarin een aantal woorden voorbijkwamen die ik de rector nog nooit had horen bezigen. Ik vertelde onderweg te zijn en dat ik hem zou bellen zodra ik in Delft was. Toen ik hem, daar aangekomen, belde ging die tirade door alsof iemand alleen even de mute-knop had ingedrukt. Toen het moment aanbrak dat ik te horen kreeg “… en jíj hebt héél míjn vakantie verpest...” heb ik de hoorn maar op de haak gelegd…

Ik had weinig keuze. Er viel geen zinnig woord te wisselen met Fokkema en ik had geen trek me volledig en onsamenhangend te laten beschimpen zonder dat ik wist waar het over ging, want dat was me nog altijd niet duidelijk.

Wel realiseerde ik me onmiddellijk daarna dat ik een probleem had. Meteen heb ik de voorzitter van de Redactieraad gebeld, prof.dr. Joop Doorman zaliger, dezelfde die mij tijdens mijn sollicitatie had gevraagd: “En meneer Vermeeren, hoe zou u het vinden om voor het Studium Generale een rel te organiseren…?” Een typische Doorman-vraag, wiens voorzitterschap van de VPRO inderdaad nogal eens leidde tot een relletje met als doel de gemiddelde Nederlander eens flink wakker te schudden. Ik zei: “Joop, weet jij nog dat jij toen zei…?” “Jaaaa!” zei hij. Ik zei: “Nou we hebben een rel!”, waarop Joop zei: “Aaahhh, dan sta ik a priori achter je!”

Ik ben direct naar Waarder gereden waar hij woonde en heb de zaak uitgelegd. Nadat hij me had gezegd dat ik “…noooooit” bij de rector de hoorn op de haak had mogen gooien, belde hij Fokkema op terwijl ik naast hem zat. De woede aan de andere kant van de lijn was nog altijd goed hoorbaar, ook op 4 meter afstand, maar werd aanmerkelijk minder nadat Joop de nodige argumenten ter relativering had aangedragen. Fokkema had mateloos veel respect voor Doorman. Overigens wisten Joop en ik na het gesprek nog altijd niet wat de reden was van de rectoriale tirade, noch op dat moment van het bestaan van het venijnige artikel van Etty.

De volgende dag moest ik uiteraard op het matje komen. De rector, inmiddels tot bedaren gekomen en vergezeld van Hans Krul, de secretaris van de universiteit, gaf mij na mijn exposé hoe een en ander rond de Zomeropdracht tot stand was gekomen en hoe het er op dat moment voorstond, een dienstbevel.

Vrijwel niemand heeft daar ooit van gehoord op de universiteit maar ik heb er dus een gekregen: een dienstbevel. Het hield in dat ik, op straffe van op staande voet ontslag, bij alle uitingen naar buiten toe eerst met de afdeling Communicatie & Marketing van de TU Delft contact op moest nemen. Daar kon ik mee leven, ik had me, gezien zijn eerdere woede, ingesteld op erger. Ontslag op staande voet? Voorts werd afgesproken dat ik en alle 14 studenten op kosten van de TU Delft een mediatraining zouden krijgen om op ieder moment gewapend te zijn tegen mogelijke persparasieten die – na de poema op de Veluwe in 2005 – overduidelijk blij waren dat er in deze zomer toch weer iets spannends gebeurde.

In Appendix A staat de publiciteitsnotitie die heel duidelijk laat zien hoe er bij ‘grote calamiteiten’ achter de schermen (on)gecontroleerde gierende paniek uitbreekt bij de bestuurders van instituten voor wetenschappelijk onderwijs en onderzoek die hechten aan een persoonlijk ongeschonden blazoen.

De uitzending van Zembla

Terwijl dit allemaal speelde was ik al enkele weken in gesprek met twee journalisten van het VARA-programma Zembla. Zij waren bezig om een uitzending voor te bereiden voor hun eigen 5-jaar-na-dato-9/11-item, dat later uitgezonden is op 10 september 2006. Zij vonden het heel interessant om van ons techneuten te horen hoe het precies zat met die instortende torens en of er nou wel of niet een Boeing in het Pentagon was gevlogen. Zij hadden me al in een vroeg stadium van de Zomeropdracht gecontacteerd en waren al een aantal keren naar Delft gekomen voor interviews en opnames, zowel met mij als met studenten. Het contact met hen was goed en zij ging uiterst correct te werk. De TU legde vooralsnog geen beperkingen op voor wat betreft de contacten met Zembla, ondanks de reuring die was ontstaan en het dienstbevel dat ik had gekregen, waar ik de heren journalisten ook van op de hoogte stelde.

