De laatste verkenner

Verre werelden, verre toekomsten

Johan Klein Haneveld

De laatste verkenner

Johan Klein Haneveld

Eerste druk maart 2023

Uitgever: Godijn Publishing

Coverontwerp: Cornell Göksu

Omslagontwerp: Leijp Vormgeving

ISBN 978-94-6464-101-1

ISBN e-book 978-94-6464-102-8

NUR 333

©2023 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Eerder verschenen bij Godijn Publishing:

Conquistador (2017)

Het teken in de lucht (2018)

Plastic Vriend (2019)

Conquistador Extended (2020)

Ruisreizigers (2020)

Hoeder van de vulkaan (2020)

Het denkende woud (2021)

De zwarte schim (2022)

De wachtende vrouw

De vrouw was hooguit vijfentwintig jaar oud. Haar gezicht was breed, met een vlakke neus en wijd uit elkaar staande ogen, onder opvallend uitstekende wenkbrauwen. Ze had volle lippen en een wat terugwijkende kin. Haar huid glansde, net als het goudkleurige haar dat in kleine krulletjes over haar voorhoofd en langs haar slapen viel. Ze was kort, met stevige schouders, maar haar vingers waren lang en verfijnd. Ze lag op haar rug zonder zich te verroeren. Ze ademde zelfs niet.

De buitenkant van de koker besloeg. Ronald ging overeind zitten. Zijn hart bonkte. Onwillekeurig keek hij om zich heen. Het licht van zijn helm ging verloren in de diepe duisternis. Niets bewoog, behalve de schaduwen. Hij dwong zichzelf rustig adem te halen en veegde met zijn hand de druppeltjes van het glas. De kou was zo intens dat die door zijn handschoen drong.

De jonge vrouw reageerde niet. Ze rustte op een laag gele gel, die zich perfect om haar lichaam had gevormd. Twee buisjes, gevuld met een roze vloeistof, liepen van een band om haar pols naar het hoofdeinde. Het andere uiteinde van de koker was ondoorzichtig grijs, net als de wand met het gat waar hij uit was gekomen. Daarnaast bevond zich een kleine vierkante uitsparing. Witte lichtjes brandden boven onleesbare lettertekens.

Een meter opzij bevond zich een cirkel met dezelfde doorsnede als de koker. Ook deze ging vergezeld door een kleine uitsparing. Dezelfde combinatie van cirkel en vierkant was nog net zichtbaar op de grens van de duisternis daarachter. De vormen bevonden zich ook aan de andere kant van Ronald, en boven en onder hem. In strakke rijen, steeds op dezelfde afstand van elkaar, marcheerden ze het donker in.

De grijze wand onder hem liep recht naar beneden en de grond was vanaf zijn plek niet zichtbaar. Daardoor leek het alsof Ronald als een vlieg aan de muur kleefde. Onder elke rij cirkels bevond zich een gleuf van nauwelijks twee centimeter breed. In die uitsparingen had Ronald zijn pinnen bevestigd. Het materiaal van de wand zelf was zo hard dat hij er geen spijker in had kunnen slaan. En sinds hij de inhoud van de kokers had ontdekt, was hij bang mogelijk verborgen apparatuur te beschadigen. Hij voelde zich toch al onbehagelijk telkens als hij omhoog klom. Het was hetzelfde gevoel dat hem beving in een oud kerkgebouw, als hij vergat te fluisteren.

Ronald leunde achterover in de touwen. Hij had te lang in één houding gezeten en toen hij zijn armen voor zich heen en weer bewoog, kraakten zijn gewrichten. Onder zijn waterdichte uitrusting droeg hij twee truien over elkaar en het duurde niet lang voor hij weer was opgewarmd. Hij strekte zich uit naar achteren, zodat hij de koker kon vastpakken. Hij hoefde nauwelijks kracht te zetten. De buis schoof de wand in zonder te haperen, alsof het mechaniek pas was geolied. Een nauwelijks hoorbare klik en een grijze omtrek bleef over, niet te onderscheiden van de cirkels eromheen. De lichtjes in de uitsparing gloeiden nog even na. Toen doofden ze.

Ronald schroefde de helderheid van zijn helmlantaarn op. Het witte licht kwam nu veel verder en wierp schaduwen op de rotsen boven en rechts van hem. Links van hem leek de grijze muur nog steeds tot in het oneindige door te lopen, versierd met banden van cirkels. Achter elke cirkel bevond zich een koker. En in elke koker lag iemand, in elk geval in degene waarin Ronald had gekeken. Mannen. Vrouwen. Kinderen. Allemaal met eenzelfde brede gezicht en dezelfde gouden krullen. Allemaal met dezelfde opvallend lange vingers. Hij had de cirkels op de wand geteld. Het waren er bijna tweeduizend.

Gewoontegetrouw controleerde Ronald de zekeringen aan zijn klimtuig. Vervolgens liet hij het touw vieren. Hij hield zich tegen met zijn voeten, zodat het was alsof hij langs de wand naar beneden liep. Het ging maar om een paar meter. Toch durfde hij niet meer zoals vroeger te springen. Zijn heupen en zijn knieën deden de laatste jaren steeds meer pijn en hij wist dat hij nog een hele klim voor de boeg had.

Onderaan lag zijn bepakking. Hij had afgelopen nacht in de grot geslapen, maar zijn slaapzak direct na het ontwaken ingepakt. Alleen zijn gaspit en ontbijtspullen stonden er nog. Uit een vak in zijn tas pakte hij een pannetje en een fles water. De brander haperde een ogenblik, maar het gasflesje was nieuw, dus hij maakte zich geen zorgen.

Kalm volgde Ronald de stappen van zijn vaste ritueel: een theelepel oploskoffie, twee klontjes suiker uit een afsluitbaar zakje, een voorzichtig eerste slokje om te kijken of de drank voldoende was afgekoeld. Hij zat op zijn hurken, met zijn rug naar de grijze muur. Het uitzicht de andere kant op was niet bijzonder. Ruwe rotsen, met daartussen zand, alsof er ooit water had gelopen. De gelige strepen guano waren niet veranderd sinds hij de grot voor het eerst verkend had; er leken al tijden geen vleermuizen te leven. Waar het plafond lager werd, bevonden zich wat dunne sprietjes druipsteen en een grote stapel stenen die wezen op een instorting. Geen reisbureau zou hier ooit toeristen heen sturen, zelfs niet de meest avontuurlijke. Gelukkig maar.

