Onzuiver water

Reem Talib

Onzuiver water

Reem Talib

1e druk november 2023

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Reem Talib

Illustraties: Reem Talib

ISBN 978-94-6464-144-8

ISBN e-book 978-94-6464-145-5

NUR 285

©2023 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Voor mijn moeder, die me van verhalen liet houden

Wie een historisch verantwoord verhaal wil lezen,

kan dit boek gerust overslaan.

Wie in de oude wereld wil verdwalen,

kan deze bladzijde nu omslaan.

Een libelle zweeft over het water

Haar aanschijn weerspiegelt even de zon –

En dan is er plotseling niets meer.

Het epos van Gilgamesj -

Ik ben Makiba, koningin van de vier Wereldranden: Assyrië, Babylonië, Soemer en Akkad. Dochter van Simbar en kleindochter van Nimbru de tweede.

Ninevé

Artist’s impression of Assyrian palaces from The Monuments of Nineveh by Sir Austen Henry Layard, 1853

Het paleis

Ik negeer het geklop op de deur en druk mijn onderarm nog harder tegen mijn ogen. De ochtendzonnestralen van december irriteren me, en terwijl deze maand helemaal niet warm is, plakt mijn nachthemd aan mijn rug. Het is tijd om op te staan, maar in plaats daarvan trek ik mijn benen op en sluit ik mijn ogen, mezelf dwingend om in slaap te vallen.

Het geklop begint opnieuw en ik negeer het weer, vastbesloten om geen toestemming te geven aan degene die achter de deur staat. Vandaag niet.

Vandaag is mijn vijftiende verjaardag. Eindelijk is het zover: mijn vader zal van zijn reis terugkomen, mij ophalen om samen op avontuur te gaan, om samen nieuwe werelden te ontdekken. Toch kan ik haast niet geloven dat hij er nog niet is.

Ik weet niet waarom hij zo vaak moet reizen. Waar gaat hij naartoe? En zal hij, zoals beloofd, wel op tijd zijn? Gedachten die me ’s nachts wakker houden. Gevoelens die ik niet met hem kan delen.

Stel je voor. Ik, Makiba, de dochter van koning Simbar, zijn enige erfgenaam, heb niet het lef om te vragen waar hij naartoe gaat. Ook al zou ik de moed vinden om dat te doen, hij zou nooit antwoord geven. Waarschijnlijk denkt hij dat ik nog een kind ben. Nou, dit kind is vijftien geworden, eindelijk volwassen. Dit kind mag vanaf nu het paleis verlaten.

De deur gaat piepend open en er volgen ongeduldige voetstappen. ‘Mijn prinses, slaapt u?’ klinkt de opgewekte stem van Kubaba, mijn hofdame.

‘Dat wilde ik net gaan doen!’

‘Wilt u nu gaan slapen? Terwijl u zoveel te doen hebt?’ Afkeurend schudt de hofdame haar hoofd. Ze pakt de bezem die ze gisteren in een hoek heeft laten staan en veegt de kamer van links naar rechts schoon.

Protesterend hoest ik een paar keer achter elkaar, maar dat lijkt Kubaba niet te kunnen schelen. Ze rolt het vloerkleed op, zet het tegen de wand, kijkt ernaar en rolt het weer uit. Dan schuift ze de zitbank een tikje opzij. Ze bukt ver genoeg om te kijken wat eronder ligt, alsof ze daar iets heeft verloren. Haar verstand misschien? Ik onderdruk een lachje.

De hofdame schuift de zitbank terug, loopt naar het venster en veegt de lijsten met een doekje af.

‘Kubaba, hou alsjeblieft op. Vader aller goden, de kamer was al schoon.’

Met opengesperde ogen staart de hofdame me aan. Ik probeer haar te blijven aankijken, maar ik kijk timide omlaag. Versneld loopt Kubaba op me af, vist mijn handen onder de deken vandaan en knijpt er hard in.

‘Laat me los, je doet me pijn.’

Het lijkt of Kubaba mijn bezwaar heeft gehoord. Ze laat mijn handen los, voelt aan mijn voorhoofd en wangen en vergelijkt die met de warmte van haar eigen voorhoofd. ‘Bent u ziek? Wilt u eten? Voelt u zich wel goed? Nee, ik zie dat het niet goed met u gaat.’ Ze voelt weer aan mijn voorhoofd en wangen.

‘Kubaba, wat doe je? Je maakt me bang. Waarom gedraag je je als een alwetende moeder? Er is niets met me aan de hand. Ik heb het alleen een beetje warm. Laat me alsjeblieft gewoon met rust.’

De hofdame zucht diep en ik weet dat mijn antwoord haar niet bevalt. ‘Zal ik dan brood en honing voor u halen? Wilt u misschien warm water erbij? Warm water is echt goed voor uw lijf, geloof me, prinses.’

Ik merk de zwarte kringen onder de bruine ogen van mijn hofdame op. Het lijkt wel alsof ze de laatste tijd een stuk magerder is geworden. Misschien maakt ze zich ook zorgen om de koning. Wie eigenlijk niet? Het feit dat hij nog niet van zijn reis terug is, is een beetje verontrustend voor ons allemaal.

‘Doe wat je wil, Kubaba.’ Ik draai me om naar de muur en sluit mijn ogen. Dit gesprek heeft me veel energie gekost.

‘O, neemt u me niet kwalijk,’ roept Kubaba, ‘dat was ik bijna vergeten, wat ben ik toch vergeetachtig de laatste tijd. Muballit, ik bedoel onze waardige hogepriester, wil u spreken. Hij vraagt of u na het ontbijt naar de troonzaal komt. Ik ga nu brood, honing en warm water voor u halen en dan kom ik terug om u aan te kleden. Brood, honing, warm water. Brood, honing, warm water.’ Ze herhaalt het als een soort mantra, terwijl ze de kamer uit beent.

Met een frons open ik mijn ogen en kom overeind. De lessen van de hogepriester staan pas in de namiddag gepland. Waarom wil Muballit me dan na het ontbijt …

Ik zucht en glij terug onder de deken. Het feit dat mijn vader er nog niet is, maakt me verdrietig, en nee, ik wil nu niet opstaan. Al helemaal niet voor de hogepriester.

Muballit.

Ik staar naar de muur waarop de koningen van Assyrië staan gegraveerd. Afbeeldingen die alle wanden van het paleis sieren. Ik haal de geschiedenislessen die ik dagelijks van de hogepriester krijg voor de geest. Verhalen over mijn voorvaders, de beschermers van de beschaafde wereld. Over hun veldslagen, ballingschappen, oordelen en gruwelijke bestraffingen.

Op mijn voorhoofd verzamelen zich zweetdruppeltjes en met de rug van mijn hand veeg ik die af.

