Wolvenvrouw

Hay van den Munckhof

Wolvenvrouw

Hay van den Munckhof

Eerste druk: augustus 2023

Uitgever: H!P Publishing

Coverillustratie: Hay van den Munckhof

Coverontwerp: Imber Studio, Ralph Bunschoten

ISBN 978-94-6464-134-9

NUR 285

©2023 H!P Publishing | www.hippublishing.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van H!P Publishing.

1. Kita

Ik verlaat de beschutting van het struikgewas en bereik het smalle pad dat naar de fuiken in de stroomversnelling leidt. Beneden mij zoekt de rivier zich bruisend en schuimend een weg naar de grote vlakte. Pas nadat ik allebei de oevers zorgvuldig heb afgespeurd daal ik het pad naar de waterkant af, want achter elke wilg of ieder rotsblok kan de dood loeren.

Een plotseling opgestoken wind blaast de kou uit de besneeuwde bergen recht in mijn gezicht. Ik bekijk het kippenvel op mijn armen en heb er spijt van dat ik weer eens niet naar de stammoeder luisterde. Als ik dat wel had gedaan, droeg ik nu mijn warme winterkleding in plaats van een mouwloos hemd dat de gure wind vrij spel geeft op mijn blote huid.

Ik negeer de kou, haal een keer diep adem en stap in het ijzige water. De eerste fuik is leeg. In de tweede zit enkel een kleine baars, die ik in de buidel aan mijn zij mik. De laatste drie zijn weer leeg. Ik verbijt mijn teleurstelling en waad klappertandend terug naar de kant.

Tussen een paar rotsblokken vind ik een luw, door de middagzon beschenen plekje. Daar trek ik mijn natte hemd uit, hang het over een tak te drogen en leun met mijn rug tegen de warme steen.

Aan de overzijde van de rivier beweegt iets in het struikgewas, terwijl het bijna windstil is. Meteen zit ik rechtop en houd die plek scherp in het oog. Ik hoor of zie verder niets bijzonders. Dat stelt me niet helemaal gerust, want op een plek als deze, waar herten, paarden en oerossen hun dorst lessen, komen ook roofdieren af. Snel trek ik mijn hemd aan, al is dat nog maar half gedroogd.

Wat nu? Met dat ene visje naar het kamp? Nee, dat nooit. Toram, de sterkste van de jonge jagers, bewondert mij omdat ik het enige meisje van de stam ben dat bijna nooit met lege handen terugkeert. Ik heb er veel voor over om ook vandaag indruk op Toram te maken. Daarvoor wil ik in mijn zomerhemd de koude wind trotseren, als het nodig is de hele dag.

Vlak bij de stroomversnelling snijd ik een rietstengel af. Met een paar halen van mijn mes maak ik er een punt en een weerhaak aan. Daarna zoek ik een plek waar de bodem zo licht is dat een vis er duidelijk tegen afsteekt. Met mijn spiets in de aanslag ga ik daar wijdbeens staan. Op de eerste vis hoef ik niet lang te wachten, maar die schiet zo snel voorbij dat ik niet eens een poging waag.

Net als mijn arm verkrampt en ik de spiets wil laten zakken om mijn spieren rust te gunnen, blijft een grote vis stil op de bodem liggen. Ik mik net onder de buik en haal uit. Raak!

Deze baars is vele malen zwaarder dan wat ik in een van de fuiken vond. Ik snijd de spartelende vis los, stop hem in mijn buidel en waad naar de kant.

Voordat ik op de terugweg ga, werp ik een laatste blik op de plek waar ik de baars spietste. Op hetzelfde moment sta ik verschrikt stil. Achter het struikgewas, aan de overzijde van het riviertje, klinkt iets dat lijkt op het knappen van een dorre tak. Dat kan onmogelijk een vogel of muis zijn. Alleen een veel groter en zwaarder dier maakt een dergelijk geluid.