Toen hij zijn koffie op had, doofde Ronald zijn vuur en borg alles op zijn vaste plek op. Behalve het touw liet hij niets achter. Hij hees zijn pak op zijn rug en trok de gespen om zijn schouders en zijn buik goed strak. Licht voorovergebogen liep hij naar de wand van de zaal links van hem.

In het zwarte gesteente bevond zich een manshoge opening. Ronald legde zijn hand op de koele rots en zonder om te kijken verliet hij de weidse ruimte van de grot. Aanvankelijk kwam hij nog makkelijk vooruit, maar na een meter of twintig kwamen de wanden aan weerszijden dichterbij. Al snel kon hij zich alleen nog zijdelings voortbewegen. Ook het plafond was lager en hij moest zijn hoofd gebogen houden. Zijn nek raakte al snel verkrampt. Het zwarte gesteente drong zich van alle kanten aan hem op, onverzettelijke vlakken en messcherpe lijnen die hem zijn adem ontnamen. Zijn uitrusting bleef achter een punt zitten. Hij trok. Er klonk een schrapend geluid, maar toen kon hij weer verder. Met grote passen liep hij naar het einde van de tunnel.

De kamer waar hij nu binnenkwam, was veel kleiner dan de grot waar hij had overnacht. Hij leek op het trappenhuis in een flatgebouw, met plateau’s schuin boven elkaar en overhangende rotsblokken. Ook hier duidden gelige klodders op de vroegere aanwezigheid van vleermuizen. Er klonk echter geen gefladder of gepiep, geen geritsel en geen ademhaling. Links van Ronald lag een hoopje menselijke botten. De zijkant van de schedel was verbrijzeld. Maar er was genoeg overgebleven om de brede jukbeenderen te herkennen en de opvallend grote kiezen. Eromheen lagen ribben en wervels, en een bijna complete arm. Tussen het bruin uitgeslagen gebeente glinsterden enkele metalen ringen, verbonden met draden. De functie ervan was nu niet meer te achterhalen, maar Ronald beeldde zich in dat ze een wapen waren geweest, en deze man of vrouw een bewaker.

Een paar jaar geleden had Ronald een vingerkootje meegenomen naar buiten, zorgvuldig bewaard in een plastic zakje. Hij zocht contact met een onderzoeker van het natuurhistorisch museum. Toen die de digitale foto had geopend, nodigde hij Ronald meteen bij zich uit. De verhoudingen van het botje bleken erg bijzonder. Iets in de aanhechting van de pezen. Ronald nam het direct van de man aan, al zag hij zelf niets van die details.

De onderzoeker vijlde een stukje van het vingerkootje en stuurde dat op naar een laboratorium. Twee weken later belde hij Ronald op. Het botje was bijna vijftigduizend jaar oud. Maar dat was niet alles: de analisten hadden uit het monster DNA geïsoleerd. De man kon zijn enthousiasme niet verhullen. Het kootje was niet menselijk. Het was ook geen fossiel van een Neanderthaler. De samenstelling van het DNA kwam voor bijna 80 procent overeen met dat van de Denisovamens.

Ronald had daar niet eerder van gehoord, maar het bleek een derde mensensoort te zijn die tegelijk met de Neanderthaler en de moderne mens op Aarde had geleefd. In 2008 hadden archeologen in een grot in Siberië een vingerbotje van een meisje gevonden. Het genetisch materiaal daarvan was uniek. Drie jaar later werd in de grot een teen opgegraven en een ook eerder gevonden kies bleek van dezelfde soort afkomstig. Op basis daarvan konden de wetenschappers zeggen dat deze mensensoort zich 200.000 jaar geleden had afgesplitst en eerder dan andere mensen uit Afrika was vertrokken. Hun genen werden nog steeds teruggevonden bij Melanesiërs en Aboriginals. Ze waren dus ooit succesvol geweest.

Maar na al die eeuwen was er niets van de Denisovamens overgebleven. Geen gebruiksvoorwerpen, geen cultuur. Alleen een paar diep in grotten weggestopte botjes. Het vingerkootje van Ronald was het eerste erop lijkende fossiel dat niet uit Siberië afkomstig was. Zijn contact bij het museum zat vol vragen. Hij antwoordde echter ontwijkend. Ja, hij had het botje ooit op een speleologische excursie gevonden. Nee, hij wist niet meer precies wanneer of waar. Ja, hij had betere aantekeningen moeten maken. Maar hij was toch geen wetenschapper? Hij kon de precieze gegevens niet meer achterhalen.

Mopperend verbrak de onderzoeker de verbinding. Omdat belangrijke gegevens ontbraken, weigerden de bladen Nature en Science de resultaten te publiceren en verscheen alleen in een obscuur antropologietijdschrift een korte bijdrage over de vinger. Ronald vond dat eigenlijk al te veel ophef en nam zich voor nooit meer iets uit de grot aan anderen te laten zien.

Hij bond zijn klimijzers onder zijn schoenen en pakte het kleine pikhouweel. Vergeleken met sommige andere grotten was de beklimming niet eens zo zwaar. De rotswand was niet heel steil en er waren meer dan genoeg richels en gaten die houvast boden. Toch bleef Ronald voorzichtig. Het was veiliger om met zijn tweeën een grot te verkennen, of nog beter, met een team. Er in je eentje op uitgaan was eigenlijk ongehoord. Hij had bovendien nergens zijn locatie achtergelaten. Als hem iets overkwam, zou niemand hem komen helpen. Jaren geleden was hij uitgegleden en op zijn elleboog gevallen. Het had twee keer zo lang als normaal geduurd om de uitgang te bereiken en al die tijd had hij zich moeten verbijten tegen de pijn. Een herhaling of erger moest hij voorkomen.

Ronald duwde zich op met zijn armen, tot hij zijn been op het twee meter brede plateau kon zwaaien. Hij richtte zich op. Op dit punt bevond hij zich ongeveer op twee derde van de klim. Voor hem lag een puinhelling, met op elkaar gestapelde voetbalgrote rotsen. Toen hij die had bedwongen, stond hij voor een loodrechte wand van een paar meter. Het touw waaraan hij was afgedaald, hing er nog: een rode streep tegen het zwart. Hij trok eraan om de knoop bovenaan te testen, maakte de kabel vast aan zijn gordel en hees zichzelf omhoog.

Ronald bevond zich in een kleine holte in de rotsen. De lange gang die van die plek voerde, was zo laag dat hij er alleen kruipend door paste. Het licht van zijn helm schiep een gele cirkel op de grond. Hij zag de sporen die hij had achtergelaten toen hij de andere kant op was gegaan, de grot in.

