Uitgedokterd

Antoinette Kalkman

Uitgedokterd

Antoinette Kalkman

1e druk november 2023

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Annemarie Kalkman

Auteursfoto: Marleen Dalhuijsen

ISBN 978-94-6464-142-4

ISBN e-book 978-94-6464-143-1

NUR 332

©2023 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Namen, personen en gebeurtenissen zijn fictie. Enige gelijkenis met bestaande personen of werkelijke gebeurtenissen berust op louter toeval.

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Ik zweer/beloof dat ik de geneeskunst zo goed als ik kan zal uitoefenen ten dienste van mijn medemens, ik zal zorgen voor zieken, gezondheid bevorderen en lijden verlichten.

Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal aan de patiënt geen schade doen. Ik luister en zal hem goed inlichten. Ik zal geheimhouden wat mij is toevertrouwd.

Ik zal de geneeskundige kennis van mijzelf en anderen bevorderen. Ik erken de grenzen van mijn mogelijkheden. Ik zal mij open en toetsbaar opstellen en ik ken mijn verantwoordelijkheid voor de samenleving. Ik zal de beschikbaarheid en toegankelijkheid van de gezondheidszorg bevorderen. Ik maak geen misbruik van mijn medische kennis, ook niet onder druk.

Ik zal zo het beroep van arts in ere houden.

Dat beloof ik.

Zo waarlijk helpe mij God almachtig.

Eed van Hippocrates

Artseneed

Voor Monique

Je leert me zo veel

Proloog

Het is alsof iemand mijn adem uit me perst en ik verlies de controle over mijn lichaam. Ik heb een enorme smakker gemaakt. Alles doet me zeer. Moeizaam druk ik me met mijn onderarmen iets op. Met de souplesse van een schildpad die op zijn schild terecht is gekomen beweeg ik zo snel ik kan weg van het gevaar. Het gaat alleen niet zoals ik wil. De hitte likt aan mijn schoenen en lijkt me in te halen. Ik inhaleer door mijn neus en verzet me tegen een opkomende flauwte.

Trek de navel naar je rug en blaas krachtig uit, dat verstevigt je core en maakt je sterk. De strenge stem van mijn vroegere pilates-lerares detoneert verschrikkelijk in deze omgeving, maar klinkt hier en nu als muziek in mijn oren. Ik gehoorzaam trouw en het lukt me inderdaad om verder het struikgewas in te schuiven. Niet alleen schuil ik voor het vuur, maar nog meer voor de driftig zoemende bijen die mij als hun prooi beschouwen.

Brandende snippers hout vallen op de omgewoelde aarde. Vonken spetteren op mijn gezicht. Ik draai ervan weg en verbijt de pijn die langs mijn ruggengraat schiet. Ik kruip op handen en knieën tot ik niet verder kan. Mijn ledematen geven het op en mijn geest volgt snel daarna. Ik zweef weg op hemelse wolken tot het gekrijs me tot de orde roept.

‘Mijn hemel. Kijk, zijn handen. Wat is er met zijn handen?’

Over wie hebben ze het?

Voetstappen komen dichterbij, rennen langs me. Mijn hoofd bonkt. Voorzichtig, zonder geluid te maken, breng ik mijn hand naar mijn hoofd. Het is nat onder mijn muts. Mijn haar drijft in een kleverig goedje. Ik lik aan mijn vingers en proef bloed. Mijn eigen bloed.

‘Leeft hij nog?’

‘Ja, maar zijn handen zijn weg. Mijn god, doe iets.’

‘Deze hier is dood.’

In de verte zwelt een oorverdovend geluid aan. Blauwe zwaailichten komen dichterbij. Het zijn meerdere voertuigen. Brandweer, politie, ziekenauto. Vlak voor het bosje waarin ik verscholen lig, houden ze stil. Portieren gaan open. Verschillende stemmen strijden om aandacht. De een gilt, de ander praat rustig. Alles vervaagt. Ik verlaat de aardse herrie en zweef in een luchtbel van stilte. Als een mantra herhaal ik de woorden die zojuist werden geschreeuwd.

Zijn handen zijn weg!

Mijn mondhoeken krullen langzaam omhoog en alles wordt donker.

Lente

Stel dat er iets met je kind gebeurt …

Bij het idee alleen al wordt elke moeder krankzinnig!

Eveline

1

‘Parkeerplaats vol,’ knippert in gele letters op het grote matrixbord vooraan in de bocht. Een lange lint auto’s staat geparkeerd in de berm. Zelfs ver voorbij de hoek in de richting van het stadion van FC Utrecht staan ze in een stilgevallen file. Het verbaast me niet. De hockeyploeg uit Bloemendaal neemt altijd een imponerende hoeveelheid publiek mee. Dat is vandaag dus niet anders. De knoop in mijn maag trekt strakker. Ik trap stevig door en strand bij de overvolle fietsrekken nadat ik de toegangspoort ben gepasseerd. Bij gebrek aan ruimte zet ik mijn fiets tussen de rest, die her en der in het gras zijn gestald, en doe hem daar op slot. Hijgend kijk ik naar de klok op de kop van het clubgebouw. Nog twintig minuten voordat de wedstrijd start. Ik ben later dan ooit, maar gelukkig nog op tijd. Ik bedek mijn wangen met mijn handen en mijn huid geeft de warmte af aan mijn handpalmen. Ik heb vast een rood hoofd. Ben ik verbrand? Die voorjaarszon kan verraderlijk zijn. Nadat Matthijs en Valérie vanmorgen vroeg vertrokken, zag ik mijn kans schoon en dronk ik in de tuin nog een kop koffie. Mijn zenuwen bewaak ik het liefst alleen. Ik moet zijn weggedoezeld. Dat krijg je na zo’n doorwaakte nacht. Ik vind het enorm spannend dat Valérie haar debuut maakt. Zelf sliep ze als een roos. Koele kikker.

Mijn hemel, wat is het druk. Ik wring me door het publiek naar voren. Hier en daar zwaai ik gedag, maar de meesten herken ik niet. Dat zijn waarschijnlijk de fans van Bloemendaal. Ze mengen zich met onze clubleden en lopen naar de overkant van het veld. Daar, op de tribune aan de zuidzijde golft een zee van oranje sjaals en witte colberts. Het lijkt alsof ik achternagezeten word, zo snel klopt mijn hart. Vroeger, toen ik zelf nog speelde, was ik zelden nerveus. Vandaag doe ik het bijkans in mijn broek.

Aan onze kant is het overigens ook druk. De meeste jeugdteams zijn zo te zien al uitgespeeld en klonteren, samen met hun ouders, bijeen langs de lijn. Dames één doet een warming up op het veld. Mijn ogen scannen de vrouwen die in hun wedstrijdtenues over het veld draven. Tussen de joggende sliert teamleden herken ik als twee na laatste de swingende staart van mijn dochter. Het is alsof ik mezelf zie. Jullie lijken op elkaar als twee druppels water. Hoe vaak heb ik die opmerking al gehoord? Valérie is alleen een flink stuk groter. Sinds de puberteit is ze echt omhooggeschoten. Kleintje, noemt ze me tegenwoordig regelmatig. Soms gaat ze op haar tenen staan en doet dan net alsof ze mijn kruin kust. De pestkop. Ik grinnik terwijl ik eraan denk, pak ondertussen met mijn linkerhand mijn eigen staart vast en strijk de losse plukken langs mijn haren. Ze voelen stugger dan vroeger. Toen ik haar leeftijd had waren mijn lokken net zo blond. Nog even en ik zal het moeten verven om die grijze donders te verbergen.

