Voortvluchtig

Paul Thuis

Voortvluchtig

Paul Thuis

1e druk februari 2023

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Leijp Vormgeving

Auteursfoto: Mariet Thuis-Roesink

ISBN 978-94-6464-078-6

ISBN 978-94-6464-079-3

NUR 332

©2023 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Alle in dit verhaal voorkomende personen en situaties zijn ontleend aan de fantasie van de schrijver. Elke gelijkenis met bestaande personen berust op toeval.

“Geld is een verhaal in ons hoofd. Het meeste geld in de wereld is elektronische data. We geloven erin en daarom werkt het”.

Yuval Noah Harari

1

Twee zwarte Mercedessen scheuren met tweehonderdtwintig kilometer per uur over de A2 naar het zuiden. Het is vroeg in de ochtend, donker, kil en koud. De stalen kabels van de Martinus Nijhoffbrug vormen dreigende driehoeken in de regen. De eerste auto wordt ineens gelanceerd vanuit een kuil in het asfalt, lijkt door de storm gedreven even te vliegen, valt dan met een smak op de rijbaan. Door aquaplaning raken de banden in een slip en de carrosserie ramt de vangrail, halverwege de brug.

Boven de piepende remmen van de tweede auto uit, die net op tijd op de vluchtstrook tot stilstand komt, klinkt een abrupte explosie. De gecrashte auto vliegt in brand, vlammen likken dreigend over de weglekkende benzine. Drie gemaskerde mannen tuimelen, omringd door zwarte rook, uit de auto. Een tweede ontploffing drukt hen plat tegen de grond en een felle steekvlam verschroeit de voorbak. Een groep kerels uit de tweede auto snelt toe en ondersteunt de gewonde mannen die naar de achterste Mercedes strompelen.

Een kleine Fiat nadert in de slagregens, onder bliksemschichten die als een stroboscoop de brug verlichten. In de verte klinken sirenes.

Een van de gemaskerde mannen trekt twee koffers uit de achterbak van de brandende Mercedes, sleurt ze naar de vangrail en dumpt ze in de rivier.

Een oorverdovende knal is hoorbaar, een vuurzee spat uiteen.

De bestuurder van de kleine auto slaat een moment een hand voor zijn ogen en claxonneert onopzettelijk. Automatische wapens ratelen en kogels slaan door zijn voorruit. De auto zwenkt op de brug naar rechts, slaat over de kop, knalt tegen de vangrail, kantelt er overheen en duikt naar beneden in de richting van het water van de Waal. De autodeur van de bestuurder scheurt los en vliegt door de lucht.

Een stoet politieauto’s met blauwe zwaailichten en loeiende sirenes verschijnt vanuit het noorden. De gemaskerde mannen rennen terug naar het begin van de brug en beginnen te schieten. De politieauto’s stoppen abrupt op een ruime afstand van de brug en de uitstappende agenten verschansen zich achter de opengegooide deuren. De gemaskerde mannen knielen naast elkaar, gooien kraaienpoten voor zich uit en vuren opnieuw, waarna verschillende voorruiten van de politieauto’s uit elkaar spatten.

De gemaskerde mannen kruipen langzaam achterwaarts naar de Mercedes, terwijl ze blijven doorschieten. De agenten lijken met hun pistolen geen weerwoord te hebben. De agenten trekken zich langzaam terug en na enige tijd rijden ze de politieauto’s stapvoets achteruit, verder weg van de brug.

De kerels laten hun zware wapens leeglopen, draaien zich om en stappen snel in. De volgepropte Mercedes scheurt richting België.

De politieauto’s jakkeren de brug op. Het geluid van ontploffende autobanden overstemt de sirenes en de twee voorste politievoertuigen raken in een slip. De volgende politieauto’s racen in een rechte lijn naar voren en knallen boven op de voorste twee. De zwaailichten van het autokerkhof verlichten de brugboog en het geluid van een tweetonige sirene is zelfs vele kilometers verderop nog lang hoorbaar.

2

Het koude water zuigt me voort. Ik probeer me met slaande armbewegingen naar het wateroppervlak te werken, maar blijf onder water rondbuitelen in de sterke stroming. Ik voel hoe de kracht uit mijn lichaam verdwijnt en door hevige pijnscheuten in mijn schouder kan ik me niet concentreren. Bloedrode slierten dwarrelen in het water. Mijn benen voelen week en zwak. Een koude golf stroomt langs mijn schouder omhoog naar mijn hals. Ik voel me duizelig. Ik schreeuw in paniek tegen een muur van troebel water en slik een guts water naar binnen. Mijn maag verkrampt ijzig, mijn longen branden.

Water geeft, water neemt. Koud water neemt teveel.

Ik moet in leven blijven. Dat moet. Voor Eva. Ik moet naar boven. Lucht, zuurstof. Een beeld van haar slanke lijfje met de blonde krullen, de duim in de mond en het knuffelkonijn onder de lakens flitst voorbij. Mijn lichaam draait door een abrupte draaikolk naar de oppervlakte. Ik hap naar lucht en word teruggezogen in het modderwater.

Wat heb je gedaan? Hoe heb je dit laten gebeuren?

Ik span mijn armspieren aan en sla wild om me heen. Eruit! Naar boven! Ik proef een zure smaak op mijn tong en koude huidtintelingen verstijven mijn armen.

Een drijvend object botst tegen mijn schouder, waardoor ik een nieuwe reeks pijnscheuten onder mijn huid voel. Gelaten, eeuwige vrede en rust. Dit is het!

Mijn voorhoofd stoot tegen een voorwerp, hard als steen. Een waas trekt langs mijn ogen.

Mijn dochtertje, een tenger meisje met een fijn gezichtje. Eva!

Donker.