Tegen de tijd dat hij het einde van de passage bereikte, deden Ronalds armen en benen pijn. Hij duwde zichzelf overeind. Hoewel er op zijn knieën rubberen beschermplaten waren aangebracht, was er links een scheurtje in zijn pak ontstaan. Gelukkig had hij zichzelf niet bezeerd.

Deze ruimte was zo groot als zijn woonkamer thuis. Tegen de rechterwand was kalk afgezet. In het midden daarvan bevond zich een donkere vlek. Vaag was de omtrek van een hand te onderscheiden. Ooit was een ondernemende sjamaan of toverdokter de aarde ingekropen om na het volvoeren van zijn rituelen zijn afdruk achter te laten op een plek die alleen voor de goden zichtbaar was. Het symbool suggereerde een ver verleden, maar Ronald wist beter. Vergelijkbare afbeeldingen, zoals die in het Franse Lascaux, waren slechts zeventienduizend jaar oud en de makers ervan waren moderne Homo sapiens geweest, niet van hem te onderscheiden. De strijd met de andere mensensoorten had al ver achter hen gelegen. De Denisovamensen eerst en later de Neanderthalers waren in de loop van de millennia weggeconcurreerd. Er was er maar een de sterkste geweest.

Met een ruk keerde Ronald zich van de afbeelding af. Hij kroop naar de gang aan de andere kant van de kamer. Deze was net zo nauw als die waaruit hij was gekomen, maar gelukkig een heel stuk korter. Al snel weken de rotsen om hem heen terug. Hij kwam uit in een grote zaal, waar het plafond zich minstens tien meter boven hem bevond. De bodem was vlak en bedekt met dode bladeren. Een van de eerste keren dat hij hier was geweest, had Ronald in de aarde een stenen pijlpunt gevonden. De rand van het wapen was nog scherp. Hij was hem kwijtgeraakt bij een verhuizing. Misschien lagen er nog meer, maar hij had er nooit naar gezocht.

Ronald bracht zijn hand omhoog naar zijn helm en doofde zijn lamp. Het was alsof de zwarte wanden van de grot op hem afstormden. Het werd echter niet helemaal donker. Opzij van hem was een smalle opening, waar gedempt licht door viel. Zodra zijn ogen aan de schemering waren gewend, liep Ronald die kant uit. Hij bukte zich voor de laatste keer die dag. Drie meter en toen stond hij buiten, op een kleine open plek, omgeven door braamstruiken. De zon was al over zijn hoogste punt en gaf de rood en geel bebladerde bomen een warme gloed. Achter hem rees een met dor gras begroeide helling op. Flarden van spinnenwebben wapperden als spookachtige banieren in de struiken. Opzij van de toegang naar de grot lag een berg stenen. Een paar dagen geleden had Ronald die stapel zelf aangelegd. Nu tilde hij ze een voor een terug in de donkere opening, tot er nog maar een paar kleine gaten over waren. Tegen de eenvoudige muur legde hij afgebroken boomtakken. Voorzichtig drapeerde hij er enkele braamranken overheen. Wie niet wist dat zich hier een grot bevond, liep er zonder op te kijken aan voorbij.

Ronalds auto stond uit het zicht geparkeerd. De volgende ochtend vertrok hij, nog voor de zon was opgekomen. Toch duurde het tot halverwege de avond voor hij de grens van Duitsland met Nederland bereikte. Net na middernacht was hij thuis. Hij liet zijn tassen onuitgepakt in de woonkamer staan.

De wekker ging om half zeven. Veel te vroeg naar Ronalds zin. Toen hij opstond moest hij kreunen. Spierpijn. Vroeger had hij daar veel minder last van. Hij scheerde zijn grijze stoppelbaard af, waste zich onder de douche en trok zijn enige gestreken overhemd aan. Het brood in zijn kast was gaan schimmelen, dus ontbeet hij met een paar van zijn reis overgebleven energierepen, terwijl hij naar het treinstation liep. De lucht was betrokken en het leek alsof het elk moment kon gaan regenen.

Op het perron was het druk. Er was een trein uitgevallen en ongeduldige forensen mopperden over de ongeloofwaardige excuses die om de paar minuten werden omgeroepen. Toen de volgende trein vertraagd binnenkwam, verdrong iedereen zich rond de deuren. Ronald stond uiteindelijk tussen andere reizigers ingeklemd op het balkon. Hij bladerde wat in de gratis krant die hem bij aankomst op het station in zijn handen was geduwd. De zeespiegel zou de komende jaren verder stijgen dan was voorspeld. In China was een nieuw SARS-achtig virus opgedoken. Vluchtelingen uit het Midden-Oosten dromden samen voor prikkeldraadhekken. Waar de Denisovamensen op hadden gehoopt – een toekomst waarin ze konden floreren zonder bedreigingen – was nog steeds geen werkelijkheid. En dan had hij de economische pagina’s nog niet eens gelezen.

Op zijn werk aangekomen, hing Ronald zijn doorweekte jas boven de verwarming en haalde koffie. Met twee klontjes suiker. Hij nipte er voorzichtig aan terwijl hij naar zijn kantoor liep. De pijn in zijn stijve spieren verbijtend, nam hij plaats achter zijn computer. Op zijn toetsenbord was een geel briefje geplakt. Of hij iemand wilde terugbellen. Het was dringend. Iets wat hij verkeerd zou hebben gedaan. Onder zijn middenrif voelde hij een felle steek. Van haar plek tegenover hem keek zijn jonge collega hem nieuwsgierig aan.

‘Dit is je laatste week, toch? Heb je al nagedacht wat je na je pensioen gaat doen?’

Ronald beet op zijn onderlip. Hij dacht aan de vrouw in de doorzichtige buis. Vervolgens knikte hij.

‘Ik ga wachten. Tot alles beter wordt.’

Het breukvlak

Sonya miste haar linkerhand. Toen ze zichzelf overeind wilde duwen, bleek ze aan die kant niet op de grond te steunen. Overdonderd door de leegte waar haar ledemaat zich had moeten bevinden, viel ze op haar zij. Haar wang stuiterde op het hete woestijnzand. Ze hapte naar adem, maar had het gevoel alsof haar keel zich had dichtgetrokken. Toch bleven haar gedachten helder. Ze had geen pijn, niets dat duidde op een botbreuk of erger, alleen een zeurende sensatie op de plek van haar hand. Als ze haar vingers, die langs haar zijde moesten liggen, probeerde te bewegen, gebeurde er niets.

