Al het kwade komt in tweeën

Chris Hoksbergen

Al het kwade komt in tweeën

Chris Hoksbergen

1e druk mei 2023

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Chris Hoksbergen

ISBN 978-94-6464-117-2

ISBN e-book 978-94-6464-118-9

NUR 334

©2023 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Voor David, Harmen, Liz, Rick en Thijs.

Het is altijd wel ergens tien over twee.

Proloog

Klifholm

Grauwgrijze regenwolken drijven over een plein waar de zon niet durft te komen. De lucht is donker, de grond is nat, maar de gevels zijn fel verlicht. Woeste fakkels, honderden, spiegelen in de plassen regenwater die door stampende laarzen alle kanten op spatten. Er woedt brand in het hertogpaleis. De vlammen knagen aan het stadsmonument en happen door de ramen naar lucht. Een koets, ooit een pronkende paradewagen, ligt onder aan de trap, gekanteld in bloed, ontdaan van alles van waarde en leven. Het wordt teruggebracht tot hout, uiteengeslagen door bijlen.

Een man zonder hoed verrijst boven het rumoer, zijn vuist en fakkel geheven, alsof hij met iedere neerstortende regendruppel wil afrekenen. ‘Klifholm voor het volk, het volk voor Klifholm!’

Glas barst en spettert hoog boven de hoofden, waarna lichamen over vensters kieperen en dof op de klinkers smakken. De poort naar de macht slaat open en een groep mensen stroomt naar buiten, gevolgd door touw, hertog en vlam. De hertog wordt in cirkels over het plein gezeuld, zijn hoed, stok en zwarte pak weggerukt door kleurloos geklede mensen, die hij nog nooit in de ogen heeft gekeken. Het touw trekt, stropt, en vliegt over een balk. Twee mannen hijsen, twee meter hoog. Twee benen spartelen, twee meter hoog. Twee ogen puilen, twee meter hoog.

De Tiranstoren, verheven boven de stad en alles daaromheen, ziet het aan en spreekt geen woord. Waar hiervoor de hertog zetelde en alles overzag, beklimt nu een nieuwe machthebber de torentrap: gekozen door het volk, geliefd en geloofd, bestemd voor een zelfgeschapen toekomst. Boven zwaait het ronde raam open. Een rood met gouden vlag wappert tegen de achtergrond van voortdonderende wolken en water. ‘Vrijheid, vrijheid, eindelijk vrijheid!’

De Holmbodem knarst onder het kabaal. De lucht vergast door schreeuwen, schoten en zwaardgekletter. Koetsen worden schurend tot stilstand gebracht door honderden graaiende vingers, die teugels en koetsiers van hun plaats trekken. Kinderen duiken weg. Honden worden weggetrapt. Rokken, afgerukt. De wraak is zoet, de woorden bitter. Dit is een einde, dit is een begin.

Dit is Klifholm.

te

“Adler

1 – Er was eens

~ Adrian ~

Hij was eerder spontaan verliefd geworden, maar toen had Adrian het netjes genegeerd. Dat ging gemakkelijk bij zoiets als een stoomtrein. Zolang zijn vader door het hijgen en zuchten van dat stalen gevaarte in zijn oor had geschreeuwd: over Heidorpse jongens en stomme, stadse dromen, wist Adrian zijn ambities opzij te schuiven. Die droom was met donderend geweld omlaag gekomen, al die jaren terug in Klifholm. Nu, hier, in Heidorp, in de warme ochtendzon en vrije buitenlucht, realiseerde hij zich pas het probleem van zo’n ingestorte, ver verleden droom: er was leegte, nee, ruimte. Voor iets nieuws en moois. Voor Maria.

Op het moment dat hij haar bruine ogen zag, was hij onmiddellijk jaloers. Jaloers op de dorpsbewoners, die eerder de markt bezochten dan hij, jaloers op Maria’s moeder, die zo dicht naast haar stond, jaloers op de lucht en op het licht, die haar huid voelden. Jaloers op alles wat haar eerder had aangeraakt dan hij.

‘Sorry, wat zei je?’ stamelde hij.

‘Wat kan ik voor je doen? Wat wil je?’

‘Ah, ja. Appels. Een kilo appels, alsjeblieft. En een paar peren.’

‘Natuurlijk.’ Haar ogen glinsterden geelgoud zonlicht en ze lachte zowaar, terwijl haar handen vlug de stukken fruit uit de houten kratten grepen, wogen en in een papieren zak stopten. ‘Is dit genoeg? Verder nog iets?’

Adrian keek om zich heen. De mensen liepen langs, maar niemand kwam in de rij staan. Het marktplein was druk voor Heidorpse begrippen, wat betekende dat er bijna zo veel mensen als vlinders waren te vinden. Hij draaide, nog steeds zonder iets te zeggen, terug naar de kraam. Hij kon bedanken, betalen en opstappen. Hij kon ook blijven, meer bestellen en zien wat er gebeurde. Die twee opties bleven in zijn hoofd om elkaar cirkelen, maar hij kon niet kiezen. Nu was dat op zich niet zo’n gek gegeven, Adrian was het vaker oneens met Adrian: gevangen tussen willen en zouden moeten.

Maria, die zo’n gevangenis niet kende, keek hem geamuseerd aan. ‘Is het moeilijk? Appels en peren?’

‘Ik …’ Ze lachte, dus hij lachte. ‘Ik denk even na. Of ik nog meer nodig heb, bedoel ik.’

‘Natuurlijk. Zodra je weet wat je wil, roep je maar. Ik zet dit dan even hier neer …’ Ze kneep haar ogen samen en keek opnieuw recht in die van Adrian, waardoor hij als verstijfd op zijn plek bleef staan. Een zweem van een glimlach gleed om haar mondhoeken. ‘Zodat je er niet zonder te betalen vandoor gaat, bedoel ik.’

‘Ik zou niet durven.’

Alsof hij er niet stond, draaide Maria zich zwierend om en begon een nieuwe krat appels leeg te halen en uit te stallen. Haar citroengele jurk werd door de wind om de zoveel seconden wat omhoog gejaagd, niet veel, maar genoeg om iedere tweeëntwintigjarige man tot niets anders in staat te doen zijn dan dom over de marktkraam te staren.

‘Mijnheer?’

De stem schudde Adrian uit zijn statische pose, zijn ogen stelden scherp en hij zag de moeder van Maria, die hem met samengetrokken gezicht vanaf de andere kant aankeek.

‘Anders nog iets?’

Voordat hij wat kon uitbrengen kwam Maria overeind. ‘Ik help hem al, mam. Hij denkt nog even na, nietwaar?’

‘Dat klopt.’

‘Zie je? Ik red me wel.’

Behalve haar lippen, die een moedige poging tot glimlachen deden, vertrok er geen spier in het gezicht van Maria’s moeder. Waar Maria’s kleding fel en vrolijk was, waren die van haar grauw en grijs, als het verschil tussen de zon en een maanloze nacht. Toen ze over Adrians schouder keek, klaarde haar gezicht echter plotseling op. ‘U dan mijnheer, laat mijn dochter u helpen.’

‘Mam.’

‘Nee, schat, ik neem de bestelling van …’

‘… Adrian,’ vulde Adrian plichtsgetrouw aan. ‘Adrian Eriksen.’

‘Goed, ik neem de bestelling van de jongeman over. Help jij de heer uit de stad maar even.’

Adrian zette met zijn boerderijschoenen een stap opzij en maakte zo ruimte voor gelakte, grijze klakschoenen, met daarboven een afgemeten pantalon, gesp, overhemd en gilet. Op het gilet een zilveren speldje van een anker en daaronder een stropdas, omvat door colbert, wijde overjas en uiteindelijk, ver boven Adrian verheven, een hoge hoed. Alle kleuren waren zo veel mogelijk gedempt. Niet zo dat het zwart zou zijn, niemand droeg zwart, maar meer dan genoeg om iedere vlinder op het dorpsplein te laten weten dat dit iemand van statuur was, iemand uit Klifholm. Geen enkele vezel was te wijd, alles zat als gegoten. Er was geen centimeter huid te veel te zien, want zelfs de handen werden door leren handschoenen verborgen. Naast de schoenen tikte een puntige wandelstok op de stenen, als om de aankomst van dit hoogstaande figuur nogmaals officieel aan te kondigen.

‘Excuseert u mij, mevrouw, maar ik kon niet anders dan opmerken dat uw dochter een ondorpse schoonheid bezit,’ sprak de man. Hij deed dat met zo veel zelfvertrouwen dat Adrian, Maria en Maria’s moeder allemaal tegelijk ervan overtuigd waren dat “ondorps” het normaalste woord ter wereld was. ‘Viktor Anker is de naam.’

Niemand zei iets. De man, die qua leeftijd niet veel ouder dan Adrian kon zijn, maar wat betreft bravoure jaren van hem verwijderd was, werd met grote ogen aangestaard.

‘Ik zou graag uw dochter om een bloem vragen, zoals de traditie voorschrijft.’

Dat was wat hij had moeten zeggen, bedacht Adrian. Dit was hoe het moest. Luisteren, hoorde hij zijn vaders stem alweer. Anders leer je het nooit.

‘Mijnheer Anker,’ zei Maria’s moeder, terwijl ze haar mouwen vlug zo ver mogelijk richting haar vingers trok, om zo veel als mogelijk van haar armen te bedekken, ‘ik ben er zeker van dat Maria dat een grote eer zou vinden. Of niet, schat?’

Maria keek met haar armen over elkaar geslagen en een opgetrokken wenkbrauw naar de nieuwkomer. Ze wisselde vervolgens een blik met Adrian, die er naast stond. Ze bedoelde vast iets met die blik, alleen had Adrian geen flauw idee wat. Hij perste daarom een glimlach uit zijn gezicht. Maria’s moeder maakte vurig oogcontact met haar dochter, die zich nog altijd stilhield. Adrian keek weg, wachtend tot de woorden van Maria een einde zouden maken aan de spanning, en ze ongetwijfeld deze Viktor een bloem zou geven. Zijn ogen vonden de bloeiende magnolia op het midden van het plein, waarbij een windvlaag een wolk wit-roze bloesem de lucht in blies. Hij slaakte een zucht. Dromen bleven dromen. ‘Nog twee bakjes met bessen, alstublieft,’ draaide Adrian zich terug naar Maria’s moeder. Hoe sneller hij hier weg was, hoe beter. Het was beter dromen niet te lang te laten leven.

‘Natuurlijk.’ De vrouw griste het van de kraam en overhandigde het in één beweging aan Adrian. ‘Dat was het, neem ik aan? Dat is dan één half-florijn en vier stuivers.’

Adrians vingers doorzochten koortsachtig zijn zakken naar de munten die hij van zijn vader had meegekregen, terwijl de blik van de vrouw op zijn kruin brandde. Een blik die erg aan die van zijn vader deed denken en schreeuwde niet zo te prutsen en te treuzelen.

‘Goed dan,’ klonk Maria’s stem plotseling. Adrian kon niet anders dan opkijken en zien hoe ze haar moeder recht in de ogen staarde, met een blik die hij niet zou durven. Nu zou ze achter de kraam vandaan komen, naar de weggewaaide bloemetjes lopen en er een aan deze Viktor Anker overhandigen. Ze bleef echter staan en stak haar rechterhand uit, palm naar de hemel. Ze trok haar bruine ogen los van haar moeder en richtte ze op haar vingers, die ze met de toppen tegen elkaar drukte. ‘Eén bloem,’ verklaarde ze, alsof ze tegen de lucht sprak. En het wonderlijke was dat de lucht luisterde. Een koele bries streek langs Adrian, de Klifholmse man en over de kraam. De wind zoog naar de plek waar haar duim haar vingers raakte. Het wentelde zich eromheen, en kreeg vaste vorm. Eerst als een enkele bruine wortel die uit de palm van haar hand als dunne worm opklom langs haar vingers. Daarna groeide snel een groene stengel, blad en knop, die na een zachte ademhaling van Maria openbrak, en wit en roze tevoorschijn bracht.

Adrian was de enige die met open mond stond te kijken. Maria glimlachte, Maria’s moeder schudde haar hoofd en de heer Anker tutte een keer. ‘Ik ben niet de enige begaafde in dit boerendorp, blijkt.’ Hij tikte gedecideerd twee keer zijn wandelstok op de stenen en toen hij hem daarna omhoog bracht, verdween de stok in het niets. Vervolgens hield hij zijn nu lege handschoen op, alsof het de normaalste zaak van de wereld was, klaar om Maria’s bloem in ontvangst te nemen.

‘Adrian.’ De hand met de bloem reikte over de kraam in zijn richting. ‘Maria, mijn naam is Maria.’

Adrians vingers bleven bijna achter in zijn broekzak, maar al snel liet hij de zoektocht naar de munten varen en ontving de open bloem, alsof die zo van de magnolia was geplukt.

Maria knipoogde. De pretogen in haar ronde gezicht bleven strak op hem gericht en negeerden de moeder en de man. ‘Zonder dromen, geen leven,’ zei ze.