Tegen de tijd dat Zembla-uitzending over 9/11 naderde werd men in huis echter steeds zenuwachtiger. Waarschijnlijk omdat de dame en heer van de afdeling Communicatie & Marketing van het College van Bestuur opdracht had gekregen om het publicitaire proces te sturen, eisten zij ineens dat ze de opname van Zembla vooraf zouden mogen bekijken. Een uiterst ongebruikelijke procedure, zei Kees Schaap van Zembla, maar op mijn verzoek wilde hij – met toestemming van Zembla-directeur Kees Driehuis – daar toch gehoor aan geven. En dus reisden beide journalisten met de VHS- tape – jawel, we zitten nog in 2006 – ergens begin september af naar Delft.

En de lezer vermoedde het al, aan het einde van wat een prima aflevering van zo’n drie kwartier bleek te zijn geworden, besloten, om verder nooit opgehelderde redenen, de 2 TU-marketeers dat de uitzending niet door mocht gaan…

Toen de journalisten elkaar aan hadden gekeken en ook de verbijstering van mijn gezicht hadden afgelezen, werd door hen subtiel uitgelegd aan de betrokken dame en heer dat de TU Delft dan een probleem had, want dan zouden ze in de uitzending (die, dat maakten ze direct duidelijk, sowieso door zou gaan) ook nog melden dat de TU Delft had geëist dat de uitzending niet door zou gaan.

Ik ben dan weliswaar niet getraind in de marketing, maar zelfs een eenvoudig ingenieur als ik kon in een fractie van een seconde de enorme publicitaire ramp voor de TU overzien. Na een time-out te hebben aangevraagd heb ik met een collega van mij gebeld, op dat moment hoogleraar vliegtuigbouwkunde Michel van Tooren, die samen met mij ook in de aflevering zat. Die belde vervolgens Ben Droste, de decaan van de faculteit LR, die op zijn beurt ir. Hans van Luijk, de voorzitter van het College van Bestuur belde. Dat was uiteraard hetzelfde College waar ik via de rector aan het zijden draadje van een dienstbevel hing. Kort en goed, een kwartier later kon ik de heren journalisten, tot grote verbazing van de marketeers die vermoedelijk dachten dat ze mij en de situatie in hun zak hadden, melden dat de uitzending inderdaad toch door kon gaan.

Even tussendoor, hier zie je dus dat de voorzitter van het CvB meer te zeggen heeft dan de rector magnificus – de schitterende stuurman – en dus inderdaad de baas is van de hele universiteit. Hans van Luijk, zowel geliefd als verguisd op de TU Delft, kwam bij Shell vandaan, maar dat terzijde. Ik heb Hans daarna nog verschillende keren gesproken. Onder andere bij Fokker Papendrecht waar we beiden waren ter gelegenheid van de feestelijke eerste productiebatch van het materiaal GLARE. Ik vond Hans verder uiterst correct en ik had het idee dat hij me wel een beetje vreemd vond maar verder wel een echte ingenieur.

Het eindresultaat van Zembla was voor de TU in elk geval op alle mogelijke manieren bevredigend. Zembla prees de objectiviteit van de universiteit en kwam zelf uiteindelijk met een hele andere smoking gun dan de technische van de instortende WTC-torens. Dat ging meer over de uiterst verdachte insider trading – handelen met voorkennis in aandelen, putopties in dit geval, waar ‘gegokt’ (men wist het zeker) werd op een dalende beurs.11 Zembla komt wel met een uiterst spraakmakend item over de instorting WTC 7, waarbij demolition expert Danny Jowenko excelleert. Dat fragment zit sinds die tijd in alle 9/11-documentaires wereldwijd en is de moeite van het bekijken waard.12 De hele Zembla-uitzending is overigens nog steeds te bekijken op internet en bevat unieke beelden.13

11 www.foreignpolicyjournal.com/2010/11/18/evidence-for-informed-trading-on-the-attacks-of- september-11/ - Kevin Ryan 2010.

12 www.youtube.com/watch?v=877gr6xtQIc – Danny Jowenko on WTC 7 controlled demolition

13 www.uitzendinggemist.net/aflevering/73926/Zembla.html

Er valt over de zomeropdracht en alles rondom 9/11 nog veel meer te zeggen, maar dat heb ik uitgebreid vastgelegd in mijn boek 9/11 Complex [2020].14

14 coenvermeeren.nl/boek/9-11-complex/ - 9/11 Complex | Coen Vermeeren, 416 pagina’s

De presentaties

De studenten gaven op 12 september 2006 hun eindpresentatie van de Zomeropdracht 9/11 in Speakers in de binnenstad van Delft. De aankondiging luidde:

De 800-meter grens voor hoogbouw wordt binnenkort bereikt in Dubai. In Rotterdam staat Montevideo, met 150 meter slechts een imposante dwerg. Zitten we wel veilig in die gebouwen? Wie op 9/11 naar de televisie keek, weet dat er omstandigheden zijn waarin al die potentiële energie in kinetische kan worden omgezet. De 3000 slachtoffers die daarbij vielen waren ‘slechts’ 5 % van het mogelijke aantal slachtoffers en de bouwers van die torens kregen dan ook complimenten dat ‘ze nog zo lang zijn blijven staan’. Toch is er belangrijk nieuws. Een groot aantal journalisten en wetenschappers is er inmiddels van overtuigd dat de WTC torens door springladingen zijn verwoest. Dat zou de ontwerpers dus vrijpleiten. Helaas worden deze alternatieven samenzweringstheorieën genoemd en dat maakt het dan weer verdacht. Kost voor ingenieurs dus.

Aan de TU Delft hebben deze zomer daarom twee groepen van 7 studenten elk 2 weken onder begeleiding van enkele docenten gewerkt aan het onderzoeken van de bewijsvoering van de officiële en alternatieve theorieën waarom de torens van het World Trade Centre 1, 2 en 7 (!) in New York die dag zijn ingestort. Zij doen verslag van hun bevindingen.

Dat was nog een verhaal op zich, want de TU Delft had het idee dat er allerlei ongeregeldheden zouden gaan plaatsvinden en dus moest er beveiliging aanwezig zijn. Uiteraard was er niets aan de hand die avond, maar er stond wel een man of vier beveiliging in donkere pakken met oortjes in. Dat kan dus ook van de bucket list.

Saillant detail: De Amerikaan die 1.000.000 dollar had uitgeloofd aan degene die kon aantonen dat het 9/11-verhaal van de Amerikaanse overheid klopt, bleek zelf in de zaal te zitten. Hij ging na de presentatie met onze studenten in discussie.

Strategisch plan Studium Generale

Alles bij elkaar een heel verhaal en dat allemaal in dezelfde tijd waarin ik voor het CvB een presentatie moest voorbereiden met een strategisch plan voor SG. Uiteraard zat daar een ambitieus voorstel bij waarvoor een hoger budget voor het bureau Studium Generale nodig was voor meer programma, meer programmamakers en ondersteuning om onze schone taak, de academische vorming van onze studenten, goed te kunnen uitvoeren. Oeps…

De kans leek klein dat ik daar, na alles wat er gebeurd was, de handen van het CvB voor op elkaar zou krijgen. Het verrassende resultaat was echter dat het bureau een ton Euro’s meer kreeg, boven op het jaarlijkse budget van 3 ton. Een stijging met 33%, dus dat was een meer dan eclatant succes te noemen. Ik vergeet nooit het moment waarop dat gebeurde. Nerveus of ik mijn 40 sheets wel binnen drie minuten kon presenteren – hij geloofde het totaal niet ondanks dat ik meerdere keren had gezegd dat ik dat makkelijk kon – hoorde rector Fokkema van voorzitter van Luijk die naast hem zat en na mijn presentatie de tafel rondkeek, vragende “Een ton? Een ton? Een ton!” En dat was dat: een ton extra. Een beloning voor mijn goede optreden? Ik heb het hem maar niet gevraagd. Soms moet je van een overwinning in stilte genieten.

Fig. 9. Rector Magnificus Jacob Fokkema. Bron: Delta, TU Delft

Richting zijn afscheid een jaar of drie later heeft rector Fokkema (2002-2010) mij nog een keer persoonlijk gezegd: “We waren het niet altijd met elkaar eens, maar we hebben het beide altijd gedaan voor de [Delftse] studenten!” Dat was duidelijk zijn manier om de affaire Zomeropdracht 9/11 af te sluiten en hij had het wat mij betreft niet beter kunnen formuleren: het gaat naast het opleiden van goede ingenieurs ook om het opleiden van kritische en breed geïnformeerde academici, die weten wat er in de wereld gebeurt en snappen dat technologie, een belangrijk en (hopelijk) positief aspect van onze mondiale samenleving, steeds vaker terecht komt in de handen van de verkeerde mensen die het als een wapen (negatief) gebruiken tegen de bevolking en tegen de planeet. Ik heb overigens altijd prettig samengewerkt met Fokkema die altijd bereid was om iets voor Studium Generale te doen. En wat je ook kunt vinden van de rectores van de universiteit Delft die ik heb meegemaakt, ze maakten, voor zover ik dat kon zien uiteraard, meer dan 60-urige werkweken.