3

Een wenkbrauw voelt als gescheurd, mijn tong glijdt langs mijn opgezwollen onderlip. Langzaam doe ik mijn ogen open, mijn slapen bonken en mijn hoofd lijkt uit elkaar te barsten. Ik vraag me af of dit clusterhoofdpijn heet. Ik ruik schoonmaakmiddel. Door de scherpe chloorlucht trek ik mijn hoofd terug en ik sluit mijn ogen.

Normaal geeft reinigingsvloeistof een frisse geur af, dat is hier duidelijk niet aan de hand. Je zou kunnen denken dat hier viezigheden weggespoeld worden, het stinkt naar een mengsel van urine en braaksel. Een tl-buis knippert boven me en links op een scherm springt een geel streepje op en neer. Regelmatig is een piep te horen. Mijn tenen zijn waterkoud, een koude rilling loopt over mijn rug naar mijn nek. Mijn benen liggen bewegingloos voor me, als verdoofd door anesthesie, de huid van mijn schouder trekt. Mijn vingers zijn onzichtbaar, wit verband zit er omheen.

Wat is er aan de hand?

Weer die toon. Het piepend geluid loopt synchroon met mijn eigen hartkloppingen.

Ik constateer dat ik hier alleen lig. In een flits herken ik de uitrusting van een ziekenhuiskamer: in mijn arm zit een naald, afgedekt met verband en pleisters. Naast me hangt een plastic zakje waar vloeistof uit druppelt en aan de andere kant staat een monitor. Een slangetje zit in mijn neusgat. Ik denk dat een bleke schim boven me hangt en de slang er uittrekt. Ik voel me abrupt duizelig.

Waar ben je, Eva?

Geen beeld, alles wordt zwart.

4

Professor Robert Vos loopt aan de zijkant van de collegezaal de trap af naar beneden naar het schakelpaneel en zet de beamer aan. Deze zaal op Nyenrode heeft de vorm van een amfitheater. Hij waant zich een moment in het Colosseum van het oude Rome, waar hij de laatste vakantie met zijn vrouw doorbracht. Ze genoten van een pizza en een glas rode wijn op een terras tegenover het Pantheon. Een gitarist zat op een stoeltje naast een geluidsbox op het plein en speelde Wish you were here van Pink Floyd. Zij luisterden stil en aandachtig naar de gitaarsolo, terwijl drommen toeristen erlangs trokken, foto’s maakten en luidruchtig met elkaar spraken.

Het gevoel van dat moment overvalt hem. Dit amfitheater associeert hij altijd met zijn overleden vrouw. Hij voelt zich vaak alleen. Soms, te veel alleen. Niet eenzaam, maar alleen. Met zijn zestig jaar is hij ook niet meer de jongste. Zijn zoon komt nauwelijks op bezoek en belt zelden. Hij zegt dat hij druk is met zijn werk en privé. Dat begrijpt Robert wel. Hij wil er ook niets van zeggen.

Zijn zoon is gescheiden. Zijn vrouw heeft een nieuwe vriend ontmoet, maar zijn zoon is nog steeds alleen. De ene week is zijn kleindochter bij zijn zoon en de andere week bij haar. Zijn zoon is nog steeds kapot van de scheiding. Hij en zijn zoon, twee mannen alleen op aarde. Ze hebben allebei hun eigen zorgen en verdriet, zijn niet in staat om steun bij elkaar te vinden. Niet prettig, maar begrijpelijk. Wanneer was de laatste keer dat hij zijn zoon aan de lijn had? Hij moet hem vanavond eens bellen.

Zijn vrouw onderhield altijd de contacten met vrienden en familie, ze stuurde de verjaardagskaarten en belde hun zoon bijna iedere dag. Zij wist altijd alles wat er bij hem speelde. Zelf is hij daar nooit zo sterk in geweest. Hij probeert zich staande te houden. Het is geen vervanging voor zijn vrouw, maar de colleges blijven voor hem wel een goede afleiding. Die jonge leergierige derdejaars hier op Nyenrode komen met vragen waar hij iedere keer weer door verrast wordt.

Hij ziet zijn zoon als student voor zich: leergierig, discussiëren over alles, uitvoerig vertellen over wat hij geleerd heeft. Soms was het een felle strijd met hem, zijn vader, zijn leermeester. Persoonlijke zaken en relatieonderwerpen besprak zijn zoon nooit met hem, maar met zijn vrouw. Hij was meer van de financiële aangelegenheden en praktische zaken. Hij voelt dat hij de band met zijn zoon wil aanhalen. Moet aanhalen. Zijn zoon is zijn enige familielid. En hij mist zijn kleine Eva enorm. Een schat van een kleinkind. Ze wil altijd bij hem op schoot zitten en ze blijft dan maar kletsen over haar jonge levenservaringen. Robert wil meer gaan genieten van zijn kleindochter en zijn zoon, neemt hij zich voor. Hij heeft hun band laten versloffen.

De eerste studenten lopen naar binnen en als hij ziet dat ze bovenaan achterin langs de rand van de collegezaal plaatsnemen, zwaait hij uitnodigend met een hand. ‘Willen jullie meer naar voren komen? Er is hier plaats genoeg.’