‘Puh.’ De leren handschoen van de Klifholmse man kraakte bijna onhoorbaar toen hij een vuist vormde. ‘De … De onbeschaamdheid. De ongehoorde … Ik laat me dit niet gebeuren. Mijn vader … Mijn vader is binnenkort de machtigste man in Klifholm. Dit verdomde gehucht … Deze … Wacht maar.’ Hij draaide zich met een flap van zijn wijde jas om en beende weg, terwijl halverwege zijn wandelstok weer in zijn vuist verscheen. Hij stak het glanzende stuk hout omhoog en zwiepte het in de lucht, alsof hij een vlieg wegsloeg. Ineens, alsof hij er al die tijd al had gerold en er slechts een groot doek werd weggetrokken, verscheen er een koets, inclusief vier donkere, net niet zwarte paarden en een koetsier met een precies zo donkere frons. Het deurtje zwaaide als vanzelf open, Viktor Anker werd verorberd door de duisternis. De deur sloeg dicht en de paarden voor het gevaarte werden onmiddellijk in strakke galop gebracht, om aan te duiden dat de inzittende echt zo belangrijk was als hij zich voelde en voordeed.

Alle mensen en vlinders op het plein van Heidorp keken de lawaaierige koets met verbazing na. Allemaal, behalve twee. Twee mensen dan, van vlinders blijft lastig te zeggen wat ze wel en niet versteld doet staan. De eerste was een jonge vrouw, ongeveer tweeëntwintig jaar oud, in een citroengele jurk en met bruine ogen. ‘Uitslover,’ mompelde ze, alleen hoorbaar voor de boerenzoon tegenover haar en haar moeder naast haar.

De tweede was een blond meisje, ongeveer tweeëntwintig jaar jonger dan de man uit Klifholm, met haar haren in een strakke knot op haar hoofd en een kettinkje om haar nek dat slechts uit schakels bestond. Zij stond aan de overkant en was nog niet oud genoeg om iets te begrijpen van de bombarie op het plein. Het enige dat ze zag en hoorde, waren de wandelstok, de klakschoenen en de zelfverzekerde, commanderende stem. Ze wist ineens waar ze later voor bestemd was.

~ Katarina ~

Het enige dat kleine Katarina zag en hoorde, waren de wandelstok, de klakschoenen en de zelfverzekerde, commanderende stem. Ze wist ineens waar ze later voor bestemd was. In heel Heidorp had ze nog nooit zo iemand als de man met die hoge, grijze hoed gezien. De wandelstok en de koets kwamen uit het niets tevoorschijn, en zo snel als de man op het plein was verschenen, zo snel was hij ook weer weg.

‘Kat. Luisteren. Kom.’ De enige andere man op het plein die zo kleurloos mogelijk gekleed ging, greep haar hand vast. ‘Een Wolff staart niet.’

‘Ja, papa.’ De kraag van haar jurk zat zo strak dat ze het liefst de bovenste knoopjes los zou trekken, maar ze wist dat haar vader te dichtbij liep. Dus slikte ze, stapte verder en volgde de grote passen van mijnheer Wolff, wiens ketting zonder hanger trots op zijn borst blonk. Haar vaders hand was warm en wist de weg, dus Katarina kon niet anders dan alles in het dorp voorbij laten gaan: de andere kinderen, die in luchtige kleren in de lentezon achter elkaar aan renden, de plensbuiplassen van vanmorgen, waar een Wolff niet in sprong, en de weggewaaide felgroene doek, die uitnodigend in rukjes door de wind werd meegetrokken. Gelukkig waren ze snel thuis.

De dubbele deur in de voorgevel van het hoge herenhuis werd door de butler opengehouden toen mijnheer Wolff en zijn dochter arriveerden. Mijnheer Wolff gaf zijn hoed en stok af, en had geen oog meer voor het meisje dat uit zijn hand schoot en de trap op rende.

In haar kamer wierp Katarina zich in de kussens in de vensterbank en greep het dikke boek dat onder de donkerrode stoffen verborgen lag. Haar vader stoorde haar de rest van de middag niet, dus las ze over wonderlijke werelden waar meisjes vrijelijk door plassen renden, felgekleurde jurken droegen en de kraag nooit te strak zat. Tussen de letters lagen boze steden, waar de machthebbers bang werden van zulke meisjes en waar echte, dappere heldendaden nog bestonden. Zo zat ze, tot ze voor het avondeten naar de eetzaal werd geroepen. Alleen de huismeid sprak enkele woorden met haar, haar vader at zijn maaltijd in zijn kantoor. Gelukkig liet de vrouw haar snel weer met rust en vertrok kleine Katarina naar het raam, waar ze las en las en las, en geen seconde de tuin in staarde, tot de huismeid haar kwam halen, omdat het bedtijd was.

‘Kat,’ sprak de huismeid haar vermanend toe, toen Katarina na het wassen meteen haar knot lostrok en zich tussen de lakens verschool. ‘Kom op.’

Met een zucht, waar haar wangen bol van stonden, wierp Katarina het dekbed van zich af en kwam tussen de huismeid en de klerenkast staan. Daar koos ze (niet te snel, want dan was het sowieso niet goed) haar kleren voor de volgende dag en legde die klaar op de stoel naast haar bed. Vervolgens plaatste ze haar borstel, haarstrikje en rouge voor de spiegel op het kabinet en ging braaf in bed liggen, onder een goedkeurend knikje van de huismeid.

De volgende dag bracht ze door in het dikke boek. Net als de dag erna. En die daarna. En zoals de pagina’s van het boek vlogen de dagen, maanden en jaren voorbij. Net zo lang tot ze de leeftijd bereikte waarop haar vader leraren naar het huis liet komen. Het boek over wonderlijke werelden werd ingewisseld voor boeken over de echte wereld. In die jaren kwam Katarina regelmatig terug naar de vensterbank boven de achterdeur en negeerde ze het uitzicht op de tuin om opgezogen te worden door de zinnen, hoewel de wereld buiten het raam steeds vaker haar ogen trok.

Toen kwam de dag dat er andere leraren kwamen, geen leraren met boeken, maar met dolken, degens en donkere ogen. Want, zo sprak haar vader, een Wolff moest van zich af kunnen bijten. En zo kwam het dat het tussen de kussens bleef liggen, dat dikke boek, totdat Katarina het op haar tweeëntwintigste verjaardag netjes tussen de andere boeken in de boekenkast duwde. Vandaag kon er geen rotzooi zijn, helemaal niet hier.

Ze keek nog eenmaal rond in haar kamer, die weinig van haar vroege jeugd in zich had en nu dezelfde statigheid droeg als die van haar vader, voor hij overleed. Het hoge hemelbed was opgemaakt en onder kussens bedolven. Alle meubels stonden op hun plaats en de gordijnen hingen recht. Katarina controleerde haar knot in de kabinetspiegel en trok hem strak. Alle haren zouden zich gedragen vanavond. Het bovenste knoopje van haar kraag duwde ze stevig aan en daarna ging ze in het venster zitten, uitkijkend over de wintertuin en het tuinpad dat naar de deur in de buitenmuur leidde. De bomen waren kaal en alleen een zonschitterende laag sneeuw bedekte de slapende hof. Ze kneep haar handen krachtig samen, ondanks dat het hier binnen behaaglijk en warm was. Even overwoog ze een boek te pakken, al was het om haar gedachten te verzetten, maar toen zag ze een rimpeling in de lucht buiten de omheining, alsof een windvlaag voor even zichtbaar werd. Haar handen knepen weer samen toen de poort langzaam openzwaaide en een onzichtbaar figuur voetstappen in de sneeuw drukte.

Haastig schoot ze overeind, daalde in korte, snelle passen de trap af, een paar hoeken om, totdat ze stilhield bij de achterdeur. Daar, door het ronde raampje, zag ze de voetafdrukken dichterbij komen. Ze drukte zichzelf tegen de muur, totdat een ademwolk het raampje aan de buitenkant besloeg. Daarna klonken twee keer twee korte kloppen. Katarina legde haar hand op de knop, ademde diep in en opende de achterdeur. Even zag ze niemand, maar toen voelde ze een plotselinge hand in haar nek, die haar dichterbij trok. Voor ze het wist, was ze in een innige zoen verstrengeld en gaf ze zich over, terwijl het lichaam van de man langzaam vanaf zijn lippen zichtbaar werd. Kort lieten ze elkaar los, en gleden hun ogen over het lichaam van de ander.

De man, Viktor Anker, de zoon van Klifholms Minister-Gouverneur Anker, was stads, fatsoenlijk, kleurloos, getrouwd en meer dan twee keer zo oud als de jongedame tegenover hem. Toch, of het nou magisch was of niet, zijn hele aanwezigheid ademde een mysterie en macht die voor Katarina onweerstaanbaar waren, alsof de winter er was omdat hij dat wilde. Katarina was opgetut, aan alle kanten strak in een korset gestoken en nog maar tweeëntwintig.

‘Viktor,’ bracht ze uit, ‘is dit dan …’

‘Sst.’ Hij stapte naar binnen en trapte met zijn hak de deur achter zich dicht.

Katarina voelde de kou die hij met zich meebracht amper.

‘We praten later. Het huis is leeg?’

Ze kon alleen knikken, waarna hij zijn wandelstok en handschoenen liet verdwijnen. Zijn vingers trokken de knoopjes van haar kraag zo rap los dat er eentje losschoot en klinkend over de zwart-wit glanzende tegels stuiterde. Koele vingertoppen gleden binnen de kraag en langs haar warme nek omhoog, waar ze tintelingen over haar hele lichaam afvuurden, totdat hij ze even op haar achterhoofd liet rusten. ‘Mooi,’ hijgde hij en hij drukte zijn lippen weer op die van haar. Met evenveel lust en leven als bij haar kraag, trok hij haar knot los. Terwijl er meer knopen, strikken en kledingstukken van langs kregen, dansten ze samen een uitkleeddans door het huis, stotend tegen meubels, vazen en kasten, totdat ze boven waren en zich vol overgave in de kussens lieten vallen.

Die avond, laat, toen de zon en de sneeuw en de glinstering waren ingewisseld voor de donkerte van maan, sterren en lantaarns, en er door Viktor en Katarina nog steeds weinig was gepraat, werd de achterdeur opnieuw geopend, dit keer met een sleutel. De huismeid kwam zoals gebruikelijk afsluiten, terwijl ze zachtjes voor zich uit zong. Het herenhuis van de familie Wolff was goed gebouwd, met oog op geluidsdichtheid en beslotenheid. Hierom was het niet zo verwonderlijk dat ze tijdens haar ronde het ongebruikelijke rumoer van boven niet opmerkte. Ze vond een losliggende knoop en een paar schoenen, die haar meesteres had laten slingeren. Volledig onwetend, en in de vaste overtuiging dat de vrouwe van het huis al diep in haar droomwereld was verzonken, liep ze daarom de trap op en trok met een vrolijke zwaai de slaapkamerdeur open.

Nu werd de drukte echter zo luid dat ze er ineens van schrok en haar zangstem stopte. Haar wimpers knipperden sneller dan iemands wimpers ooit geknipperd hadden, terwijl ze een kort moment recht in de ogen van de enige adellijke vrouw in heel Heidorp keek.

Katarina keek met niet knipperende ogen terug en zag huismeid Maria Eriksen, de vrouw van Adrian Eriksen, met een lantaarn in de ene en een paar hakken in de andere hand. Snel bedekten Viktor en zij zich onder de dekens, maar het leed was al geschied. Maria had duidelijk het gezicht herkend dat ze één keer eerder, twee decennia geleden had gezien: het gezicht van de man die haar toen om een bloem had gevraagd, toen kleine Katarina alleen van een afstandje had kunnen kijken.

Ineens leek Maria tot zichzelf te komen, wierp de hakken en de knoop naar binnen, greep de deur weer vast en sloeg hem dicht, net iets harder dan gebruikelijk.

Katarina drukte een vloek in haar kussen en kwam overeind, de lakens tot haar hals opgetrokken. Ze gleed uit bed, rende op blote voeten naar de deur en draaide hem vanbinnen, met een heldere, maar toch ook spinnijdige, klik op slot. Daarna draaide ze zich zo waardig mogelijk om, vermeed oogcontact met Viktor en liep naar haar kledingkast, waar ze snel een set kleding voor de volgende dag tevoorschijn trok en op de stoel naast het bed legde. Daarna legde ze een borstel, haarstrik en rouge klaar op het kabinet, maakte even oogcontact met zichzelf in de spiegel en vlijde zich vervolgens tegen Viktors warme lichaam in het hemelbed. Er was niets gebeurd. Niets, helemaal niets.

2 – In een land hier ver, ver vandaan

~ Katarina ~

Niets, helemaal niets. Katarina knipperde haar ogen open in de lage zonnestraal die tussen de gordijnen door haar gezicht verwarmde. De lichtbundel had Viktors gezicht niet bereikt, hij dreef nog in zijn dromen. Van de scheiding in zijn zwarte haar was weinig over. Katarina glimlachte tevreden. Vervolgens draaide ze onder haar dekens vandaan, rekte zich uit op de rand van het hemelbed en trok de kleding aan die op de stoel lag. Toen ze klaar was, zat ze stil en luisterde. Boven op het dak kraste een kraai en pootjes schuurden over de besneeuwde dakpannen. Beneden hoorde ze niets, totdat wat doffe geluiden, meer trillingen dan klanken, door de vloer oprezen. Ze kwam overeind, liep naar het kabinet, borstelde haar haar, dwong het in een knot en bracht een blos aan. Haar laarzen schoof ze aan de andere kant van de slaapkamerdeur aan, om Viktor niet wakker te maken.

De eetkamer stond halfopen en lokte Katarina met heerlijke geuren naar binnen. Op tafel stond haar ontbijt klaar en even overwoog ze de huismeid met rust te laten. Toen zag ze echter het tweede bord, beker en bestek. Het moest haar ingewreven worden. Uiteraard. Katarina’s oorspronkelijke plan, om ontbijt voor twee op te scheppen en naar boven te brengen, had sinds gisteravond geen zin meer, maar dit was alsof Maria het erom deed. Ze zuchtte op haar stoel.