Voor mij was de belangrijkste les dat er zich achter de coulissen hele ander zaken kunnen afspelen dan op het toneel. Met bepaalde zaken mogen wij – ingenieurs en academici – ons kennelijk niet bezighouden. Begrijpen hoe gebouwen kunnen instorten bijvoorbeeld. Nou ja, dat mag wel natuurlijk, maar niet als die gebouwen instortten in New York op 11 september 2001. Als Studium Generalist zou ik bij mijn werk nog veel meer zaken tegenkomen die niet besproken mogen worden. Daarbij ging het dus niet meer om feiten – iets waar bèta’s en ingenieurs uitgerekend mee moeten werken – het zou gaan om de context, de politiek, de politieke correctheid, het officiële narratief, de hiërarchie, het gezag, de belangen… Het zou mijn wereldbeeld voor altijd veranderen. Ik was mijn wetenschappelijke naïviteit in de nazomer van 2006 binnen een maand kwijt.

De tijd daarna verloopt rustig voor SG in Delft.

5. cartoon van Mohammed - 2008

Het gaat goed met het bureau. Na het vertrek van een jonge programmamaker die na twee jaar iets anders wilde gaan doen, is er plaats voor een nieuw teamlid. Floris van den Berg is filosoof (en skepticus, kwam ik achter) en solliciteerde op de vacature ‘Programmamaker SG Delft’. Van den Berg was op dat moment net ontslagen bij SG Utrecht door het nieuwe hoofd aldaar. Ik had hem al meerdere keren ontmoet bij de landelijke bijeenkomsten van de SBSG – de Samenwerkende Bureaus Studium Generale – als programmamaker van SG Utrecht en ik had verder een neutrale tot goede indruk van hem. Zijn kwalificaties waren prima voor SG Delft, juist omdat hij géén achtergrond in de techniek had en tijdens het sollicitatiegesprek zei ik hem dat ik geen onderzoek zou instellen naar de reden van zijn vertrek in Utrecht om hem in Delft met een schone lei te kunnen laten beginnen. Niet slim, achteraf, maar ja… deze ingenieur had nog altijd vertrouwen in de mensheid.

In zijn proeftijd presteerde Floris het om de nodige rellen te veroorzaken en dat begon met een grote: de ‘Deense Cartoon’.15 Had ik zojuist nog een pleidooi gehouden voor het organiseren van een relletje bij SG, bij de rellen die ontstonden naar aanleiding van de Deense Cartoons van Jyllands-Posten (2005-2006) zijn in de wereld mensen omgekomen en dat maakt het per definitie geen geschikte ‘rel’ voor SG Delft.

15 en.wikipedia.org/wiki/Jyllands-Posten_Muhammad_cartoons_controversy

De Deense Cartoon in Delft, 2008

Floris v.d. Berg programmeerde dus een serie van drie lezingen in 2008 over ‘De historische Mohammed’, te geven door arabist Hans Jansen. Een prima serie vanwege de op dat moment lopende discussie over islam in Nederland. Op eigen initiatief plaatste v.d. Berg bij de aankondiging op de website van SG echter een van die beruchte ‘Deense Cartoons’, namelijk die van de profeet met een tulband als bom.

Twee mensen van een Delftse faculteit met een islamitische achtergrond stoorden zich aan het gebruik van deze cartoon op de website van SG en kwamen naar het bureau om daarover inhoudelijk met iemand in gesprek te gaan. Zij troffen daar echter alleen de twee dames van het secretariaat aan, die dat daarna aan de programmamakers meldden, waarbij om de een of andere reden het verhaal de wereld in kwam dat de twee mannen ‘agressief’ zouden zijn geweest. Dat was niet zo, bleek bij nader onderzoek maar het kwaad was toen al geschied.

Toen ik ervan op de hoogte werd gesteld besloot ik, iedereen gehoord te hebben, de cartoon op de website van SG te laten vervangen door een ander beeld dat meer recht deed aan de lezingenserie. Die ging immers niet over cartoons, noch over de rellen, noch over vrijheid van meningsuiting, noch over wat dan ook, het was een lezing over een historische figuur en dus zochten we er een historisch beeld bij.

Zowel redactieraadslid Dap Hartmann als programmamaker Floris van den Berg waren het totaal oneens met het feit dat ik de cartoon van de website had laten halen en vonden dat ik had toegegeven aan druk van andersdenkenden en daarmee een vorm van censuur had betracht. Er werden mails gestuurd naar de Redactieraad SG:

Van: Floris van den Berg, gestuurd: maandag 21 januari 2008.