Gelijk vergeet ik de kou. Langzaam, de spiets boven mijn hoofd geheven, wijk ik terug. In mijn hoofd herhaal ik de woorden van Mut, de oude geestenman.

Als gevaar vlakbij is, keer het dan nooit de rug toe, Kita, maar kijk het recht in de ogen. Is het een roofdier, dan achterhaalt het je altijd en is vluchten zinloos. Wees dan dapper, blijf waar je bent en vecht voor je leven.

‘Wat doe je daar, Kita?’ klinkt een bekende stem achter mij.

Bezwerend steek ik een arm omhoog, leg een vinger op mijn lippen en wijs naar de overkant.

Aski staat al naast me en volgt mijn blik. ‘Ik zie niets bijzonders,’ zegt ze zachtjes, maar ze heft wel haar scherpgepunte graafstok en neemt dezelfde houding aan als ik.

Weer gekraak, ongeveer op dezelfde plek.

‘Misschien is het geen dier,’ fluister ik. ‘Dat had ons aangevallen of was meteen gevlucht.’

Samen wijken we verder naar achteren. Dan pas durf ik om te keren om het pad langs de oever te volgen, dat naar het kamp leidt.

Aski volgt me op de voet. ‘Het kan een beer zijn. Die zijn niet bang voor mensen en laten ze meestal met rust.’

Ik schud mijn hoofd. ‘Een beer had meer lawaai gemaakt. Volgens mij waren het mensen. Ik had al eerder het gevoel dat iemand naar me keek. Ik hoorde ook iets dat op een stem leek.’

Aski staat stil en kijkt om zich heen. ‘Als dat echt zo is, was het niemand van onze stam. Die had zich zeker laten zien. We kunnen beter niet langs de rivier, maar over de vlakte naar het kamp terugkeren. Daar zien we iedereen van ver naderen.’

‘Was je alleen?’

‘Nee, Shogi was bij me. We groeven samen naar knollen. Ik kwam kijken of je al iets had gevangen. Ik wist waar je ongeveer moest zijn.’

‘Dan volgen we voorlopig toch maar de rivier. We moeten eerst naar Shogi.’

Aski knikt. ‘Ik ga voorop.’

Zo geruisloos mogelijk gaan we op weg. Af en toe stoppen we, staan doodstil en spitsen onze oren. Ook een opvliegende vogel of het geritsel van een wegschietend knaagdier kan al betekenen dat een mens of roofdier vlakbij is.

Wanneer we ongeveer halverwege zijn, hebben we nog altijd niets bijzonders gezien of gehoord. Dan klinkt ergens voor ons een hoge, jammerende kreet. Na een paar tellen breekt die af.

Met een ruk staan we stil en keren ons naar de plek waar het geluid vandaan kwam.

Aski kijkt me verschrikt aan. ‘Dat klonk als een menselijke stem.’

‘Het kan Shogi zijn. We moeten naar haar toe, gevaar of niet.’

We laten alle voorzichtigheid varen en zetten het op een rennen.

Tussen de rivier en het pad groeien hoge varens. Als door de bliksem getroffen sta ik stil. Onder een van die varens steekt een voet uit …

2. Shogi

Aski schreeuwt, rent naar voren en buigt de stengels uit elkaar.

Shogi ligt in een grote plas bloed. Ze ademt met horten en stoten en kijkt ons met wijd open ogen aan. De flarden van haar hemd hangen naast haar lichaam. Onder haar rechterborst stroomt helderrood bloed uit een gapende wond.

Aski knielt naast haar neer en pakt haar hand. ‘Shogi, wat is er gebeurd?’

‘Wacht. Shogi sterft als we het bloeden niet snel stoppen. Pluk wat grote bladeren en snijd een paar repen van haar hemd.’

Aski kijkt me een moment wezenloos aan. Dan laat ze Shogi’s hand los en doet wat ik vraag.

Ik probeer de wond intussen dicht te drukken, maar mijn handen slippen weg in al dat bloed.