‘Mevrouw,’ groette de huismeid toen ze de ruimte binnenliep en een kleurrijke fruitschaal neerzette.

‘Maria.’ Katarina kneep haar ogen samen, opende haar mond een moment, maar schudde daarna haar hoofd. Ze pakte het zilveren bestek naast haar bord en at. De grote slingerklok in de hoek tikte een tweeslag, Maria’s voeten stapten tussen keuken en eetzaal. Verder was het stil. Ze vermeden elkaars blikken een volle vijftien minuten. Katarina keek soms uit haar ooghoeken naar Maria en haar jurk. Het was haast alsof de vrouw bewust een blauwer blauw had aangetrokken dan anders. Nee, nadat ze haar laatste hap wegwerkte en de dienstmeid naast haar kwam staan om haar bord weg te nemen, wist ze het zeker.

‘Heeft het gesmaakt, mevrouw?’

Katarina depte haar mond met het doekje dat op tafel lag en legde het op Maria’s spiegelende dienblad. ‘Waarom ondermijn je mij, dienster?’ Het dienblad, met daarop het gebruikte servies, schommelde bijna onmerkbaar. ‘Vertel op. Had ik niet gezegd dat je gisteravond vrij was om naar die boerderij van je te gaan?’

Maria zette het bord en de beker op de zilveren schaal en bleef vervolgens staan, haar vingers om de rand geklemd. ‘Mevrouw, kan ik verder nog iets voor u doen?’

‘Je kunt een antwoord geven.’

Een paar spiertjes in Maria’s ronde gezicht vertrokken, toen verschenen de vriendelijke lachrimpeltjes in haar ooghoeken. ‘Natuurlijk, mevrouw. U had dat inderdaad gezegd.’

‘Hé luister eens, dienster. Ik stelde nog een vraag: waarom ondermijn je mij?’

Dit keer draaide Maria haar ogen weg en schudde haar hoofd, terwijl ze zich verwijderde en in de deuropening bleef staan. ‘Wat denkt u?’ Ze oogde naar het plafond, alsof ze Viktor erdoorheen zag liggen. ‘Dat hij u meeneemt naar Klifholm? Naar de Westoever? Waar hij zijn vrouw verlaat en ze dan allemaal pas op de plaats maken voor een meisje van de open velden? Heeft hij dat soort dingen beloofd?’ Haar ogen keerden terug naar Katarina. ‘Ja, hè?’ Haar blik verzachtte en ze ademde even diep in en uit. ‘Ik ken hem, zijn soort. Dat is niets dan problemen, dat kan ik u nu al vertellen. Geloof me, ik …’

‘Je ben mijn moeder niet, Maria.’

De hardheid in Maria’s ogen kwam terug en ze rechtte haar rug. ‘Nogmaals, kan ik nog iets voor u doen, mevrouw?’

‘Je kunt opruimen, ontbijt voor Viktor neerzetten en dan vanmiddag vrij nemen. Ik zie je vanavond weer.’ Katarina wachtte op het vanzelfsprekende ‘natuurlijk, mevrouw’, maar het bleef uit. In plaats daarvan draaide Maria op haar hakken, klikklakte naar de keuken, zette daar met een rinkelende klap het dienblad neer en sloeg een paar tellen later met de achterdeur. Een kleine vloedgolf koude vorstlucht streek langs Katarina en als bevroren bleef ze zitten. Na een paar tellen stond ze op, liep naar de achterdeur en draaide hem met een scherpe polsbeweging op slot.

‘Wil je me hier gevangenhouden?’ hoorde ze ineens Viktors stem.

Katarina keerde zich om. Hij stond aan de voet van de trap, volledig in zijn strakke, grijze pak, terwijl hij zijn zakklokje dichtklapte, in zijn binnenzak duwde en daarna het bovenste knoopje van zijn colbert dichtdeed. De scheiding in zijn haar was er weer, alsof hij nooit was weggeweest en een bijpassende beleefde glimlach speelde om zijn mondhoeken. ‘Niet dat je mij hoort klagen.’

‘Mijn huismeid … Ga zitten, er staat … Ik pak ontbijt voor je.’ Met een schaamrode blos, die zelfs door haar make-up te zien moest zijn, manoeuvreerde Katarina zich langs Viktor naar de keuken, en pakte daar de schalen en platen van het ontbijt. Onhandig balancerend kwam ze terug in de eetkamer. ‘Ik voel me net een boerin,’ grapte ze zonder te lachen.

‘Hm.’

Toen ze alles had neergezet, nam ze plaats tegenover de man uit Klifholm, die zwijgend begon te eten. De slingerklok in de hoek tikte nog steeds zijn tweeslag, verder bleef het stil. Katarina kneep haar handen onder de tafel stevig in elkaar, terwijl ze hem in zich opnam. Ze wilde van alles zeggen, maar durfde de stilte niet te doorbreken.

Na een aantal vermoeiende minuten deed Viktor het. ‘Dus de huismeid is ervandoor?’ Hij keek niet op van zijn eten.

Katarina schraapte haar keel. ‘Ja. Nou ja, ik heb haar weggestuurd. Je had haar moeten horen. De toon die ze aansloeg, onbehoorlijk.’

Viktor snoof en veegde zijn mond methodisch schoon. ‘Het is overal hetzelfde. In Klifholm zou je de Oostoever eens moeten zien.’ Hij schudde zijn hoofd, nog steeds zonder haar aan te kijken. ‘Soms zou ik weleens terug willen naar de tijd van het hertogdom. Wat mijn grootvader daarover kon vertellen, zo slecht klonk het niet. Men kende zijn plaats tenminste.’ Nu pas keek hij op. ‘Maar ja, tegenwoordig denkt iedereen dat hij overal recht op heeft. Hm. Je kunt haar allicht ontslaan.’

Katarina’s handen knepen kort weer samen. ‘Ja, ja, dat zou kunnen. Ik hoopte …’ Ze zette een glimlach op en forceerde haar vingers uit elkaar. ‘Hoe is het op de Westoever deze tijd van het jaar?’

Viktor maakte een wegwerpgebaar, waarmee hij het witte doekje in zijn hand door de lucht zwierde. ‘De Westoever is amper wat het ooit was, lieverd, daar moet je niet willen zijn.’ Zijn handen zakten omlaag en bleven op het tafelblad rusten. Dit was het moment waarop normaal gesproken Maria zou toestappen en vragen of er nog iets was wat de heer verlangde. In plaats daarvan bleef het tweetal in een onmogelijke impasse aan tafel zitten. ‘Het blijft natuurlijk het centrum van alle adellijke activiteit, maar de vroegere glorie van het hertogdom lijkt diep te zijn weggestopt. Het wordt zelfs steeds normaler om kleur te dragen. Op de Holm ook!’ Viktor schudde zijn hoofd en liet binnensmonds zijn tong over zijn tanden gaan. ‘Mijn vader doet wat hij kan, maar zelfs hij, de Minister-Gouverneur, kan niet iedereen verplichten hun kledingkeuze te veranderen.’

‘Zou je niet weg willen uit die stinkende stad?’

Viktor knakte zijn vingers tegen elkaar en zette zijn ellebogen op tafel, waarna hij nadenkend zijn kin op het puntje van zijn duimen balanceerde. Zijn donkere ogen gingen even naar het kettinkje dat om Katarina’s strakke kraag hing. ‘Is verandering wenselijk, in jouw ogen?’

‘In het algemeen? Of voor jou?’ Een antwoord bleef uit en Katarina moest alles op alles zetten om haar ogen niet neer te slaan onder Viktors zware blik. Ze drukte kort haar lippen dicht en zei toen: ‘Stabiliteit is wat families als de mijne en de jouwe generaties overeind heeft gehouden. Het verstevigt, houdt mensen op hun plek en bant dromen uit. Verandering verwoest wat stabiel is.’ Ze slikte en haar vingers verstrengelden zich tegen haar wil toch weer onder de tafel. ‘Maar zowel jouw familie als de mijne heeft verandering altijd weten te gebruiken om daar zelf sterker uit te komen, dus ervoor vrezen lijkt me onzinnig. Ik zou persoonlijke verandering alleen zien als mogelijkheid, niet als probleem.’

‘Dus ik moet veranderen?’

‘Dat zei ik niet.’

Viktors ogen vernauwden en hij schraapte zijn keel. Vervolgens schoof hij zijn stoel naar achter, stond op en stak zijn hand uit, waarin onmiddellijk zijn wandelstok verscheen. In zijn andere hand sprong uit het niets de hoge hoed, waarmee hij in een soepele zwier zijn scheiding verborg. Zo bleef hij even staan en hij knikte. ‘Wat je zei is waar: stabiliteit houdt mensen op hun plek en bant dromen uit. Daar lijkt het me de tijd voor. Daar leek het mijn vader de tijd voor.’

Katarina’s knokkels werden wit onder het tafelblad en haar nagels klauwden in de rug van haar handen, maar ze voelde het niet. Hij klonk gerepeteerd, verplicht. Onvrij. Als een kind dat ‘dank u wel’ moest zeggen bij de bakker. Of een eerlijk gewonnen knikker moest teruggeven.

‘Wat zeg je nu eigenlijk?’ flapte ze eruit.

Viktor legde zijn gehandschoende handen op de knop van zijn wandelstok en keek over Katarina’s hoofd door het raam naar buiten, de achtertuin in. Nu zou het hoge woord eruit komen.

Katarina spitste haar oren en luisterde.

~ Adrian ~

Adrian spitste zijn oren en luisterde. Zijn open ogen gericht op de dikke balk boven de bedstee, zijn vingers achter zijn nek gevouwen. Zo lag hij altijd, minstens twintig minuten, voordat hij in slaap viel. Voordat hij sowieso kon slapen. Luisteren, had zijn vader hem vroeg ingeprent, dus ook toen deed hij dat al braaf. Al zijn zintuigen moesten eerst volledig alert zijn, om langzaam tot rust en in slaap te komen. Ieder geluid, binnen of buiten, in deze kamer of die ernaast, van de vloer of het dak, kwam haarscherp binnen. Het kalmeerde hem op een vreemde manier, om te weten dat zo weinig hem ontging. Alleen zo kwam hij in slaap. Voetstappen. Buiten, knerpend in de sneeuw. Een glimlach kroop over Adrians gezicht toen hij bedacht hoe hij van kinds af aan iemand aan zijn pas kon herkennen. Deze was soepel, haast sierlijk en leek de sneeuw amper te raken, alsof ze bij een magisch wezen hoorde. Een sleutel draaide in de deur en een koudegolf waaide over de eettafel, langs het fornuis, de bedstee in. Gelukkig werd de kou snel gevolgd door gemoedelijk, on-magisch gestommel en een koude vrouw, die naast Adrian onder de lakens kroop en zich aan hem opwarmde. Sinds zij in zijn leven was, hoefde hij minder lang te liggen luisteren om in slaap te komen.

‘Alles afgesloten?’

Ze legde haar hoofd op zijn schouder en streek met haar hand door zijn lange, bruine haar. ‘We hebben het er morgen over, goed?’

De morgen kwam en Adrian ontwaakte in een leeg bed. Maria was al vroeg naar het herenhuis vertrokken. Hij rekte zich uit en ineens sloeg de gangdeur met een klap open. Hij schoot overeind, maar kalmeerde meteen toen hij de twee wild springende, jonge figuren zag die de kamer in vlogen. De eerste had bruin, rossig haar, de tweede zwart-wit. De eerste trok een sprintje naar de tafel en stortte zich op zijn bord, de tweede rende naar het bed en sprong met zijn volle gewicht boven op Adrian. De eerste heette Theodor. Hij was elf jaar oud, Adrians zoon en extra energiek, omdat hij voor het eerst een paard zou berijden vandaag. De tweede heette Darwin. Hij was geen zoon van Adrian en net zo energiek als altijd, met als voornaamste reden het feit dat hij een uit de kluiten gewassen hond was.

‘Darwin, hier,’ zei Theodor met volle mond, toen hij zag dat zijn vader moeite had het tegenstribbelende beest terug over de rand van de bedstee te duwen. Met slingerende tong gleed en trappelde het dier over de vloer naar zijn baasje, nagels krassend in het hout.

Adrian kwam hoofdschuddend uit bed en kleedde zich aan. Hij at het door Maria gemaakte ontbijt onder de toeziende, haastige blik van Theodor. Toen hij zijn bord en bestek droogde en weglegde, stond Theodor al klaar bij de deur, de lichtgroene winterjas van zijn vader in zijn hand. Darwin zat netjes naast hem op de grond, tong hijgend uit zijn bek, terwijl zijn kop heen en weer flitste tussen zijn baasje en de deur. Adrian pakte zich goed in, snoerde zijn stevige schoenen vast, duwde zijn kanariegele sjaal diep naar binnen en knoopte zijn jas hoog dicht. Hij knikte naar zijn zoon, die daarna de deur naar de helderwitte buitenwereld opende.