Aan: de volledige Redactieraad en het hele bureau Studium Generale Onderwerp: Protest tegen Deense Cartoon op website

Beste mensen,

De situatie ligt iets anders dan tot nu toe is gecommuniceerd. Het is inderdaad zo dat twee medewerkers (AIO’s) van de TUD bij het secretariaat langs zijn geweest om zich te beklagen over de plaatsing van de afbeelding van Mohammed op de website van Studium Generale. De twee heren eisten dat de afbeelding zou worden verwijderd. En ze lieten zich daarbij ook ontvallen dat wij hier toch geen ‘Deense toestanden wilden’. Dat laatste is een dreigement. Toch zijn de heren op hun wenken bediend en is de afbeelding gelijk verwijderd.

Momenteel zijn we bezig met de poster van het programma waar de lezingen over Mohammed ook worden aangekondigd en een afbeelding dus op zijn plaats is. Ik stel voor de afbeelding gewoon te plaatsen. Ik stel voor de cartoon terug te plaatsen op de website.

De vraag is welke versie. Dap pleit voor de originele versie, met bom. Ik heb eerder gekozen voor de versie zonder bom (die we zelf hebben weggeretoucheerd), omdat de lezingen gaan over de historische Mohammed en bommen in de 6e eeuw

m.i. nog niet gemeengoed waren. Dap meent echter dat het niet ‘kosher’ is om een kunstwerk (cartoon) zomaar aan te passen. OK: dus dan plaatsen we de originele cartoon, zowel op de website als op de poster.

Persoonlijk voel ik niet zo veel om een podium te verstrekken aan twee boze mannen die zich onwelgevoeglijk bij SG aandienen.

Daarnaast wil ik hierover een bondig stuk schrijven voor Delta waarin wij bericht doen van wat is voorgevallen als wel onze keuze toelichten.

Vriendelijk gegroet, Floris

Dap Hartmann was vaste columnist bij Delta. Hij had dus een kort lijntje naar de redactie van het universiteitsblad (dat altijd op zoek is naar reuring op de campus) waardoor er op donderdag (donderdag was de vaste wekelijkse uitgiftedag van de fysieke universiteitskrant) 24 januari 2008 de eerste gelegenheid is om met een artikel te komen. Dat artikel luidde:

Studium Generale verwijdert cartoon Mohammed | (Delta: Connie van Uffelen)16

16 https://www.delta.tudelft.nl/article/studium-generale-verwijdert-cartoon-mohammed

Studium Generale heeft op verzoek van buitenlandse aio’s een afbeelding van Mohammed verwijderd van zijn website. Het betrof de geruchtmakende cartoon uit Denemarken waarin Mohammed wordt afgebeeld met een bom als tulband.

De afbeelding stond bij een aankondiging van een serie van drie lezingen van arabist Hans Jansen over ‘de historische Mohammed’. Volgens hoofd Studium Generale Coen Vermeeren was dit uit ‘een soort onnozelheid’ gedaan. “Een jonge programmamaker die nog maar kort bij ons werkt, had gegoogeld op ‘Mohammed’ en dan kom je deze cartoon veel tegen. “In de drie lezingen probeert Jansen een historische constructie te maken van het leven van Mohammed, en ‘Wahrheit’ van ‘Dichtung’ te scheiden.” “Mohammed is natuurlijk omstreden”, zegt Vermeeren. “We zitten nu met zijn allen op de film van Wilders te wachten en je wil daar als Studium Generale op een zinvolle wijze aan bijdragen door te laten horen wat voor man Mohammed was.” Voor zover Vermeeren weet, is er niet gedreigd met geweld. “Je weet dat het gevoelig ligt en we hebben de spreker niet gevraagd om welke illustratie dan ook. Ik hou van de vrijheid van meningsuiting en van een vrij academisch debat, maar je gaat de spreker op deze wijze opzadelen met bezoekers die komen voor een cartoondebat. Je krijgt dan een discussie die afleidt.” De cartoon heeft volgens Vermeeren een dag of drie op de website gestaan en is met goedkeuring van de redactieraad verwijderd. “De afbeelding was niet functioneel, had geen relatie met de lezing. Als de afbeelding wel functioneel was geweest, hadden we ons daarop voorbereid.” Vermeeren ziet er wel een aanleiding in voor een vervolgdebat. “Dat zou als thema kunnen krijgen: wat beweegt mensen uit andere culturen hier te studeren en toch een beperkte visie te hebben over de cultuur van het land waar ze te gast zijn.” Of de cartoon dan wel wordt geplaatst? “Dat durf ik niet te zeggen. Je moet daar heel zorgvuldig mee zijn. We leven niet alleen op de wereld.”