Valéries stem schalt over het veld. Haar uitbundige lach volgt rap. In het voorbijgaan vallen me haar sproeten op. Ze vormen een hart rond haar neus. Ze haat ze en vindt dat ze haar kinderlijk maken. Ook dat vlekjesgezicht hebben we met elkaar gemeen. Ik ben ervan onder de indruk hoe volwassen ze ineens lijkt. Ze oogt als een routinier in plaats van een debutante. Wat een bravoure heeft die meid toch.

Op de hoek van het veld is hun inloopronde ten einde. Het team verspreidt zich in een wijde ring en speelt de bal naar elkaar over. Valérie geeft aanwijzingen en dirigeert de achterhoede naar een positie die haar goeddunkt. Haar uitstraling vervult me met trots. Die power heeft ze niet van mij. Toen ik haar leeftijd had, was ik dodelijk verlegen. Zelfs lang nadat Matthijs en ik verkering kregen, wist ik me vaak geen raad als iemand me iets vroeg. Ik was dat meisje dat vroeger voor het schoolbord verschrompelde als ze naar voren werd geroepen. Als ik aan die periode terugdenk, begin ik opnieuw te zweten. Voordat ik mijn zegje klaar had, ben ik over heel wat drempels gestruikeld. Vroeger schreef of las ik liever en eerlijk gezegd ligt de pen mij vandaag nog altijd beter dan het gesproken woord. Gelukkig hebben Matthijs en ik de onzekerheid niet aan haar doorgegeven. In onze jeugd waren wij vliegen op de muur. Onze dochter niet, zij is een libelle. Kijk haar stralen. Haar talent is evident, maar ik ben ervan overtuigd dat met name haar zelfverzekerde houding heeft bijgedragen aan dit vroege debuut in het eerste. Op de reservebank weliswaar, maar het duurt vast niet lang voordat ze eerste keus wordt.

Terwijl ik de bewegingen op het veld scherp in de gaten houd, slenter ik naar onze vaste plek langs de lijn en haal ondertussen mijn blauwe kasjmier sweater uit mijn handtas. Kippenvel siert mijn blote armen. In het open veld is de zon nog net niet krachtig genoeg. Op het moment dat ik de trui over mijn hoofd trek, glijden twee armen rond mijn middel. Ik snuif de kenmerkende citrusmelange op van mijn lievelingsgeur; Acqua di Gio. De snor van Matthijs kriebelt in mijn nek. Ik draai me half naar hem om en druk een kus op zijn lippen. Plagerig duw ik het puntje van mijn tong tegen het litteken in zijn bovenlip. Hij trekt zijn hoofd weg, maar knipoogt gemoedelijk. Op de middelbare school verborg hij zijn schisis vaak achter zijn hand, van poseren hield hij al helemaal niet. De sporadische keren dat hij zwichtte voor mijn smeekbeden, deed hij dat alleen als een vleesgeworden kopie van De Denker. Fotoboeken vol heb ik van hem in die houding. Vanaf het moment dat hij werd gescout, en later, toen hij als aanvoerder in het Nederlandse team floreerde, prijkte zijn foto regelmatig in de krant. Sinds die tijd gleed de schaamte voor zijn hazenlip langzaam van hem af, zijn snor werd zijn handelsmerk. Matthijs Johansen. Snorrie voor intimi.

Sander en Cathelijne komen naast ons staan.

‘Nog vijf minuten, Snorrie.’ Zijn vriend klapt Matthijs op de schouder. Als gezworen kameraden weet Sander als geen ander hoe gespannen Matthijs op dit moment is. Ook bij mij fladdert het in mijn maag. Nerveus bijt ik op mijn lip.

Beide teams nemen hun positie in. Ik val stil en concentreer me op de wedstrijd. Aan de overkant neemt onze dochter plaats in de dug out. Ik dwing mezelf niet te zwaaien. Doe eens chill, mam. Ik hoor het haar zeggen. In plaats daarvan doe ik een schietgebedje. De toss valt uit in het voordeel van de thuisspelende ploeg. De wedstrijd begint. Kom op, Kampong!

De eerste twee kwarten verlopen weinig uitdagend. Het is een druilerige wedstrijd, beide ploegen zijn op papier aan elkaar gewaagd, maar laten zich op het veld moeilijk uit de tent lokken. Kampong komt een paar keer in de buurt van de achterlijn. Sticks slaan tegen elkaar. Nummer 9 gaat onderuit.

‘Strafcorner,’ schalt het uit de kelen van een aantal jeugdleden, maar de scheidsrechter laat zich niet om de tuin leiden.

‘Bloemendaal verdedigt goed, in tegenstelling tot hun aanval. Ze laten flinke steken vallen,’ constateert Sander.

‘Het is verrekte jammer dat wij niet profiteren. Slecht samenspel. Heb ze wel eens beter gezien,’ moppert Matthijs. Ik laat ze kletsen en klem mijn handen om het koude staal van de afrastering. Vlak voor rust vertrouwt Matthijs erop dat er niet veel spannends meer zal gebeuren en stelt een drankje voor.

‘Jij ook een roseetje, Eef?’ Zijn warme adem passeert mijn oor. Mijn focus blijft op het veld, maar ik knik instemmend. Hoewel de middag nog nauwelijks op dreef is, gaat een wijntje er wel in. Het is tenslotte een bijzondere dag. Een feestdag. Dat brengt me op een idee. Ik trek hem aan zijn mouw voordat hij wegloopt.

‘Zullen we vanavond uit eten gaan? Vieren dat Valérie aan het eerste is toegevoegd? Koken zie ik vandaag niet zo zitten.’

‘Goed plan. We kunnen ook hier op de club eten, oppert Matthijs. ‘Eten jullie mee, Sander? Jij ook een wijntje, Cat?’ vraagt hij in het voorbijgaan. Ondertussen klinkt het fluitsignaal. Rust.

Matthijs komt terug als de speelsters weer een voor een het veld op draven. Op het dienblad wiebelen twee Chardonnay, een rosé en een Radler.

‘Floris Jan gaat wisselen,’ kondigt hij aan.

‘Hoe?’

‘Hij versterkt de voorhoede. Ten koste van het achterveld. Een gewaagde keus, interessant.’

‘Laten we hopen dat het wat meer elan in de wedstrijd brengt. Anders worden we vroeg dronken vandaag. Proost.’ Sander klinkt zijn glas tegen dat van Matthijs. Ik neem mijn plaats weer in naast Cathelijne en laat me verleiden tot wat gekeuvel. Vanuit mijn ooghoek zie ik dat aanvalster Maartje Zegers via een strafbal het eerste punt voor Kampong maakt. Juichend steek ik twee vuisten in de lucht. Helaas is de winst van korte duur. Bloemendaal neemt de regie over en het wordt snel gevaarlijk voor ons doel. Matthijs staat pal achter me en zijn vingers krommen rond mijn schouders. Hij schreeuwt nooit langs de zijlijn, maar zijn handen spreken boekdelen. Ik houd mijn adem in als de tegenstander een snoeiharde bal in de uiterste hoek van ons doel schiet. Keepster Caro Buitenhuis duikt naar de bal, maar ze is net te laat en botst hard met haar heup tegen de doelpaal. Ze blijft geblesseerd liggen. Als onze clubarts Jack haar even later omhoog helpt en een wenkend gebaar naar de kant maakt, golft een zacht gebrom over de tribune. De bewegingen op de reservebank zijn duidelijk. Vlug draai ik me om naar Matthijs. Hij kijkt me betekenisvol aan.

