Groeistuipen

Antoinette Kalkman

Groeistuipen

Antoinette Kalkman

Eerste druk: november 2023

Uitgever: Godijn Publishing

Coverontwerp: Annemarie Kalkman

ISBN 978-94-6464-140-0

ISBN e-book 978-94-6464-141-7

NUR 301

©2023 Godijn Publishing

www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur en Godijn Publishing.

Ligt de oorzaak van onze daden

altijd in onze jeugd?

Als je niet weet wat de toekomst brengt,

hoe bereid je je dan voor?

Ferdinand

‘Nee, jongen. Liever niet op schoot. Je wordt al zo zwaar. Blijf maar gewoon voor me staan. Met je rug naar me toe.’

Ik draai mijn nek en buk iets om het gezicht van maman te kunnen zien, maar haar blonde haren zijn als een ondoordringbaar gordijn. Mijn handen grijpen naar haar lokken. Doordat de zon precies op haar schoot valt, schitteren haar haren als goud. Had ik maar zulk prachtig glad haar.

‘Niet bewegen, Ferdinand. Op deze manier krijg ik het nooit gekamd. Misschien moeten we het maar afscheren. In die haardos van jou krijg ik geen enkel model. Het is een weerbarstige knot sisaltouw.’

Verschrikt kijk ik haar aan. Ze schaterlacht en gooit haar hoofd in haar nek. Haar ogen lachen niet.

‘Niet afknippen, mama.’

‘Het is maman. Kom, draai je om.’

Maman heeft graag dat ik haar gehoorzaam. Daar wordt ze blij van. Ik ga precies zo staan dat mijn billen haar knieën net niet raken, maar schuifel dichtbij genoeg zodat het getrek aan mijn hoofd nog te verdragen is. Met mijn lippen op elkaar geperst, geef ik geen kik. Stiekem bid ik om gladde haren. Net als mijn moeder. Maman.

Het is praktisch donker in de kamer. Alleen in de uiterste hoek van de bibliotheek brandt een schemerlamp. Mijn ogen dwalen langs de boekenkasten. Ik hoef de boeken niet te zien, ik ken de titels op de ruggen op mijn duimpje. Vlak naast die schemerlamp staan de jeugdboeken. Papa las ze vroeger aan me voor. Niet vaak. Meestal met mijn verjaardag of in de kerstvakantie, als het landgoed zijn winterslaap doet. Toen hij vorige week plotseling volledig bedlegerig werd, wilde hij beslist dat het ziekenhuisbed in de bibliotheek werd opgesteld.

‘Nee, jullie laten me niet in de slaapkamer creperen. Daar ben ik een levende dode. In mijn bibliotheek kan ik wellicht nog wat studeren.’

Daar kwam weinig van terecht. Op zijn verzoek legde ik eergisteren nog twee boeken over ornithologie naast hem neer. Hij beweerde bij hoog en laag dat hij een vogel had gezien die niet in Nederland voorkomt. Aan mijn blik zag hij vermoedelijk dat ik hem niet geloofde. Hij zat toen al regelmatig tegen een delier aan. De boeken liggen, onaangeraakt, nog steeds op dezelfde plek.

Met ingehouden adem sta ik op. Voordat ik van het bed wegloop controleer ik of hij niets merkt. Het blijft stil, geen enkele beweging onder de lakens. Alleen het gereutel van de beademingsmachine vult de ruimte.

Op mijn tenen sluip ik weg. Onder het lopen strek ik mijn rug, mijn spieren zijn verkrampt van het lange zitten. Waken is vermoeiend. Ik loop doelloos door de salon. Deze bibliotheek is een van de grootste vertrekken van het huis. Ik weet nog dat ik hier na mijn kleutertijd niet graag kwam. Vanwege de herinnering aan het kamritueel? Na het douchen nam ik altijd de benen. Maman vond me uiteindelijk altijd. Zelfs in de donkere nis achter de dekenkist, naast de open haard in de bibliotheek. Die ellendige kam in de aanslag.

Mijn voeten vertragen bij de stoel aan het raam dat normaliter uitzicht geeft op de tuin. Ik haal mijn handen door mijn lokken. Tegenwoordig is het hanteerbaar door de pommade die ik gebruik. Hadden ze dat vroeger niet? Ik schud met mijn schouders de herinneringen van mijn rug. Vreemd dat die beelden van vroeger blijven komen. Aan de andere kant; wat kan ik anders dan mijn gedachten laten dwalen? Lezen kan niet. Het licht van de leeslamp is te fel voor mijn vaders ogen. Door te reizen door mijn jeugd, voorkom ik dat ik in slaap val. Ik zucht diep. Het is warm, de lucht zwaar en muf. Toch moeten de ramen dicht blijven. De tocht zou funest zijn, volgens de verpleging.