In de stilte doemen de namen van de door mijn grootvaders veroverde en tot de grond verwoeste steden op. Namen die ik van de hogepriester uit mijn hoofd moet leren. Een hele opgave. Niet dat ik dat niet kan. Muballit is elke keer onder de indruk als ik foutloos het huiswerk afratel. Maar als ik de naam van een verslagen stad hardop uitspreek, denk ik stiekem ook aan de bewoners. Aan het miserabele lot waartoe mijn grootouders hen hebben gedwongen. Muballits lessen bezorgen me een angstaanjagend gevoel. Onmacht en schuldgevoel die voortdurend aan me knagen. Hoe konden mijn bloedverwanten zo wreed zijn?

Natuurlijk laat ik mijn gevoelens nooit merken, anders wordt mijn trotse leermeester boos. Dat is wel het laatste wat ik wil.

Met mijn ogen volg ik de lijnen van een afbeelding op de muur van koning Nimbru de tweede, mijn grootvader, die op zijn strijdwagen staat en naar voren wijst. Achter de strijdwagen staan krijgsheren die hem volgen, gewapend met speren, bogen en pijlen.

‘Hoe konden jullie zo wreed zijn? En waarom? Terwijl jullie juist de beschermers van de beschaafde wereld werden genoemd.’ Ik fluister, zodat mijn grootvaders het niet kunnen horen, al weet ik dat stenen beelden machteloos zijn.

Ik kijk omhoog, naar een beeld van een andere koning uit de bloedige geschiedenis van mijn land. Hij giet wijn uit een kruik als een plengoffer over het hoofd van een verslagen tegenstander. Een hoofd zonder lichaam.

Van de tachtig vertrekken van het paleis vindt de hogepriester deze kamer de mooiste. Daarom stond hij erop dat ik hierheen zou verhuizen. Deze grot, met zijn bloedige taferelen, zou goed zijn voor mijn leerproces en ontwikkeling. Het verbaast me nog steeds dat mijn vader hiermee heeft ingestemd.

Gelukkig leef ik niet in de tijd van mijn grootvaders en dat is zeker een troost. Ik ben onder de vleugels van mijn vreedzame en rechtvaardige vader geboren. Nadat hij de troon had geërfd, brak hij met de traditie van de veldslagen. In vergelijking met zijn voorvaders heeft hij zijn bevoegdheden beperkt tot het innen van de tributen, de periodieke afdrachten in natura of in geld die wij van de vazalstaten ontvangen. Landen die afhankelijk zijn van ons. Wij, de machtige Assyriërs.

De tributen waren nodig om hoge tempels te bouwen, de ziggoerats, waarin we onze waardige goden vereren en die we nodig hebben om de grootheid van Assyrië te handhaven.

Er schiet me iets te binnen en ik ga rechtop zitten. Dat is het natuurlijk! Ik gooi de deken van me af en schuif naar de bedrand. Ik kan mijn blijdschap niet binnenhouden. Glimlachend trommel ik met mijn vingers op mijn bovenbeen.

‘Heeft Muballit een bericht van mijn vader ontvangen?’ vraag ik mijn hofdame als ze de kamer binnenkomt. De geur van versgebakken brood vult de ruimte. ‘Als mijn vader onderweg is, kan ik Muballit misschien vragen of hij het vieren van mijn verjaardag een dag of twee uitstelt. Wat vind je daarvan, Kubaba?’

Kubaba kijkt me peinzend aan. ‘Hoe moet ik dat weten, prinses? Maar de hogepriester keek niet blij toen hij mij sprak, eerder boos. Ach, die ogen van hem maken mij zo bang. Dat weet u toch? Ik durf hem bijna niet recht aan te kijken!’ Ze zet het zilveren dienblad met twee stukken brood en een aardewerken kom met honing op de tafel neer.

Ze heeft mijn warm water vergeten. ‘Waar is mijn water?’ Opzettelijk laat ik mijn stem teleurgesteld klinken.

‘Warm water! Mijn goden nog aan toe. Hoe kon ik dat vergeten! Het spijt me ontzettend. Ik ga het meteen voor u halen.’

‘Nee, laat ook maar. Het is niet nodig. Kleed me liever aan en kies wat moois voor me uit, wil je?’

Kubaba loopt naar de kledingkist en kiest voor een eenvoudige witte tuniek en een donkerblauwe sjaal met witte bloemetjesmotieven. De uiteinden zijn versierd met gouden franjes.

‘Die sjaal is beslist te donker voor een jarige. Kan je alsjeblieft een andere kleur kiezen?’ Ik schenk haar een knipoog en sta uiteindelijk op met een stemming die een stuk beter is.

Mijn hofdame, die een kop groter is dan ik, knippert met haar ogen, alsof ik haar net in een vreemde taal heb toegesproken. ‘Weet u, het is vast niets belangrijks,’ zegt ze.

Ik pers mijn lippen op elkaar. Wat vindt mijn hofdame niet belangrijk? Blijkbaar heeft ze maar half naar mijn wens om een vrolijke kleur te dragen geluisterd.

‘De hogepriester kijkt niet blij omdat uw vader, mogen de goden hem bewaren en veilig naar huis terugbrengen, zo lang weg is. Muballit regeert nu over het land en dat is niet makkelijk.’ Kubaba trekt mijn nachthemd over mijn hoofd en gooit het naast het bed op de grond. Een koud briesje doet mijn naakte lichaam rillen.

‘Koud!’ beweer ik.

‘Welnee, het is helemaal niet koud.’ Ze houdt de tuniek vast en ik steek eerst mijn hoofd erdoorheen, dan mijn armen.

‘Ik heb gehoord dat er de afgelopen dagen veel onrust in het rijk is. Dat hebben de keukenmeiden me verteld, die roddelen echt veel. Onrust en onheil, zeiden ze, als ik me niet vergis. En Muballit, onze waardige hogepriester, mogen de goden hem bewaren en kracht geven, was degene die deze rustverstoringen goed heeft aangepakt, als een dappere held.’ Ze drapeert toch de donkerblauwe sjaal over mijn schouders, schudt mijn krullen wat losser en doet een stapje achteruit. ‘Kijk eens hoe mooi u dat staat. U bent een echte schoonheid, prinses. Straks moeten de vrijers voor u in de rij gaan staan, zodat u de beste echtgenoot kunt uitkiezen.’

Ik accepteer de kleur die ze voor me heeft gekozen, span mijn schouders aan en laat niet merken hoe verlegen ik word van die uitspraak. Ik heb geen idee welke rij vrijers Kubaba bedoelt. Maar het is niet vreemd. Als volwassen prinses van Ninevé, de hoofdstad van Assyrië, weet ik dat elke potentiële prins of vorst een moord zou begaan om met mij, de erfgename van dit koninkrijk, te trouwen.

Bijna onmerkbaar schud ik mijn hoofd. ‘Het is alleen zo dat ik dénk dat het mijn gelukkige vrijer niet zal interesseren hoe ik eruitzie. Ook niet als ik een snor en een baard laat groeien.’