De stadionspeaker bevestigt kort daarna de wissel. Ik kan niet meer stil blijven staan en wip van mijn ene op mijn andere voet.

‘Valérie Johansen vervangt Buitenhuis op doel en maakt daarmee haar debuut in Dames één.’

Onze dochter rent het veld op. De laatste dertien minuten van de wedstrijd zijn voor haar. Ik kan wel dansen. Ze krijgt een paar minuten in het eerste. Ik gun het haar zo. Sneu voor haar teamgenoot, natuurlijk.

Het spel wordt hervat en Bloemendaal blijft domineren. Tot twee keer toe komt Valérie goed uit haar doel en verstoort de aanval. Ik stijg bijna op van trots. Als het spel zich verplaatst naar de andere helft van het veld steek ik mijn duim naar haar op. Zonder onze kant op te kijken maakt Valérie een klein gebaar van herkenning met haar stick. Of verbeeld ik me dat?

Het gejoel op de tribune en langs de zijlijn zwelt aan. Op de helft van onze rivaal pakt Kampong de macht terug. Het team bouwt de aanval gedegen op en brengt de verdediging van Bloemendaal in het nauw. Het staat gelijk met amper een minuut op de klok. Maakt Kampong de beslissende punt? Van de zenuwen bijt ik op de binnenkant van mijn wang. Wat zou dat fantastisch zijn, niet alleen voor de ploeg, maar ook voor Valérie. Debuteren in een gewonnen wedstrijd. Een droomdebuut. Mooier kan bijna niet. Ik hang over het hek en wil de bal wel in het doel kijken. Lisanne mist op een haar na. Matthijs fluit tussen zijn tanden van teleurstelling. Naast ons wordt druk gediscussieerd. Ook op clubterrein Maarschalkerweerd staan de beste stuurlui aan wal. Ik werp een snelle blik op de stadionklok. De seconden tikken weg. De winst lijkt uit zicht. Nagenoeg alle spelers staan op de helft van Bloemendaal en rennen terug naar de eigen helft.

Een ijzingwekkende gil klinkt over het veld. Met een ruk draai ik me om naar ons doel. Die stem ken ik. Mijn handen grijpen in mijn haar. Valérie is door haar knieën gezakt. Haar armen hangen slap langs haar lichaam. Ze valt voorover, met haar gezicht plat op de grond. Ik zie dat haar helm verdraait door de klap waardoor haar nek in een onnatuurlijke houding wringt. Een indringend fluitsignaal schelt over het veld. Haar lichaam begint te schokken.

Justus

2

‘Wat is het spannendste dat je ooit hebt gedaan?’

Ik sla mijn ogen op en sluit ze direct weer. De dageraad slaat spijkers in mijn kop. Aarzelend til ik een ooglid op en lees op het telefoonscherm dat het amper half vijf is. Waarom is zij in hemelsnaam wakker? Kreunend draai ik mijn rug naar haar toe en veins dat ik nog slaap. Ze heeft me door en trekt plagerig aan mijn schouder.

‘Laat me nog heel even, Isabel. Ik moet zo naar het ziekenhuis.’

‘Je weet toch wat voor dag het is vandaag?’

En of ik dat weet. Daarom kruip ik nog dieper onder het dekbed. Het idee dat ik vanmiddag op het landgoed wordt verwacht doet me gruwelen. Zo geen zin in. Ik zou bijna wensen dat er een spoedgeval binnenkomt vandaag. Gelaten sla ik de dekens van me af en loop naar de badkamer. Een snelle douche en dan moet het maar. Spiekend door de luxaflex zie ik hoe het zonlicht z’n best doet over de ochtenddauw. Verdorie, straks wordt het ook nog mooi weer. Waar zet Ferdinand me dit jaar neer?

‘Als ik weer bij de suikerspinnenmachine wordt gedropt, dan weiger ik,’ roep ik vanuit de badkamer naar Isabel. In de spiegel bestudeer ik mijn gezicht terwijl ik het scheerschuim als een witte baard op mijn kin drapeer. Ik heb er wel eens beter uitgezien.

‘Stel je niet zo aan. Het was toch leuk vorig jaar?’

Ik rol met mijn ogen en trek met het scheermes een lange baan van mijn oor naar mijn kin. Ter hoogte van het kuiltje in het midden verschijnt een rode vlek. Verdomme. Ook dat nog. Nijdig loop ik naar het toilet, scheur een stukje papier van de rol en dep het bloed. Iets voorzichtiger maak ik de scheerbeurt af. Als ik de slaapkamer weer inloop, zie ik dat Isabel geheel onder het dons is verdwenen. Alleen haar linkervoet piept buiten boord. Ze draait er lome cirkeltjes mee. Ik weet niet precies wat me overkomt, maar het maakt me ineens razend. Met een ruk trek ik het dekbed van haar af. Haar grijns steekt de vlam in mijn chagrijn.

‘Ik meen het, Isa. Jouw broer flikt het elk jaar weer om me ten overstaan van het publiek van jullie buitendagen belachelijk te maken. Hij geilt erop me te kleineren. Ik heb hier geen tijd voor en ben in het ziekenhuis nodig.’

‘Jezus, doe niet zo opgefokt. Het is maar een dag per jaar dat je wordt gevraagd mee te helpen op het landgoed. Het is een familietraditie. Doe niet zo moeilijk.’

Onschuldige mensen geld uit hun zak kloppen om het familielandgoed te verfraaien, grom ik inwendig.

Isabel slaat de dekens weer terug over haar hoofd en sluit me buiten. Schaamte bekruipt me. Ergens heeft ze gelijk. De landgoeddagen zijn in principe best gezellig. Het is een mooi evenement dat schoonmama en Laurette jaarlijks organiseren. Ik ben geen spelbreker en heus niet te beroerd mee te helpen. Dat iedereen in hun familie zich onbaatzuchtig inzet op die dagen vind ik juist prachtig. Zo’n mentaliteit heb ik in ieder geval niet van thuis meegekregen. Aan de andere kant weet Ferdinand het altijd zo te versieren dat het een enorme opgave wordt. In het ziekenhuis loop ik onder zijn leiding al genoeg op mijn tenen, maar dat wil ik niet toegeven aan Isabel. Die proest het, onder de dekens, ineens uit.

‘Ik zie het weer voor me. Je haar stond stijf van de suiker. Het leek net alsof je een hanenkam had.’

Ik grijp een kussen van bed om haar woorden te smoren, maar bedwing me net op tijd. Ineens moet ik er zelf ook weer om lachen. Ik laat het kussen vallen.

‘Ik ga. Om zes uur begint mijn dienst.’

‘Kom op tijd terug. Mijn broertjelief haat het als we te laat komen.’