Robert herinnert het zich van zijn eigen studententijd, dat hij zich onopvallend in de zaal verschool. Tot het moment dat een docent een moeilijke vraag stelde, dan stak hij zijn vinger op. Sommige medestudenten noemden hem toen al professor. Misschien kwam dat ook wel door zijn bril met van die dikke, ronde glazen. Borrelglazen, noemde hij ze zelf. Nou goed, dat is dan goed gekomen, hij is professor geworden en draagt al een hele tijd contactlenzen. En de vrijheid van het beroep en de reikwijdte van het vakgebied spreken hem nog steeds aan. Van talig alfa tot wiskundig bèta, alle elementen zitten er in zijn vakgebied: bedrijfseconomische filosofie. Boekhouden, een reeks formules over financiën, op het snijvlak van filosofie en bedrijfskunde. En niet te vergeten, logica en moraal, want daar schort het de laatste tijd nogal aan in de financiële sector. Hij ergert zich daar kapot aan, de zeden zijn ver te zoeken en van logica, bedoeld als correct en wenselijk handelen in de maatschappij, is totaal geen sprake meer. Van de logica van het Griekse woord logos is al helemaal geen sprake meer. Als oud-gymnasiast denkt hij bij een woord in een flits altijd wat het ook alweer in het Grieks of Latijn betekent. Dat is zo’n tic die hij heeft meegekregen.

De collegezaal begint vol te stromen. Hij hangt zijn colbert over de stoel en bladert door de presentatie op zijn laptop. Als zijn horloge de aanvangstijd van het college aangeeft, laat hij zijn blik door de zaal glijden, telt de koppen – hij schat honderd studenten – en besluit te beginnen.

‘Goedemiddag. Kan iemand de deur sluiten?’

Hij klikt naar de eerste sheet en in grote letters staan zijn eigen naam met de woorden ‘Bedrijfseconomische filosofie’ op het scherm.

‘Vandaag starten we met Aristoteles, 384 voor Christus geboren. We gaan het hebben over zijn eerste boek Politica over staathuishoudkunde en staatseconomie. De oorsprong van de staat en de slavernij. En handel met een huishouden. Vorige keer ben ik ingegaan op de zes typen van regeringsvormen die Aristoteles heeft onderkend na het bestuderen van honderdvijftig steden in het oude Griekenland. Vandaag gaan we het hebben over de betekenis van geld in de maatschappij en onze oude Arie heeft daar zinvolle zaken over geschreven. Laten we beginnen. Zijn jullie er klaar voor?’

De eerste sheet met de tekst ‘Ruilmiddel en Geld’ verschijnt achter hem op het scherm.

Een piepje van zijn smartphone klinkt, maar hij kan op dit moment niet opnemen. Hij hoopt dat het zijn zoon is.

5

Ik schrik wakker van een luide piep. Een witte lichtflits verblindt me een moment. Mijn lippen plakken aan elkaar. Een zweetdruppel glijdt langs mijn voorhoofd omlaag. Rode sliertjes kruipen voor mijn ogen, mijn hoofd bonkt en steekt. Ik ruik weer die geur van ontsmettingsmiddel, nu vermengd met een geur van medicijnen. Door een pijn in mijn rechter slaap vallen mijn oogleden dicht. Ik voel een samentrekkende beweging in mijn maagstreek en zak een moment in beklemmend donker. Vocht gutst uit mijn mond op mijn borst. De grote natte plek ruikt zuur en voelt warm.

Met de linker handpalm probeer ik mijn lippen af te vegen, alleen, mijn hand gaat niet omhoog. Metaalachtig gekletter overstemt het ritmisch gepiep. Ik open mijn ogen, richt mijn hoofd langzaam op en constateer dat mijn onderarm met een handboei aan een stang van het bed vastzit.

Waar ben ik? Waarom lig ik hier vast?

Een vrouw in een wit verpleeguniform schuift de gordijnen open, knipt het licht aan en tikt op mijn schouder. ‘Goedemorgen meneer, ik zet het ontbijt hier neer.’ Ze plaatst een dienblad met een ontbijtbord met twee boterhammen, een kommetje en een beker op een verrijdbare kar.

Mijn vingers voelen iets hards onder het dekbed en ik trek een pen en een notitieblokje naar boven.

De vrouw leunt op een stang van het bed naar mij toe. ‘Dat heb ik u gisteren gegeven, daar kunt u op schrijven. Weet u nog?’

Ik kan het me niet herinneren.

Ze slaat haar armen over elkaar. ‘U bent uw geheugen kwijt.’

Geheugen kwijt? Ik mijn geheugen kwijt? Mijn geheugen werkt prima en ik weet verrekte goed wat hier aan de hand is.

‘Waar ben ik?’ vraag ik haar voor de zekerheid.

Ze tilt mijn hoofd iets omhoog, schudt mijn kussen op en reageert niet.

Ik voel dat mijn mond beweegt, alleen er komt geen geluid uit. Daarom tik ik met de pen op het notitieblok, zodat ze naar mij kijkt en stel weer de vraag. Opnieuw geeft ze geen reactie. Ik hoor mezelf ook niet praten.

Nogmaals tik ik hard met de pen op het blokje om haar aandacht te trekken. Daarna wijs ik naar mijn keel en schrijf: ‘Waar ben ik? Mijn stem?’

De vrouw draait zich naar me toe en vouwt haar armen over elkaar. ‘O, u heeft een vraag. Heel goed, u gaat al vooruit. Dit is het ziekenhuis in Den Bosch.’

‘Het ziekenhuis in Den Bosch? Hoe kom ik hier dan terecht? Welke dag is het?’ Ik schrijf deze tekst op het notitieblok en draai dat naar haar toe.

‘Dinsdag.’ Ze blijft bij mijn bed staan.

Ik schrijf de dag van de week op.

‘Wanneer ben ik hier binnengebracht?’ Weer laat ik de tekst aan haar zien.

‘Vorige week zaterdag.’

Ik schrijf en tel: ‘zaterdag, zondag, maandag, dinsdag. Vier dagen,’, schrijf ik op.

‘Dat klopt, meneer.’

Ik lig hier al vier dagen. Dat is niet best.

Een vrouw met de handen in de zakken van een witte doktersjas en een stethoscoop om haar nek stapt de kamer binnen. Ze komt naast mijn bed staan. ‘Hoe gaat het met u?’