Volle vlokken sneeuw verbloemden de sporen van de vorige dag en alleen Maria’s voetstappen van deze morgen trokken een vage lijn naar de dorpsweg. In de wijde omtrek waren de witte velden zichtbaar, rondom de warme kleinheid en huiselijkheid van de boerderij. Op het midden van het erf, als een enkele bloem in een veld van wit, bloeide een enorme magnolia roze-witte bloesem, zelfs nu, in het hart van de winter. Het voorzag de kale uitgestrektheid van haar enige kleur. Darwin dartelde voor vader en zoon uit naar de stal, zich niets aantrekkend van de snijdende wind die met kou en sneeuw de boerderij bestookte. Terwijl de sjaal om zijn baard kriebelde, ging Adrian met Theodor achter hem aan, waar ze de deuren opensloegen en de twee gevleugelde paarden uit hun box bevrijdden. Beide beesten waren zo wit als de buitenwereld en werden daardoor vrijwel onzichtbaar, toen ze door de dubbele deur galoppeerden en in de sneeuwbui opstegen. Nadat ze even van hun vrijheid geproefd hadden, floot Adrian op zijn vingers. In wijde cirkels zweefden ze terug naar vader en zoon. Hun hoeven stampten dof op de sneeuw en hun neuzen bliezen snel vervliegende wolkjes met de wind mee.

‘Oké dan,’ knikte Adrian en hij instrueerde zijn zoon, aangemoedigd door een enthousiast cirkelende hond.

Een paar uur later stond Adrian over het weilandhek geleund, met Darwin aan zijn voet. De sneeuwbui van de vroege morgen was langzaam door een blauwe lucht uitgeveegd, waardoor hij zijn sjaal wat losser kon trekken. Dezelfde lichte pas als vannacht kwam vanaf de dorpsweg het erf op. Darwin blafte tweemaal, maar bleef aan zijn voet zitten. Adrian glimlachte en wreef het beest even tussen de oren toen Maria naast hem kwam staan. ‘Jij bent er alweer vroeg,’ merkte hij op.

Ze kuste hem op zijn wang, zakte naast de hond op haar hurken en groette het wild kwispelende beest. ‘Ach, die trut,’ bromde ze tussen Darwins likken en kopstoten door. ‘Ik heb ruim twee uur gewacht tot ze wakker was. Komt ze eindelijk naar beneden, begint ze te zeiken en te zeuren over gisteravond.’ Ze kwam overeind, veegde het hek vrij van sneeuw en leunde tegen hem aan. Beiden stonden zo een tijdje: hun hoofd in hun nek en hun armen in elkaar gestrengeld. Hun elfjarige jongen zweefde honderden meters boven het weidse, witte landschap in achtjes op een van de gevleugelde paarden, gedragen door meterslange vleugels.

‘Hij pikt het snel op.’

Maria schudde glimlachend haar hoofd. ‘Je kijkt weer alsof de stilte je zwaar weegt.’

‘Hm?’

‘Nors. Net als je vader, nors.’

Adrian forceerde zijn gezicht uit de frons, streek het haar uit Maria’s gezicht en kuste daarna zijn vrouw op haar voorhoofd. ‘Ik sta al een tijdje te turen.’

‘Dat zal het zijn.’

‘Hé, zo kan het wel weer,’ en hij trok haar middel tegen de zijne. ‘Wat is er gebeurd gisteren?’

Op Maria’s warme wangen, waar de eerste rimpels een weg naar de oppervlakte hadden gevonden, brak een blos door en ze haalde veelzeggend haar wenkbrauwen op. ‘Ik betrapte de jonge mevrouw Wolff in bed, terwijl ze een goeie beurt kreeg van een hoge heer uit Klifholm. Ze stuiterde stevig op en neer, kan ik je vertellen.’

Adrian proestte. ‘Sorry?’

‘Ja, het was geen mooi gezicht,’ grinnikte ze. ‘We keken mekaar recht aan.’

‘En toen?’

‘Toen heb ik de deur dichtgeslagen en ben ik naar huis gegaan.’ Ze keek uit over de sneeuw. ‘Dat was het punt niet. Vanmorgen, toen ik netjes voor twee had gedekt, was het juffie daar niet van gediend, blijkbaar. Grote bek opgezet, pff. Ik ondermijnde haar en weet ik het wat. Echt, als Theodor ooit zo’n toon aanslaat, schop ik ’m het erf af, dat kan ik je wel vertellen.’

‘Nou nou, rustig schat.’

‘Nee, echt. Het was Viktor, hè. Anker. Zoon van Minister-Gouverneur Anker. Ze knopen haar op als dat nieuws ooit Klifholm bereikt.’

‘Zijn wij wel van onze problemen af.’

Maria gaf hem een stomp op zijn schouder die door de dikke jas werd gedempt. ‘Darwin, dat kan toch niet? Zeg d’r eens wat van.’ De hond blafte. ‘Dat bedoel ik.’

‘Je hebt geen weerwoord gegeven, hoop ik?’ Adrians dikke wenkbrauwen zakten over zijn ogen en hij keek neer op zijn echtgenote. ‘Ik moet ook met haar om tafel, binnenkort.’

‘En waarom zou ik dat niet doen? Ik ben twee keer zo oud als die tuthola.’

‘Schat.’

‘Ik heb haar alleen gewaarschuwd, dat is alles.’

Adrian liet een zucht ontsnappen en keek weer omhoog naar de twee om elkaar cirkelende paarden. ‘Ieder heeft zijn plaats. Ieder speelt zijn rol. En onze rol is om te luisteren.’

‘Laat je vader hierbuiten. Zo kom je nooit ergens.’

‘Hm. Ik heb jullie.’ Adrian trok een handschoen uit, en floot schel en scherp op zijn vingers. De hemelse wezens bogen flauwe bochten omlaag en brachten een uitgewaaide, uitgelaten Theodor naar het hek.

‘Zag je me, papa? Zag je me?’ Zijn krullen sprongen in het wilde weg en ondanks de kou had de knul knalrode wangen. Zo stond het gezin Eriksen, dat ene moment aan het hek. Adrian, met zijn arm om Maria. Maria, met haar hand in Darwins vacht. Darwin met zijn ogen op Theodor gericht, zijn tong uit zijn bek. De vorst had geen vat op ze, de kou kreeg geen grip. Eén intiem ogenblik in een tijd van sneeuw.

Adrians borst warmde van binnenuit, zijn ogen waren met liefdevolle kraaienpootjes op zijn zoon gericht toen hij hem antwoordde: ‘Ik zag je, jongen.’

3 – Leugens, schat, leugens

~ Casper ~

‘Zag je vader je ooit echt, denk je?’ had Casper von Vinter zijn patiënte op de sofa dezelfde middag gevraagd. ‘Of voelde het alsof je een rol te spelen had? Een masker op moest zetten?’ Nu hij aan tafel zat, en Martha en Tobias hem zwijgend aankeken, stelde hij de vragen aan zichzelf. Had zijn eigen vader hem ooit echt gezien? Hij moest met een volmondig ‘nee’ antwoorden. De stilte zakte op zijn schouders en hij kreeg er niets uit. De blikken van zijn vrouw en zoon waren onleesbaar, hun uitdrukkingen leeg. Martha’s hand pakte de zijne. Hij mompelde voor zich uit: ‘Wat, waar?’

‘Op de Holm, vanmiddag,’ zei Martha, zeldzaam zacht voor haar doen. Haar groene ogen, die door haar zwarte haar, de donkere lippenstift en de mascara altijd hard en onvermurwbaar stonden, werden even mild. ‘Er was blijkbaar niets dat ze konden doen. Je vader heeft niet lang geleden. Hij stierf snel.’

Casper haalde een hand door de weinige haren op zijn hoofd en zuchtte.

Tobias, die tot nog toe niet had gesproken, leunde naar voren. ‘Vader, denkt u dat de Universiteit u nu wel aanneemt?’

‘Geen idee, jongen. Ik vermoed van niet. Te oud.’

‘Je bent vierenveertig,’ verklaarde Martha, die zijn hand weer losliet. ‘En je vader kan je nu niet meer tegenhouden.’

Casper snoof, zat even stil, maar kwam in beweging en at verder, net als zijn vrouw. ‘Waar een plotselinge hartstilstand al niet goed voor is,’ zei hij met volle mond.

‘Casper von Vinter,’ snerpte Martha. ‘Hij was wel een Parlementslid. We worden gewoon op zijn begrafenis verwacht.’

Casper haalde bijna zijn schouders op, maar deed het toch niet. In plaats daarvan at hij stilletjes door. Na een tijd ruimde Martha af, terwijl ze Tobias naar boven stuurde om te studeren. Casper bleef langer zitten dan gewoonlijk.

‘Zou je niet wat gaan doen?’ Martha klakte op haar hakken door de eetkamer en nam overal het stof van de meubels.

Alsof dat er lag, dacht Casper, maar hij zei het niet. ‘Ja,’ mompelde hij in plaats daarvan en duwde zichzelf overeind.

‘En niet in de woonkamer, op je kantoor,’ riep Martha hem na, toen hij door de gang liep, langs het schilderij van zijn schoonfamilie en de glimmende buste van Asmund Tornvalt, een van Martha’s voorouders.

‘Ja, schat.’ Hij ging zijn kantoor binnen en sloot de deur zachtjes achter zich. Hij draaide zich om, bleef met zijn rug tegen het hout geleund staan, omringd door de metershoge boekenkasten, en zuchtte. De donkerrode sofa stond leeg in de hoek. Daar had hij vanmiddag, net als iedere zondag, een van zijn patiënten gehypnotiseerd en ondervraagd. Hij haalde het slingerklokje, de leugenbreker, uit zijn binnenzak, opende het en zag dat het precies zeven uur was. Hij dwong zichzelf blij te zijn met de lege avonduren en liep op het zware eikenhouten bureau af, dat onder de proefschriften, onderzoeken en studieboeken lag. Het was het enige oppervlak in het huis waar Martha van afbleef en de zondagavond was de enige avond die hij voor zichzelf had, voordat de gebruikelijke routine van de week hem opslokte. Hij zakte in de grote lederen fauteuil en viste een van zijn favoriete proefschriften tevoorschijn. Beckers psychoanalytische theorie vloog aan hem voorbij, maar bleef op afstand. De woorden bleven woorden en Casper ontdekte dat zijn gedachten naar zijn eigen verleden bleven gaan. Naar zijn vader, die sinds vandaag niet meer in leven was. Dood. Zomaar. Omdat hij zijn eigen gedachten al snel beu werd, stond hij op, trok zijn stoffen jas van de kapstok en vertrok.

‘Ik ga even een luchtje scheppen.’ Er kwam geen reactie, hoewel hij wist dat hij gehoord werd. Dit keer durfde hij wel zijn schouders op te halen en trok de voordeur achter zich dicht.

De Klifholmse winterkou gierde langs de huizen en ranselde Casper om de oren. Vlug trok hij zijn kraag omhoog en zette zijn hoed op, waarna hij de vier schoongeveegde treden af schoot en aan zijn wandeling begon. De besneeuwde straten waren door laarzen, hoeven en wielen in een grauwgrijze prut veranderd, zijn schoenzolen sopten en zogen in de ondergrond. Hij merkte het nauwelijks. Het enige dat hij in de gaten hield, was of hij niet door voorbijrijdende koetsen onder gespat werd, om Martha’s keurende ogen later te ontwijken.

Eerst liep hij de straat uit naar de kade van de Westoever, waar hij onder een straatlantaarn bleef staan en uitkeek over de Epok. Een eerste, flinterdunne mistdeken rees op uit het water en kroop langs de kant omhoog. De Bloedbrug werd er al bijna volledig door opgeslokt. De Holm, het enorme bebouwde eiland in het midden van de woest stromende rivier, het epicentrum van de stad, verrees als een verzameling stenen giganten uit de mist. Uit gewoonte keek Casper op naar de grootste van die giganten, de Tiranstoren, waarvan de piek rond dit uur al niet meer te zien was. Even overwoog hij de oplopende brug over te steken, maar besloot uiteindelijk op de Westoever te blijven. Hij moest morgen toch die kant op. Geen reden om dat nu al te doen. In plaats daarvan liep hij langs de kade en passeerde de Bloedbrug. Hij bleef lopen totdat hij de Gele Galbrug bereikte, de tweede van de twee die de Westoever met de Holm verbond. Daar sloeg hij af en liep over de brede weg tussen de herenhuizen door, weg van de Holm. Af en toe knikte iemand hem toe, verder was het stil op de Westoever. Fatsoenlijke mensen hoorden binnen rond dit tijdstip, bij haard en huishouden, niet buiten, in de vunzige geuren die de Oostoeverfabrieken over heel Klifholm spuwden.

Plotseling verstijfde hij en gleed bijna uit. Hij wist nog net een lantaarnpaal vast te pakken. Zijn ogen werden groot en richtten zich op wat er uit een steeg sloop. Dat kon niet kloppen. Hij moest zich inhouden om niet in zijn ogen te wrijven en durfde niet te bewegen, bang dat het beest zijn kop zijn kant op zou draaien. De vacht was witter dan de sneeuwzooi op straat, de klauwen zo groot als Caspers hoofd en de kop woest en wild.

Een leeuw. Een loslopende, ijswitte leeuw, op de Westoever van Klifholm. De manen werden door de wind aangejakkerd en het beest trok zijn muil open. Een donderende brul daverde over straat.

Meer mensen op straat reageerden op wat ze zagen, maar de meesten lachten al snel om hun eigen schrik. Een stel probeerde zelfs het kind dat bij ze liep op het beest af te sturen, alsof het zomer was en het een ijsverkoper betrof. Het meisje klemde zich echter aan haar moeders been vast, als enige verstandig.