Met grote passen loop ik naar mijn auto. De Saab staat strak geparkeerd naast de vuilcontainers die schots en scheef langs de uitrit staan. Gefrustreerd geef ik een trap tegen het plastic obstakel dat ik het eerst tegenkom. De groene kliko wankelt eerst besluiteloos op z’n wielen en valt dan onbekwaam op z’n zij. Snotterig bloemenafval glipt langs de opengevallen deksel op het grind. Hoofdschuddend kijk ik ernaar. Waar ben ik in hemelsnaam mee bezig? Mijn overhemd plakt aan mijn rug, mijn dienst begint zo. Mijn studie rondde ik cum laude af. Professor Kentsma was lovend. Waarom moest ik zo nodig onder Ferdinand gaan werken? Zo’n stomme beslissing. Nog idioter is het dat ik zijn gezeik steeds weer over me heen laat komen. Maar: genoeg. Zo gaat het niet langer. Ik heb er geen zin meer in. Ik besluit op dat moment dat ik ontslag ga indienen en in een ander ziekenhuis ga werken. Misschien kan ik terug naar het IJssel, waar ik mijn opleiding afrondde. Het is weliswaar niet academisch, maar daar worden mijn capaciteiten wel op waarde geschat. Dat weet ik zeker. In ieder geval ben ik dan van mijn zwager verlost. Dat is me van alles waard.

Ik open het portier van mijn auto en klik het dashboardkastje open. Het afdelingsrapport ligt bovenop. Zonder de agendapunten te lezen, scheur ik de bovenste pagina los. Met dichtgeknepen neus vouw ik het papier over de groene drek, werp de bende terug in de kliko en zet het kreng rechtop. Een voor een verplaats ik de vuilcontainers totdat ze weer keurig in het gelid staan. Ik knijp mijn ogen tot spleetjes en controleer of de onderlinge afstand tussen de drie gelijk is. Die voor het plastic schuif ik nog een paar centimeter naar rechts. Opgelucht bekijk ik het eindresultaat. Ik houd van precisie. In mijn ooghoek trekt het fladderende gordijn van onze slaapkamer mijn aandacht. Daar staat ze, grijnzend van oor tot oor. Betrapt. Een warme gloed stuwt vanuit mijn hals naar boven. Vermoedelijk heeft ze me de hele tijd gadegeslagen. Ze verbergt haar blote lichaam deels achter onze voile gordijnen, maar zodra ze in de gaten heeft dat ik haar heb ontdekt stapt ze in haar volle naaktheid opzij en steekt plagend haar tong uit. Vol gêne beantwoord ik haar spot met een zuinige lach. Ze wiegt uitdagend met haar heupen waardoor de koffie over de rand van haar mok klotst. Met een sprong naar achter ontwijkt ze het hete vocht. Haar welgevormde borsten dansen mee. Het waas voor mijn oog is verdwenen. Een nadrukkelijke tinteling in mijn kruis vervangt de aanvankelijke schaamte over haar ironie. Die sensatie verwart me. Met een handbeweging die het midden houdt tussen een wegwerpgebaar en een handkus verdwijnt ze uit mijn zicht. Haar blote billen schudden naar me ter afscheid. Ik maak aanstalten in de auto te stappen als haar stem me tegenhoudt.

‘Zeg mooie jongen, je had toch haast?’ Het scherpe randje in haar stem ontgaat me niet. Daar is ze, in de deuropening. Volledig bloot. Puur noemt ze dat zelf. Wijdbeens houdt ze minstens vijftig centimeter ruimte tussen haar voeten. Uitdagend met haar beide armen schuin boven haar hoofd pakt ze het kozijn vast. Ik bid dat onze heg aan beide kanten hoog genoeg is. Op dit moment heb ik geen behoefte aan pottenkijkers.

‘Isabel. Iedereen kan je zien.’

‘Laat de buren maar kijken, Just. Ik mag er nog altijd zijn.’ Ze klapt op haar platte buik dat nooit een kind zal dragen, al was het alleen maar om haar eigen moeder te zieken.

‘Doe wat aan, joh.’ Mijn stem klinkt schor.

‘Ik doe wat ik wil.’

‘Je vat kou,’ gooi ik het over een andere boeg.

‘Welnee. Ik kan er niets aan doen, Just. Het is allemaal de schuld van vroeger. Wij zijn van adel, weet je nog? Wij moeten deugen. Dat is ons met de paplepel ingegeven. Mijn lieve maman heeft ons opgevoed, precies zoals het heurt. Ik trok dat alleen niet.’ Haar stem schiet een octaaf hoger als ze de stem van haar moeder imiteert. Ondertussen ratelt een wekker in mijn hoofd, maar ik kan onmogelijk vertrekken en haar zo achterlaten.

Ik zag het de afgelopen dagen al aankomen. Minstens zeven compleet zwart geschilderde doeken stonden te drogen op de gang bij haar atelier. Ze wordt altijd eerst zwaarmoedig voordat ze in een manische periode vervalt. Als ik haar nu laat begaan, is ze in staat de hele buurt te shockeren. Vermoeid sluit ik mijn ogen. Hoe stop ik haar? Als ze op de drempel blijft staan en aan haar koffie nipt, haal ik opgelucht adem. De landerigheid druipt ineens van haar gezicht. De kans op een scène lijkt geweken. De verveling doodt haar recalcitrantie vandaag. Dank u, God.

‘Dag Just, ga jij maar lekker mensen beter maken in dat ziekenhuis van je. Zorg je wel dat je op tijd terug bent? We worden rond het middaguur op Welgelegen verwacht. Orders van mijn lieve broer en die mogen we niet teleurstellen.’

De deur valt achter haar in het slot. Mijn schouders zakken als het besef indaalt. Welk voornemen me ook in mijn moedigste momenten op de been houdt, ik kan niet weg. Niemand verlaat de familie Van Grunsven uit eigen beweging.

Op de eerste hulp is het druk zoals iedere reguliere zaterdag. De ochtenddienst begint met het hechten van hoofdwonden van alcoholische valpartijen in het uitgaansleven. Ik nip aan mijn koffie en laat de eer aan me voorbijgaan. Dit is niet mijn expertise. Ik kom pas op dreef bij de eerste sportongelukken die binnenkomen. Een gecompliceerde enkelfractuur, een fikse wond aan een scheenbeen en de gebruikelijke kniebandblessures. Ondanks dat ik slechts een paar uur geleden een moord zou doen om dit ziekenhuis te verlaten, geniet ik van de dynamiek van deze afdeling. Ik ben het zelden eens met het beleid van mijn zwager, maar de inzet van de afdelingsspecialisten op de spoedeisende hulp vind ik beslist een goede zet. Het is interessant af en toe mee te draaien aan de voorkant. Bovendien leidt het af en de uren glijden in sneltreinvaart voorbij. Er is nauwelijks tijd om aan mijn chronische vermoeidheid te denken. Laat staan aan mijn eindbestemming van deze dag.

Het loopt al tegen twaalven als er een moeder met een peuter door de klapdeuren komt rennen. Ik sta net bij de receptie, achter Marlies die de intakes registreert. De voet van het knulletje staat haaks op het onderbeen. Een typisch fietsongeluk. De moeder is overstuur en de jongen nog veel erger.