Ze schudt me de hand en bestudeert me als een medisch object. ‘U heeft in coma gelegen, u bent zaterdagnacht binnengebracht. Uw vingers zijn gebroken.’ Ze wijst haar linkerschouder aan. ‘En u heeft schotwonden in de schouder. Twee kogels hebben we eruit gehaald. U had een nare wond op het voorhoofd en een snee bij uw keel. U bent vermoedelijk hard met uw hoofd ergens tegenaan gebotst. U heeft een hersenkneuzing.’

Ik heb geen idee waar ze het over heeft. De naam op haar naamplaatje schrijf ik op het notitieblok, met daarachter: ‘coma, vingers gebroken, wond voorhoofd, snee keel.’ Vlak boven mijn ogen bemerk ik een sliert verbandgaas. Van het verband om mijn hoofd word ik me ineens bewust. Ik herinner me dat ik mijn hoofd tegen een hard voorwerp heb gestoten. Dit moet daarvan gekomen zijn.

De vrouw met de witte verplegingskleding verlaat de kamer.

‘Ziekenhuis?’ laat ik de andere dame op het blokje zien.

De arts grist een houten klembord dat aan het voeteneind hangt. Ze schrijft wat dingen op en kijkt op. ‘Ja? O ja, u ligt in het ziekenhuis. U bent vlakbij de brug van Waardenburg gevonden, onder bij de brug, aan de kade van de rivier.’

Wanneer ze het woord brug voor de tweede keer uitspreekt, schiet er een schok door me heen. Als in een film flitst het geluid van een claxon voorbij, een autovoorruit die in slow motion in duizend scherven uiteenspat, een pijn in mijn schouder en een gestalte die achteruit deinst. Een silhouet zweeft in een donkere ruimte.

‘Waar gaat dit over? Wat is er precies gebeurd?’ schrijf ik op en draai de tekst naar de dokter toe.

De arts trekt het verband dat strak om mijn hoofd omzwachteld zit wat losser en loert eronder. ‘De wond ziet er goed uit.’

Ik tik met de pen op het notitieblok en kras onder de woorden.

De arts schrikt op en leest de vraag. ‘Dat weten we niet. Een boer en boerin wandelden langs de kade en hebben u gevonden. Ze komen volgens mij vandaag langs. U mag van geluk spreken dat u nog leeft, u was er niet zo best aan toe. Voelt u zich al wat beter?’

Ik schrijf: ‘hoofdpijn’.

‘Daar kan ik wel wat aan doen.’

Met mijn wijsvinger tik ik op mijn voorhoofd en ik schrijf op het notitieblok: ‘Komt dit weer goed?’

De arts gaat op de rand van mijn bed zitten en staart me aan. ‘Het komt zeker goed, meneer. We hebben scans bij u gemaakt en het lijkt mee te vallen. U zult een maand of twee, drie last ondervinden.’

Weer schrijf ik. ‘Last ondervinden? Welke last?’

‘Vermoedelijk is het tempo van informatieverwerking lager, u kunt zich niet zo lang concentreren en u heeft een tijdje geheugenverlies. Het komt goed, maakt u zich geen zorgen.’ De arts schuift van mijn bed. ‘Ik heb een volgende afspraak. De eerste tijd vooral rustig aan doen.’

Twee mannen in leren jacks vullen de deuropening en stappen mijn kamer binnen.

De arts draait zich naar mij toe. ‘Dit zijn heren van de politie. Zij zijn al eerder geweest, maar u was niet wakker. Ze willen u een aantal vragen stellen. Ik zal zorgen dat u medicijnen tegen de hoofdpijn krijgt.’ Zij schudt mij de hand en praat bij de deur met een verpleegster.

De twee politieagenten lopen naar me toe. Een graait een stoel bij het raam vandaan en laat zich er omgedraaid op zakken, de ander blijft naast mijn bed staan. De eerste agent kijkt om zich heen en toont een plastic pasje, dat slecht te lezen is. ‘Ik ben rechercheur Rechtman en dit is mijn collega Hoekstra.’

Als ik Hoekstra aankijk, krijg ik een nare smaak in de mond. Ik ben nooit in aanraking met de politie geweest. Mijn tong lijkt vast te plakken aan mijn gehemelte. Een golf van warmte stroomt door mijn lichaam en een felle witte lichtflits schiet voor mijn ogen. Ik heb een intense wens om te drinken.

Rechtman staart de arts aan. Zij lijkt zich teveel te voelen en verdwijnt de gang in.

De rechercheur heeft kaasblond sluik haar en blauwe ogen, zijn collega Hoekstra heeft een lichtgetinte huid, opgeschoren haar boven de oren en zwarte krullen op zijn kruin, en een veel te grote snor. Ik noteer de namen van de politie op mijn blokje en dat Rechtman een moedervlek naast zijn neus heeft. Een moedervlek met een rode pit en bruine rand. Voor hem is het te hopen dat het geen melanoom is. De naam Rechtman komt me bekend voor, maar ik heb geen idee waarvan.

Rechtman loopt op me af, neemt het notitieblokje uit mijn hand en duwt met de andere hand op de bedrand, waardoor de matras inzakt.

Een pijnscheut trekt door mijn hoofd.

De rechercheur spreidt zijn benen en vouwt zijn armen over elkaar. Hij straalt zelfvertrouwen uit en lijkt zich op te blazen. Die machohouding gaat hem vroeg of laat een keer opbreken, dat kan niet anders.

‘Zoals de dokter al zei, willen wij je wat vragen stellen. Dit gaat niet lang duren, jij hebt rust nodig, hebben we net gehoord.’ Rechtman leest en bladert door het notitieblokje heen. ‘Zo zo, een moedervlek.’ Hij grinnikt. ‘Zo ben ik geboren, erfelijk, DNA, dat soort dingen. Niets aan te doen.’ Daarna lacht hij een moment luidruchtig.