Gevraagd om commentaar had ik, om de lont uit het kruitvat te trekken, naar Delta inderdaad gezegd dat een jonge programmamaker de afbeelding had uitgekozen. Dat was immers ook zo. Ik kon mij echter niet herinneren dat ik het woord ‘onnozel’ had gebruikt maar het was wel de strekking van hetgeen ik Delta had gezegd. Overigens, als ik het woord onnozel gebruik is dat in de betekenis van ‘naïef’, ‘onschuldig’ en ‘niet vooropgezet’. Ik ging er toen nog vanuit dat v.d. Berg inderdaad niet met opzet deze off-topic discussie had getriggerd. Noem mij dus maar naïef, want achteraf werd duidelijk dat er van onnozelheid van de kant van v.d. Berg in elk geval geen enkele sprake is geweest. Het woord ging intussen wel een heel eigen leven leiden zoals we zullen zien.

Op 24 januari is er toevallig ook een Redactieraadvergadering SG waar de cartoonkwestie aan de orde komt. Nagenoeg de hele raad steunt mij in mijn beslissing om de zaak te de-escaleren. Hartmann en v.d. Berg (die dus nog altijd in zijn proeftijd zit) vinden echter academische vrijheid belangrijker en dus dat de cartoon niet verwijderd had mogen worden. Ze willen het er niet bij laten zitten.

Dat laatste blijkt op 30 januari 2008 als er ineens diverse artikelen in de media verschijnen, o.a. Volkskrant, NRC, AD, Trouw17 en internetsites als nu.nl, met de kop: “TU Delft haalt cartoon Mohammed van de website”. Alle artikelen herhalen de frase ‘uit een soort onnozelheid’ van het artikel in Delta om de verontwaardiging te maximaliseren. Ik besluit te overleggen met het College van Bestuur en tref telefonisch de CvB-leden Paul Rullmann en rector Jacob Fokkema samen aan in hun dienstauto. Ik doe uit de doeken hoe ik de situatie zie en krijg instemming van beide heren over mijn besluit. Daarna mail ik de Redactieraad om mijn standpunt nog eens te verduidelijken:

17 www.trouw.nl/nieuws/tu-delft-haalt-cartoon-mohammed-van-website~b837163b/

Van: Vermeeren, Coen, Verzonden: woensdag 30 januari 2008 Aan: De voltallige Redactieraad SG

CC: Het bureau Studium Generale Onderwerp: RE: debat over cartoon SG

Geachte Redactieraad,

De feiten even op een rijtje:

een plaatje van Mohammed, bekend geworden als een van de Deense cartoons, wordt na fotoshopping, door een SG-medewerker op de website van SG geplaatst bij de aankondiging van een lezingenserie.

de betreffende 3 lezingen over de historische Mohammed zijn informatief bedoeld, om kennis bij studenten e.a. over de stichter van Islam te vergroten

twee mensen van het moslimgeloof vragen ten kantore van SG of het plaatje van Mohammed van de site gehaald kan worden

de directeur van SG heeft besloten om dat te doen omdat het plaatje

geen relatie heeft met de lezing

de spreker er niet om gevraagd heeft

het plaatje aanleiding is geweest voor wereldwijde rellen, hetgeen dit plaatje identificeert als provocatie

het zwaartepunt van de lezing dan, alle beschikbare kennis indachtig, richting ‘vrijheid van meningsuiting’ gaat of naar ‘recht op beledigen’ of iets van die strekking, hetgeen niet is beoogd, noch met de spreker is overeengekomen.

Voorts,

de enige die de twee aio’s heeft gesproken is onze secretaresse

anderen ervaren - zonder de heren te kennen, of gesproken te hebben - dit als

bewezen intimidatie, of bewezen bedreiging

anderen, de feiten niet volledig kennende, publiceren daarover in Delta

het artikel in Delta is aanleiding voor vragen van andere media.

Dit zijn de feiten.

In het licht van de discussie met u, Redactieraad, is afgesproken dat ik met de heren zal praten om:

uit te vinden wat zij werkelijk gezegd en bedoeld hebben;

te kijken of we in reactie op hun verzoek kunnen komen tot dialoog op onze campus - met hen en niet over hen.

Ik ervaar het verwijderen van de cartoon niet als iets wat ik onder druk gedaan heb. Als ik zelf gezien had dat die cartoon er stond, en ik had nagedacht over de implicaties, zou ik hem ook verwijderd hebben. Op andere momenten kan ik mij voorstellen dat het wel zinvol is om een dergelijke cartoon te publiceren, zelfs indien hij door sommigen als beledigend wordt ervaren. Als er dan druk wordt uitgeoefend, zal ik de eerste zijn die de vrijheid van meningsuiting verdedigt.

Ik houd u op de hoogte.