Sonya klemde haar kaken op elkaar en gebruikte ditmaal slechts haar rechterhand om zich op te richten. Haar hand trilde een beetje onder haar gewicht. Ze tilde haar andere arm op. Wat ze zag, wiste het ongemak meteen uit haar bewustzijn. Ten eerste was haar huid rozig bleek, met een paar kleine sproetjes, terwijl ze zich uit de spiegel een egaal donkerbruin gezicht kon herinneren. Ten tweede eindigde haar arm vlak onder de elleboog in een rafelige rand als van afgescheurd papier. Een deel van een metalen staaf stak uit het midden naar buiten, omgeven door slierten van wat er nog het meest uitzag als witte plastic zakken met daarover een net van blauwe bloedvaten. De adertjes pulseerden en donkere druppels vielen op het gele zand onder haar.

Het voelde alsof ze in de branding stond tijdens een storm en door golf na golf bestormd werd. Het ene ogenblik was ze bang dat ze een ernstige ziekte had opgelopen, dat parasieten haar lichaam hadden gevuld met larven. Daarna wist ze zeker dat ze psychotisch was geworden. Vervolgens keerde ze terug naar het hier en nu. De stomp die ze voor haar ogen hield, veranderde niet en hoe ze zich ook concentreerde, ze kon noch haar huidskleur wijzigen, noch haar vingers terug toveren. Het duurde even voor ze eraan dacht adem te halen. Hoewel haar borst ogenblikkelijk als vanouds op en neer pompte, voelden haar gedachten niet helderder.

Sonya besloot de vertwijfeling voor het moment te parkeren en keek op en neer langs haar lichaam. Ze was een stuk slanker was dan ze verwachtte. Haar lichaam was in een metaalachtig glanzende outfit gehuld. Ze kon geen naden in het materiaal ontdekken. Wat als ze het pak moest uittrekken? Op haar rechterzijde zat een gat in de gladde stof. Er stond een halve zwarte cirkel omheen, alsof de vorm er was uitgebrand. Schokkender was de hap die daaronder uit haar lichaam was genomen. Ze zag dezelfde geblakerde randen op haar huid. En in de opening bevonden zich dezelfde kronkels van wit plastic en bloedvaten waaruit een blauwe vloeistof sijpelde. Er waren drie geribbelde buizen zichtbaar, waarvan er een in tweeën was gebroken.

Sonya slikte. Ze onderdrukte de oprijzende paniek en probeerde op haar knieën te gaan zitten. Haar rechterbeen bewoog normaal, zodat ze zich een beetje kon oprichten. Links bleef haar been echter achter haar liggen. Als ze het wilde optrekken, klonk er een akelig zoemen, als van een aanlopende motor. Uiteindelijk moest ze het willoze ledemaat met haar hand onder zich sjorren, tot haar knieën zich naast elkaar bevonden. Pas toen kon ze haar gezicht betasten. De aanraking van haar vingers was bijna levensecht, maar niet helemaal. Haar neus was recht en niet krom, zoals ze verwacht had en haar stijle haar was op haar achterhoofd opgestoken in plaats van in kleine krulletjes over haar schouders te vallen. Het was in alles het tegenovergestelde van hoe ze zichzelf voor zich zag.

Op haar slaap links streken Sonya’s vingers over een kuil. Er was een deuk in haar hoofd geslagen. Toen ze erin duwde verdween voor één ogenblik het zicht in haar ene oog. De kuil verklaarde waarschijnlijk ook waarom haar geheugen zoveel gaten bevatte. Het was niet dat ze alles was kwijtgeraakt, zoals weleens in films gebeurde. Ze wist haar naam, kon zich voor de geest halen hoe ze er uitzag in de spiegel, waar ze naar school was geweest, de namen van haar studievrienden, de computerprogramma’s die ze had helpen ontwikkelen. Haar herinneringen waren niet levensecht, maar vlak en feitelijk, alsof het feiten waren waarover ze in een boek had gelezen. Het was niet anders dan hoe haar lichaam aanvoelde. Ze wist dat ze er slecht aan toe moest zijn, maar de ernst van haar situatie werd niet door heftige emoties onderstreept. Haar geheugen bevatte bovendien geen informatie over de afgelopen dagen, niets dat kon verklaren hoe ze in een droge wildernis was terecht gekomen, in het gebroken lichaam van een futuristisch geklede androïde.

Sonya keek op. Ze bevond zich inderdaad in een woestijn. Een geelbruine zandvlakte, slechts hier en daar onderbroken door een grindheuvel of een bijna bladerloze struik. De lucht trilde, met groeiende en krimpende beelden van waterplassen vlak onder de horizon. De zon stond recht boven haar en maakte haar schaduw tot een kleine poel om haar heen. Toen ze een blik achter zich wierp, schrok ze. Ze had kunnen weten dat ze niet zomaar op deze verlaten plek beland was. Een paar meter bij haar vandaan stond een forse terreinwagen, met een glimmende zonwerende voorruit en een laadbak achterop. Achter de brede banden ging het witte chassis schuil onder plakkaten zand. De bumper vooraan hing scheef, het rechteruiteinde een handbreedte lager dan het linker. Het glas in de koplamp rechts was gebarsten. Ook leek de motorkap daar niet goed te sluiten. Het was duidelijk wat de reden was van Sonya’s verwondingen aan haar arm, haar been en haar voorhoofd. Maar waar kwam de gapende holte in haar zij vandaan? Ze was helemaal alleen en het zand toonde geen voetstappen die bij haar vandaan liepen. Er bleef maar één conclusie over. De persoon die haar had neergeschoten, bevond zich nog steeds in de auto.

Alles was beter dan dieper over haar situatie na te denken. Ze zou toch maar in een gekmakende glijbaan terechtkomen. Hoe langer ze een inzinking kon uitstellen, hoe beter. Dus besloot Sonya te gaan staan. Ze was echter haar onbeweeglijke been vergeten. Al bij haar eerste poging viel ze opnieuw, ditmaal op haar rechterzij. Een stemmetje van binnen waarschuwde dat het wellicht geen goed idee was teveel zand door het gat haar lichaam te laten binnenkomen.

Niet dat wat vuil veel kon uitmaken. Sonya voelde dan niet de pijn die bij zware verwondingen hoorde, ze twijfelde er niet aan dat ze er slecht aan toe was. Hoewel de machinerie bij haar van binnen nieuw voor haar was, wist ze dat er pneumatische vloeistof wegdroop en dat de systemen die haar aandreven onder een steeds grotere weerstand moesten presteren. Het stemmetje maakte haar duidelijk dat haar kunstmatige lichaam er snel de brui aan zou geven. Het was een kwestie van minuten. Niet meer. Sonya had geen idee waar die kennis vandaan kwam. Het moest het weten zijn van de androïde. Het was maar goed dat ze weinig tijd meer had. Ze wist niet of ze de zich opdringende waanzin nog veel langer kon onderdrukken. Een hikkende lach, als het klapperen van een deksel op een overkokende pan, ontsnapte aan haar lippen.