Waarom noemt Rechtman mij de hele tijd ‘jij’? Hebben ze geen fatsoensnormen bij de politie? Hij kent mij helemaal niet.

Een vreemd gevoel bekruipt me. Een rilling trekt van mijn nek naar mijn kruin en ik krijg een vieze smaak in mijn mond. Een smaak van ontlasting.

‘Jij hebt je rust nodig, dat zei de dokter net tegen ons, dat begrijpen we.’ Rechtman houdt zijn hand op als een stopteken. ‘Alleen, wij moeten ons werk doen, dus dit maken we kort, begrijp je?’ Rechtman staart op het notitieblokje en trekt met een wijsvinger een pluk sluik haar achter een oor. Een grijns verschijnt op zijn gezicht en hij wijst met zijn wijsvinger in de lucht. Rechtman werpt het notitieblokje en de pen op bed en stoot een lachgeluid uit. Het is meer gorgelen dan lachen.

Hoekstra knikt, ter ondersteuning van het belang van de woorden van Rechtman. Wie hier de baas is, is mij duidelijk.

Ik grijp het notitieblokje op het dekbed, ik voel dat ik eraan gehecht raak. Ik kijk erop en zie het woord ‘dinsdag’ staan. Dinsdag? Wat is er dinsdag?

‘Nu ter zake!’ Rechtman gaat op de rand van het bed zitten. ‘Je vraagt je af waarom je hier vastligt met een handboei. Dat zal ik je vertellen. Wij doen onderzoek naar het ongeval.’

Ongeval? Over welk ongeval heeft hij het? Ik wil ‘ongeval’ opschrijven, maar ik voel dat deze actie nu niet past. Ik kan me niets herinneren van een ongeval.

Rechtman staat op, stapt naar de deur, gluurt door de gang en sluit deze. Zijn collega richt zich op en gaat achterover tegen de deur leunen.

‘Het is niet de bedoeling dat je als Lazarus opstaat en wandelt, begrijp je. Daarom hebben wij je aan de ketting gelegd, zo te zeggen.’ Rechtman hangt over me heen. ‘Dit moeten we onder vier ogen bespreken.’ Hij blaast met kracht adem uit, waardoor er een fluittoon tussen zijn tanden klinkt en hij kijkt mij intens aan. ‘Bewustzijn kwijtgeraakt? Wat moeten we daarvan vinden?’

Ik heb werkelijk geen idee wat Rechtman bedoelt. Die dokter zei toch dat ik in coma had gelegen? Zou ze dat niet tegen de politie verteld hebben?

Midden in de kamer staat Rechtman stil en staart naar linksboven, hij trekt een mondhoek omhoog en tikt met zijn wijsvinger tegen zijn onderlip. ‘Wat is er gebeurd? Eens even kijken.’ Daarna spreekt hij de woorden afzonderlijk uit. ‘Wat – is – er – gebeurd?’ Hij slentert met grote passen door de kamer en spreekt langzaam en zorgvuldig, alsof ieder woord kostbaar is. ‘Waar is de buit gebleven? Waar reden ze naartoe? Ze reden in zuidwaartse richting. Ze kunnen naar België zijn gereden. Frankrijk of Spanje kan ook.’

Wat bedoelt hij met buit?

‘Bij zo’n zaak zijn altijd drie zaken van belang. Ten eerste.’ Rechtman steekt zijn duim in de lucht. ‘Plaats van delict. Dat lijkt me helder. Jij bent onder de brug gevonden. Ten tweede.’ Zijn wijsvinger naast zijn duim gaat omhoog. ‘Achtergrond en motivatie van de dader. Die zijn mij niet duidelijk. Misschien kun jij mij daarbij helpen?’ Rechtman wacht een moment.

Ik voel me onzeker. Motivatie, achtergrond, waar wil hij naartoe?

Rechtman steekt nu alleen zijn middelvinger omhoog. ‘En het derde belangrijke punt is het bewijs. Bewijs dat jij hierbij betrokken bent. Het eerste punt lijkt me zonneklaar, de andere twee geven nog geen aanwijzingen. Of jij hierbij betrokken bent, dat is de hamvraag.’ Rechtman loopt naar me toe met zijn middelvinger vooruit alsof hij mij een lul vindt. ‘Stille wateren, diepe gronden, zeggen ze wel eens.’ Daarna laat hij een lange stilte vallen. ‘Je zou ermee te maken kunnen hebben. Sterker…’ Hij laat zijn hand zakken en stopt met praten. ‘Maar waarom? Dat is de vraag.’ Hij humt een keer.

Mijn ogen worden steeds zwaarder en ik kan Rechtman niet meer volgen. Wat wil die vent van mij?

De rechercheur kijkt me lang aan, draait zich dan om naar zijn collega: ‘Kom, we zijn klaar. We gaan. Meneer hier moet rusten. Vanavond komen we terug. Dan heeft hij alle tijd gehad om erover na te denken en dan willen we antwoorden.’

Zijn collega Hoekstra knikt en trekt de deur open.

In de deuropening draait Rechtman zich om. ‘Als je ermee te maken hebt, dan zullen wij het bewijs vinden.’ Daarna zijn de politieagenten verdwenen.

Ik heb nergens mee te maken.

De nare smaak in mijn mond trekt weg.