‘Laat mij maar,’ zeg ik tegen Colinda, onze triage verpleegkundige die op hen afloopt. Ik trek me niets aan van haar opgetrokken wenkbrauwen en loop voor haar uit in de richting van het snotterende duo.

‘Komt u maar mee. We nemen de eerste behandelkamer.’

‘Moet jij niet weg?’ hoor ik achter mijn rug. Ik besluit het te negeren.

Yassin is ontroostbaar en staat niet toe dat ik zijn schoen en sok uittrek. Hij schopt driftig van zich af en is zelfs niet onder de indruk als zijn moeder hem eerst vriendelijk, daarna bestraffend en vervolgens smekend toespreekt. Het knulletje ligt languit op de behandeltafel en crawlt van boven naar beneden. Zijn knuistjes zijn gebald, zodra iemand dichterbij komt, begint hij er mee te stompen. Het witte papier van de behandeltafel scheurt onder zijn kronkelende lijfje en valt verkreukeld naar beneden. Zijn moeder trekt verontschuldigend haar schouders op.

‘Een momentje. Ik ben zo terug.’ Gehaast loop ik de kamer uit en vraag Colinda me te komen assisteren. Ik doe net alsof ik haar smalende gezichtsuitdrukking niet zie en spoed me naar de wachtruimte. Die zit overvol en ruikt naar een kruidige melange van opgedroogd zweet en platgetrapt gras. Mijn ogen flitsen van links naar rechts door het vertrek. Ik zie dat alle stoelen bezet zijn: vijf aan de linkerzijde, zeven aan de rechterkant en nog twee op de kopse kant. Bij de ingang staat nog een stel bierbuiken van middelbare leeftijd in voetbaltenue. Een man met een flinke baard en intens rode konen ondersteunt zijn arm met zijn andere hand. Zijn blauw-wit gestreepte shirt is grotendeels bedekt met zwarte vegen. Op zijn beide knieën plakt aarde. Vast een mislukte sliding.

‘Sorry, mag ik er even langs?’

‘Ben ik al aan de beurt? Wat duurt het hier lang.’

Er kleeft een plukje grassprieten aan zijn oor. Bij elke beweging met zijn hoofd bungelt het heen en weer. Ik staar er gebiologeerd naar en verwonder me hoe deze oorbel van de natuur aan de man blijft hangen.

‘Hé, witte jas! Wat kijk jij nou? Help me. Ik heb pijn.’

‘Nog even geduld meneer. We behandelen op volgorde van ernst van de situatie. Mijn collega’s of ik komen zo snel mogelijk bij u.’

Van zijn gezicht lees ik dat hij mijn antwoord niet waardeert. Ik duik naar de leestafel naast hem en grabbel door de beduimelde lectuur. Onder op de stapel vind ik wat ik nodig heb. Een oude Donald Duck. Triomfantelijk steek ik het tijdschrift omhoog.

‘Spoedje,’ zeg ik, geef per ongeluk een knipoog en spurt weg voordat hij agressief wordt. Vlak voor de behandelkamer kijk ik over mijn schouder. De begeleider houdt de voetballer met polsfractuur met moeite tegen. Snel trek ik mijn witte jas uit, stap de behandelkamer in en sluit de onvervulde verwachtingen buiten. Mijn hart bonst in mijn keel en ik leun een moment tegen de binnenkant van de deur. Zodra ik de kleine man op de behandeltafel zie snikken, vergeet ik de lomperiken buiten. Hij kijkt minder bang nu ik hem, zonder dokterskleding aan, opnieuw benader. Ik pak een stoel, ga naast hem zitten en sla de eerste pagina open. Op pagina twee stopt zijn gesnik. Als ik op pagina drie ben aangekomen, zie ik vanuit mijn ooghoek dat hij zijn hoofd van tafel heeft opgetild. Hij luistert aandachtig. Bij pagina vijf lachen zijn ogen. Uiteindelijk maken we samen een overeenkomst. Colinda mag zijn schoen en sok uittrekken waarna ik beloof nog een pagina te lezen als we een foto van zijn voet hebben gemaakt.

Op de röntgenfoto is geen breuk te zien. De spaakverwonding valt mee en ik breng een drukverband aan. Yassin plakt zelf de laatste pleister. Hij kiest voor de blauwe kleur. Mijn vriendje is de koning te rijk als ik hem de Donald Duck cadeau doe. Zijn moeder bedankt me uitvoerig.

‘U heeft vast zelf ook kinderen,’ concludeert ze voordat ze opgelucht de behandelkamer uitstapt. Ik laat haar in die waan.

‘Jij had vanmiddag toch geen dienst?’ zegt Colinda terwijl ze de kamer in orde brengt voor de volgende patiënt. Verschrikt kijk ik op mijn horloge. Een moment wil ik doen alsof vanmiddag niet bestaat, maar ik weet dat de heibel dan niet te overzien is.

‘Ja,’ verzucht ik. ‘Luuk neemt het van me over.’

Als ik door de gang loop, zie ik hem al zwaaien. Hij steekt zijn duim op.

‘Succes maat.’

Zwijgend vervolg ik mijn weg. Bij elke stap versnel ik. Ik ben kwaad. Op Isabel, omdat ze me niet serieus neemt, op Luuk omdat hij mijn dienst overneemt. Op Ferdinand, omdat het een tirannieke lul is, maar misschien ben ik nog wel het meest nijdig op mezelf. Omdat ik een slappe zak ben.

Ik druk het gas stevig in om tijd in te halen. Op de snelweg vloeit het weekendverkeer soepel ineen, maar eenmaal in de stad stopt het op. Ik haal in waar het kan. Bij het Herculesplein, de laatste rotonde voor ik ons huis bereik, moet ik een aantal wegpiraten ontwijken die vlak voor me oversteken. Het is verdomme oranje. Wielrenners zijn de regendruppels van het voorjaar. Het zal niet de eerste keer zijn dat zo’n klojo op de operatietafel komt te liggen met een complexe nek- of rugfractuur. Ik timmer met mijn vuist op de claxon en heb zelf het meest last van het geluid. Mijn hand glijdt automatisch naar het middenconsole en ik druk een pil uit de strip. De tranquillizer gooi ik achter in mijn keel en slik het meteen door. Als je ervaring hebt, kan dat zelfs zonder water.

De minuten tikken steeds sneller weg. Mijn ogen flitsen van de weg naar het scherm van mijn carkit en terug. Ik verwacht ieder moment een telefoontje van een razende Isabel. Te laat komen bij de Van Grunsvens is een doodzonde. Zeker op dagen zoals deze.

Als ik langs de sportvelden rijd, gaat inderdaad de telefoon. Ik wrijf de stress uit mijn gezicht en gluur tussen mijn vingers door. Spoed J1, lees ik. Mijn hartslag schiet omhoog. Ik ben niet goed in dit soort dingen. Natuurlijk herken ik deze codenaam in mijn telefoongeheugen. Het staat voor Jonna Mulders, de sympathieke, vrolijke, evenwichtige Jonna van pathologie en sinds enkele maanden mijn toevluchtsoord. Bij haar kom ik tot rust, zij begrijpt me. Zelfs als ik de Franse kaasjes op grootte rangschik in haar koelkast.