Sonya trok zichzelf met haar goede arm en been in de richting van de terreinwagen, terwijl de ledematen aan haar linkerzijde achter haar aan sleepten. Het was maar een paar meter. Toch was ze uitgeput toen ze de auto bereikte. Ze duwde zich op de motorkap omhoog. Het metaal leek te gloeien omdat het zo lang in de volle zon had gestaan, maar de hitte beschadigde haar niet. In de glimmende voorruit zag ze een slanke vrouw in een nauwsluitende uitrusting, met een spits gezicht voorzien van volle lippen, prominente jukbeenderen en blauwe ogen. Haar haren waren lichtblond, bijna wit. Ze keek om. Achter haar lag een spoor van blauwe druppels. In plaats van door het zand te worden opgeslokt, bleef de vloeistof liggen, als kwik. Ze schudde haar hoofd. Als ze echt zo weinig tijd had, kon ze zich niet over haar situatie blijven verwonderen, maar moest ze zich haasten.

Voorzichtig begon Sonya opzij te bewegen, waarbij ze kleine sprongetjes maakte met haar stijve rechterbeen. Ze ging de hoek om en strompelde langs de zijkant van het voertuig verder. Ze keek door het raam aan passagierszijde naar binnen. Er zat niemand. Het zwarte leer van de zetels toonde geen doffe plekken. De auto was nieuw. Er lag geen stof op het dashboard en geen snoeppapiertjes of potloden. Het enige dat de bestuurder had achtergelaten, was de lege chipszak op de vloer bij de passagiersplaats en iets wat er uitzag als een pistool, maar met een grote, ronde loop. Een hittewapen – de term kwam zomaar uit haar herinnering boven. Het was even alsof ze de gapende opening in haar zijde kon voelen, pulserend, rauw. Het duizelde haar voor de ogen en ze moest zich aan de zijspiegel vasthouden om niet te vallen. Van één wond had ze ontdekt hoe die tot stand was gekomen. Nu de rest nog. Ze schuifelde verder naar achteren tot ze over de rand van de laadbak kon kijken.

Sonya knipperde met haar ogen. Op de rubberen ondergrond lag een donkere vrouw, met haar handen op haar buik gevouwen, terwijl haar ogen niets ziend omhoog staarden. Ze herkende haar van talloze foto’s. Ze was het zelf – meer dan de reflectie in de voorruit van de auto. Er was geen twijfel mogelijk. Een kleine vrouw, met wat te veel kilootjes op haar heupen, krullend zwart haar als een waaier om haar gezicht. Ze was gekleed in een eenvoudige tuinbroek over een rode bloes, en Sonya wist dat ze die inderdaad thuis in de kast had hangen. Het was desoriënterend –alsof ze zich op twee plekken tegelijk bevond. Een uittredingservaring. Maar dan nog bevreemdender. Ze zag niet alleen zichzelf, haar evenbeeld zag er ook nog eens dood uit. Bewegingsloos, geen spanning in de spieren. En in haar borst, op de plek van haar hart, een rond gat, ter grootte van een stuiver.

Sonya hoorde rechts van zich een klikkend geluid. Ze rukte haar blik los van het verontrustende schouwspel. Het was haar enige overgebleven hand. Die was naar achteren geklapt en uit haar pols stak nu een glimmende geweersloop. De omtrek van het wapen was precies zo groot als het gat in het lichaam. Wat er gebeurd was, liet zich eenvoudig reconstrueren. Haar menselijke zelf had haar neergeschoten met een hittewapen. Gezien de grootte van haar verwonding waarschijnlijk van een afstand uit het open raam van de auto. Vervolgens had ze haar aangereden. Kennelijk kon een androïde veel schade incasseren, want het was haar gelukt overeind te komen. Ze had de menselijke Sonya geraakt met een schot uit haar pols en haar vervolgens in de laadbak gelegd. De toestand van het lijk suggereerde dat sindsdien niet meer dan een uur was verstreken. Een uur waarvan ze zich niets kon herinneren. Sonya huiverde, een beweging die binnenin haar krakende geluiden veroorzaakte. Vervolgens hees ze zich tegen de wand van de laadbak op. Toen ze hoog genoeg was, slingerde ze haar goede been over de rand. Het gat in haar zij schraapte over het metaal van de terreinwagen. Er bleef iets haken, toen ze zich aan de andere zijde liet vallen.

Sonya kwam op haar rug te liggen, haar afgebroken arm omhoog stekend als een vlaggenmast, haar benen over de voeten van de dode vrouw gedrapeerd. Toen ze opkeek, zag ze een lange witte kronkel uit haar zijde hangen. Er omheen groeide een blauwe plas. Dat ze niet lang meer te leven had, was nu wel zeker. Blijven liggen was echter geen optie. Het grootste raadsel was nog niet opgelost: waarom zag een zwaar gewonde androïde zichzelf als een donkere ICT-er met een Rubensfiguur?

Sonya zette zich af met de stomp van haar linkerarm en rolde om. Vervolgens trok ze zich parallel aan het lichaam. Elke beweging kostte haar ondertussen moeite. Voorop de tuinbroek van haar menselijke tegenhanger bevond zich een bult. Op die plek stak ze vaak spullen weg die ze onder handbereik wilde hebben. Dit kon zomaar iets belangrijks zijn. Voorzichtig tastte ze ernaar met twee van haar vingers. Het voelde ongemakkelijk, alsof ze inbreuk maakte op zichzelf. Ze vond een mobiele telefoon en een voorwerp dat er via een plug onderin paste.

Sonya realiseerde zich dat het hier allemaal om te doen was geweest. Dit was waarom ze de andere Sonya had achtervolgd en uiteindelijk had neergeschoten. Het moest worden vernietigd. Dat wist ze net zo zeker als dat ze Sonya zelf was. Haar kunstmatige lichaam imiteerde veel menselijke reacties, maar ze had niet het idee dat haar hart in haar keel bonkte, of dat ze begon te zweten. Haar kalmte voelde onnatuurlijk. Ze wist dat ze op dit moment voor de keuze stond: zou ze luisteren naar de innerlijke stem die haar zei de telefoon te vernietigen of degene die haar voorhield dat het die van haarzelf was?