‘Zeg dat niet, mijn prinses. Iedere vrouw zou jaloers op u zijn, want een jonge vrouw met uw schoonheid en positie kan alleen maar afgunst aantrekken.’ Uit de sieradenkist haalt Kubaba een gouden ketting met fraaie lapis-lazulistenen. De intense azuurblauwe ketting vind ik mooi. Die heb ik van mijn moeder geërfd.

‘Aan mijn positie heb ik geen enkele bijdrage geleverd, Kubaba. Ik ben met een gouden lepel in mijn mond geboren, meer niet. Soms vraag ik me af hoe het zou zijn als ik geen prinses was.’ Ik probeer mijn verlangen om iemand anders te zijn te verbergen en strijk met mijn hand over het sieraad dat de hofdame om mijn nek heeft gedaan. ‘Hoe komt het dat je nog niet getrouwd bent, Kubaba?’

‘Ach, mijn prinses, hoe kan ik mijn loyaliteit aan een man schenken en u alleen laten?’

Ik had een ander antwoord verwacht. Een antwoord dat mijn vermoeden over haar relatie met de hogepriester zou bevestigen of juist verwerpen. Maar zo te zien wil Kubaba me de schuld geven van haar vrijgezelle toestand. Ik frons mijn wenkbrauwen. ‘Ik ben niet alleen, ik heb toch mijn vader nog.’

Mijn vader.

Snel kijk ik weg, voordat ik het gebruikelijke medelijden in de ogen van mijn hofdame zie.

‘Dat is wel waar, mijn prinses. Alleen … uw vader is altijd op reis en …’ Kubaba wuift met haar handen, alsof ze een nare gedachte uit haar hoofd wil bannen. ‘Moge Assur, de beschermgod, onze koning veilig terugbrengen.’ Rijkelijk besprenkelt ze me met mijn favoriete parfum: een mengsel van gember en cederhout dat ze zelf heeft gemaakt.

Ondanks de troostende woorden van Kubaba en de kalmerende geur van mijn parfum voel ik me onrustig, alsof er iets niet klopt. Alsof ik een paar dingen over het hoofd heb gezien.

Ik recht mijn rug en zet een stap richting de troonzaal. ‘Waarom weet je niet wat de hogepriester van me wil, Kubaba?’ vraag ik zachtjes over mijn schouder.

De troonzaal

Ik loop de troonzaal binnen met Kubaba achter me aan. De zestigjarige hogepriester zit op zijn zetel die speciaal voor hem is gemaakt: een fraai met ivoor en goud bewerkt houten frame waarvan de bekleding uit strak getrokken leer bestaat. De zitting is zodanig verlaagd dat Muballit niet met bungelende benen op de zetel hoeft te zitten, want dat zou absoluut niet bij zijn status passen.

‘Salamû,’ groet ik hem eerbiedig, ‘u wilde me spreken.’

Langzaam heft de hogepriester zijn hoofd en kijkt me doordringend aan. In zijn hand houdt hij een ongeopende kleitablet. ‘Er is een boodschapper uit Juda gekomen,’ zegt hij onvriendelijk en hij richt zijn felle blik op Kubaba die zich als een bange kat gauw achter een zuil verstopt.

Ik kan het mijn hofdame niet kwalijk nemen. Muballit is onbuigzaam en wordt door iedereen gevreesd. Dat komt goed uit bij het beoefenen van zijn ambten als hogepriester van Ninevé, opperbevelhebber van het leger, rechter van het koninkrijk en hoofdraadsman van de koning.

‘Juda?’ vraag ik verbaasd. ‘Dat land achter de woestijn?’ Uit zijn lessen heb ik onthouden dat Juda een van de vazalstaten is die onder de heerschappij van Assyrië valt. De vorsten van Juda hebben onze bescherming nodig, en dus ook de tevredenheid van de Assyrische koningen over hun gevoerde beleid.

Hij knikt zoals hij altijd knikt als ik een juist antwoord op een lastig vraagstuk geef. Maar zijn ogen staan nog steeds grimmig. Wat maakt hem zo bitter?

‘Hogepriester, als ik zo vrij mag zijn, waarom wilt u dit met mij bespreken en niet met mijn vader, die weldra van zijn reis terugkomt?’

Hij beantwoordt mijn vraag niet. Peinzend staat hij op, loopt naar het venster en staart naar het binnenplein. De twee grote gouden oorbellen waarmee hij zijn oren altijd siert, ontbreken. Ook de gouden gordel rondom zijn middel. Blijkbaar liet hij zich vanochtend snel aankleden. Turend naar de wacht op de binnenplaats blijft hij staan. Hij lijkt uit zijn doen. Misschien toch door de rustverstoringen in het rijk?

Ik schraap mijn keel. ‘Weet u of mijn vader vandaag terug zal zijn?’

Muballit draait zich om, zucht een paar keer diep en met zijn vrije hand masseert hij zijn voorhoofd. ‘De reis van de koning heeft al te lang geduurd. Langer dan ik had verwacht en langer dan wat ik met zijne Hoogheid heb afgesproken.’ Hij steekt zijn wijsvinger op. ‘Weet je, hij had gisteren hier moeten zijn. Vreemd dat ik niet eens weet wanneer hij terugkomt.’ Hij reikt me de kleitablet aan. ‘Verder,’ voegt hij er somber aan toe, ‘is deze kleitablet verzegeld en aan jou gericht! Ik weet dus niet wat erin staat.’

Ik doe een stap naar achteren. Dat een kleitablet aan mij is gericht, vind ik vreemd.

‘Kom maar, niet bang wezen en breek hem open,’ beveelt Muballit.

Na een korte aarzeling neem ik de kleitablet aan. Het omhulsel is inderdaad met mijn naam verzegeld, met daaronder een fraaie tekening van een olijfkrans.

Met mijn hand strijk ik over het stukje klei. Ik houd mijn adem in, tik het omhulsel open en lees wat erop is geschreven.

Aan de koningin van Ninevé,

Ik, de koning van Juda wens u vrede en deel u mede dat Juda niet meer schatplichtig aan Ninevé is. Uw land zal geen tribuut van het mijne ontvangen, in welke vorm dan ook. Geen goud, zilver, graan, wijn of olijven. Juda’s schat behoort aan haarzelf en aan haar God, de allerhoogste en de allerbarmhartigste.

Ik, koning van Juda, eis een deel van het zuivere water van de oceaan onder het Abzugebergte op. Want dat water behoort toe aan mijn koninkrijk. Ik, de machtige koning van Juda, zal een aquaduct bouwen. Een waterleiding om het zuivere water van Ninevé naar Juda af te voeren. Op dit schrijven verwacht ik een spoedig antwoord.