Shogi ademt steeds zwakker. Alle kleur is uit haar gezicht verdwenen.

‘Shogi,’ fluister ik, ‘wie deed dit?’

Shogi’s ogen waren al dichtgevallen. Nu gaan ze ineens open. Ze fluistert iets onverstaanbaars. Dan valt haar hoofd achterover.

Aski’s stem klinkt naast mij. ‘Hier, Kita.’

Ik neem de bladeren van haar aan en druk ze op de wond. Samen binden we ze met de repen stevig om haar bovenlichaam.

‘Hoe krijgen we Shogi in het kamp?’ vraagt Aski.

‘Ze moet zo stil mogelijk liggen. Snijd twee dikke takken af. Ik haal intussen een paar fuiken en trek die uit elkaar. Met wat repen van haar hemd kunnen we dan een draagbaar maken.’ Ik ren naar de stroomversnelling, plons in het water, ruk twee fuiken los en haast me terug.

Aski is niet langer alleen. Een jonge man zit op zijn knieën bij Shogi en buigt zich over haar heen. Het is Tar. Ik dank de geesten dat ze juist hem op ons pad stuurden. Tar is de enige jager die iets van de verzorging van wonden en zelfs van geneeskrachtige kruiden weet.

Dan ontmoeten Tars ogen de mijne. Meteen weet ik wat zijn blik betekent. Ik dankte de geesten veel te snel. De fuiken vallen uit mijn handen.

Tar komt overeind. ‘We kunnen niets meer voor Shogi doen,’ zegt hij met verstikte stem.

Ik weet mijn tranen niet tegen te houden.

Aski snikt luid. Ze begraaft het hoofd in haar handen.

Tar is de eerste die zijn stem terugvindt. ‘We moeten haar naar het kamp brengen.’

Ik knik, buk me en trek de uit wilgentenen gevlochten fuiken uit elkaar. Samen binden we twee takken met repen van Shogi’s hemd aaneen en vlechten er de wilgentenen doorheen.

Tar pakt Shogi onder haar oksels en Aski en ik elk bij een been. Voorzichtig tillen we haar lichaam op en laten het op de draagbaar zakken. Daarbij glijden de laatste resten van het hemd van haar af. Vol afschuw zie ik dat ook Shogi’s buik en bovenbenen bebloed zijn. Snel raap ik het hemd op en bedek er Shogi’s onderlichaam mee.

Tar bukt zich en bekijkt de wond onder Shogi’s borst. Als hij overeind komt, perst hij zijn lippen op elkaar en schudt het hoofd. ‘Welke man is tot zoiets gruwelijks in staat?’ Zijn ogen schieten vuur, iets wat ik nooit eerder bij de zachtaardige Tar zag.

Volgens mij heeft Tar gelijk. Geen enkel dier maakt dit soort wonden. Shogi moet met een speer zijn gedood. Maar door wie? Heel de zomer zijn er geen jagers van andere groepen in de buurt van ons kamp gezien. Wat blijft dan over? Eigenlijk alleen het vreemde volk dat gewoonlijk in de bergen leeft, maar door de jagers soms in de buurt van de rivier wordt gezien. Bij de rivier? Ik denk meteen terug aan dat eigenaardige moment bij de stroomversnelling en slik een keer. ‘De beestmensen. Het moeten de To’ah zijn geweest.’

Tar kijkt me onderzoekend aan. ‘Heb je dan ergens een To’ah gezien, Kita?’

‘Ik denk van wel. Toen ik aan het vissen was, keek iemand naar mij vanuit het struikgewas aan de overzijde van de rivier. Hij maakte een vreemd geluid, dat wel wat op een gewone menselijke stem leek, maar het volgens mij niet echt was. Op het moment dat Aski naast me kwam staan en we samen onze wapens hieven, verdween hij.’

Tar wendt zich tot Aski. ‘Denk jij hetzelfde als Kita, Aski?’