Casper wilde schreeuwen, waarschuwen, gillen misschien wel, maar hij kon alleen stokstijf stil blijven staan, zijn handschoenen om de paal geknepen. De laatste keer dat hij een leeuw zag, was lang geleden. Op prenten in oude boeken, waarschijnlijk. En ooit, als kind bij een circusvoorstelling. Alsof die gedachte nodig was om te zien hoe het echt zat, verscheen plotseling een vrouw uit de steeg, met in haar hand de zware ketting die ook om de nek van de leeuw hing. Al die tijd al gehangen had? Casper wreef nu echt in zijn ogen. De vrouw droeg kleurrijke kleding met korte, wijde mouwen, compleet tegen alle voorschriften in. Om haar polsen blonken armbanden met centimeterslange metalen stekels en voor haar halfgesloten ogen hing een sluikse pony waardoor ze het beest scherp in de gaten hield. Ze maakte een snelle beweging en een zweepslag knetterde tussen de huizen. Onmiddellijk zakte de leeuw op zijn achterpoten en bleef braaf zitten.

Uit de schaduwrijke steeg kwam een tweede persoon tevoorschijn, net als de vrouw duidelijk niet gekleed volgens Klifholmse normen. Hij droeg dan wel een pak, maar daar hield het op. Zijn zongebruinde huid stak scherp af tegen zijn crème witte colbert en hoed. Een gouden lint wapperde om die hoed vlak boven de rand en had dezelfde opzichtige uitstraling als zijn aquamarijnblauwe vlinderstrik. In zijn rechterhand had hij zowaar een metalen staf met daar boven op een transparante bol, waarin hetzelfde aquamarijn rond kolkte. Ook droeg hij een helderwitte lach, van oor tot oor, en ging even met een van zijn witte handschoenen door zijn sikje, terwijl hij de straat doorkeek. Zijn ogen vonden zijn publiek. Toen knikte hij, klemde beide handen om de staf en ramde hem met grote kracht op de tegels.

In een explosie van geur, kleur en warmte, veranderde de straat vanuit de staf in een groen paradijs. Een warme zomerbries verjoeg het winterse wit. Hoog gras en klimop schoten naar buiten en stoven niet alleen over straat, maar ook omhoog langs de gevels. Twee metersdikke bomen ontstonden krakend aan beide kanten van de straat en bedekten met hun bladerdak de ruimte tussen de daken. Paradijsvogels verschenen in kleurrijke ontploffingen, kaaiden door de lucht en landden op de straatlantaarns. Vlinders fladderden uit de staf en streken neer op de bloembollen die overal rondom openbraken.

Casper liet de lantaarnpaal traag uit zijn vingers glijden, deed voorzichtig zijn handschoenen uit en streek door het meterhoge gras, dat zijn vingertoppen kietelde. De vogels kwetterden en hij zou zweren dat hij ergens in de verte iemand panfluit hoorde spelen. Hij keek vol bewondering naar het flamboyante figuur dat naast de leeuwentemmer in de paradijsstraat bleef staan. Zijn crème colbert vergleed langzaam naar een andere kleur, dieppaars, samen met de bol boven aan de staf. Ondanks het puberale sikje, de oorbellen en wenkbrauwringetjes, kon de man niet veel jonger zijn dan hij, besloot Casper. Ongeveer vierenveertig.

~ Magnus ~

In zijn vierenveertig jaar had Magnus nog nooit zo weinig respons gekregen op een illusie als deze avond. Slechts een paar kinderen kwamen over straat op hem af. Alle volwassenen bleven hoofdschuddend staan. Sommige kinderen zagen het niet eens, maar hadden alleen oog voor de leeuw. Dat beest maakte hij als enige blind voor de illusie, om ongelukken te voorkomen. Hij zuchtte, goed verborgen onder zijn altijd aanwezige grijns. Het was haast alsof het ieder jaar erger werd. Als woordenwever had hij een open publiek nodig: open ogen, hoofden en harten. Hier, op de Klifholmse Westoever, zat alles potdicht. Uiteraard zag hij zelf door al zijn creaties heen, voor hem waren het slechts vage en doorzichtige vormen. Tegenwoordig was het echter zo erg, dat hij er al niet meer vanuit ging dat één volwassene onder de indruk zou zijn van zijn spinsels. Vroeger schrokken mensen als hij Inges ketting verborg en de leeuw schijnbaar los liet lopen. Nu niet meer.

Toen keek hij links en zag daar een man twijfelend een paar stappen door zijn illusie zetten, bij een lantaarn vandaan, rondkijkend als een van de kinderen. Hij zag er respectabel uit, met zijn hoge, donkere hoed en typische Klifholmse kleding: gedempte kleuren in een net driedelig pak, hoge kraag en handschoenen; alles om zo min mogelijk huid te laten zien. Magnus trok een wenkbrauw op toen de man zijn handschoenen uittrok en met zijn vingers door de grassprieten voelde. Spotte deze vent met hem? De man, die een minutieus bijgehouden ringbaardje droeg, zette bijna eerbiedig zijn hoed af, waardoor zijn hoofd zichtbaar werd, wat bovenop duidelijk kaal werd en keek Magnus recht aan. Ja, hij spotte ermee, de ellendeling. Magnus klemde zijn kaken op elkaar en liet in het zachte gemompel, wat onder zijn glimlach al die tijd aan de gang bleef, een diepe, dreigende toon klinken. Een van de klimoptakken scheurde los van de gevel en viel als een dikke liaan voor de voeten van de man. Hij zette geschrokken een stap terug. De tak bleef echter niet stilliggen, maar kronkelde in een snelle slinger om zijn voeten. De punt van de wortel brak open en een groene cobrakop sperde luid sissend wijd open.

Hij bedoelde het als grapje voor de “open” kinderen, die over straat liepen alsof ze zich in een dicht oerwoud bevonden en zich meteen aanpasten aan de nieuwe realiteit. Ze stootten elkaar aan en zetten verschrikt een paar passen naar achteren. Hun ouders, die zich gedroegen zoals van welvoeglijke volwassenen werd verwacht, grinnikten slechts achter hun sjaals en kragen. Sommigen liepen door, druk en belangrijk als ze waren. De kalende man zette echter grote ogen op en slaakte een schreeuw die alleen van iemand kon komen die daadwerkelijk (al was het maar voor een moment) geloofde dat een plant hem probeerde op te eten. Hij sloeg met zijn hoed naar zijn knieën, waar de nepcobra zich bevond. Uiteraard ging het er recht doorheen, maar hij leek het amper door te hebben. Hij probeerde nog een stap naar achter te zetten, maar, omdat hij daadwerkelijk dacht vast te zitten, veel te snel en ongecoördineerd. Het resultaat was dat hij in de sneeuwresten stapte en onbeholpen onderuitgleed.

Vlug veranderde Magnus zijn toon en vuurde zo veel geur-, warmte- en gevoelssensaties op de zintuigen van de man af, dat die meteen niet meer voelde dat hij lelijk op de harde grond was geland. Magnus liep snel op hem toe, liet de zogenaamde slang in het gras wegschieten en stak zijn hand uit. ‘Mijn welgemeende excuses, mijnheer.’

De verwachtte woede-uitbarsting bleef uit en er verscheen een zenuwachtige lach in het ringbaardje, terwijl de man zich overeind liet helpen. Hij keek vervolgens met een rode blos om naar de mensen die aan de overkant om hem gniffelden.

‘Ik dacht niet dat u er zo van zou schrikken.’

De man zette vlug zijn hoed op en keek om zich heen. ‘Het overviel me wat … Lang geleden dat ik woordspinnerij heb gezien. Dat bent u toch, een woordenspinner?’

‘Volkomen correct. De naam is Magnus Rosenberg: Illusionist, Woordenwever, Spinner en Algemeen Vermakelijk Persoon, als ik zo vrij mag zijn, op dit moment in dienst van Het Laatste Circus.’ Magnus liet een zwart visitekaartje verschijnen met sierlijk, goudkleurig handschrift, waar precies dat op stond, en hij zwaaide zijn hoed af. ‘Tot uw dienst …’

‘Casper von Vinter.’ De man schraapte zijn keel. ‘Hypnotiseur. Of leugenbreker, zoals men het graag noemt.’

‘Aha, dus ik moet uitkijken?’

De man haalde zijn schouders op en leek wat te ontspannen. ‘Hangt ervan af of u binnenkort terecht moet staan. Ik ben slechts het mondstuk, ik kan u niet laten arresteren of iets in die richting.’

Het viel even stil, terwijl Magnus, voor de man vrijwel onhoorbaar, zachtjes mompelend zijn illusie in leven hield en zijn hoed weer op zette.

‘Dus jullie zijn een reizend gezelschap? Daar zullen er niet veel meer van zijn.’

Magnus leunde op zijn staf en lachte schamper. ‘Alle dingen worden duurder, laten we het daar maar op houden. Alle dingen, behalve wat mensen over hebben voor een avond vermaak. Hoe hoog de kwaliteit ook is.’

Deze Casper, die bijna een kop kleiner was dan Magnus, knikte en ging met zijn hand nadenkend door zijn zwarte baardje. ‘Laatst las ik in de Klifholmse Koerier over een gigantische kraak op de Oostoever. Een paar dagen later had ik ze in de stoel, die bankrovers, terwijl ze alles bekenden. Criminaliteit is nooit de bedoeling, natuurlijk, maar ik kon niet anders dan sympathiseren met die twee. Wie wil er nou niet in één keer een hele berg florijnen verdienen?’ Hij trok een wenkbrauw op. ‘Nadat ik hun verklaring had geforceerd, was de Hoge Rechter minder meelevend, uiteraard.’

‘Zonde.’

De twee deelden een lach en wederom viel het stil, dit keer was het een vriendelijkere, zachtere stilte.

‘Magnus!’ Inges stem klonk zo scherp als haar zweepslag.

‘Jullie moeten door?’

Magnus hoorde de lichte teleurstelling die erin doorklonk. ‘Helaas. Maar niet getreurd, mijnheer de hypnotiseur.’ Hij trok met een vloeiende polsbeweging een, ditmaal echt, kaartje uit zijn mouw en overhandigde deze. ‘U kunt ons op dit adres bezoeken. Wie weet deze avond nog, voor een van onze nachtvoorstellingen. Middernacht tot midden in de nacht.’

‘Ah.’ Casper knikte en stak het kaartje in zijn zak. ‘Hoelang zijn jullie er nog? Ik weet niet of ik vannacht kan. Morgen weer vroeg op, u kent het. Of misschien ook niet. En mijn vrouw zal het niet op prijs stellen. Goed dan, ongeacht, hoelang zijn jullie er nog?’

‘Ik heb werkelijk waar geen flauw idee. Ik ga niet over het draaiboek, daar zouden maar ongelukken van komen. Nog wel een tijdje, vermoedelijk. Alhoewel dorp en open veld charmanter zijn, valt hier meer te verdienen, volgens Helga, mijn baas.’

‘Hm. Ik zal kijken wat ik kan doen. Ik hoop vanavond.’

Magnus glimlachte. ‘Ik zie …’

‘Magnus!’

Hij sloot even zijn ogen, ademde diep in en uit en haalde toen veelzeggend zijn wenkbrauwen op. ‘Tot ziens.’

‘Dag.’

Magnus draaide zich om en mompelde weer verder, waardoor de illusie met hem door de straten bewoog. Toen hij even later over zijn schouder keek, zag hij de hypnotiseur nog steeds op dezelfde plek staan, onder de besneeuwde lantaarn, handschoenen in zijn hand en een onleesbare uitdrukking op zijn gezicht.

‘Ik weet dat het een kutklus is,’ zei Inge toen hij zich bij haar voegde, ‘maar kun je er een beetje tempo in houden? Goeiedag, hé.’

‘Ja, natuurlijk. Sorry.’

‘Kaartjes afgeven en door, schat.’ Haar pony wapperde even opzij en ze leidde de leeuw een steeg in. ‘Wie weet geeft Helga je wel vrij vanavond, als we snel alle kaartjes kwijt zijn.’

‘Vast.’

Wat dieper in de steeg gaf ze een ruk aan de ketting en dreigde met de zweep, wat genoeg aansporing was voor het beest om stokstijf stil te blijven staan. Ze draaide naar Magnus en kneep haar ogen samen. ‘Waarom open je nog steeds met dezelfde zin? Na al die jaren?’

‘Laat me, Inge,’ antwoordde Magnus en hij liet zijn illusies vervliegen. De steeg was leeg. ‘Het werkt, dat is genoeg, nietwaar? Ik heb geen leeuw om indruk te maken, een paar titels kunnen geen kwaad.’

‘Een paar titels niet, maar die zin wel. Hoezo “op dit moment”? Was je van plan er binnenkort vandoor te gaan?’

‘Leugens, schat. Leugens. Iedereen heeft zo zijn leugens. Anders wordt het een saaie boel. Nou, geef die opgeschoten kater een trap en laten we opschieten. Het voelt wel warm, maar als we te lang buiten blijven, vriezen je tenen er alsnog af. Illusie of niet.’

4 – Theater om tien over twee

~ Magnus ~

Illusie of niet, Magnus was blij dat hij de kou op een afstand wist te houden. Inge rekende er tegenwoordig al zo op, dat ze niet eens meer de moeite nam lange kleding aan te trekken. Misschien ook omdat ze meer mannelijke aandacht kreeg op die manier. Magnus kon een schamper gesnuif niet onderdrukken toen hij voor de zoveelste keer een man over zijn schouder zag blikken naar de leeuwentemmer. Op de Westoever lopen met kleurrijke kleding en naakte huid grensde aan verboden, maar wekte daarom des te meer interesse. En als er stadsdienders op ze afkwamen, kon hij snel de illusie aanpassen.