Salo, zoon van Daron, de machtige koning van Juda

Ik lees de kleitablet nog een keer en daarna nog een keer. Dan draai ik hem om. Nee, op de achterzijde staat niets. Met mijn vinger voel ik aan de woorden. Het lijkt alsof die met geweld in de klei zijn gekerfd. Ik geef de opengetikte kleitablet aan Muballit zodat hij die ook kan lezen.

De vorst van Juda en alle andere vorsten moeten trouw zijn aan mijn vader, en ze zijn hem schatplichtig. Dat heb ik van de hogepriester geleerd. Vreemd dat deze Salo zichzelf in zijn brief ‘machtig’ noemt. Niet alleen vreemd, maar ook een beetje gewaagd. Mijn vader is toch de enige machtige koning van de vier Wereldranden? Ineens overvalt me een angstgevoel. Zo te lezen wil deze vorst ons water afpakken en het schrijven dat hij stuurt, is aan mij gericht. Wat een toestand! Wat moet mijn vader denken als hij dit leest? Hij zal denken dat het allemaal mijn schuld is, al weet ik niet zo goed waarom. Of toch niet? Opeens besef ik hoe weinig ik mijn vader ken.

‘Hogepriester, de vorst van Juda keert zich tegen Assyrië en tegen onze goden. Vader aller goden, waarom stuurt hij me zoiets? Denkt u dat als mijn vader terugkomt, hij boos zal worden omdat deze kleitablet aan mij is gericht en niet aan hem?’

Het lijkt of de kleitablet Muballits blik vasthoudt.

Ik probeer het opnieuw. ‘Hogepriester, wat heeft dit te betekenen?’ Mijn stem trilt. ‘Ik ken die vorst van Juda niet, dus hoe kent hij mij dan? En waarom noemt hij me ‘koningin’? Ik ben nog een prinses.’ Het beeld van mijn vader flitst door mijn gedachten. Mijn keel zwelt op.

De hogepriester haalt zijn schouders op. ‘Ze zijn ervan op de hoogte dat onze koning veel op reis is en dat hij een dochter heeft, een koningin in wording.’ De laatste woorden spreekt hij mompelend uit.

‘Veel reizen is toch geen misdrijf?’ Hoewel ik deze zin zo fel mogelijk uit mijn mond probeer te laten komen, klinkt hij toch argeloos.

Muballit masseert zijn slaap en trekt daarbij een pijnlijk gezicht. ‘Die Salo denkt dat hij zich het koningschap kan toe-eigenen en zijn verplichtingen aan Assyrië niet hoeft te vervullen.’ Hij schudt zijn hoofd. ‘Zodra je vader hier is, betwijfel ik of hij er iets aan gaat doen.’ Ik hoor de minachtende toon die alleen uit de mond van de hogepriester kan komen.

Met zijn hand wuift Muballit zijn eigen mening weg. ‘Ach ja, het is altijd wat met de bijdrage van Juda: het is te weinig, of te laat en soms wordt het helemaal niet betaald.’ Hij steekt zijn wijsvinger weer in de lucht. ‘Luister Makiba, ons water is zo zuiver als de ochtenddauw en zo zoet als verse dadels. Als je later koningin wordt, mag je geen druppel van ons water afstaan. Geen druppel! Landen die niets anders dan droogte hebben en het Abzuwater als ‘heilig’ en ‘rein’ beschouwen, denken dat ze ons water verdienen.’ Hij zwijgt even. ‘Nee, verdienen is niet het goede woord. Ze denken dat ze er recht op hebben.’

‘Landen als Juda?’

‘Juist.’ Muballit klinkt beheerst.

Ik loop naar de troon van mijn vader en neem plaats. Het verbaast me dat de hogepriester kalm blijft. Misschien ken ik mijn vader niet zo goed, maar ik weet zeker dat hij boos zal worden als hij de kleitablet leest. Diefstal is iets dat koning Simbar kwaad maakt, en dan ook echt kwaad. ‘In de wetten van mijn vader wordt diefstal met de dood bestraft. De misdadigers moeten bloeden tot ze overlijden. Geen genade, zelfs niet als de dief berouw toont of spijt betuigt,’ zeg ik uit mijn hoofd. ‘En de vorst van Juda wil ons toch beroven?’

De hogepriester kijkt me streng aan. ‘Ik weet wat onze wetten inhouden, Makiba.’

Dat had ik de rechter van dit land niet moeten vertellen. Ik sla mijn ogen neer. ‘Het spijt me,’ zeg ik. Maar ik aarzel, want er is nog iets dat ik niet helemaal begrijp. Iets wat blijkbaar met vastbeslotenheid in de kleitablet is gekerfd. ‘De vorst van Juda schrijft over het bouwen van een aquaduct. Wat bedoelt hij daarmee? Hoe kan een aquaduct zo’n grote afstand overbruggen?’

‘Dat is niet moeilijk. De Griekse bouwmeesters zullen hem te hulp schieten als hij hen daarom vraagt. En misschien wel meteen. Maar ik zie het als een goed teken,’ zegt Muballit terwijl hij de kleitablet op een kleine tafel in de hoek legt. ‘Kennelijk hebben we onze waterval goed weten te verbergen voor de rest van de wereld.’ Met zijn vingers tikt hij op de tafel. ‘Salo, zoon van Daron, schrijft over een oceaan onder het Abzugebergte. Hij denkt dat het zuivere water daarvandaan komt. Hij weet dus niets van de waterval.’

‘Een oceaan. Dat is wel vreemd.’ Het is niet alleen vreemd, maar ook zotteklap. Hoe kan een oceaan zich onder een berg bevinden?

Muballit kijkt me aan en ineens klaart zijn gezicht op alsof hem iets te binnen schiet. ‘Makiba, je hebt de waterval nooit gezien, maar het Abzugebergte ligt in een gebied met veel groen dat buiten de ommuring van de stad begint. Een grote grasvlakte met wilde bloemen. Herders van Ninevé hebben toestemming om hun vee daar te laten grazen.’

‘Mijn vader heeft me ooit beloofd om samen met hem naar de waterval te gaan kijken,’ zeg ik met een brede glimlach. Terugdenken aan deze belofte maakt me blij.

De hogepriester vervult zijn taak als een trotse leermeester en gaat door alsof hij me niet heeft gehoord. ‘Waar het grasland eindigt, begint een laagvlakte met amandelbomen, lage struiken en kleine heuveltjes. Daarachter steken de toppen van het Abzugebergte omhoog. Als oude reuzen. De waterval ligt diep tussen hen verborgen en om die te bereiken, moet je smalle, kronkelende paden beklimmen.’ Muballit krijgt een voldane uitdrukking op zijn gezicht. ‘De vorst van Juda weet niet waarover hij praat, evenmin als zijn boosaardige adviseur die zichzelf profeet noemt. Ze hebben dus alleen maar geruchten gehoord,’ concludeert hij.