6

Ik ben kapot van het gesprek met de politie, ik heb de hele ochtend geslapen. Die Rechtman voelt niet goed. Of is het zijn collega? Hoe heet hij ook alweer? Die Rechtman formuleert conclusies, stelt geen vragen en gedraagt zich te stellig. Dat voelt vreemd. Hij sprak voortdurend over je en jij. Niet bepaald een wetsdienaar, een fatsoensrakker. Tegen de verdachte nog wel. Althans, als ik als verdachte wordt gezien. Alleen, waarvan ben ik dan verdacht? Ik staar naar de aantekeningen op het notitieblok en zie de woorden auto-ongeluk, brug, buit en verdachte. Onrustig draait alles voor mijn ogen en ik kan geen enkel verband ontdekken, terwijl ik de woorden op me laat inwerken. Ik probeer na te denken, maar kan me alleen flarden van het gesprek met de agenten herinneren.

Verward vraag ik me af: Wat is er met me aan de hand? Waar is mijn auto? Waar is mijn smartphone?

Ineens schrik ik op, ik weet niet waar het apparaat is gebleven. Ik ben verslaafd aan mijn telefoon. Een addict. Ik draai me naar mijn nachtkastje op wieltjes en rommel wat in de lade op zoek naar mijn smartphone, maar ik vind niks.

Waar is dat ding?

Ik deins terug als een oude vrouw op de deur van mijn ziekenhuiskamer klopt en binnenstapt. Zij draagt een rok met plooien, een schoudertas om de arm en opgestoken grijs haar. Een oudere man sloft achter haar aan. Hij heeft een platte grijze pet in de hand, een kale kruin met een haarrand als een monnik, ongeschoren kin en wandelstok. Een typisch plaatje van een opa en oma. Maar van wie? Niet van mij. Ik heb mijn opa en oma nooit gekend, zij waren al overleden toen ik werd geboren.

Wie zijn deze mensen?

Als zij haar hand uitsteekt, schud ik haar automatisch de hand. Zij blijft daarna naast mijn bed staan met de armen over elkaar. ‘Wij zijn meneer en mevrouw Peters, wij hebben u gevonden onder bij de brug.’

De oude man laat een fruitmand zien. ‘Ik hoop dat het beter gaat met u. We hebben iets voor u meegebracht.’

Snel trek ik het dekbed over mijn arm met de boei.

Meneer Peters leunt op zijn stok, een meter achter zijn vrouw. Hij kauwt, waarschijnlijk uit verveling, en knikt voortdurend. Het is een tik, of een spierziekte of hij heeft sterk de behoefte om iedere opmerking van zijn vrouw te bevestigen met een hoofdknik.

De oude vrouw frunnikt aan haar rok en strijkt de plooien glad. ‘U was er slecht aan toe, hoor, overal bloed. We schrokken enorm, we zagen u bij de waterkant liggen. Of niet, Jo?’ Ze kijkt haar man aan en vraagt naar zijn bevestiging. ‘Hier ligt u beter, hier hebben ze er verstand van en u wordt goed verzorgd. Bij ons thuis is dat lastig en we zijn geen artsen.’

Als ik wil reageren, ontsnapt er alleen lucht uit mijn keel. Ik schrik ervan.

Komt mijn stem terug?

Mevrouw Peters buigt voorover. ‘Wat zegt u?’ Ze draait zich naar haar man. ‘Jo, kom er eens bij staan. Wat zegt hij? Kun jij het verstaan?’

De oude man maakt een wegwerpgebaar.

Op het notitieblokje schrijf ik: ‘Jullie bedankt. Mijn stem werkt niet goed.’ Ik wijs naar mijn keel.

Mevrouw Peters pakt uit haar tas een bril en zet die op het puntje van haar neus. ‘Oh, u bent uw stem kwijt. Graag gedaan, het was geen moeite, dat zou iedereen doen. U ligt hier mooi hoor. O ja…’ Ze knipt haar tas open en trekt er een stuk krant er uit. ‘Dit moet u echt lezen. Dat maakt zaken duidelijk, over het auto-ongeluk.’

Auto-ongeluk? Daar hadden die politieagenten het eerder ook al over.

Mijn maag verkrampt en een onbestemd gevoel maakt me angstig. Hetzelfde gevoel krijg je als je van een steile waterglijbaan naar beneden glijdt en je ingewanden naar je keel lijken op te schuiven. Mijn voeten en benen koelen af. Ik kan moeilijk ademhalen en voel bloed uit mijn gezicht trekken.

Mevrouw Peters legt een hand op mijn arm en ze kijkt bezorgd. ‘Gaat het wel, meneer? Jo, ga eens gauw een verpleegster halen?’

Ik word duizelig en voel pijnscheuten in mijn hoofd.

Meneer Peters zet de fruitmand op een tafeltje naast mijn bed en sloft de gang in.

Mevrouw Peters kijkt naar mij en staart daarna hoopvol naar de deur, terwijl ze mijn hand stevig vasthoudt. ‘Ze komen zo, hoor.’

Een arts komt binnenrennen, knoopt mijn pyjamajas open en luistert met een stethoscoop op mijn borst. Een bloeddrukband wordt opgepompt. Daarna schijnt de arts met een soort pen in mijn ogen. Het licht verblindt me. Ik vind het niet prettig dat de arts zo wild aan me trekt, maar ik heb geen kracht om haar af te wijzen of tegen te houden. Daarom laat ik het over me heenkomen. Laat het maar gebeuren, de arts zal wel weten wat goed voor me is. Een toestand van apathie, passiviteit en lijden.

‘Niets ernstigs aan de hand, een kleine terugslag, een beetje misselijk, vermoed ik.’ De arts kijkt mevrouw Peters aan. ‘We houden hem goed in de gaten.’

Mevrouw Peters legt haar hand half op haar borstbeen en half tegen haar keel. De andere hand plaatst ze op haar buik. ‘Gelukkig maar.’

Ik voel me al wat beter, de draaiduizeligheid zakt weg.

De dokter zegt wat tegen meneer Peters en verlaat de kamer.