Hoewel volwassenen er zich graag op lieten voorstaan de illusies te doorzien, letten de meesten ook weer niet zo goed op. Een eenvoudige kleurverandering of het aanpassen van de lengte van een mouw werd gewoonlijk gemist. Het enige dat af en toe de aandacht trok, was zijn gemompel. Daar was helaas niet aan te ontkomen. De tijd waarin echte magie nog bestond, de tijd van de Sprekers, die iets konden zeggen en het dan terstond zo maakten, zonder eindeloos te hoeven prevelen om het effect in stand te houden, die tijd was voorbij. Als ze al echt bestaan had, wat Magnus betwijfelde. Magie bestond niet, wat hem betreft, er was alleen illusie. En als magie bestond, dan niet hier, niet in de stad. Niet in deze stad, waar alles werd teruggebracht tot productie en efficiëntie. Niet in deze stad, waar vrijheid en openheid ver naar de open velden was verbannen. Nee, als er ergens in de wereld magie te vinden was, dan was dat buiten Klifholm. Alles wat naar Klifholm ging, bleef er, en stierf er.

Magnus’ gedachten dreven omhoog uit de donkere straten waar hij met Inge doorheen liep. Over de daken, over de duizenden rook spuwende schoorstenen, over de buitenmuur, langs het gekkenhuis, dat een paar kilometer boven de stad lag, en langs de rivier omlaag en omlaag, waar ze landden op de open velden. Een paar dagen geleden reden ze daar, de woonwagens als een karavaan door het woeste landschap, zon op Magnus’ huid, wind in zijn haar. Daar was echte vrijheid, daar beneden. De aanblik van een moeder en haar zoontje drong zich aan hem op. Ze had aan de rand van de weg staan kijken en een soort eenvoudige, dorpse schoonheid gehad, met een appelkist onder haar arm. Het soort schoonheid dat uitnodigde haar haren uit haar gezicht te strijken, een kus op haar voorhoofd te geven, bij haar in de boerderij te trekken en voor vliegende paarden te zorgen. Een vluchtige hint naar een onmogelijk leven.

‘Hé, dromer!’ Inges stem sneed door de mierzoete herinnering. ‘We zijn er, kom op.’

‘Ja ja,’ bromde Magnus, waarna hij de grote illusies liet vieren en de kou door zijn mantel liet kolken. Het kleine, schilderachtige theater verhief zich een paar meter boven de andere gevels in de rij. Zelfs gebouwen in Klifholm werd niet gepermitteerd alleen te staan. Magnus sjokte achter Inge aan, die de leeuw aan de ketting de trap op leidde. De portier hield de deur open en stapte zo ver mogelijk bij de deur vandaan. Magnus mompelde wat en bespeelde de zintuigen van de man, die zich daardoor een fractie van een seconde in een bruine bontjas waande, met de walm van versgebakken brood rond zijn hoofd en zacht harpspel om hem heen. Hij zoog het gewillig op en de illusie bleef net zo lang hangen tot Inge en de leeuw om de hoek van de foyer verdwenen, zonder dat Magnus daar al te veel moeite voor hoefde te doen. Hij volgde zijn vriendin de trappen op en door de roodgetapijte gangen, totdat ze afsloeg naar de zaal waar ze haar intrek had genomen. Zelf liep hij de gang uit en eindigde bij de laatste van de kleedkamers, waar hij binnenstapte, de deur dichtsloeg en met een halfvolle fles wijn op de sofa plofte.

Toen de fles bijna tot de bodem geleegd was, wat niet meer dan een uur duurde, sloeg de deur open. De geuren van lampolie, vonken en rook dreven naar binnen en een gigantische man vulde met zijn schaduw de ruimte. ‘Magnus, meekomen.’

Magnus keek op naar het reusachtige figuur dat zijn felblauwe ogen priemend op hem had gericht. De rode haren van zijn hanenkam en wilde baard staken scherp af tegen de bijna melkwitte huid. De kraag van zijn shirt hing tot halverwege zijn borst open en toonde de enorme spiermassa die de man bezat. ‘Wat nou weer?’ vroeg Magnus, die in een onmogelijke houding over de sofa gedrapeerd lag en met moeite het glas naar zijn lippen bracht.

Lars liep naar binnen, pakte met een verrassende mildheid het glas uit Magnus’ hand, zette het weg en trok vervolgens de illusionist op zijn voeten. ‘Helga wil je zien. Ze heeft een opdracht voor morgen.’

Magnus, die moeilijk overeind bleef, hing zwaar aan Lars’ schouder, maar de man leek het amper te merken. ‘De v-voorstelling is pas vanavond laat, laat me. Heheh, laat, laat. Dat klinkt l-leuk: laat, laat me.’

Lars sloeg zwijgend een arm om Magnus’ middel en trok hem met zich mee de slecht verlichtte gang op.

Magnus begon te mompelen, maar de illusies die hij produceerde werden vreemd en verdraaid. De geuren van wijn, whisky en andere drank spoelden door de gang, het was alsof hij door een ondiep bad van bier en andere brouwsels waadde. Onvolledig gevormde vrouwen leunden giechelend tegen de gangwanden, sommigen fatsoenlijk, met hoge kragen en paraplu’s, maar zonder hoofd, anderen naakt en vulgair, eentje met een klein jongetje aan de hand en een appelkrat onder de arm, een ander rennend en springend en spetterend in het alcoholbad.

‘Stop daarmee,’ bromde Lars.

Magnus sloot zijn mond, waardoor de spinsels langzaam schimmen werden en in flarden uiteenvielen.

Lars hield uiteindelijk stil bij de eerste kleedkamer in de gang, met daarop het bordje “Helga Haugen, Circusdirecteur”. Hij duwde de deur open en zette Magnus binnen op een houten kruk, terwijl die mopperde dat hij ook een bordje wilde hebben en het oneerlijk was dat hij daar om moest vragen. Vervolgens trok de man de deur dicht en bleef met zijn armen over elkaar staan, neerkijkend op Magnus, met een zweem van een lach in zijn baard. Overal om hem heen waren poppen te zien, die tot aan het plafond langs de wanden waren gestapeld. Zelfs aan het dak hingen er een paar aan touwtjes, rondom Lars’ hoofd.

Magnus slikte en voelde het effect van de alcohol wegebben. Niets ontnuchterde zo snel als honderd van Helga’s poppen die hem allemaal met schijnbaar dode kraalogen aanstaarden. ‘Waarom zitten we hier?’

Lars haalde zijn schouders op en zakte neer op een kruk tegenover Magnus, een kruk die bijna hilarisch klein leek onder zijn gigantische gestalte. Hij knikte naar de volgende deur in de ruimte. ‘Ze is nog bezig. We wachten hier.’

Toen Magnus al lang niets meer merkte van de wijn en volledig nuchter vanbinnen Helga vervloekte, sloeg ineens de tweede deur open, waardoor de laatste rafels van het gesprek naar buiten waaiden: ‘… ook maar iets is.’

‘We hebben contact, Rolf.’

De kleine man die in de deuropening verscheen, knikte naar binnen en liep vervolgens langs Lars en Magnus, gevolgd door twee in wijde kleding gestoken figuren, wiens gezichten verborgen bleven achter hoog opgetrokken sjaals. Het enige dat duidelijk zichtbaar was, waren de wijde schakelkettinkjes om hun nek, zonder hanger, en de messen onder hun lange jassen.

Magnus slikte en deinsde onvrijwillig iets achteruit. Soms vergat hij wat voor Oostoeverconnecties Helga in Klifholm had. Rolf, onder andere.

‘Magnus?’

Hij wachtte tot de drie figuren op de gang verdwenen voor hij antwoordde. ‘Ik ben hier.’

‘Lars, je kunt gaan. Neem wat rust voor vanavond, lieverd.’

De kleedkamerdeur met het bordje erop ging open en dicht. Magnus bleef alleen achter met de poppen en hun speler.

‘Kom je nog verder? Ik heb iets voor je.’

Magnus kwam langzaam van zijn kruk en liep de zwaar geparfumeerde ruimte binnen. Ook hier stond het helemaal vol, niet met poppen, maar met flesjes, potjes en kruiken, gevuld met geuren, maar ook met andere goedjes, waar Magnus liever niets van afwist. In het midden stond een bureau, met daarop een opengeslagen map, volgetekend met nummers en cijfers waar hij niets van begreep. Erachter zat een vrouw, met vol, grijs haar, dat krullend over haar schouders lag en versierd was met tientallen linten. In de uiteinden van haar even grijze wenkbrauwen zaten zilveren staakjes, glinsterend in het licht van een enkele lantaarn. Haar bruine ogen keken op van haar werk, knepen vriendelijk samen en dwongen Magnus naar de stoel aan zijn zijde van het bureau. Een zwart schaaltje as stond tegenover hem, als om hem extra op zijn plaats te houden.

‘Wat uh, wat kan ik voor je doen, Helga?’ Zenuwachtig kneep hij zijn handen in elkaar.

~ Casper ~

Zenuwachtig kneep Casper zijn handen in elkaar, maar verder bleef hij stilliggen, de deken tot zijn kin opgetrokken. De perfecte stilte, waar zijn vrouw zo op gesteld was, werkte hem nu tegen. Het was te hopen dat ze diep genoeg in slaap was. Langzaam draaide hij zijn hoofd haar kant op en keek hoe ze stillag. Martha sliep op haar rug, haar handen boven de dekens gevouwen, met haar donkere lippenstift nog op en haar haar in een dikke, onbuigzame vlecht. Opgebaard, zo lag ze, alsof het leven haar had verlaten. Een moment overwoog hij zijn kussen op haar hoofd te drukken, maar in plaats daarvan bleef hij doodstil liggen.

Toen Martha’s ademhaling zo lang stabiel was en ze zelfs omdraaide, wist hij zeker dat ze sliep. Voorzichtig stapte hij uit bed en begaf zich richting de deur. Even maakte ze een geluid en hij verstijfde. Hij bleef zeker een minuut zo staan, voordat hij zeker wist dat ze niet wakker werd en hij verder liep over de koude vloer. Pas aan de andere kant van de deur durfde hij weer adem te halen. Vlug trok hij de ladekast op de overloop open en viste er de kleding uit die hij er vlak na zijn wandeling in had gestopt. Een paar minuten later stond hij in volledig pak boven aan de trap, schoenen in zijn hand. In plaats van naar beneden te gaan, draaide hij echter naar rechts en fronste toen er nog licht onder Tobias’ deur door kwam. Voorzichtig duwde hij de deurklink omlaag en zag zijn zoon midden in zijn kamer staan, één voet op de grond, de ander tegen zijn knie geklemd.

Even dacht hij dat Tobias een soort vreemde balansoefening deed, maar toen plaatste de jongen zijn vrije voet op de grond, zette af, draaide een dubbele pirouette en eindigde in volmaakte balans, zijn ogen recht vooruit, gericht op het grote raam met uitzicht op de lichtjes van de Holm. De schoenen aan zijn voeten waren geen paar dat hij ooit van Casper of Martha had gekregen. Ze waren plat, knalrood en vreemd afgerond aan de voorkant, zonder nette punt en zonder hak. Ook zagen ze er afgetrapt en gebruikt uit: één zool hing bijna los en de rode kleur was niet overal meer even fel.

Casper bleef een moment versteend in de deuropening staan, voor hij vlug naar achter stapte en de deur weer sloot, zo stil mogelijk. Daarna klopte hij twee keer en fluisterde: ‘Tobias? Ben je wakker?’

Even was de stilte voelbaar aanwezig, waar ze net nog op de achtergrond bleef. Toen klonk er wat gestommel en daarna: ‘Kom binnen!’

Casper opende de deur. Zijn zoon zat met een opengeslagen boek op schoot onder zijn lakens, naast het raam. ‘Ik lees nog even wat. Kunt u niet … Waarom bent u zo gekleed?’

‘Ik wil je iets laten zien, jongen. Buiten. Maar je moet beloven dat je het niet aan je moeder vertelt.’

Tobias fronste en toen verscheen een hint naar een glimlach op zijn gladgeschoren gezicht. Hij roste door zijn korte, wilde haar, alsof hij het daarmee fatsoeneerde, en legde daarna zijn boek weg. Een moment leek hij uit bed te willen stappen, maar dacht toen duidelijk aan zijn dansschoenen, die hij onder de dekens nog aanhad, dus bleef hij als gevangen zitten. ‘Uhm, wat gaan we doen?’

‘Dat zal je wel zien. Ik pak mijn hoed en stok en doe beneden mijn schoenen aan. Kleed je aan. En wees stil. Ik zie je onder aan de trap.’ Zonder op reactie te wachten, sloot Casper de kamer en sloop naar beneden.

Tobias kwam omlaag in het pak van zijn studentenvereniging waar Martha zo’n hekel aan had. De glanzende gouden voering van zijn colbert leek ontworpen om de spot te drijven met de heersende normen, net als de bijpassende vlinderstrik. Ook weigerde Tobias al jaren zijn haar in een scheiding te dragen, zelfs al deed Casper hem dat netjes voor, ook nu er steeds minder haren waren om in een scheiding te kammen. Martha deed de keuzes van hun zoon af als puberaal verzet, uiteraard. Dat zou wel overgaan.

Tobias strikte zijn veters zittend op de trap, stond toen op en slingerde zijn jas om. ‘Oké, waar gaan we heen? Het is midden in de nacht.’

‘Sst. Volg mij.’ Casper opende de voordeur en verdween met zijn zoon in de nerveuze winternacht. Pas in de laatste straat voor hun bestemming spraken ze. ‘Hoe gaat het op je studie?’

‘Uh, ja, goed. Ik weet dat u er niet veel om geeft, maar politieke geschiedenis is echt razend interessant. En richting de laatste jaren nemen de professoren je steeds serieuzer.’