‘Zijn boosaardige profeet?’ echoot Kubaba opeens.

Muballit knikt en kijkt naar de hofdame die zich weer achter de zuil verstopt. ‘Kletspraatjes die mijn gehoor hebben bereikt.’

Ik denk na. Ik heb een donker vermoeden. Spoedig zal de vorst van Juda zijn aquaductplan waarmaken en voor we het weten, zal hij met zijn leger voor de paleispoorten staan. Hoe zal mijn vreedzame vader daarop reageren? Zal hij onder impuls van die dreiging een oorlog ontketenen? Het bericht van Salo is allesbehalve goedaardig. Zijn bericht is niets anders dan een aanloop naar problemen die tot een oorlog kunnen leiden, en dat Ik wens u vrede slaat echt nergens op.

‘Mijn vader wil dat ze geen druppel van ons water krijgen!’ zeg ik en ik bal mijn handen tot vuisten.

Muballit schudt zijn hoofd, langzaam, alsof mijn woorden hem niet hebben behaagd.

Ik voel zijn twijfel, ontspan mijn vingers en zeg: ‘Misschien is het beter om op mijn vader te wachten. Hij weet vast raad in deze kwestie.’

‘Ja, dat zal wel. De vorst van Juda is blijkbaar een monster in mensengedaante. Ik denk zelfs dat – ‘

De deuren van de troonzaal zwaaien open. Nabuka, de commandant van het Assyrische leger, stapt de zaal binnen. Hij ziet er bleek uit en kijkt me geplaagd aan. Dan opent hij zijn mond om iets te zeggen, maar sluit hem meteen weer en wendt zich tot Muballit.

‘Hogepriester, er is een boodschapper.’

Ik schrik. ‘Een boodschapper? Toch niet weer?’

‘Van het Hammar-meer,’ voegt Nabuka er snel aan toe.

‘Mijn vader!’ roep ik met enige opwinding. ‘Is hij onderweg hierheen? Of is hij al gearriveerd?’ Ik sta op en kijk over de schouder van de commandant naar de hoge deuren.

Nabuka buigt zijn hoofd en kijkt naar de grond.

‘Nabuka, wie is deze boodschapper en wat heeft hij te vertellen?’ vraagt Muballit voorzichtig.

‘De boodschapper is een visser uit Babylonië. Hij zag de brand. De schipbreuk. Hij zocht. Samen met een paar Babylonische soldaten. Tussen de brokstukken. Een ravage. Maar ze konden hem niet vinden.’ Nabuka doet er verder het zwijgen toe en met zijn handen bedekt hij zijn gezicht.

De hogepriester ziet nu bleker dan de commandant. Ik begrijp er niets van. Nabuka sprak snel en koortsachtig.

‘Wat bedoel je met een schipbreuk en wiens schip was het?’ vraagt Muballit. ‘Nabuka, praat!’ zegt hij hem tot de orde roepend. ‘Wat heeft de visser gezien?’

Nabuka heft zijn hoofd, kijkt recht voor zich uit en spreekt de woorden die mijn hart als een dolk treffen.

‡‡‡

Niemand ziet hem. Niemand hoort hem. Als een vos sluipt hij het hart binnen. De dood. Deze wrede, sluwe gedaante, die de mensen pardoes meeneemt.

‡‡‡

De kroning

De vertrouwde wereld om mij heen komt langzamerhand tot stilstand. De geluiden sterven weg, op het snelle bonken van mijn hart na. Ik frons, kijk mijn commandant aan, steek mijn hand uit en zeg: ‘Nee, Nabuka, ik geloof je niet.’

Nabuka opent zijn mond om nog iets te zeggen, maar ik doe een stap naar voren en priem mijn wijsvinger in zijn borst. ‘Nee, vertel me je boodschap niet nog een keer!’

Hij kijkt weg. ‘Het spijt me.’

Ik kan niet geloven dat mijn vader dood is. Dat kan haast niet. Als hij een schipbreuk heeft meegemaakt, dan heeft hij het vast overleefd. De visser, de Babylonische soldaten en wie dan ook hebben het bij het verkeerde eind. Mijn vader is ergens aan land gegaan, gestrand op een oever langs de kust. Dat weet ik zeker. Wat ik moet doen, is hem zoeken en helpen veilig naar het paleis terug te keren. ‘Hogepriester, laat een schip voor mij in gereedheid brengen. Ik moet mijn vader vinden.’ Mijn stem laat me in de steek en mijn woorden klinken niet als een bevel.

Muballit kijkt me aan en schudt zijn hoofd op zo’n eigenaardige manier zoals je dat doet wanneer het verdriet groot is. Wanneer je met het verdriet geen raad mee weet.

‘Dan doe ik het desnoods zelf!’

Ik wil de troonzaal verlaten, maar ik voel me slap worden alsof mijn kracht afscheid van mijn lichaam heeft genomen. Toch dwing ik mezelf om niet flauw te vallen. In deze noodsituatie moet ik sterk blijven, net als mijn vader.

Kubaba rent op me af en slaat haar armen om me heen.

Ik wil mijn hofdame van me afduwen, maar mijn armen luisteren niet en blijven slap langs mijn lichaam hangen. ‘Alsjeblieft Kubaba, omhels me niet,’ protesteer ik. ‘En waarom huil je zo?’ De troost in hun blikken, dit medeleven dat ze tonen, maken me misselijk. ‘Waarom geloven jullie de visser en nemen jullie zonder meer aan wat hij beweert? Hoe kan mijn vader er zomaar niet meer zijn?’ vraag ik met luide stem. Dan geven mijn benen de strijd op en ik val op de grond.

De hogepriester mompelt een paar woorden tegen Nabuka.

De commandant buigt zich over me heen en tilt me op. ‘Kom prinses, ik breng u naar uw kamer,’ zegt hij droevig.

‘Nee, breng me naar die oever, alsjeblieft,’ smeek ik.

‘Dat gaat niet, prinses,’ zegt Nabuka.

Als ik een traan over zijn wang zie rollen, besef ik langzaam maar zeker dat het onwaarschijnlijke echt is gebeurd. Mijn vader is er niet meer. Ik begraaf mijn gezicht in zijn nek en begin te huilen. 

De nachten die volgen zijn angstaanjagend, onverdraaglijk en rusteloos. De ochtend verandert in de middag en de middag in de nacht. Ik kom dagen mijn kamer niet meer uit en er is niemand die me kan vertellen wat ik nu moet doen. Ik kan en wil het nog steeds niet accepteren dat mijn vader dood is. Als ik huilend in slaap val, krijg ik een misselijkmakende nachtmerrie.