‘Ik weet het niet. Ik weet alleen dat ik Shogi niet alleen had mogen laten.’ Ze klinkt wanhopig.

Dat Tar aan mijn woorden twijfelt, maakt me boos. ‘Geloof je me niet, Tar? Doe niet of ik nog een kind ben. Ik weet wat ik hoorde en wat ik zag.’

Tar blijft ergerlijk kalm. ‘Ik kan het maar moeilijk geloven. Mob zegt dat de To’ah er juist alles aan doen om mensen uit de weg te gaan.’

Daar reageer ik niet op. Wat onze stamleider van de To’ah denkt kan me niets schelen. ‘Aski en ik dragen Shogi wel.’

Tar knikt, gaat ons voor en steekt bij ieder obstakel op onze weg naar het kamp een hand op.

Een van de jongere meisjes zoekt langs de rand van het woud naar kruiden. Wanneer ze de draagbaar met Shogi’s bebloede lichaam ziet, staart ze er als versteend naar. Dan springt ze overeind en rent schreeuwend in de richting van het kamp.

De jagers zullen nog niet terug zijn, want voor de eerste hutten wacht slechts een kleine groep ons op. Mob en de oude Mut, onze geestenman, zijn de enige volwassen mannen. Kali, Shogi’s moeder, jammert luid. Voorzichtig zetten we de draagbaar voor haar neer.

Kali wordt plotseling heel stil. Ze zinkt naast Shogi op haar knieën, pakt haar handen vast en vouwt die over elkaar, alsof ze zo haar dochter tot leven kan wekken.

De stammoeder gaat naast Kali zitten, slaat een arm om haar schouder en wiegt haar zachtjes heen en weer.

De stamleider is de eerste die de stilte verbreekt. ‘Waar is dit gebeurd?’ De stem van de oude Mob is luid en duidelijk als altijd, maar trilt nu wel.

‘Bij de rivier,’ antwoord ik, ‘ongeveer halverwege het kamp en de eerste stroomversnelling.’

‘Wat deed Shogi daar?’

‘Ze groef samen met mij naar knollen,’ zegt Aski. ‘Ik liet Shogi even alleen omdat ik graag wilde weten of Kita iets in de fuiken had gevonden. Toen ik samen met Kita terugging, hoorden we halverwege een kreet. We gingen zo snel mogelijk terug naar de plek waar ik met Shogi was. Daar zag Kita een voet onder de varens uitsteken. Zo vonden we haar.’

Mob staart naar Shogi’s bovenlichaam. ‘Kali, vind je het goed als we het verband weghalen? Ik wil de wond zien.’

Kali reageert niet. Ik weet niet of ze Mob heeft gehoord.

‘Ik doe het wel,’ zegt de stammoeder. Ze knoopt voorzichtig de repen los waarmee we Shogi verbonden. Daarna haalt ze de bladeren weg.

Mob bekijkt de wond aandachtig. ‘Het moet een speer zijn geweest. Hebben jullie iemand bij de rivier gezien?’ Hij kijkt mij en Aski aan.

‘Ik denk dat het To’ah waren,’ zeg ik. ‘Toen ik de fuiken leegde, zag ik aan de overzijde van de rivier iets bewegen en hoorde een geluid dat zeker niet van een dier was.’

‘Ik had Shogi nooit alleen mogen laten.’ Aski begint opnieuw te snikken.

Kali kijkt naar mij. Mijn mond voelt plotseling kurkdroog. Moet ik Kali vertellen dat de To’ah haar dochter niet enkel hebben gedood, maar ook verkracht?

Tot mijn opluchting reageert de stammoeder in mijn plaats. ‘Kali, vind je het goed als ik Shogi’s lichaam verder bekijk?’

Kali aarzelt een moment. Dan knikt ze.