‘Ah, mooi. Je moeder is trots dat je je er zo doorheen slaat, zelfs al zegt ze dat niet. En je kamer in het studentenhuis, vermaak je je daar? Er zullen wel flink wat mooie dames over de vloer komen, of niet?’ Tobias gleed even bijna weg op de stoep en Casper voegde snel toe: ‘Je hoeft ons er niet over te vertellen, als je dat niet wilt. Een man heeft zo zijn eigen zaken.’

Tobias duwde zijn handen diep in de zakken van zijn jas, alsof hij nu pas doorhad hoe koud het was. ‘Ja, nee, is goed.’ Hij perste zijn lippen in een glimlach. ‘Dat houd ik liever binnenshuis.’

Het duo zweeg, terwijl ze de laatste meters overbrugden. Het was rustig op straat, maar druk voor het tijdstip. Casper wilde zijn zoon allerlei grote vragen stellen en grote dingen zeggen, maar wist niet hoe, dus trok hij in plaats daarvan zijn slingerklokje uit zijn binnenzak en klikte hem open. ‘Hm. Theater om tien over twee.’

‘Theater?’

‘Circus, eigenlijk.’

‘Goh, dat dat nog bestaat.’

De twee treden voor het kleine theater waren ontdaan van sneeuw, modder en viezigheid. De deuren waren dicht, maar een portier knikte de twee vriendelijk toe toen ze omhoog kwamen en opende met een subtiele armbeweging en lach. Casper betaalde hem, waarmee hij bijna al zijn contante geld kwijt was. Hij gaf er niet om en liep door, terwijl warme rillingen over zijn lijf liepen. Er klonk muziek door de foyer naar buiten, hoewel onduidelijk waarvandaan. Zoete geuren lokten, de wandlantaarns flikkerden en een plotseling, ver leeuwgebrul trilde door de muren. Tobias keek hem even aan en lachte. Casper lachte terug. Dit was het nu al waard. Hun jassen werden aangenomen bij de garderobe. ‘U mag twee verdiepingen omhoog, daar zijn de zalen.’

Halverwege de trappen kwam een groep jongeren ze tegemoet, luid napratend over wat ze boven hadden gezien. Ze roken naar suiker, drank en rook. Een van hen was wat stiller dan de anderen en veegde twee vieze zwarte vlekken van de ruggen van zijn handen.

Boven aangekomen kwam de muziek steeds dichterbij en zag Casper voor het eerst de luidsprekers in de hoeken van het plafond. Omdat hij het eerder had gehoord, pikte hij nog iets subtiels uit de krakende grammofoonopname: een stem, zacht, vrijwel onhoorbaar. Mompelingen van woorden, onverstaanbaar, maar toch beschrijvend, meer met klank en kleur dan inhoud, maar desalniettemin prachtig en onwerelds. Boven werd het resultaat duidelijk, toen een dubbele deur zich zonder te vragen voor vader en zoon opende.

Een brede tapijtgang strekte zich uit. Over het zachte rood bewogen tientallen bezoekers, allemaal in dezelfde staat van kinderlijke opwinding. Links en rechts stonden kramen, met wild gekleurde verkopers. Stalletjes met zoet, en met zout. Kramen met het nieuwe, en kramen waar alles oud was. Warme stands en kramen zo koud dat dichtbij staan je al deed rillen. Vogels en vlinders schoten door de lucht onder het plafond, dat een wilde kleurenschildering was, die nooit stilstond en steeds weer tot leven kwam. Een heldere leeuwenbrul schalde boven het rumoer, maar niemand schonk er aandacht aan. Een groen-rood geschminkte steltenloper zwaaide even naar Casper en Tobias, toverde een bos rozen uit zijn mouwen en maakte een diepe buiging voor de vrouw vlak voor hem. Ze nam het boeket blozend en met een hand op haar borst aan. Even verderop cirkelden de messen en flessen van een jongleur boven alle hoofden uit. Casper en Tobias begaven zich met grote ogen in de smoren van chocolade, rozijnen en suikerspinnen; wijn, whisky en rum; noten, pinda’s en kruidig vlees.

Na zo’n tien meter opende links de eerste theaterzaal. Een oranje gloed van hitte sloeg in hun gezicht toen binnen een enorme steekvlam de zaal verlichtte. Een golf van ‘òòh’s’ en ‘ààh’s’ steeg op en kwam weer neer, om bij een volgend spektakelstuk precies hetzelfde te doen. Een aroma van vonken, as en rook kwam uit de kleding van een stel dat net naar buiten kwam.

Tobias en Casper keken elkaar een moment aan, hun ogen fonkelend van plezier, en stapten toen gelijktijdig over de drempel.

5 – Een boer en een prinses

~ Katarina ~

De drempel was de enige scheiding tussen Katarina en Viktor. Hij stond buiten, zijn pak en jas strak dicht, zij binnen, rillend in de kou die door de deuropening stroomde. Hij met zijn handen krachtig om zijn wandelstok, zij de hare in elkaar geklemd voor haar middel. Hij zweeg en zij ook. Voordat een van hen het woord kon nemen, klonk de klopper op de voordeur. Katarina zuchtte, toen ze zich realiseerde dat er geen Maria was om open te doen. ‘Ik kom zo terug,’ zei ze en ze draaide zich om.

Op de drempel stonden de stevige boerenschoenen van een man, ongeveer twee decennia ouder dan zij. Zijn altijd norse blik was nog net te zien boven zijn knalgele sjaal en ergens uit zijn baard klonk brommend: ‘Mejuffrouw Wolff.’

‘Adrian. Wat is er?’

‘We hadden een afspraak, weet u nog? Over de paarden …’

Katarina registreerde amper wat hij zei en maakte een wegwerpgebaar terwijl ze zich omdraaide en de gang weer in liep. ‘Ga maar zitten, ik kom zo.’

Viktor stond nog steeds aan de andere kant van de achterdeurdrempel, uitkijkend over de sneeuwwitte tuin en de voetafdrukken die Maria niet lang geleden had achtergelaten. ‘Zeg, Kat, zou je hier niet eens wat mee willen? Dit hofje heeft zo veel potentie.’

Katarina vervloekte zichzelf vanbinnen nu ze weer zonder jas in de deuropening stond. ‘Uh, ja. Ja, dat kan.’ Ze klemde bevend haar vingers ineen en staarde naar de achterkant van Viktors hoofd, onzeker over wat nu. ‘Je zei dat het je tijd leek voor stabiliteit? Je vader? Voor …’

Hij draaide zich om en glimlachte zelfverzekerd. ‘Ik denk dat je gelukkiger kan zijn als je zoiets zou vinden om de tijd mee te doden. Vrouwen in Klifholm hebben die luxe niet, geloof me, mooie tuinen zijn daar uitzonderlijk zeldzaam.’ Hij liet zijn wandelstok met één hand los en pakte langzaam een van haar handen uit de verstrengeling. ‘Ik wil dat je gelukkig bent, dat begrijp je toch?’

‘Ik zou ook best gelukkig kunnen worden in Klifholm.’ Ze hield zijn hand vast en wenste dat hij geen handschoenen droeg. ‘Vik.’ Nu raakten haar kleumende vingers slechts liefdeloos leer. ‘Ik heb geen tuin nodig.’

‘Je onderschat hoe erg je het zou missen,’ verklaarde Viktor, terwijl hij zijn blik over de omgeving liet glijden. ‘De ruimte, de vrije lucht. En heb je zelf niet gezegd dat er hier zo weinig te doen is? Een tuin is een eindeloze investering, schat. En een kans om nieuwe kennis op te doen.’

‘Ik kan ook met jou …’ probeerde Katarina, maar Viktor was nog niet klaar.

‘Je zou jezelf voortreffelijk kunnen vermaken. Daar heb je verder helemaal niemand voor nodig. Jij bent zelfstandig, Kat, de enige adelvrouw in heel Heidorp. Daar hoort bij dat je voor jezelf kunt zorgen en de tijd zelfstandig doorkomt.’ Hij knikte, alsof hij het ernstig met zichzelf eens was. ‘Ja, dat lijkt me verstandig.’

‘Heb jij verstand van het bijhouden van een hof?’

Hij keek haar weer aan en ineens was ze zich bewust van de tweeëntwintig jaar die hen van elkaar scheidde. ‘Schat, ik ben de zoon van de Minister-Gouverneur. Ik kan me niet veroorloven me met dergelijke zaken te occuperen. Daarvoor hebben we personeel in dienst. Personeel dat overigens ontslagen wordt, zodra ze ons niet gehoorzamen.’

Katarina keek in Viktors donkere ogen en hield zijn hand stevig vast. Zijn stem kroop op een manier die al haar haren overeind bracht. ‘Weet je zeker dat je niet nog een paar nachten wil blijven? We kunnen het bed warm houden.’

‘Het hoeft niet tuinieren te zijn, per se. Iets anders kan ook. Een eigen leven kan uit zo veel verschillende elementen worden geconstrueerd. Ik zou bijna jaloers op je worden, met alle mogelijkheden die er voor je zijn. Geen verwachtingen, weinig verantwoordelijkheden. De wereld aan je voeten. En je bent nog zo jong.’

Twee mussen cirkelden om elkaar heen de tuin binnen en landden aan weerszijden op de rand van het vogelbadje, dat was gevuld met sneeuw. Ze kwetterden op vol volume tegen elkaar, maar Katarina wist niet of dat uit liefde was, of haat. Of omdat ze niet anders konden. Nee, sowieso omdat ze niet anders konden. Het waren maar mussen.

‘Zie je?’ zei Viktor. ‘Als je zou willen, is er genoeg leven in deze tuin. Zelfs in de winter.’ Hij legde haar hand op zijn andere, die op de wandelstok rustte, en klopte er vaderlijk op. ‘Jij gaat je redden.’

Katarina trok haar hand met een ruk weg en zette een stap terug. ‘Viktor, wat zeg je nu eigenlijk?’ viel ze uit, voordat ze zichzelf kon stoppen. ‘Ga je me hier alleen achterlaten? Alleen maar omdat je vader iets bazelde over stabiliteit?’

Viktor leek even zijn balans te verliezen, maar klemde toen zijn kaken op elkaar en zijn handen om de knop. Hij knikte een scheef, afkeurend knikje, alsof deze puberale uitbarsting hem niet verbaasde. ‘Mijn vader, de Minister-Gouverneur, bedoel je?’

Ze slikte, blikte naar het zilveren ankertje op zijn borst en bleef stil, maar sloeg daarna haar armen over elkaar en keek hem strak aan. ‘Wees duidelijk. Wat probeer je me te vertellen? Dat ik moet achterblijven met de mussen?’

Viktor zweeg, maar Katarina sloeg haar ogen niet neer. Uiteindelijk schudde hij langzaam zijn hoofd. ‘Ik kan niet geloven dat je het zo wilt laten eindigen, Kat. Je bent duidelijk nog niet volwassen ge…’

‘Sorry? Wil je in vredesnaam zeggen wat je wil? Gisteravond had jij de zelfbeheersing niet om te praten! Jij moest zo nodig boven rampetampen, omdat je vrouw je in geen maanden heeft aangeraakt. En nu vraag ik je gewoon wat je bedoelt, en dan ben ik niet volwassen genoeg?’

Viktors ogen werden staal en zijn handen ijzer. ‘Je stapt op dun ijs, dame. Heel dun ijs.’

‘Waarom? Wat wil je doen, mij verlaten? Hebben wij iets dan? Wees een man en zeg wat je wil, Viktor! Ik kan niet leven op deze manier, steeds maar wachten tot ik jouw voetstappen in de sneeuw zie.’ Haar nagels knepen in haar bovenarmen tot haar knokkels wit werden, maar ze voelde er niets van.

‘Als dat is wat je zo nodig wilt horen: dan ja,’ beet Viktor en hij rechtte zijn rug. ‘Ik laat je hier achter, in je lege, dode tuin. En ik kom niet meer terug. Nooit meer. Je bent te jong voor mij en je zou te veel veranderen als je verder in mijn leven kwam. Dus ik zet er een punt achter. Het is afgelopen.’ Even leek hij iets in te houden, maar daarna gooide hij het er toch uit: ‘Ik ga je vergeten. Ik moet je vergeten. Zodra ik die tuindeur uitloop, ben je geschiedenis. Een vermakelijk uitstapje, zo zal ik erop terugkijken, tot ik het me helemaal niet meer herinner.’

‘Dat zeg je alleen maar,’ zei Katarina, terwijl haar nagels verder in haar kleding groeven. ‘Je meent het niet. Je vader …’

‘Nee, ik meen het wel. Het is tijd dat mijn leven stabiel wordt. Ik ga me jou niet herinneren, Kat, zo veel stel je niet voor. Een of ander achterafgrietje van de open velden. Het is mooi geweest.’

Katarina’s ogen liepen vol, maar ze veegde het meteen weg.

Viktors lippen draaiden in een beleefde lach en hij keek weer uit over het wit. ‘Geniet er maar van, lieverd. Zolang het nog duurt.’

Katarina stond als verstijfd, opkomende woede als een lage, trillende snaar in haar binnenste. ‘Zolang het nog duurt? Wat is … Oh, dat was het? Je hebt niks meer te zeggen? Ja, loop maar weg! Lafaard! Waar ga je heen, Vik? Naar je vrouw? Die heeft ondertussen de hele Westoever afgewerkt, wat denk je zelf!’ Ze stapte naar buiten, greep twee handen sneeuw en smeet het achter hem aan, maar het verstoof in de lucht. ‘Val dood! Val dood, Viktor! Val dood!’