Ik droom over een hoge gouden ladder die midden in de zee staat. Ook ik ben in het midden van de zee. Maar als ik om me heen kijk, zie ik geen enkel schip dat me kan redden. Het enige dat me voor verdrinken behoedt, is een houten plank waar ik me aan vastklamp. Het zeewater is ijskoud en ik bibber onophoudelijk. De glanzende ladder steekt af tegen het duister waarin ik me bevind. Zoekend naar mijn vader drijf ik rond. Op het zeeoppervlak is hij nergens te vinden en eronder kijken, durf ik absoluut niet. Hoe diep is de zee? Ik heb geen flauw idee. Ik kijk omhoog naar de ladder die zich een weg baant door de donkere wolken. Waar eindigt hij? Ik knijp mijn ogen bijna dicht. Lang naar de gouden glinstering kijken, doet erg pijn.

Ik raap al mijn moed bij elkaar en besluit om naar de ladder toe te zwemmen. Misschien heeft mijn vader dat ook gedaan en staat hij ergens bovenaan op mij te wachten. Peddelend met mijn handen beweeg ik door het water richting de ladder. Daar aangekomen sta ik op en stap van de plank af. Mijn benen beven, maar ik klim omhoog. Halverwege stop ik even om op adem te komen. Dan klim ik weer hoger.

Nabij de wolken zie ik opeens een onbekende man staan met zijn rug naar me toe. Hij draagt een kroon en een gewaad die allebei van goud zijn. Koninklijk is hij wel, maar hij is zeker niet mijn vader. Met een hand klamp ik me vast aan de ladder en met de andere hand probeer ik mijn ogen tegen het felle gouden licht te beschermen. Als ik mijn mond open om iets te roepen, besef ik hoe droog die is. Ik wil de man om hulp smeken, hem vragen waar mijn vader is, maar alleen het woord ‘water’ weet ik uit te brengen.

De man lacht schril en luid.

Ik stap van de ladder en kom op hetzelfde bordes waarop hij staat. Ik sla mijn armen om me heen en kijk naar de rug die de man me heeft toegekeerd. Hij zegt iets over macht, over koningschap en over Juda. Aandachtig luister ik naar hem en toch kan ik hem niet helemaal begrijpen. Eindelijk draait hij zich om en ik slaak een kreet van afkeer. Zijn gezicht is niet van een gewone man, maar van een beest. Een eng, lelijk beest.

Ik doe een stap naar achteren als hij langzaam op me afkomt, en als hij voor mijn neus staat, zegt hij dat hij de machtige koning van Juda is. Zijn stem klinkt belachelijk hoog en past niet bij zijn beestachtige uiterlijk. Ten slotte pakt hij me bij mijn schouders vast en duwt me met een behoorlijke kracht naar beneden.

Ik val.

Zwetend schrik ik wakker. Gedesoriënteerd kom ik overeind en denkend aan de dood verlaat ik mijn bed. Mijn hart bonst. Ik loop naar de deur en hoop dat mijn vader daar met een grote grijns op me staat te wachten. Dat hij me omhelst, geruststelt en vertelt dat de schipbreuk een groot misverstand is. Maar als ik de deur opendoe, tref ik niemand anders dan Nabuka aan. Hij stopt me weer in bed.

‘Ik wil niet slapen. Ik wil niet eindeloos in mijn nachtmerries verdwalen,’ zeg ik smekend.

Nabuka knikt en steekt de kaarsen aan zodat ik niet in het donker hoef te blijven. Met een liefhebbende blik kijkt hij me aan. ‘Wees niet bang, prinses, ik blijf buiten de wacht houden om u te beschermen en bovendien is de hofdame onderweg naar − .’

Kubaba stormt de kamer binnen. ‘Ach, mijn prinses, heeft u naar gedroomd?’ Mijn hofdame gaat naast me op bed zitten, pakt me beet en wiegt me als een troostende moeder. Ik sla mijn armen om haar heen en druk mijn vingers stevig in haar rug.

‘Bent u geschrokken? Rustig maar, het komt wel goed, ik ben bij u.’

‘Waarom is het lot me zo ongunstig gezind?’ vraag ik door mijn tranen heen. ‘Waarom willen de goden me pijnigen? Eerst mijn moeder en nu mijn vader. Ik heb geen ouders meer.’

‘Mijn prinses, u kunt het lot niet veranderen, noch met zwijgen noch met schreeuwen. Maar u bent niet alleen. U hebt mij nog, de hogepriester, Nabuka en het volk. Deze nachtmerries zijn niet echt, geloof me. Het komt weer goed, het komt goed,’ blijft mijn hofdame met een zorgelijke toon herhalen.

Ik schud mijn hoofd. ‘Deze keer leek het zo echt. Ik viel en toen proefde ik zeewater in mijn mond.’ Ik herinner me de smaak en ik trek een vies gezicht. ‘Het was vreselijk. Ik was koud, bang en ik dacht echt dat ik doodging.’

‘Rustig maar.’ De troostende Kubaba geeft me een zoen op mijn voorhoofd en aait met haar grote handen over mijn haren.

Mijn oogleden beginnen vanzelf zwaar te worden. Ik ben moe, maar ik wil niet in slaap vallen en dezelfde nachtmerrie krijgen. Mijn hoofd voelt draaierig en bloedeloos.

‘Morgen is uw kroning, prinses. Het is een grote dag. U moet slapen en rust nemen.’ De stem van mijn hofdame met dat zwaar doorklinkende meeleven begint me een beetje te irriteren. Maar ik protesteer niet. Ik huil en dat is het enige wat ik op dit moment kan doen.

‘Het komt goed,’ zegt Kubaba opnieuw. Ze staat op en komt terug met een kom water en een doek. ‘Stop alstublieft met huilen.’ Met de doek veegt ze de tranen en het zweet van mijn gezicht weg.

‘Ik kan het niet.’ Ik hap naar adem en schud mijn hoofd. Maar mijn hofdame praat door en blijft met bevelen strooien: ‘Morgen moet u vroeg op. Morgen is uw kroning. Morgen erft u de troon van uw vader, morgen is uw grote dag en daarom moet u nu weer gaan slapen en rust nemen.’

Ik begrijp het allemaal heel goed, maar ik kan het woord ‘moet’ niet meer aanhoren. Toch doe ik wat ik vaak doe: gehoorzamen. Ik leg mijn hoofd weer op het kussen, adem rustig en sluit mijn ogen. ‘Ik voel me veilig bij jou, Kubaba,’ mompel ik. ‘Weet je toen ik nog een kind was en ik dacht dat je mijn zus was?’

De hofdame lacht. ‘Misschien ben ik vergeetachtig, maar dat weet ik nog wel. Uw vader moest ...’ Kubaba slikt haar woorden in.

Geschrokken open ik mijn ogen en schiet overeind. ‘Mijn vader moest wat?’ Ik wil vooral veel weten over mijn vader en alles wat met hem te maken heeft.

Kubaba haalt haar brede schouders op. ‘Nou ja, koning Simbar moest toen hard lachen. Zijn prachtig klinkende lach.’

Ik knik en probeer me zijn lach te herinneren.