Met vriendelijke groet, Coen Vermeeren

Kamervragen

Over escalatie gesproken. Op 31 januari 2008 worden er Kamervragen gesteld door Martin Bosma van de PVV.18 Minister Plasterk van Onderwijs moet antwoord geven. Op 7 februari 2008 maakt Delta hier melding van in het universiteitsblad:19

18 www.pvv.nl/in-de-media/11-in-de-kamer/kamervragen/839-tu-delft-bang-voor-islamitische-opinie- kamervragen.html

19 www.delta.tudelft.nl/article/kamervragen-over-verwijderde-cartoon

Kamervragen over verwijderde cartoon

De Partij voor de Vrijheid heeft Kamervragen gesteld over het verwijderen van een Mohammed-cartoon van de website van Studium Generale. Coen Vermeeren (SG) vindt het ‘shockerend’ dat die partij dat alleen op basis van krantenberichten doet.

Studium Generale verwijderde enkele weken geleden op verzoek van buitenlandse aio’s een afbeelding van Mohammed van zijn website. Het betrof de geruchtmakende cartoon uit Denemarken waarop Mohammed wordt afgebeeld met een bom als tulband. Die tekening leidde twee jaar geleden tot felle protesten in islamitische landen.

De Partij voor de Vrijheid ziet het verwijderen van de afbeelding als ‘weer een bewijs dat onder druk van de islam de vrijheid van meningsuiting onder druk staat’. Zij vraagt onderwijsminister Plasterk of hij die mening deelt.

Ook vraagt de partij wat de minister vindt van het argument van Coen Vermeeren dat de afbeelding ‘uit een soort onnozelheid’ was geplaatst bij de aankondiging van een serie van drie lezingen van arabist Hans Jansen over ‘de historische Mohammed’.

De tekening was volgens Vermeeren niet functioneel en had geen relatie met de lezingen. “Als de afbeelding wel functioneel was geweest, hadden we ons daarop voorbereid”, stelde Vermeeren twee weken geleden in Delta. De partij van Geert Wilders ziet daarin ‘angst voor de islamitische opinie’ en vraagt wat Plasterk daarvan vindt.

Verder wil de partij weten wat Plasterk van plan is te doen ‘om de druk van de islamitische wereld op de vrijheid van meningsuiting weg te nemen’.

“Fantastisch”, noemt Vermeeren deze vragen cynisch. “Als zij vragen stellen en mij vooraf hadden gebeld om informatie: oké. Maar ik ben geshockeerd dat parlementariërs op basis van krantenberichten vragen stellen zonder zelf een onderzoek in te stellen.” Vermeeren zegt dat deze discussie wat hem betreft ‘eigenlijk nergens over gaat’.

De gewraakte afbeelding van de profeet Mohammed heeft ongeveer drie dagen op de website gestaan. Daarbij was de bom in de tulband geretoucheerd. Argument om deze afbeelding toch van de website af te halen, was onder meer dat spreker Hans Jansen zou worden opgezadeld met bezoekers die komen voor een cartoondebat.

Dap Hartmann had intussen ook zo zijn eigen Redactieraadvragen:

Van: Dap Hartmann, Verzonden: 6 februari 2008 Aan: Coen Vermeeren en De volledige Redactieraad CC: Het bureau Studium Generale

Onderwerp Wat is het oorverdovend stil...

Beste Coen en redactieraadleden van SG,

Na alle commotie en heel wat e-mailverkeer, is het nu al een paar dagen oorverdovend stil. Dat wil zeggen, binnen de TU Delft en de redactieraad, niet in de media. Ik wil graag een drietal punten aan de orde stellen:

Uit het Algemeen Dagblad van 31 januari moet ik vernemen dat Hans Jansen inmiddels een illustratie heeft geleverd voor de aankondiging van zijn lezing:

Ik citeer: “Hans Jansen, de arabist die de lezingen verzorgt, heeft inmiddels een nieuw plaatje voor op de site gestuurd. Vermeeren: “Het is een beeld van de overleden Mohammed, met mensen om zijn sterfbed heen. We moeten intern even goed bespreken of we dat wèl op de site kunnen zetten. Binnen de islam mag de profeet in principe niet worden afgebeeld.”

Dat artikel verscheen bijna een week geleden, maar ik zie nog steeds geen nieuwe illustratie op de website [van Studium Generale].

Wat bedoelt Coen met ‘intern even goed bespreken’, en met wie gebeurt dat? Overigens werd in de afgelopen redactieraadvergadering stellig verklaard dat, indien Hans Jansen zelf had voorgesteld om de Deense cartoon als illustratie bij zijn lezing te gebruiken, die illustratie zonder discussie op de site zou zijn geplaatst. Dat impliceert mijns inziens, dat de nieuwe illustratie nu ook zonder discussie geplaatst wordt. Dus vanwaar ineens ‘intern even goed bespreken’? En waarom staat die illustratie, een week na dato, nog niet op de site? Overigens stoor ik me aan de toevoeging “Binnen de islam mag de profeet in principe niet worden afgebeeld”. Dit is volstrekt irrelevant voor Studium Generale, een organisatie die niet onder de islam ressorteert.