Ula tilt de resten van Shogi’s bebloede hemd op en bekijkt haar lichaam van top tot teen, als laatste haar armen en handen. Wanneer ze zich weer opricht, schrik ik van de blik in haar ogen. ‘Shogi is verkracht. Ze heeft zich duidelijk verzet, want onder al haar vingernagels, behalve die van haar duimen, zit bloed.’

Mob schudt zijn hoofd. ‘Ik kan niet geloven dat de To’ah dit deden. In alle jaren dat ik jullie leider ben, heb ik nooit gehoord van een To’ah die een mens aanviel of doodde. Ook volgens de geestenman heeft niemand iets van de To’ah te vrezen zolang we hen met rust laten.’

‘Tot nu toe,’ zegt Aski. Ze heeft haar stem teruggevonden en spuwt de woorden bijna uit. ‘Nu hebben ze Shogi gedood. Daarvoor moeten ze boeten.’

Onder de vrouwen en ouderen klinkt instemmend gemompel.

‘De jagers keren terug,’ zegt Mob. Hij wijst naar een punt op de vlakte.

Ik volg zijn blik en inderdaad, een rij stipjes nadert het kamp. Ik tel er acht.

Aski is de eerste die reageert. Ze rent de jagers tegemoet en stort zich in de armen van haar man, die vooroploopt.

Even later staan alle jagers bij de draagbaar. Bor houdt Aski stevig vast en kijkt verbijsterd van Shogi’s lichaam naar de stamleider.

‘Wie doodde haar?’ vraagt Oerak, de oudste jager en de vader van Toram.

‘Zeker weten we dat nog niet,’ antwoordt Mob. ‘Kita en Aski vonden haar. Kita denkt dat het de To’ah waren.’

‘Waar? Hoe?’ Onder de jagers achter Oerak stijgt een woedend geroezemoes op.

Toram staat naast zijn vader. Hij zwijgt en kijkt mij als eerste aan.

Ik reageer met een korte knik. Twijfel niet aan mij, Toram, laat ik hem zo weten. Het waren de To’ah.

‘Dat bespreken we later,’ zegt Mob. ‘Eerst brengen we Shogi naar haar laatste rustplaats.’

Ook Oerak weet wat de geesten van ons verlangen. Hij zwijgt, buigt het hoofd en knikt.

Kali zit naast het lichaam van haar dochter met Ula aan de andere zijde. Allebei houden ze een van Shogi’s handen vast.

Mut, die onze geestenman is vanaf de dag dat hij mank werd en niet langer mee op jacht kon, staat bij het voeteneinde van de draagbaar en haalt iets uit zijn buidel. Het lijkt op het eerste gezicht een heel gewoon stuk bot, maar het is veel meer dan dat. Het is zijn dodenfluit, gesneden uit het vleugelbot van een zwaan, die hij alleen gebruikt als iemand van de stam wordt begraven.

De hele stam vormt een grote kring rond de geestenman. Nog voordat Mut de fluit aan zijn mond zet, is iedereen doodstil. Even later klinken hoge, ijle tonen, waarmee Mut de geesten laat weten dat we Shogi’s lichaam naar haar laatste rustplaats brengen. Ook smeekt hij hen zo om Shogi’s geest geen kwaad te doen, maar die in hun midden op te nemen.

Mut laat de fluit zakken, draait zich om en wijst naar mij en Aski. ‘Jullie twee vonden Shogi. Daarom is het jullie taak om haar naar de heuvel dragen.’

Mut loopt met Mob voorop. Daarachter volgen Aski en ik met Shogi’s lichaam, dan Kali en Ula en alle andere stamleden. Ver hoeven we niet te gaan. Net binnen het zicht van het kamp ligt een lage heuvel met een kale, bijna vlakke top. Een van de hellingen bestaat bijna geheel uit rolkeien van allerlei groottes.

Mut zoekt tussen de oude grafhopen naar een geschikte plek. Zo gauw hij die heeft gevonden, gebaart hij dat we de draagbaar kunnen laten zakken. Dan haalt hij een tweede buidel tevoorschijn en strooit rode oker over Shogi’s lichaam. Zo laat hij de geesten weten dat Shogi klaar is om hun wereld binnen te gaan.