De oude mensen Peters gaan op een stoel naast mijn bed zitten en de oude vrouw vertelt precies waar en hoe ze mij hebben gevonden. Ik dreef als een stuk hout op het water, spoelde aan en gleed weer van de kade af. Met zijn tweeën hebben ze me uit de rivier getrokken, wat een hele klus was. Ze zijn niet de jongste meer. Ik moet het niet als een belediging opvatten, maar echt licht ben ik ook niet. Ze hebben onmiddellijk de ambulance gebeld. Ze dachten eerst dat het niet goed met me zou aflopen, daarom reden ze er met hun eigen auto achteraan. De verpleging van de Eerste Hulp heeft me grondig onderzocht en vond dat ik voor verder onderzoek in het ziekenhuis moest blijven. Het zag er echt niet goed uit. Iedere dag zijn ze wezen kijken en ze waren bezorgd dat ik niet uit mijn coma zou ontwaken. Nu is dat gelukkig wel het geval.

Die mensen hebben zich echt zorgen om mij gemaakt.

Meneer Peters kijkt op zijn horloge en tikt zijn vrouw aan. ‘Zullen we gaan?’

Mevrouw Peters staat moeizaam op en vlak voordat ze afscheid neemt, overhandigt ze mij een briefje met hun adres erop gekrabbeld.

Ik schrijf op het notitieblok en onderstreep het woord: ‘Bedankt!’

‘Houd je taai’, zegt meneer Peters, terwijl hij zijn vrouw een hand geeft en haar naar de deur trekt. ‘Oh ja, en uw twee koffers staan bij ons thuis. Die komt u maar een keer ophalen, als u beter bent.’

Twee koffers? Ik herinner me niets van koffers.

Als ze de gang in lopen en buiten beeld zijn, vouw ik het stukje papier open. Het is een krantenartikel met de titel: ‘Wildwesttaferelen na roofoverval’. Naast de kolom staat een foto van een file op de snelweg naast een uitgebrande auto. Ik lees de tekst.

“Op de A2 heeft de politie een bende criminelen achtervolgd die vannacht een bedrijf heeft overvallen. De gealarmeerde politie werd daar beschoten met automatische wapens en explosieven. Volgens betrokkenen had de overval veel weg van een scene uit de film HEAT uit 1995.”

De film Heat? Dat is toch met Robert de Niro als meesterdief, die met zijn team een overval pleegt en er vandoor gaat? En wie was zijn opponent ook alweer? Ik herinner me de tekst uit die film. “Do not allow anything into your life that you cannot walk out on in thirty seconds flat if you spot the heat around the corner.”

Dat is geen gezegde, dat is een levensopvatting.

Ik lees verder.

“De overvallers vluchtten na de overval met een onbekende buit. ‘Maar dit is een hoge categorie criminelen. Die laten zich niet zo snel aanhouden.’ zei een politiewoordvoerder. De overvallers reden met snelheden van 240 kilometer per uur over de snelweg. Op de A2 bij Waardenburg crashte een van de twee vluchtauto’s en vloog in brand. De overvallers bedreigden vervolgens de politie en een bestuurder met hun automatische wapens en konden ontsnappen met de overgebleven auto.”

Bedreigden de overvallers een bestuurder? Ik vraag me af of ik dat ben geweest. Hebben ze mijn auto gestolen? Ik kan me niets herinneren. Wat ik wel weer weet is dat Al Pacino de detective van de Los Angeles politie speelde in de film.

Ik realiseer me plots dat mijn geheugen stukje bij beetje terugkeert. Een verpleegkundige vertelde mij het volgende verhaal terwijl ik in de ambulance naar het ziekenhuis lag.

Een ambulancebroeder vroeg naar mijn naam, knielde naast me neer en tilde mijn hoofd iets op. ‘Weet u hoe u heet, meneer?’ vroeg ik. Waarom ik dat zei, weet ik niet.

De verpleegkundige vertelde dat ik daarna aan de ambulancebroeder vroeg: ‘Weet u waarom u hier op aarde bent?’ Hij haalde zijn schouders op en ik zei: ‘Een ei hoort erbij!’

Hij moest er hard om lachen. Ik kan nu mijn gegniffel ook niet onderdrukken.

Ik staar naar buiten en zie een weiland met loofbomen. Ik glimlach en lees dan verder.

“De andere auto reed met hoge snelheid verder richting het zuiden. Voor zover bekend zijn er geen gewonden. ‘Dat mag een wonder heten, gezien het aantal keren dat op de politie is geschoten,’ zei een politiewoordvoerder.”

Ze hebben mij zeker over het hoofd gezien. Geen gewonden? Ik dacht van wel.

“Door de achtervolging en de crash was de A2 bij het knooppunt Deil afgesloten. Door de afsluiting stonden er in Noord-Brabant veel files.”

Ik leg het krantenartikel op mijn bed.

Ik ben ergens bij betrokken.

Ik sluit mijn ogen en een beeld van een meisjeslijfje met blonde krullen flitst voorbij, de duim in haar mond en het knuffelkonijn onder de lakens.

Waar is mijn dochter?

Ik schrik me kapot, probeer rechtop te zitten en kan geen adem meer halen. Mijn ogen dreunen in mijn oogkassen.

Waar is Eva? En waar is mijn smartphone?

7

Professor Robert Vos klikt de volgende sheet met de muis aan, stapt naar voren en stopt vlak voor de eerste banken van de collegezaal. Tweehonderd studentenogen staren afwisselend naar hem en naar de woorden die op het witte bord verschijnen: ‘Ruilmiddel en geldwaarde’. Hier en daar typt iemand mee op zijn tablet of schrijft wat op papier.

Hij kijkt de zaal in. ‘We hebben nog vijf minuten en het laatste deel wil ik graag afronden. Hebben jullie er nog zin in?’