Het uiterlijk van de tien jaar oudere Kubaba verschilt sterk met dat van mij. De hofdame heeft een trots gezicht waarvan de kaaklijnen wel van baksteen lijken. Haar haren zijn zwart en kortgeknipt zoals die van een man.

Toen ik vijf jaar werd, gaf Kubaba me les in etiquette. Zo leerde ik goede tafelmanieren en oefende ik tot ik met de elegantie van een prinses kon lopen. Ook leerde ik hoe ik goed voor mezelf moest zorgen en hoe ik aardig en beleefd tegen anderen moest zijn.

‘Je leek de moeder die ik nooit heb gekend,’ zeg ik met een schorre stem. ‘En toch is het mijn schuld … mijn schuld.’

‘Dat is onjuist, prinses. De kraamkoorts heeft eerst de kracht van uw moeder ontnomen en daarna haar leven. Daar heeft u niets mee te maken.’

‘Als ik nooit was geboren, had ze misschien nog geleefd.’

Met haar hand bedekt Kubaba haar mond. ‘Bij de goden, daar ben ik het niet mee eens. De dood van onze lieve koningin was niet uw schuld. De koningin heeft haar reis naar de maangodin gemaakt en op een dag zullen we allemaal naar de barmhartigste godin tussen de goden reizen. Zij die alle zielen met open armen ontvangt.’

‘Ze zijn te snel vertrokken. Zonder mij.’ Ik zucht en verander van onderwerp. Praten over mijn ouders doet me simpelweg te veel pijn. ‘Opeens noemde je me geen Makiba meer, maar mijn prinses. Ik heb je toen zelfs gesmeekt of je mijn voornaam wilde gebruiken, maar …’ Ik pers mijn lippen op elkaar. ‘Maar je luisterde niet.’

‘U bent de dochter van mijn koning en ik ben uw nederige hofdame.’

‘Maar je bent ook mijn enige vriendin, of … we blijven toch vriendinnen?’

Kubaba knikt, omhelst me en ik begraaf mijn gezicht in haar hals. Kubaba ruikt altijd lekker. Haar geur doet me aan de gele winterbloemen denken. ‘De parfum die je draagt, zal me ook gelukkig maken.’

De hofdame heeft duidelijk de hint begrepen. ‘Natuurlijk, mijn prinses. Ik zal er ook een voor u maken.’

Hoe vaker Kubaba deze titel gebruikt, hoe meer ik me eenzaam voel. En vanaf morgen moet de hofdame me met mijn koningin aanpreken.

De hofdame geeft me een laatste zoen op mijn voorhoofd, blaast de kaarsen uit en verlaat de kamer. Als ik het dichtslaan van de deur hoor, draai ik me om en sluit mijn ogen.

De volgende ochtend sta ik in de ziggoerat van de maangodin, Isjtar. Ik heb rouwkleding aan: een witte tuniek met een zwarte sjaal losjes eroverheen gedrapeerd. Geen franjes, geen gordel en geen sieraden. Mijn lange donkerbruine haar valt in een simpele vlecht over mijn rechterschouder. Kubaba heeft mijn krullen glad geborsteld.

Inmiddels is de tempel volgelopen met krijgsheren, hofwachten, vazallen en priesters. Helemaal voorin neemt de elite van Ninevé plaats. Achter de zuilen staan de boeren en de herders. Ook vrouwen en kinderen uit de lagere klassen zijn aanwezig zodat het lijkt of het hele volk is gekomen om hun nieuwe koningin te bewonderen. De nieuwe koningin die droevig uit haar ogen kijkt.

‘Lang leve de koningin,’ roept het volk.

Ik kniel neer.

‘Makiba, dochter van Simbar, de zoon der koningen. In de naam van Assur rijst u als een koningin omhoog. Koningin en beschermer van de vier Wereldranden: Assyrië, Babylonië, Soemer en Akkad.’ Muballit zet de Assyrische kroon op mijn hoofd. Een juweel van puur goud en niet meer dan een duim hoog. Rondom de kroon zijn vijf zonnen afgebeeld en elke zon heeft in het midden een edelsteen. Zeldzame stenen. Kortom, een kroon die symbool staat voor de schoonheid en de roem van Assyrië.

‘Lang leve de koningin,’ roept het volk.

Ik rijs als een koningin op. Ik staar naar de mensen en zie een vrouw met blauwe ogen in de eerste rij staan. Hoewel ik mijn moeder niet heb gekend, doet deze vreemde vrouw me toch aan haar denken.

De dood van mijn moeder was pijnlijk voor mijn vader en daarom praatte hij er niet zo gemakkelijk over. Toch zei hij eens dat ik steeds meer op haar ging lijken. Ook beschreef hij me toen hoe geweldig haar karakter was en hij vertelde me over de gaven die zijn vrouw bezat. Zijn mooie, geweldige vrouw was zuiver en het volk adoreerde haar mateloos. De ogen van de toenmalige koningin hadden de kleur van de zee. De zee waarin de machtige koning van Assyrië zijn toevlucht zocht.

Ik kijk omhoog en vraag me af of ik de ziel van mijn vader in de tempel kan waarnemen.

Niets.

Somber besef ik dat ik de weinige gesprekken met mijn vader op mijn vingers kan tellen. Had ik maar meer met hem gesproken, meer tijd met hem doorgebracht. Maar hij reisde nu eenmaal veel en was er dus bijna nooit.

Waarom?

Vlak voor zijn vertrek had hij me dit beloofd: ‘Deze reis zal de laatste zijn zonder jou, want als je vijftien wordt, neem ik je mee op het schip.’ Hij kwam de eerste helft van zijn belofte na door de reis van koers te veranderen naar de maangodin.

Zijn laatste reis. Alleen.

‘Lang leve de koningin,’ roept het volk.

De rechtszaak

Het is drie weken na mijn kroning. Ik tik met mijn vingers op de armleuning van de troon: een rechthoekige zetel die uit een albasten steen is gehouwen en met lapis lazuli bewerkt. Omdat ik nu koningin ben en meer over het volk moet weten, woon ik dagelijks de rechtszaken bij. Niet uit vrije wil, maar omdat de hogepriester het noodzakelijk vindt.

Vanaf de troon kijk ik toe hoe Muballit onophoudelijk naar de klachten van het volk luistert. De hogepriester die deel van de troonzaal uitmaakt; met haar zuilen, wandtapijten, fakkels, vloertegels en het enorme beeld van de beschermgod Assur.

Nog niet zo lang geleden geloofde ik dat mijn vader net zoals Assur onverwoestbaar was. Onsterfelijk zelfs. Maar zijn dood verbrijzelde die overtuigingen en sindsdien voel ik me verloren en minder beschermd.