In de afgelopen redactieraadvergadering zei Coen dat hij tot tweemaal toe verkeerd geciteerd was in Delta. Het betrof de volgende frasen:

“Volgens hoofd Studium Generale Coen Vermeeren was dit uit ‘een soort onnozelheid’ gedaan. “Een jonge programmamaker die nog maar kort bij ons werkt, had gegoogeld op ‘Mohammed’ en dan kom je deze cartoon veel tegen.” en “De cartoon heeft volgens Vermeeren een dag of drie op de website gestaan en is met goedkeuring van de redactieraad verwijderd.”

Om niet meer aandacht op de zaak te vestigen, leek het Coen geen goed idee dit te laten rectificeren. Inmiddels blijkt dat toch een vergissing te zijn, omdat de term ‘onnozel’ telkens weer opduikt, zoals in het bovengenoemde stuk in het Algemeen Dagblad.

Waarom is ook hier niet, voorafgaand aan publicatie, om inzage gevraagd teneinde met eigen ogen vast te kunnen stellen dat er goed geciteerd is? Na de ervaring met Delta zou je toch bij het AD voorzichtiger te werk moeten gaan? Edoch, ook daar staat wederom: “De cartoon was ‘uit onnozelheid’ terechtgekomen op de website van het Studium Generale bij informatie over een serie lezingen over de historische Mohammed.”

Ook in de derde van de vier vragen die de PVV aan minister Plasterk over deze kwestie wil stellen, duikt het vermaledijde woord ‘onnozel’ weer op:

“Wat vindt u van de verdediging van de TU Delft om de plaatsing van de afbeelding van Mohammed ‘een soort onnozelheid’ te noemen?”

In de afgelopen redactieraadvergadering zei Coen dat hij in gesprek zou gaan met de twee promovendi. Heeft dat gesprek inmiddels plaatsgevonden? Zo ja, wie waren er bij dat gesprek aanwezig, en wat is de uitkomst van dat gesprek?

Hartelijke groet, Dap

Naar aanleiding van deze mail en het stuk in Delta ga ik intern in overleg met de voorzitter van de Redactieraad, op dat moment prof.dr.ir. Pieter Kruit die Joop Doorman intussen was opgevolgd. Hij stuurt op 12 februari een mail aan Hartmann en mij:

Van: Pieter Kruit, Verzonden: dinsdag 12 februari 2008 Aan: Dap Hartmann

CC: Vermeeren, C.A.J.R.

Onderwerp: RE: Wat is het oorverdovend stil...

Beste Dap,

Ik waardeer je grote inzet voor Studium Generale en de intensiteit waarmee je alles in je leven benadert. Maar wat ben je nu aan het doen? Wat is jouw model van de relatie tussen redactieraad en directeur SG? Het komt op mij over alsof je jezelf in een rol ziet als een lid van de oppositie die vragen stelt aan de regering.

Laat ik je herinneren aan “Taken en bevoegdheden van de Redactieraad Studium Generale”

I. De Redactieraad is over het inhoudelijk beleid en de programmering van Studium Generale verantwoording verschuldigd aan het College van Bestuur van de TU Delft. Dit impliceert dat de Raad:

het inhoudelijke beleid van Studium Generale vaststelt en toetst aan de doelstellingen;

kennis neemt van en adviezen geeft over het door het bureau SG voorgestelde halfjaarlijkse programma en dit toetst aan het inhoudelijke beleid;

eens per jaar door middel van een jaarverslag de programmering evalueert;

De Redactieraad is tevens belast met de bevordering van Studium Generale in het algemeen en vertegenwoordigt desgevraagd Studium Generale naar buiten toe.

Dat de redactieraad zich uitspreekt over de cartoonkwestie kan met enige goede wil gezien worden als bevordering van Studium Generale in het algemeen (door de directeur te adviseren) of als voorbereidende discussie over de vraag of de redactieraad in deze kwestie wellicht vertegenwoordigend naar buiten moet treden, maar veel verder komen we niet. Op onze vergadering van 24 januari heeft de raad in meerderheid aan de directeur geadviseerd om zijn ingeslagen weg in deze kwestie te continueren. Dat was het wat mij betreft, ook als jij het er niet mee eens was.

Kortom, ik vind jouw vragen aan Coen, en de aandrang om die te beantwoorden, niet passen bij je rol als lid van de redactieraad.

Nogmaals, in alle andere Studium Generale zaken tot nu toe heb ik je inbreng bijzonder op prijs gesteld, ga daarmee alsjeblieft door.

Met vriendelijke groet, Pieter