Een paar studenten bovenin schuiven onrustig heen en weer en kijken op hun horloge.

‘Jullie zitten midden in de lunchdip, ik begrijp het. Ik ga tempo maken. Volgens Aristoteles kan een huishouden op drie manieren handel drijven. De eerste variant is... goederen voor goederen. Een appel voor een peer, een paar schoenen voor een jas. Rechttoe rechtaan. Simpel, dat hoeft geen verdere toelichting. De waarde van een appel en een peer zijn duidelijk. Ruilhandel dus. De tweede vorm is…’ Hij wacht bewust langer dan nodig lijkt. ‘…is goederen voor geld. Een zilver muntstuk voor een pond appels. En hoe weet je dat deze handel rechtvaardig is?’

Hij springt van de tafel af, loopt naar voren en haalt als een goochelaar een handvol Euro muntstukken achter zijn oorschelp vandaan. ‘Wat is de waarde hiervan?’ vraagt hij aan een jongen op de eerste rij.

‘Geen idee.’

‘Iemand anders een idee?’

Een student bovenin de zaal steekt zijn hand op. ‘De waarde van de munt is veel lager dan twee Euro.’

‘Exact, de waarde van deze hand munten is bijna niets waard. De intrinsieke waarde van de munt was vroeger belangrijk. De hoeveelheid goud of zilver, het gewicht metaal bepaalde de waarde. Je kon de muntjes wegen en je wist exact wat het waard was. In veel steden in Nederland had je tot ver in de middeleeuwen een waag op de brink, het centrale stadsplein. Daar werden munten gewogen. In de loop van de tijd hebben ze een stempel erop gezet om zich de moeite van het wegen te besparen en de waarde te markeren.’

De professor steekt zijn duim, wijsvinger en zijn middelvinger omhoog. ‘Dat zijn de drie vormen. Ruilhandel, goederen voor goederen. Geld voor goederen. En, ten slotte, geld voor geld. Intrinsieke en extrinsieke waarde. Ik had het zelf niet beter kunnen verwoorden.’ Hij loopt naar zijn laptop, klikt op de volgende sheet en loopt de trappen op naar boven achter in de zaal. ‘Zie daar het resultaat.’

Hij wacht minstens een minuut, terwijl hij naar het bord kijkt, waar de woorden ‘Ruilhandel’, ‘Goederen voor geld’ en ‘Geldhandel’ onder elkaar staan.

Daarna springt Robert door treden over te slaan naar beneden en haalt weer een twee Euro muntstuk achter zijn oor vandaan. De zaal begint te lachen. ‘Dit muntje is drie komma drie cent waard, om precies te zijn. Veel van deze muntstukken is een berg schroot. Niets waard. Alleen omdat we er twee euro als tekst opdrukken, heeft het die marktwaarde gekregen. De intrinsieke waarde is losgetrokken van de extrinsieke waarde. Vroeger hebben goudstaven een hele tijd borg gestaan voor de waarde van het geld, maar dat is allang niet meer zo.’ Daarna loopt hij naar de eerste rij in de collegezaal. In een vlaag van afwezigheid denkt Robert over de situatie met zijn zoon. Thomas vindt zichzelf soms zo pienter, hij krijgt er soms een sik van. Hij is pienter, inderdaad, maar zijn zoon denkt dat hij alles weet en alles kan. Maar dat is…

‘Professor, gaat u nog verder? We hebben nog vijf minuten.’

Robert schrikt op uit zijn gedachten als hij de stem uit de collegezaal hoort. Hij kijkt op zijn horloge. Hij moet zichzelf herpakken en snel verder gaan met zijn college. Zoveel tijd heeft hij niet meer.

‘En dan, studenten… dan is hebberigheid geboren.’ Professor Vos ademt diep in. ‘Hebzucht, gretigheid, begerigheid. Alle termen die hierbij horen. Zo stelt Aristoteles. Als we een geldbedrag op een muntstuk zetten, dat niet overeenkomt met de intrinsieke waarde ervan, ontstaat hebzucht. Mensen willen meer hebben, mensen kopen lucht. En dan is de zeepbel van het geld ontstaan. Wat een inzicht had die man. Toen al. Die oude Arie was niet uit het jaar nul!’

Een bel die het einde van de collegetijd aangeeft, luidt.

Robert zet de beamer uit. ‘De volgende keer gaan we verder met de vraag: hoe zit een financiële instelling als een bank in elkaar, hoe ontstaat financiële hebzucht en hoe is dat te vermijden?’

De studenten proppen hun tablets en laptops in hun rugzak en stormen de zaal uit.

‘Goed, we zien elkaar de volgende week. Prettige middag.’ Robert hoort zijn eigen stem niet meer, de studenten hebben haast en vallen over elkaar het amfitheater uit, druk pratend met elkaar.

Als Robert zijn laptop in zijn computertas schuift en zijn colbert aantrekt, merkt hij dat boven achter in de zaal iemand zit te wachten. ‘Kan ik misschien helpen?’

Een vrouw plaatst een fotocamera voor haar oog en schiet een aantal fotobeelden, waarna ze opstaat, de trap naar beneden afloopt en naar het presentatiescherm wijst. ‘Actueel onderwerp.’ Ze stapt naar voren en steekt haar hand uit. ‘Julia Schilder, journalist en…’ Ze tilt haar fotocamera omhoog. ‘…fotograaf.’

‘Waar kan ik u mee van dienst zijn?’ Robert laat zijn blik over haar lichaam schuiven: hoog opgestoken zwart haar, lichte oogmake-up, groenblauwe ogen, witte korte blazer, zwarte broek en zwarte gymschoenen met van die korte witte sokjes die al die jonge studentes mooi schijnen te vinden. Hij schat haar rond de vijfenveertig.