Zacht duw ik tegen het bordeauxrode velours van de overgordijnen waardoor een smalle spleet ontstaat. Ik wring me door de kier die toegang geeft naar het niemandsland tussen de zware velours en de lichtdoorlatende vitrage. Stof van jaren kriebelt in mijn neus. Snel druk ik mijn hand tegen de onderkant van mijn neus en schuif de laatste horde naar het raam opzij. Als ik mijn voorhoofd tegen het glas druk, dringt de koelte in mijn huid. Een verademing.

Rondom ons huis lijkt het alsof de buitenwereld niet bestaat. Maman heeft zelfs de buitenverlichting laten dimmen, ze vreest dat het schijnsel vader stoort in de bibliotheek. Het is een overdreven actie, maar dat commentaar hield ik voor mezelf. In deze laatste dagen van zijn leven duldt ze nog minder tegenspraak dan voorheen.

Als mijn ogen gewend zijn aan de nacht doemt in de verte, rechts van de Engelse tuin, de druivenkas op. Het was – is – zijn droom de oude druivenstruiken zo lang mogelijk in leven te houden. De oudste wijnstokken zijn nog geplant door zijn opa en zijn minstens vijfenzeventig jaar oud. In het voorjaar, als de tuin de meeste tijd claimt, ging ik vaak met papa op stap. Inmiddels weet ik exact waar de grenzen van ons landgoed zich bevinden, maar als kleine jongen leek het werken op het land iedere keer een nieuw avontuur. Vader beende voor me uit, met snoeischaar en hark en ik holde er achteraan. De wijde wereld in. Ik grinnik als ik aan die tijd terugdenk. Ik heb een fijne jeugd gehad. Toch voelt dit besef beklemmend. Wat maakt dat ik dat niet voor de volle honderd procent kan toegeven?

Ik krijg geen tijd daar verder over na te denken. De deur kraakt. Iemand betreedt de bibliotheek. Vreemd. De verpleegkundige laat me altijd met rust als ik bij hem waak. Ze weet dat ik liever met hem alleen ben en ze gunt me dat. Ze heeft me goed uitgelegd wat ik moet doen als vader wakker wordt of het infuus een nieuwe zak nodig heeft. Ik vermoed dat ze stiekem gaat slapen. Ze luistert naar de radio in de keuken, maar als ik haar waarschuw dat ik naar bed ga, ligt ze vaak met haar hoofd op tafel.

Is er iets aan de hand? Ik piep snel tussen de gordijnen door en zie een kleine gestalte staan naast het bed van mijn vader. Het haar hangt tot ver over haar schouders. Ik kijk er verwonderd naar terwijl ik naar haar toeloop. Ik ken haar niet anders dan met een opgestoken toef. De stang waar het infuus aan hangt, torent boven haar uit. Net als mijn vader lijkt ze te krimpen. Alleen is zij niet ziek. In tegendeel. Ze is levendiger dan ooit. Haar ogen fonkelen als ze me aankijkt.

‘Je mag hem niet alleen laten. Hij heeft onze hulp nodig.’

‘Ik was ook al die tijd bij hem. Ik wilde alleen even mijn benen strekken.’

‘Het is je vader die het meeste ongemak ervaart,’ antwoordt ze afgemeten.

Ik ga er niet tegenin. Ze wordt pinniger als ze ergens bezorgd om is.

Met een schuin oog kijk ik naar vader. Hij is nog maar een schim van wie hij ooit was. De statige heer des huizes. Trots, familieman, ruwe bolster, maar tegelijkertijd erudiet. De man die zonder vieze handen kon tuinieren en de werklui tot een paar weken terug nog onderwees welke planten waar moesten staan, is verworden tot een zielig hoopje ellende. Wat is het toch een rotziekte.

‘Wilt u liever bij hem zitten, maman?’

Ze knikt zonder iets te zeggen en neemt plaats op de stoel waar ik eerder zat.

Terug in mijn kamer ga ik op bed liggen, maar ik kan de slaap niet vatten en sta weer op. Ik wandel de gang door en open voorzichtig Isabella’s kamerdeur. Door de kier zie ik dat haar bed onbeslapen is. Verdomme, ze laat me weer alleen. Ik geef een trap tegen de deur zodat hij verder openzwaait. Een kort moment sta ik in dubio. Open laten staan of dichttrekken? Ik draai me om en loop weg. Mijn zus moet haar eigen kont maar redden.

Aan de wand volgen de ingelijste portretten van overleden familieleden mijn stappen. Bij het laatste portret groeit mijn spijt. Ik staar naar het schilderij van ons gezin. Als ik het me goed herinner, was dit een verjaardagscadeau van maman aan vader een jaar of drie geleden. Het valt me nu pas op hoe verongelijkt Isabel kijkt. De ruimte tussen haar en de rest van ons gezin is ook net iets groter, lijkt het. Alsof iemand haar per ongeluk in dit gezin heeft geplaatst. Toen was ze al aan het puberen klaarblijkelijk.