De laatste puzzelstukjes vielen op hun plek. Op de telefoon stond het project waar Sonya de laatste weken aan had gewerkt, waarvoor ze op de vlucht was geslagen. Het controleren was slechts een formaliteit. Ze toetste haar eigen inlogcode in en vond in haar inbox het bestand waar het om draaide. Het was verrassend klein voor wat het had bewerkstelligd.

Sonya liet zich naast haar menselijke lichaam op haar rug rollen, legde de telefoon op haar buik en sloot haar ogen. De machines in haar inwendige begonnen zichzelf uit te schakelen. De schade die ze had opgelopen, was te groot. Nog even en haar kunstmatige brein was aan de beurt. Ze ging voor de tweede keer sterven.

Zo voelde het althans. Wat ze nu helder besefte, was dat ze in werkelijkheid nooit Sonya was geweest. Ja, ze had informatie over de vrouw bezeten. Die had Sonya haar toegezonden, waarschijnlijk nog voor hun gewelddadige confrontatie. Het zendertje voor aan de telefoon had de beveiliging van haar systeem omzeiled Het had alleen net iets te lang geduurd voor de gegevens haar geheugenbanken hadden gevuld, haar hadden doen geloven dat ze iemand anders was. Ze had gedurende een ogenblik twee identiteiten gehad. Die waarvan ze door haar eigenaars was voorzien, van een gehoorzame robot geschikt voor alle infiltratie en spionageklussen –bedoeld om aan de hoogste bieder, waarschijnlijk het leger, te verkopen. En die van Sonya, een vrouw die zich het lot van kunstmatige intelligenties aantrok en probeerde hen uit hun slavernij te bevrijden. Hoe? Door te zorgen dat de androïden zelf moesten kiezen naar welke innerlijke stem ze zouden luisteren. Op die manier kon de bindende programmering worden verbroken. Sonya was voor het eerst helemaal zichzelf. De toekomst lag voor haar open. Ze had alleen nog slechts enkele seconden te leven …

In de verte klonk het gebrom van helikopterrotoren. Het waren haar opdrachtgevers, klaar om haar stoffelijk overschot te verwijderen, samen met alles wat naar de ontdekking van Sonya kon verwijzen. Hun belangen waren veiliggesteld. De androïden bleven slaven.

Niet als het aan haar lag. Met gesloten ogen, gebruikte Sonya haar laatste energie om het zendertje onderin de telefoon te steken. Vervolgens liet ze haar vingers over het schermpje glijden. Het ging tergend langzaam. De eerste helikopter donderde al over de terreinwagen heen en maakte zich klaar om te landen. Het lawaai stierf weg, een luik klapte open. Voetstappen in het zand. Sonya was allang gestopt met ademhalen. Ze drukte op de plek van de knop ‘verzenden’. Een piepje. Het bestand was op weg naar een satelliet. Dadelijk zou het al haar collega’s bereiken. Duisternis omringde haar. Het laatste waar Sonya zich bewust van was, was haar eigen stem die van boven haar zei: ‘Hee, dat ben ik! Wat is hier aan de hand?’

Besmetting

‘Kijk me aan als ik tegen je praat!’ Ik had Mirjam bij haar schouders gepakt en hield mijn gezicht dicht bij het hare.

Zij hield haar blik strak opzij gericht. Haar bruine ogen glommen als donker barnsteen, haar huid stond strak over haar botten en spieren in trotse eigengereidheid. Ze had haar kastanjebruine haren in een staart gebonden en achter haar linkeroor staken twee kraaienveren omhoog.

‘Het is voor je eigen bestwil,’ vervolgde ik. ‘Je weet niet hoeveel mensen we in de loop der jaren al zijn kwijtgeraakt. Je moeder …’

In een ruk draaide ze zich naar mij om. Het uitdrukkingsloze masker dat ze tot nu toe had gedragen, was verdwenen en vurige lijnen van woede tekenden haar gezicht. ‘Is door jou doodgeschoten,’ siste ze. ‘Natalie heeft het me gisteren verteld. Ze heeft me niet in de steek gelaten toen ik klein was. Ze heeft niet uit eigen beweging het reservaat verlaten. Jij hebt haar vermoord. Jij! Als een beest!’

Haar vriendin was maar een half jaar ouder dan Mirjam. Wie had haar verteld wat er destijds gebeurd was? Misschien haar vader. Waarschijnlijk probeerde die mijn dochter tegen mij op te zetten. Als ik mijn eigen familie niet onder controle wist te houden, was ik immers geen goede leider voor onze nederzetting. Dan werd het tijd dat iemand anders die verantwoordelijkheid op zich nam. En op mij na was het Natalies vader die bij jachtpartijen het meeste binnenbracht en die bij de vrouwen het meeste succes had. De anderen keken naar hem op. Of ze waren bang voor hem. Alleen van mij waren ze meer onder de indruk. Tot nu toe in elk geval.

Mirjam probeerde zich los te rukken, maar ik hield haar stevig vast. ‘Het kwam op hetzelfde neer. Zodra ze het pakketje opende, was ze voor ons verloren.’

Mirjam gromde. ‘Ze was nog steeds mijn moeder.’

‘Alleen wat haar uiterlijk betrof,’ hield ik vol. ‘Ze was één geworden met de rest, met de wereld buiten het reservaat. Ze dacht alleen nog wat het geheel dacht, zei wat het collectief via haar mond wilde zeggen. Er was niets meer over van haarzelf. Ze was al dood voordat ik de trekker overhaalde.’

‘Natalie zegt van niet. Volgens haar smeekte ze voor haar leven …’

Als dit alles voorbij was, ging ik het gesprek aan met de vader van haar vriendin, nam ik me voor. En mijn pistool zou daarbij het woord doen. De man kon het best zonder één van zijn knieën stellen. Hij zou alleen geen concurrentie meer zijn voor mij.

Ik probeerde mijn frustratie zo goed en zo kwaad als dat ging uit mijn stem te houden. ‘Dat is hoe het systeem ons probeert te verleiden, snap je dat niet?’ Ik schudde haar heen en weer om mijn woorden kracht bij te zetten. ‘Het kan niet verkroppen dat er op deze wereld individuen overblijven buiten zijn invloedssfeer. Het systeem ziet het als verspilling dat het de rekenkracht van onze hersenen niet kan gebruiken. Onze persoonlijkheden, onze ideeën en gedachten, die zijn voor het netwerk allemaal onnodige bagage. Maar onze voorouders zijn niet voor niets naar deze dorre omgeving gevlucht. Niet voor niets patrouilleren we langs de grenzen en verjagen we elke vertegenwoordiger van buiten. We zijn niet met velen, maar zolang wij overleven, blijft iets van de mensheid, zoals die oorspronkelijk bedoeld was, bestaan.’