Viktors jas wapperde in de wind toen hij met één woord de tuindeur liet openzwaaien. Hij zwaaide zijn stok in de lucht en de koets verscheen. Hij stapte op, draaide zich op het trapje nog eenmaal om en zei tegen de deur: ‘Breek.’ Met luide knallen knapte het hout, van boven naar beneden verschenen tientallen scheuren, groot en klein. Toch bleef het intact, alhoewel het eruitzag alsof het elk moment uit elkaar kon springen. Viktor tikte tegen zijn cynische hoedrand en verdween in de koets. Pas toen hij het deurtje dichtsloeg, barstte de tuindeur volledig en spatte in stukken in de sneeuw. De koets kwam in beweging en werd toen door een windvlaag aan het oog onttrokken.

Katarina hijgde ademwolkjes in en uit. Behalve dat was het stil. De mussen schoten zonder te kwetteren weg, hun rappe vleugelslag vervagend in het wit. Ook zij hielden het niet met haar uit. Met gebalde vuisten liet ze haar tranen lopen. Haar nagels knepen in haar huid, zo vinnig dat bloeddruppeltjes naast haar voeten in het maagdelijke wit landden. Ze zag en voelde het niet. Ze bleef een tijd stilstaan, totdat de kou zo scherp werd dat ze wel naar binnen moest. Viktor keerde niet weer terug. Ook niet onzichtbaar.

~ Adrian ~

Het was alsof hij onzichtbaar was. Hij hoorde Katarina in de achtertuin schreeuwen en schelden, totdat ze daarmee ophield. Een paar minuten later sloeg de achterdeur dicht en beende ze door het huis, over de gang langs de eetzaal, waar Adrian op een ongemakkelijke stoel zat te wachten, en de trap op. Hij luisterde. Boven klonken haar voetstappen nog een paar meter, totdat ze ophielden en het volkomen stil werd in het herenhuis van de familie Wolff. Hij fronste, maar bleef op zijn plek zitten. De klok in de hoek tikte een tweeslag en buiten kwetterden een paar mussen. Adrian staarde door het achterraam naar de sneeuw, geduldig wachtend tot mevrouw Wolff omlaag kwam. Zijn dikke jas en sjaal werden hem uiteindelijk te warm, dus liep hij de gang op en hing ze aan de kapstok. Even luisterde hij onder aan de trap, maar er kwam geen teken van leven. Hij zuchtte zachtjes en liep terug naar zijn plek.

Een half uur later klonk er gestommel, gevolgd door blote voeten op de trap. Adrian stond op van zijn plek, schoof net even wat harder de stoel naar achter en schraapte zijn keel. ‘Mevrouw Wolff?’

De pas stopte. ‘Wie is daar?’

‘Uhm, Adrian. Adrian Eriksen. We hadden een afspraak, weet u nog? Ik zou met u praten over de paardenfokkerij.’

‘Oh ja. Wacht.’ De voetstappen verdwenen weer omhoog, om na nog een kwartier terug te keren als klikklakkende schoenen.

Adrian klemde zijn kaken op elkaar en verborg de steeds dieper zakkende frons toen Katarina de kamer binnenkwam en tegenover hem ging zitten. Haar kraag zat hoog geknoopt, haar lippen waren donker gestift en haar witblonde haren in een strakke knot getrokken. De randen om haar ogen waren rood.

‘Goed dan, Adrian. Wat is er?’

‘Uuh …’ Adrians blik gleed van Katarina’s stenen gezicht omlaag naar haar handen, die op elkaar rustten. Een druppeltje bloed lekte door een van de handschoenen en viel op het tafelblad.

‘Wat?’

‘Mejuffrouw, uw hand … U bloedt.’

Katarina’s blik volgde die van hem en ze fronste, terwijl ze de hand optilde. ‘Oh, ja. Ik zie het.’ Ze draaide met haar ogen, stond op en liep zonder iets te zeggen de kamer uit. Een paar minuten later kwam ze terug, ging zitten en kruiste nogmaals haar handen op het hout, zonder bloed dit keer. ‘Goed dan. Wat moet je van me?’

Adrian knikte. ‘Vorige week heb ik gesproken met de notaris. Er is een nieuwe investering nodig om de paarden een goed onderkomen te kunnen blijven bieden. Uw vader …’

‘Mijn vader is dood.’

Adrian slikte, zijn ogen schoten even naar de klok, die tien over twee aangaf. ‘Vroeger … was er een maandelijkse bijdrage, waarmee de onkosten van de boerderij werden gedekt. Nu vind ik het niet zo’n probleem om af en toe zelf bij te springen, maar op dit moment …’

‘Noem je mij gierig?’

‘Natuurlijk niet, mejuffrouw. De notaris zei alleen dat hij ook nog geen opdracht had gekregen voor de jaarlijkse investering. Ik vroeg me af of u nog kansen ziet voor verkoop en aankoop. De twee merries die ik nu houd, zijn meer dan geschikt. Als u vervolgens een hengst zou aanschaffen, zouden we weer kunnen beginnen met fokken. Zo maakt u ook weer winst.’

‘Ik ben druk, Adrian. Nog geen tijd gehad.’ Ze zuchtte. ‘Hoeveel heb je nodig om die boerderij draaiende te houden? Het gebruikelijke bedrag?’

‘Tweemaal, eigenlijk. Het spijt me zo te moeten aandringen, maar mijn eigen geld raakt zo langzamerhand ook op. Daarbij, Theodor groeit op. Het zal niet lang meer duren voor hij lessen van onderwijzers nodig heeft. Hij is slim, pienter. Ik denk dat u hem wel …’

‘Ja, het zal wel, Adrian. Ik bespreek het met de notaris. Verder nog iets?’

De stoel waar Adrian op zat was vast comfortabel bedoeld, maar hij bleef heen en weer schuiven op het gladde leer. Hij klemde zijn lippen op elkaar en schudde zwijgend het hoofd.

‘Goed,’ zei Katarina en ze stond op. ‘Dan is dat dat.’

‘Hm,’ bromde Adrian en ook hij kwam overeind. Katarina’s ogen benauwden hem. Terwijl hij bezig was met zijn jas en sjaal, observeerde ze hem van top tot teen. Uiteindelijk trok hij alles dicht en knikte haar een groet toe, waarna hij de deurknop omdraaide en in de buitenlucht stapte.

‘Oh, nog één ding, mijnheer Eriksen.’ Ze stond met een hand aan de trapleuning en een achteloos aan haar hangerloze ketting. ‘Vertel uw vrouw dat ze niet meer hoeft te komen. Ik zoek nieuw personeel.’ De woorden bleven hangen tussen trap en voordeur, terwijl Adrian ze op zich in liet werken. ‘Zeg haar dat ik iemand nodig heb die wat stabieler is. Iemand met iets meer respect en ontzag. Welnu, dat was het, je kunt gaan.’ Met een tevreden lachje liep Katarina de trap op. ‘Doe je de deur achter je dicht?’

Adrian bleef beduusd in de deuropening staan, de kou in zijn rug en Katarina’s rug in zijn gezicht. Zonder Maria’s loon werd het nog moeilijker voor ze, en de winter was slechts halverwege. Katarina klom steeds hoger, Adrian zocht naar woorden, maar vond ze niet op tijd. De slaapkamerdeur dreunde dicht, Adrian bleef alleen achter in de hal met bloemen, bustes en olieverfschilderijen. Een ander zou de trap op stormen en op de dichte deur rammen, of iets omhoog schreeuwen, misschien wel iets stelen, of vernielen. Adrian deed niets van dat alles. Hij stapte langzaam naar achter, sloot stilletjes de deur en wandelde terug door de kille wintermiddag. Hij gehoorzaamde en luisterde. Pas halverwege het dorpsplein kwamen die andere ideeën in hem op, maar hij besloot dat hij daar niet de persoon voor was. En pas halverwege de verlaten dorpsweg, toen de boerderij in zicht kwam, bedacht hij dat hij spijt had, hoewel daar nu niets meer aan te doen was. Toen hij eenmaal onder de kleurrijke magnolia stond, wist hij het zeker: hij had iets moeten zeggen.

Maar daar was het nu te laat voor.

6 – Feeksen, furies en fabeldieren

~ Casper ~

‘Het is nog niet te laat,’ zei Casper, terwijl Tobias en hij de vuurzaal verlieten, en in de weelde van de gang opgingen. ‘We kunnen de Leeuwentemmer, de Poppenspeler en de Woordenwever nog zien, maar dan moeten we wel opschieten.’ Ze wrongen zich tussen de mensen door, negeerden de suikerspinverkoper, en de zoete geuren die om hem heen hingen, ontweken de jongleur en kwamen uiteindelijk in de deuropening van een andere zaal aan. Binnen was het muisstil en een dik, donkerrood doek verhulde wat zich daar bevond.

‘Is er wel een …’ Een daverende brul leek uit de grond te komen en Tobias grijnsde. ‘Laat maar.’

Terwijl zijn hart ongevraagd als een gek tekeerging, liep Casper met klamme handen voor zijn zoon uit en duwde het gordijn opzij. Ze kwamen uit op een balkon, hoog achter in de aflopende theaterzaal. Links en rechts opende het, op twee trappen, die tussen de rijen door naar het podium leidden. Er hingen echter rode koorden voor.

Een man die op de vuurspuwer van zojuist leek, ook groot, gespierd en met een baard, stond met zijn armen over elkaar. ‘Jullie mogen hier blijven kijken, maar ik kan jullie niet meer naar een plek laten gaan.’

Casper fronste. ‘Waarom niet?’

De man gaf geen antwoord, maar draaide zich om naar de zaal.

Casper en Tobias liepen naar de rand van het balkon en leunden over het houtsnijwerk. Onder hen werd het antwoord snel duidelijk. Het podium was leeg en donker, totdat er ineens een paar fakkels opflikkerden aan een groot decorstuk. Dat decorstuk bestond uit twee om elkaar draaiende trappen, die uitkwamen op een klein, cirkelvormig platform bovenop. Casper verwachtte ieder moment de leeuwentemmer te zien van eerder die avond, maar het podium bleef leeg en stil.

Onder mechanisch gekraak klapten in de looppaden ineens een paar treden weg en openden twee luiken. De stilte werd donker en een geladen, tintelende broeierigheid vulde de lucht. De hoofden die boven de stoelranden uitkwamen, draaiden zich collectief naar achter en keken naar de luiken, sommigen ontspannen, anderen met duidelijk onderdrukte paniek. Twee witte, trotse leeuwen verschenen statig in de twee gangpaden, één mannelijk, die Casper ’s middags al op straat had gezien, de ander een leeuwin. Ze staken hun borst vooruit en lieten om beurten diepe grommen rollen, maar leken de echte brullen in te houden. Langzaam stapten ze de trappen af, terwijl de mensen in de stoelen stevig hun armleuningen vastpakten. Degenen die op de hoek zaten leunden bij het gangpad vandaan. Casper stond dan wel bovenaan, alsnog brak het zweet hem uit toen hij zag hoe dichtbij de enorme leeuwenkoppen kwamen en hoe klein en onbeduidend mensenhoofden eigenlijk waren. Eén hap en het was voorbij.

Gelukkig bleven de beesten in beweging en naderden het podium. Toen ze de laatste rij voorbij waren, kregen ze elkaar in zicht en alsof er een pistoolschot afging, sprongen ze in zware, dreunende passen op het podium en beklommen de spiraaltrappen van het decorstuk. Ze cirkelden eenmaal om mekaar heen, om elkaar boven tegen te komen. Luid gebrul bulderde door het theater toen ze elkaar te lijf gingen. Een golf van schrik ging door het publiek. Enorme tanden ontblootten en sloegen dicht. Klauwen krasten, schuurden en maaiden. Grauwend beten en graaiden de beesten naar elkaar, en net toen een besnorde man zijn hoed afnam en opstond om om hulp te roepen, klonk er een knappende zweepslag. Terstond bevroren de leeuwen, draaiden naar het publiek en poseerden boven op hun hoge toren.

Een vrouw verscheen vanuit de coulissen, gekleed in korte, luchtige kleding die weinig aan de verbeelding overliet, met een zweep slepend achter haar aan. Om haar armen hingen verschillende leren banden met metalen stekels. Onder haar pony priemden twee scherpe ogen, die permanent halfgesloten leken, alsof ze om niets en niemand gaven. Alsof ze niet met levensgevaarlijke dieren op de planken stond.

Of dat deel was van de act, of hoe ze er altijd bij liep, wist Casper niet, maar nu duidelijk was dat de show was geopend, ontstak de zaal in groot applaus. Casper en Tobias klapten vlug hun eigen zenuwen weg.

Een kwartier later verlieten ze de zaal, druk met elkaar samenvattend wat ze zojuist beiden hadden gezien, maar waar ze hun mond niet over konden houden. Snel begaven ze zich naar de volgende voorstelling, terwijl ze onderweg een of andere sierlijke suikerdrank versierden, om de slaap op afstand te houden. In de volgende zaal waren ze wel op tijd en wachtten ze in de stoelen op wat kwam. Deze ruimte was kleiner en donker aangekleed, de wanden grauw en van steen, met fakkels in de nissen, alsof dit alles zich in een ondergrondse kerker afspeelde.

Een kort applaus galmde naar het podium toen een vrouw het toneel betrad. Ze was niet zo lang, maar duidelijk wel fors onder de talloze, dikke lagen van haar jurk. Ze had lang, glanzend grijs haar, met daarin inktzwarte linten.

Tobias keek Casper even aan: ‘Zwart. Ze heeft wel lef.’

‘Het zijn maar linten,’ mompelde Casper, zonder zijn ogen van het podium los te trekken, maar zijn zoon had gelijk, dit was op het randje.