Mut heeft alles gedaan wat een geestenman hoort te doen. Nu is het onze beurt om afscheid van Shogi te nemen en haar iets mee te geven voor haar volgende leven. Samen met Aski sluit ik achter Kali aan in de rij. Kali legt Shogi’s slaapvacht over haar lichaam, zodat alleen haar gezicht vrij blijft. Daarna gaat ze aan de ene zijde van haar dochter zitten, terwijl aan de andere zijde de rest van de stamleden in een lange rij langs schuifelt, Aski en ik als eersten.

Shogi hield van halskettingen en maakte die, wanneer ze maar kon, van stukjes bot, veren en schelpen. Die laatste zijn het zeldzaamst. Tijdens het jaarlijkse zomerkamp ruilen we ze soms tegen kleurige stenen uit de bergen met de stammen die dicht bij het grote water leven. Aski en ik dragen allebei een van Shogi’s kettingen. Nu geven we haar die terug, zodat ze in de geestenwereld niet iedere dag hetzelfde hoeft te dragen. Tegelijkertijd maken we onze halsketting los en leggen die op de slaapvacht. Alle mannen, vrouwen en kinderen volgen ons voorbeeld. Niet iedereen heeft een gift die zo kostbaar is als die van ons. Sommigen hebben een krabber, mes of benen naald bij zich. De meeste kinderen leggen een paar bessen of stukjes gedroogd vlees naast Shogi neer.

Samen met de volwassen mannen en vrouwen sjouwen we daarna zware keien naar de plek waar Shogi ligt en bedekken er haar lichaam mee. De kinderen, ouderen en moeders met zuigelingen verzamelen kleinere stenen, waarmee ze alle openingen opvullen. Het graf is zo snel klaar.

Mob gebaart dat we terugkeren en gaat zelf voorop. Alleen Mut en Ula blijven bij Kali achter. Samen met Mut en Ula gaat ze de geesten smeken om Shogi te laten herleven. Het eerste meisje dat na vandaag wordt geboren, zal haar naam dragen en haar plaats in de stam overnemen.

Ik sluit de rij en kijk een laatste keer om naar de drie figuurtjes op de top van de heuvel. Een plotselinge en opwindende gedachte komt in mij op. Naast Aski was Shogi mijn beste vriendin. Hoe kan ik haar beter eren dan door de moeder van de nieuwe Shogi te worden? En wie zou haar vader moeten zijn? De moedigste jonge jager uiteraard. Het kan niemand anders dan Toram zijn.

Wanneer we terugkeren in het kamp, verdwijnt Kali samen met de stammoeder in haar hut. Als op een afgesproken teken verzamelt de rest van de stam zich aan de andere zijde van het kamp. Iedereen zit vol vragen. Hoe is het mogelijk dat de To’ah zoiets deden? Hebben de jagers misschien ergens anders beestmensen gezien of hun sporen gevonden? Waar het meest over wordt gepraat is de vraag hoe we op deze gruwelijke moord moeten reageren. De uitdrukking op de meeste gezichten, zowel bij de mannen als de vrouwen, maakt duidelijk hoe men daar over denkt. Bijna iedereen vindt dat de jagers zo snel mogelijk op weg moeten om de dader te vinden en te doden.

Oeraks vragen zijn nog niet allemaal beantwoord. Hij wendt zich eerst tot Tar. Dat staat me helemaal niet aan. Waren het dan niet Aski en ik die Shogi vonden?

‘Jij bent ook een jager, Tar,’ zegt Oerak, ‘al twijfelen sommigen daar wel eens aan. Heb jij iets opgemerkt dat we van Kita en Aski nog niet hoorden.’

Tars blik verraadt dat Oeraks woorden hem pijn doen. ‘Nee. We probeerden Shogi te redden. Dat was het belangrijkste.’