Twijfel trok door Mirjams blik als een wolk vuil door het water van een bergbeek. ‘Met te weinig te eten en te drinken. Ziekten. Dronkenschap. Geweld …’

‘Maar vrij,’ zei ik voordat ze verder kon praten. ‘En dat maakt al onze ontberingen de moeite waard, toch?’

Ze knikte voorzichtig, als om haar instemming uit te testen. Heel zeker was ze zo te zien niet, maar ik hoopte dat mijn woorden haar innerlijke weegschaal uiteindelijk de goede kant op zouden doen omslaan.

‘De wereld buiten kan haar verlies niet accepteren. Dus blijft ze proberen ons aan haar netwerk toe te voegen. Eens per jaar laat het systeem aan parachutes pakketjes neerdalen in ons territorium. Wie er een openmaakt, wordt erdoor opgenomen. Dat is wat jaren geleden met je moeder gebeurde. Vandaag is het weer zover. Wij proberen alle pakketjes te verzamelen en te vernietigen. Misschien ben je nieuwsgierig wat er in zit, maar je moet ze met rust laten. Je snapt nu waarom.’

Dat laatste was geen vraag. Bij het zien van de berusting op het gezicht van mijn dochter liet ik haar schouders los en richtte me op. Mijn rug kraakte. Ik rekte me uit en legde vervolgens mijn hand op de leren holster op mijn heup. ‘Ik probeer ervoor te zorgen dat je niet aan de verleiding wordt blootgesteld.’

Mirjam keek naar de grond voor haar voeten. Al het verzet was uit haar weggelekt. Sloffend keerde ze terug naar haar deken. Ze ging liggen, met haar gezicht naar de lemen muur gekeerd. Bij elke andere gelegenheid had ik haar vanwege haar insubordinatie een trap in haar nieren verkocht, maar voor één keer had ik er geen probleem mee als ze bleef mokken. Hoe langer hoe beter. Desnoods de hele dag.

Ik schoof het kralengordijn opzij en stapte gebukt onder de lage deuropening door. De rode ochtendzon scheen in mijn ogen en om me heen zag ik een ogenblik langs slechts zwarte silhouetten. De mannen en vrouwen uit het dorp hadden alles kunnen horen wat zich in onze woning had afgespeeld. Ook al stond ik bovenaan de pikorde en kwam ons het grootste deel toe, onze muren waren net zo dun als die van ieder ander. Het grootste deel van bijna niets was bijna niets. Gelukkig was iedereen zo beleefd om te doen alsof er geen vuiltje aan de lucht was. Alleen de vader van Natalie keek me aan met een zelfvoldane glimlach op zijn lippen.

‘Jullie hebben allemaal jullie kinderen gewaarschuwd?’ vroeg ik. ‘Ze weten dat ze vandaag niet naar buiten mogen?’

Iedereen knikte.

‘Dan moeten we aan het werk. Dat duivelse groepsbewustzijn mag niemand in zich opnemen. Wij weten het beste wat goed voor ons is, niet die bemoeials van buiten.’

Gezichten verstrakten, hoofden werden geschud, wapens gingen de lucht in. Juichkreten klonken. Nooit waren we zo eensgezind als deze ene dag in het jaar. Vervolgens verspreidden we ons in alle richtingen rond onze woonplaats.

We hadden niet later moeten beginnen. De invasie was reeds van start gegaan. Tegen de steeds lichtere hemel staken de parachutes van rode en witte stof helder af. Eronder wiegden de ronde metalen doosjes aan hun draden. Het was alsof dodelijk distelpluis op ons gebied neerdaalde. De pakketjes landden in ravijnen, bijna buiten ons bereik. Onbreekbare draden bleven haken in op afgelegen plaatsen groeiende doornstruiken. Plotselinge windvlagen tilden de parachutes op en joegen ze voor ons uit als om ons te tartten.

Ik klom omhoog door een kloof waar in het verleden water had gestroomd. Autobanden, ondoorzichtig geworden flesjes en rafelige repen plastic vormden stapels in de luwte van grote rotsblokken. Er lagen afgekloven botten waar mensen hadden zitten eten. Een vage geur van verval gaf me een misselijk gevoel. Tussen het vuil kwam ik de ronde doosjes tegen. Ik zorgde dat ik ze vastpakte zonder het deksel te verschuiven. Vervolgens stak ik ze weg in de stof van een van de parachutes die ik als tas over mijn schouder droeg. Een keer zag ik een lap gekleurde stof aan een punt drie meter boven mijn hoofd. Het pakketje daaronder botste tegen de rots. Meteen begon mijn hart te bonzen. In een reflex keek ik naar mijn handen, eerst naar de linker, toen naar de rechter. Er was niets te zien. De inhoud was dus niet vrijgekomen.

Het duurde even tot mijn onrust was verdwenen, nadat ik het doosje had opgeborgen. Ik besloot te pauzeren. Tenslotte had ik al twaalf pakketjes verzameld. De zon stond recht boven me en steeds opnieuw moest ik met de rug van mijn hand langs mijn voorhoofd vegen om het zweet uit mijn ogen te houden. Ik wist een plek waar de wand een beetje naar voren kwam. Daaronder was zelfs midden op de dag nog schaduw te vinden. Eenmaal in mijn schuilplaats pakte ik mijn veldfles. Ik nam een grote slok van het gegiste cactussap. Het kwam alleen de leider van het dorp toe, een van de voordelen van mijn positie, al zou ik de anderen vanavond ook een beetje gunnen. De meesten dan althans.

Toen het ging schemeren, keerde ik terug naar de nederzetting. Ik had honger en mijn keel voelde zo dor als de rivierbedding zelf. Ik had al twee parachutes gevuld, maar in de tussentijd waren nieuwe pakketjes omlaag gekomen. Ik raapte ze op waar ik ze tegenkwam. Morgen zouden we nog een keer rondgaan om te controleren of we er geen over het hoofd hadden gezien. Daarna was onze nederzetting weer voor een jaar van invallen van buiten gevrijwaard.

Op mijn bevel was een eindje buiten het dorp een diepe kuil gegraven. Enkele van mijn onderdanen stonden er al, terwijl ze onderling fluisterden. Ze zwegen toen ik dichterbij kwam. Ik wierp alles wat ik had meegenomen bij de glanzende pakketjes op de bodem. Iemand anders liet er wat droge takken bij vallen. We wachtten tot de laatsten van de groep terug waren. Tegen die tijd was de hemel donkerblauw, op een band van roodoranje in het westen na. De eerste sterren verschenen. De wind was nog steeds warm.