Jonna houdt vol. Schuldgevoel krabt aan mijn geweten. De angst ontdekt te worden bedekt de hitte in mijn kruis. Bovendien schaam ik me. Ooit vond ik het leven met wannabee kunstenares Isabella van Grunsven woest aantrekkelijk. Tegenwoordig grijpt haar absurdistische gedrag me juist naar de keel. Is dat eerlijk? Ik wist tenslotte waar ik aan begon. Waarom doe ik dit in hemelsnaam? Ik ben geen tweede Luuk.

Mijn handen verkrampen rond het stuur. Het verweerde leer glijdt stroef langs mijn palmen. Materieel hebben Isabel en ik het niet slecht. Dat is het dan ook wel. Ik maak geen tijd voor haar, beweert ze. Ze claimt me, vind ik. Het ziekenhuis slokt me op. Dat haar broer daar debet aan is, vindt ze kul. Inmiddels heeft onze relatie iets weg van een boterham van drie dagen oud. Eetbaar maar niet echt smakelijk. Het is niet alleen haar schuld, als ik eerlijk ben. De laatste maanden vlucht ik te vaak voor haar hysterie en zijn de vele ziekenhuisdiensten een uitkomst.

Jonna is het tegenovergestelde van complex. Zij laat me ademen. Maar het kan niet. Ik moet ervoor waken dat ik Ferdinand niet tegen de haren instrijk. Stel dat hij erachter komt dat ik zijn zus bedrieg. Dan kan ik mijn positie wel vergeten. Het ziekenhuis is mijn leven.

Aan de andere kant: Ik zou in één klap van alles af zijn. Die gedachte is aanlokkelijk. Zal ik het op de spits drijven? Een tel zweeft mijn hand naar de telefoon. Ik wil bijna opnemen als ik opschrik door de sirene van een ambulance die rakelings voor me langs scheurt, het sportcomplex af.

Sporten is vol risico. Ik ben geen waaghals. Ma, je hebt deze jongen te mooi afgebakken. Zo bang is hij om een blauwe plek op te lopen. Mijn vader vond me een papkind.

Spijtig neem ik een besluit. Dit moet stoppen. Onmiddellijk. Ik druk het telefoontje weg voordat ze een voicemailbericht kan inspreken. Dag lieve Jonna.

Daarna trap ik het gaspedaal in om in dezelfde seconde boven op de rem te stampen. De oude Saab maakt een gierend geluid en schudt op zijn veringen. Ik mis de Passat op een haar na. Achter het stuur wijst een blonde vent naar zijn voorhoofd. Ik schrik van zijn verwilderde blik. Naast hem zit een vrouw met een hemelsblauwe trui. Ze houdt een doek onder haar neus en huilt.

Ferdinand

3

“Er is te veel bureaucratie in ons zorgsysteem. Dat moet anders. Als patiënt zou ik heel boos worden wanneer mij een operatie geweigerd werd. En al helemaal als door Den Haag is bepaald dat mijn arts de gewenste operatie niet mag uitvoeren. Ons ziekenhuis heeft de ambitie internationaal toonaangevend te zijn. Zorg, onderzoek en onderwijs moeten van topniveau zijn waarbij alle medewerkers zich als sterspelers gedragen. Daar voldoen wij aan. Patiënten willen door mij geopereerd worden. Niet door de buren.”

De krant knispert in mijn handen. Ik kan er niets aan doen, maar ik verkneukel me over de impact die deze woorden in sommige burelen zal hebben. Goedkeurend scan ik de koppen. Geluiden van buiten dringen steeds hardnekkiger door. Ik heb haast, maar dit genoegen laat ik me niet ontnemen. Er verschijnen zelden inhoudelijk goede artikelen zoals deze. De volgende tussenkop vervult me met trots. Mijn ogen vliegen over de alinea’s.

“Ferdinand van Grunsven is hoogleraar en afdelingshoofd neurochirurgie van het Ter Landen ziekenhuis”. Onderkop: “Het failliet van het Nederlandse zorgstelsel. Visie van een markant vakman over de benodigde efficiëntieslag van de zorg in Nederlandse ziekenhuizen.”

Ik knik goedkeurend. Prima verwoord. Ga door. Ga door. De zinnen kietelen mijn humeur. Ik sta op van mijn bureau en loop naar het licht bij de ramen. Ik kan een danspas ternauwernood inhouden. Bij het grote venster van onze bibliotheek houd ik de pagina’s op armlengte van me af. De foto had aantrekkelijker gemogen. Een minpuntje. Waarom heeft Sigrid nou net deze saaie naar de redactie gestuurd? Zo achter die stoel met mijn handen op de leuning lijk ik net zo’n pretentieuze farmaceut. Ik wil juist de actie laten zien. De operatiekamer. Daar waar de wonderen gebeuren.

Uit de binnenzak van mijn colbert pak ik mijn telefoon. Aan de andere kant van de lijn wordt binnen twee keer opgenomen.

‘Tading,’ klinkt het korzelig.

Verbaasd houd ik het toestel iets van me af. Sigrid heeft d’r kop verkeerd. Het zal de tijd de maand zijn. Het ergert me, maar ik praat eroverheen.

‘Heb je het gelezen? Mooi punt gemaakt, nietwaar?’

‘Het is een keurig artikel.’

Daarna blijft ze stil. De leemte verwacht een compliment. Na een kuch geef ik haar de veer die ze verwacht.

‘Dat heb je goed geregeld, Sigrid. Ik neem aan dat je Dick van Galen bedankt en zal prijzen? Je hebt een kundig publiciteitsman ingehuurd. Daar kan de voorlichter van ons ziekenhuis een puntje aan zuigen.’

‘Waarom bel je hem zelf niet?’

‘Dat lijkt me een slecht idee. Jij doet dat veel beter. Bovendien, stel dat ik contact met hem opneem. De arts in hoogsteigen persoon. Wat voor indruk geeft dat? Straks denkt hij dat ik ijdel ben.’

‘Ik zal kopieën van het interview voor het team maken.’

‘Uitstekend. Zorg je ook dat de krant in de bestuurskamer terechtkomt? En mail het naar die Hopstaken. Die voorzitter van de Raad van Bestuur van Medipharma.’

‘Is dat niet de kat op het spek binden?’

‘Ben je gek. Ze zullen weten dat ik me niets laat zeggen. Ik bepaal het beleid. Niet zij.’ Verdikkeme. Nou kruipt de frustratie toch omhoog. Waarom twijfelt ze aan mijn opdracht? Het liefst duw ik deze boodschap zelf in zijn gezicht. Alleen zou dat politiek uiterst onhandig zijn. Een lichte aarzeling kruipt langs mijn rug naar boven. Weifelend staar ik naar de krant. De laatste tijd lijkt die medicijnfabrikant minder op mijn hand. Alsof ik het zal toestaan dat hij met zijn farmaceutische fabriekje bepaalt hoe ik de centen voor mijn afdeling besteed. Mijn ziekenhuis, mijn afdeling. Margreet mag dan sinds een jaar bestuursvoorzitter zijn van ons ziekenhuis, ze acteert uitermate onnozel tegen dit soort lieden. Ze zou fermer moeten optreden.

De deur van de bibliotheek gaat krakend open. Ik kijk verstoord op.