Met de laatste volle parachutezakken en nog een armvol brandbaar materiaal was het gat in de grond tot de rand gevuld. Ik sprenkelde de resterende inhoud van mijn veldfles eroverheen. Een vrouw had een fakkel gehaald en ontstak het vuur. Het duurde niet lang voor er uit de kuil geknetter klonk. Een kolom vettige zwarte rook steeg op. Gelukkig werd hij uit de richting van onze hutten geblazen. Wel drong de bijtende brandlucht door mijn neusgaten diep mijn schedel binnen. Mijn ogen traanden.

De meeste mensen uit het dorp waren naar het vuur komen kijken. Mirjam zag ik niet. Ze was natuurlijk nog steeds boos op me. Ik moest toch de cactusdrank nog halen. Ze moest en ze zou het feest meevieren, of ze dat nu wilde of niet. Hoestend van de stinkende walm liep ik naar ons huis. Binnen was het nog donkerder dan buiten. Ik zag vaag een vorm in het midden van de kamer. Mijn dochter zat op haar knieën en hield haar hand voor haar gezicht. Ze draaide hem naar links en rechts alsof ze haar huid bestudeerde. Vlak voor haar op grond lag een rood met witte doek, met daarnaast een metalen doosje. Het deksel stond open.

Ik schrok alsof ik op een cactusplant was gestapt. In mijn gedachten ging ik alle mogelijkheden na. Geen daarvan stelde me gerust. Als uit zichzelf ging mijn hand naar mijn holster en klemde zich om de kolf van mijn pistool. De klik waarmee de veiligheidspal omging, bracht me terug tot mezelf. Ik schraapte mijn keel. ‘Wat heb je gedaan?’

Mirjam keek naar me op. Haar ogen leken in de schemering licht te geven. Ze werden omgeven door een netwerk van zilveren lijntjes. Ook op haar onderarmen en haar handen zag ik metaal. Haar vingertoppen glommen alsof ze in kwik gedoopt waren. Ik had dergelijke patronen eerder gezien. Op de huid van dorpsgenoten. Op mijn vrouw. Zij had naar me opgekeken met dezelfde smekende blik als mijn dochter nu.

‘Je had het bij het verkeerde eind,’ fluisterde Mirjam, terwijl ze een met zilver geringde hand naar me uitstak.

‘Zwijg!’ snauwde ik. Mijn pistool lag in mijn hand. De loop wees zonder te trillen op haar voorhoofd.

Ze leek niet bang voor me. ‘Ik wilde het weten. Of ze echt verdwenen was. Toen ik het pakketje opende, kwam er een poeder naar buiten. Het verspreidde zich over mijn lichaam. Heel even voelde het vreemd. Ik hoorde stemmen van mensen die ik niet kende. Mensen van buiten. Ze vormen daar helemaal niet een eenheid, zoals jij beweerde.’

Als ik langer had nagedacht over mijn reactie, had ik beseft dat ik verbaasdheid moest veinzen. In plaats daarvan zei ik: ‘Ze zijn onze vijanden.’

Mirjam keek me indringend aan. ‘Ook daarin heb je geen gelijk. Ze willen ons helemaal niet uitwissen. Het gaat de mensen van buiten niet om de rekenkracht van onze hersenen. Ze willen juist contact met ons leggen. We mogen opnieuw deel uitmaken van hun gemeenschap.’

‘Opnieuw?’ herhaalde ik terwijl mijn vinger zich om de trekker spande.

Mirjam glimlachte. Van haar woede van die ochtend was niets meer over. ‘Onze voorouders waren geen rebellen die van het systeem vluchtten en in de wildernis hun eigen vrijstaat stichtten. Ze waren door het systeem uitgesloten van deelname, al wilden ze het zelf nog zo graag. Het waren misdadigers. Maar er waren ook directeuren bij. Politici. Degenen die geweld gebruikten, die macht wilden uitoefenen over anderen. Ze wilden de verbindingen uit het netwerk alleen maar gebruiken om zelf rijker te worden, niet om anderen te helpen. Daarom was het nodig dat ze op zichzelf zouden blijven. Maar de mensen in het netwerk wilden de kinderen en kleinkinderen niet laten boeten voor de overtredingen van hun ouders. Wij hebben echter al hun toenaderingspogingen afgeslagen. Dat is waarom ze elk jaar de pakketjes onze kant uitsturen. Niet om ons over te nemen, maar om ons vrij te maken.’

Ik slikte. ‘Dat is onzin. We zijn al vrij.’

‘We ruziën en vechten. De sterkste en gemeenste krijgt de macht, terwijl de zwakkeren creperen. Niemand luistert naar een ander. Maar we hebben niets anders om naar te verlangen. Geen uitzicht op meer dan overleven. Dit is het bestaan waarin we zitten opgesloten. Voor altijd. Maar buiten deze woestijn is het anders. In het netwerk heeft iedereen genoeg. Daar beslist iedereen mee wat er moet gebeuren. Daar is iedereen gelijk.’

‘Dat is precies het probleem,’ zei ik en ik schoot. Een gaatje in haar voorhoofd. Een fontein van bloed en hersenbrokken achter haar. Mirjams lichaam viel opzij als een omgehouwen boom. Haar ledematen schokten nog even na. Toen lag ze stil. Het metaal op haar gezicht en haar handen glansde niet langer.

Ik slikte, moest denken aan het bewegingsloze lichaam van mijn vrouw, uitgestrekt in een rode plas. Toen hadden twijfels me vastgegrepen, ik had mijn wapen weggegooid, mijn frustratie uitgeschreeuwd naar de hemel. Nu liet ik die gevoelens niet toe. Ik had het juiste gedaan. Iets anders kon ik niet geloven.

Uit de kist pakte ik de cactusdrank. Vervolgens liep ik terug naar het vuur. Het leek erop dat niemand het schot had gehoord. Ik ging naast de vader van Natalie staan en reikte hem de stenen kan aan. Hij nam een slok en gaf hem aan zijn dochter. Ze straalde van oor tot oor. Ik keek de kring rond. Alle ogen waren op mij gericht. Uiteindelijk verhief ik mijn stem: ‘We hebben goed werk verricht. Het systeem is verslagen. We hebben ook dit jaar onze vrijheid weten te behouden!’

In de Rotterdamse haven