‘Schat, wanneer geef jij acte de présence beneden? Alle deelnemers zijn bijna klaar met opbouwen. Alleen weigert de aannemer zijn stellage bij de serre af te breken. Het is geen gezicht als die blijft staan tijdens de tuindagen. Zijn eerdere belofte is hij helaas niet nagekomen. Ik heb zojuist weer gebeld, maar hij mopperde dat wij ook in gebreke blijven. Snap jij waar hij op doelt?’

‘Sigrid, we spreken later, mijn vrouw roept.’ Ik hang op voordat ze iets kan terugzeggen. De vragende blik van Laurette maakt me onrustig. Ik trek de vitrage opzij en kijk naar beneden. Op het bordes zoemen de standhouders als werkbijen langs elkaar heen. Geschetter en vrolijk gelach dwarrelt naar boven. De een sjouwt met kratten jonge heesters, de ander zet de ornamenten in de meest gunstige verkooppositie. Iets verderop zie ik dat de exposanten hun verkoopwaar op het gazon hebben uitgestald. Een vrouw met een rieten hoed prikt zelfs stalen vlinders op lange prikstokken in het gras. Er staan er al minstens dertig, maar de kolonie moet blijkbaar nog verder uitgebreid worden, lees ik uit haar voortvarende bewegingen. Haar ene hand omklemt er nog minstens vijf. Ze draagt een wijde rok, zo’n hippieding, tot aan haar enkels. Aan haar voeten prijken grote klompen waarmee ze over het gras klost. Affreus zou mijn vader zaliger zeggen. Ik ben het met hem eens. Iedere stap die ze zet, doet pijn in mijn maag. Ik hoef alleen maar aan de vorige editie te denken om de platgetrapte zoden, holen en gaten voor me te zien, die na vandaag achter zullen blijven. De grasmat is nog nauwelijks uit zijn winterslaap. De schade die deze tuindagen elk jaar als erfenis achterlaten is aanzienlijk. En dan moeten de bezoekers nog komen. Ik pers mijn ogen dicht. Als ik ze weer open, drijven sterretjes voor mijn zicht.

‘Ferdinand?’

Ik hoor haar, maar antwoord niet. Ik verplaats mijn blik naar de ingang van het park. Daar, ter linkerzijde van onze oprijlaan, ligt het weiland, waar zo dadelijk geparkeerd gaat worden. Waar doorgaans het kwartet Lakenvelders graast, liggen enorme rijplaten. Opnieuw een stomp in mijn maag. De afgelopen weken heeft het aan een stuk geregend. De grond is daardoor boterzacht. Aan de ene kant hoop ik dat er geen auto’s komen die het weiland tot een modderpoel zullen pletten. Anderzijds bid ik voor een file bij de entree. De exploitatie van ons familielandgoed is al jaren verlieslijdend. Ik vraag me af of deze editie van de tuindagen het gat kan vullen. Dat was in ieder geval afgelopen jaar niet het geval en het jaar daarvoor moest er ook geld bij. Er moet een andere manier zijn om inkomsten te genereren.

‘Ferdinand. Hoor je me wel?’

Ik laat de vitrage los en draai me naar haar om. Kijk haar staan. Laurette, mijn vrouw. In haar beige rijbroek en zwarte rijlaarzen. Haar blonde haar draagt ze in een feestelijke knot. Haar leeftijd staat haar goed. Voor de gelegenheid heeft ze haar knusse trui verruild voor een donker colbert, met daaronder de witte blouse die ik haar voor haar verjaardag gaf. In de pochet prijkt een bundel voorjaarsbloemen uit onze Engelse landschapstuin. Ze staat nog altijd in de deuropening. Haar linkervoet tikt dwingend op de drempel. Kan ik haar van haar jaarlijkse feestje beroven? Nee, ze zou het nooit accepteren. Laat staan maman.

‘Ik hoor je, Laurette. Ik kom eraan.’

‘En die stellage?’

Ik doe alsof ik haar niet begrijp en wandel terug naar mijn bureau dat halverwege in de bibliotheek staat. Op het bureaublad leg ik voorzichtig de krant neer. Ik strijk de pagina’s glad alsof het eerste klas taft is. Kwaliteit moet je vertroetelen.

‘In de weekendbijlage van het NRC staat een interview met mij. Als je tijd hebt, moet je het eens lezen.’

‘Die stellage, Ferdinand. Die moet weg. De eerste bezoekers zijn in aantocht. Het is geen gezicht. Bel jij Van Everdingen?’

Haar sonore stem duldt geen tegenspraak. Met open mond staar ik haar aan. Ze wacht mijn antwoord niet af. De deur valt pinnig in het slot. Ik zet mijn handen in mijn zij en recht mijn rug. Nog een keer lees ik de kop van het artikel. “Professor Van Grunsven over het failliet van het Nederlandse zorgstelsel.” Ik laat de betekenis op me inwerken en kom tot een conclusie. Het Nederlands zorgstelsel is dan wel bankroet, Welgelegen verlies ik nooit. Daar zorg ik voor.

Bij de deur valt het licht op het portret van mijn vader. Weemoed overvalt me. Hij moest eens weten. Honderden koopjesjagers op zijn terrein. Wat ook nog eens te weinig oplevert. Hij zou zich omdraaien in zijn graf.

Buiten loop ik mijn ronde over het landgoed en groet verschillende standhouders. Onder een nog bleke zon wandel ik vervolgens naar de oranjerie waar het houten bistromeubilair inmiddels buiten staat. Normaal gesproken gebruiken we deze tafels om de stekplanten te herbergen. Vandaag dienen ze als feesttafels, keurig gedekt met sierlijk damast. Grote zilveren vazen beletten dat de wind de lakens meeneemt. Ik moet toegeven: het ziet er prachtig uit. Maar mijn interne calculator telt de huurkosten. Straks zit het hier vol met tuinminnend publiek dat het gluren bij de buren als tijdverdrijf heeft. Het blijft een ambivalent gegeven.

Binnen tref ik een en al bedrijvigheid. Ik zie de dochters van tante Fresia in de bediening en ook Sven en Pascalle, mijn achterneven uit Duisburg zijn weer van de partij. Gelukkig kunnen we door de inzet van onze familie de personeelskosten drukken. Niemand ontsnapt aan mamans oproep voor de jaarlijkse familiereünie op landgoed Welgelegen. Ik grinnik kort.

‘Binnenpretje, oom Ferdinand?’

‘Niks, kind,’ antwoord ik en bemoedigend klop ik de sprieterige jongedame op de schouder. Terwijl ik richting de kassen loop, probeer ik me haar naam te herinneren. Voorbij de moestuin slenter ik over een kronkelig weggetje achter de oude druivenkas. Voordat ik de hoek omsla, werp ik een laatste blik achter me en bekijk het grote huis vanaf deze plek. Vol trots bestudeer ik de majestueuze gevel die na de schilderbeurt weer in het zonlicht schittert. Ik zie hem weer staan. Mijn vader, vlak voordat hij ziek werd. Aan het hoofd van de tafel. Een glas Pérignon proostend in de hand. ‘Op de van Grunsvens. Op Welgelegen. De parel van de Stichtse Lustwarande.’

Gekriebel bij mijn oor leidt me af. In een reflex sla ik langs mijn gezicht. Een bij zoemt luid protesterend weg. Schuldbewust concentreer ik me op de bijenkasten. Een voor een haal ik de deksels los en inspecteer de raten. Rond mij ruist het jonge blad van de essen. Vlug plaats ik de laatste deksel terug. Ik mag het bed van de koningin niet verstoren. Als de wind opsteekt, merk je hoe fris het is. De buitentemperatuur is nog te koud voor de bijen.

Genietend van de serene rust rond de bijenbehuizing neem ik plaats op de stoel tussen de meidoorn en de ligusterhaag. Ik ondersteun mijn kin met mijn rechterhand en denk een tijdje na. Ik moet inderdaad die aannemer bellen. Wat een zak dat hij zo zijn punt maakt, door die troep langs de gevel te laten staan. Het is geen gezicht. Daarin heeft Laurette gelijk.

Uitbundige stemmen van kleine kinderen klinken in de verte. Met moeite maak ik me los van dit hof van eden en langzaam keer ik terug naar de drukte. De natuur gedraagt zich vaak zo veel beter dan de mens.

‘Kom je helpen, pap?’

Ik kijk in de verbaasde ogen van mijn jongste zoon.

‘Dat lijkt me gezellig, knul.’

‘Hoeft niet hoor. We kunnen het hier prima aan. Het is nog rustig.’

Mijn ogen glijden over het veld. Aan de rand van de oprit staat een kluitje vrijwilligers met oranje hesjes aan. Twee parkeerwachten hangen lusteloos over het hek. Te weinig publiek, constateer ik gefrustreerd. De wrevel hierover verergert zodra ik het bekende barrel van mijn zwager het terrein zie oprijden.

‘Dat is vintage, broer. Je gedraagt je als een oude zak.’ Ik herleef de discussie tijdens hun vorige bezoek. Isabella vindt een hoop stront nog kunstzinnig. Een fikse rookwolk verlaat ploffend de uitlaat als het ding tot stilstand komt.

‘Parkeren ze die verrekte Saab ook nog eens vlak naast het pad. Dat is toch geen gezicht,’ foeter ik binnensmonds.

‘Wat zeg je, pap?’

‘Doe je best vandaag, Sebastiaan.’

‘Bas, pap. Sebastiaan is voor ouwe lullen.’

Ik open mijn mond om hem van repliek te dienen, maar slik mijn protest in als ik de verontwaardiging rond zijn snoet zie. Net zo ad rem als zijn moeder. Een discussie met een rebellerende puber verliest een ouder meestal, dus ik geef Sebastiaan – Bas! – enkel een knipoog en marcheer in de richting waar mijn zus en zwager hebben geparkeerd. Terwijl ik ze tegemoet loop, schuif ik de mouw van mijn colbert omhoog en controleer de tijd. Het is verdikkeme al ruim na lunchtijd. Ze zijn weer eens te laat. Ik sluit mijn ogen, tel tot tien en open mijn armen.

‘Isabel, zusje van me. Wat zie je er ravissant uit. Laat me je zoenen.’ Over haar schouder kijk ik recht in het gezicht van Justus.

‘Dat kan ik van jou niet zeggen. Slecht geslapen?’

‘Ik heb er al een dag opzitten, op de spoedeisende. Dat wist je toch?’

De verbolgenheid in zijn reactie stelt me teleur. Waarom snapt hij niet wat een voorrecht het is dat dit landgoed tot onze familie behoort? Tot overmaat van ramp klopt hij een sigaret uit een pakje Marlboro. Isabel heeft ons inmiddels verlaten. Ik kijk haar verwonderd na. Ze ziet er, zoals altijd, weer curieus uit. Een bries fladdert haar jurk omhoog. De knalgroene stof doet pijn aan mijn ogen. Als Justus haar achterna wil lopen, versper ik hem de weg.

‘Heb je de krant gelezen vanmorgen?’

Hij antwoordt niet, kijkt langs me heen. Wegkijkers zijn leugenaars. Wat heeft Justus te verbergen? Zijn aanval komt onverwacht.

‘Nog geen tijd gehad, wel vluchtig de koppen gescand. Ben je niet bang dat je je hand overspeelt? De uitspraken die jij doet, staan volgens mij haaks op het beleid van het bestuur van ons ziekenhuis.’ Hij tovert een aansteker uit zijn broekzak en steekt z’n peuk op. In een combinatie van weerzin en belangstelling volg ik zijn bewegingen. Trillen zijn handen of verbeeld ik me dat? Ik probeer in zijn ogen te kijken, maar die verrekte glazen zijn te donker.

‘Waarom draag jij een zonnebril? Zo scherp is de zon niet.’

‘Ferdinand, je weet toch waarom de specialismes over de academische ziekenhuizen zijn verspreid?’

Ik wuif zijn uitgeademde sigarettenrook weg. Ze zeggen dat mest stinkt, maar rook is vele malen smeriger. Ik pers mijn lippen op elkaar. Ruzie maken op zo’n dag als deze verstoort de sfeer. Mensen moeten het hier leuk hebben.

‘Wat wil je hiermee insinueren, Zuijderwijk? Met het hoofd boven het maaiveld pak je de mooiste zonnestralen. Waarom ben jij zo onzeker? Ik sta op voor onze afdeling. Of twijfel je daar soms aan?’ Ik sla hem joviaal op zijn schouders.

‘Ik ben er voorstander van sommige operaties in twee keer te doen. De wijze waarop jij ons laat opereren is te risicovol en te zwaar voor de patiënt. Er zijn meerdere collega’s die het met me eens zijn.’

Wat heeft hij ineens? Niemand heeft ooit protest aangetekend ten aanzien van mijn methodieken. Op Luuk Pieters na dan, maar dat is een paljas. Justus ademt uit en blaast rook in mijn gezicht.

‘Doe dat vieze ding eens weg. Ik begrijp niet dat je rookt. Als arts heb je tenslotte een voorbeeldfunctie.’ Ondanks mijn goede voornemen kan ik me niet langer beheersen. ‘Wie klaagt er? Ik hoor ze niet. Zie jij ze?’ Ik kom dichterbij en wijs van links naar rechts. We staan inmiddels zo dicht tegen elkaar aan dat de punt van mijn stevige wandelschoen tegen zijn chique brogues aantikt. Ik tuur ernaar en kan me niet bedwingen. Het is alsof mijn voet als vanzelf omhoog zweeft en op de voorpunt van zijn schoen neerkomt. Ik druk stevig en blijf persen. Ondertussen kijk ik mijn zwager aan. Hij zwijgt. Zijn mond lijkt op een litteken dat moeizaam is geheeld. Als zijn ogen samenknijpen, weet ik dat zijn tenen het zwaar hebben. Ruik ik zijn transpiratielucht? Ik zet kracht totdat hij capituleert. Hij trekt zijn voet onder de mijne vandaan en doet een stap achteruit. Zwijgend bestuderen we de schade. Het gaatjespatroon in het leer van zijn schoenneus is besmeurd met de aarde die ik met bruut geweld uit mijn profielzool heb gedrukt. Stilte hangt zwaar tussen ons in.

‘Ferdinand, die patiënt had die nekoperatie kunnen overleven als we niet …’

Voordat hij zijn zin afmaakt, val ik hem in de rede. Ik kan hem wel bij z’n strot grijpen.