Ik kijk naar Assur, knijp mijn ogen tot spleetjes en vraag me af of het beeld niet kleiner is geworden. En dat is niet het enige. Het lijkt alsof de troonzaal na de dood van mijn vader niet meer zo warm is en de muren niet meer zo sterk zijn, alsof ze op elk moment kunnen neerstorten.

Opeens schiet er een felle pijn door mijn rug. Ik klem mijn kaken op elkaar en wacht tot de pijn overgaat. ‘Moet ik gedurende rechtszaken op de troon blijven zitten?’ vraag ik zo vriendelijk mogelijk aan Muballit.

Hij knikt afwezig zonder zijn blik van de kleitablet die hij in zijn hand vasthoudt af te wenden. Daarop staan de aangemelde rechtszaken genoteerd. De bedreven hogepriester die alle wetten, gewoontes en tradities van het land kent. De standvastige rechter die knopen durft door te hakken. Niemand kan hem vertellen wat voor uitspraken hij moet doen en niemand kan hem ter verantwoording roepen. Mijn vader kon dat wel.

Ik kan mijn hogepriester voor een dwaling niet aansprakelijk stellen, al ben ik de koningin van dit land. Toch waag ik een poging om te protesteren. ‘De hele dag op de troon poseren is oncomfortabel. Kan ik niet −’ Ik slik mijn woorden in als Muballit zijn hand omhoogsteekt.

‘Negeer de pijn en concentreer je op de rechtszaken, Makiba.’ Hij tikt op zijn kleitablet. ‘Ik heb nog slechts één zaak te behandelen.’

Wrijvend over mijn voorhoofd doe ik wat de hogepriester heeft geopperd. Wat kan ik anders doen dan gehoorzamen?

Deze dag is met vier zaken begonnen: een boer die een huis wil bouwen op een stukje grond van iemand anders, een krijger en diens zoon die iemand hebben bedrogen, een beledigde handelaar die door een verloren weddenschap naakt moest rondlopen en een vrouw die niet tevreden is met haar rumoerige buren. Kortom, alledaagse conflicten die de hogepriester makkelijk kan oplossen, of zoals hij het noemt: als een warm mes door de boter.

De vijfde en laatste zaak is toch een gevalletje apart: een boer die zich beklaagt over een groep herders die ernstige misdaden heeft gepleegd. Deze herders waren de droogte ontvlucht en lieten hun kudde de tarweakker van de boer kaalvreten. ‘Ze deden het opzettelijk,’ beweert de boer, want toen hij dat zag, kon hij zijn ogen niet geloven. Hij verzekert de hogepriester dat hij dieren heeft, uiteraard, maar hij zou zichzelf voor gek verklaren als hij ooit het vee op zijn kostbare tarwe losliet. Daarom werd hij woest en met een stok jaagde hij de kudde weg. Dat beviel de herders niet. Ze pakten hem bij zijn middel vast en werkten hem tegen de grond.

‘Ze hebben mijn huis geplunderd, hogepriester, ze hebben alles meegenomen. Mijn kaas, melk, bier en mijn kruiken vol tarwe,’ jammert de boer. ‘Ik wilde ze tegengehouden, maar ze hebben me bijna doodgeslagen met een speer op mijn hoofd, ziet u hogepriester, ziet u.’ De boer wijst naar de met bloed besmeurde zwachtel die zijn linkeroog en neus bedekt. ‘Ze hebben mijn vrouw verkracht,’ vervolgt hij hoofdschuddend. ‘Ze waren geen herders, hogepriester, ze hadden speren en zwaarden bij zich. Ze waren krijgers, verschrikkelijke krijgers.’ Met zijn handen bedekt hij zijn gezicht en begint te snikken.

Een vluchtig, bijna onwaarneembaar briesje waait door de ruimte. Ik ruik de stinkende geur van de boer. Een zurig mengsel van bloed, zweet en radeloosheid. Ik kan me bijna niet voorstellen dat zoiets verschrikkelijks in mijn koninkrijk echt kan gebeuren.

‘Wat is je naam?’ vraagt Muballit na een korte stilte.

‘Hadirseen, hogepriester.’

‘Ga door.’

Met zijn mouw veegt de boer zijn tranen af en haalt diep adem. ‘Een van hen wees naar de wei, waarna hij met dezelfde vinger langs zijn keel streek. Uit zijn gebaar begreep ik dat ik voor mijn leven moest rennen en dat deed ik omdat ik geen keus had, hogepriester, geen keus.’

Hadirseen valt op zijn knieën.

Ik pers mijn lippen op elkaar en blijf naar de bebloede zwachtel staren. ‘Dat is heel naar voor u,’ zeg ik zachtjes. Mijn stem klinkt vol medelijden.

De boer heeft me gehoord. Met zijn goede oog kijkt hij naar me op, maar zegt verder niets. Althans niet tegen mij. Ik word door hem genegeerd alsof ik lucht ben. Ik kan het de zwaar getroffen boer niet kwalijk nemen. Waarschijnlijk heeft hij door dat ik niet meer dan een toeschouwer ben. Wat moet hij met een koningin die zijn probleem niet oplost, zijn wens niet vervult en zijn eer niet herstelt? Ik toon wel medelijden, maar daar heeft de boer zeker niets aan. Voor hem ben ik nog maar een kind zonder ervaring. Enkel met de kroon van een overleden koning op mijn hoofd.

De boer houdt op met praten en er verschijnt een duistere uitdrukking op het gezicht van de hogepriester.

Hevig schudt Muballit zijn hoofd. ‘Haast niet te geloven hoe ons beschaafde koninkrijk door barbaren is omringd. Wat ik je kan beloven, mijn beste boer, is dat ik geen genade zal tonen.’ De hogepriester zucht. ‘Heb je nog iets anders opgemerkt? Behalve dat ze geen herders waren maar krijgers?’

De boer schudt zijn hoofd en staat op. Daarna steekt hij zijn hand omhoog, alsof hem plotseling iets te binnen schiet. ‘Ja, hogepriester, de barbaren spraken onze taal niet. Hun klanken waren raar en ik begreep ze niet. Ze kwamen van een ander land, denk ik.’

‘Maar je weet niet welke taal het was.’

‘Nee, hogepriester, ik weet het niet. Ik begreep ze niet, maar mijn buurman die mijn wonden verbond, zei dat het waarschijnlijk de heilige taal was.’

Muballit gromt een paar onverstaanbare woorden.

Ik schraap mijn keel. ‘Wat is de heilige taal?’

De hogepriester kijk me geërgerd aan. ‘Wat op dit moment wijs is, is niets zeggen, mijn koningin.’

Beschaamd doe ik mijn mond dicht. Hij wil niet dat ik me ermee bemoei. Had ik die vraag maar niet gesteld. Nu denken Muballit en die arme boer dat ik geen verstand van zaken heb en zullen ze me ongetwijfeld als een domme koningin bestempelen. Maar heb ik wel genoeg kennis in huis? Kan ik een oordeel uitspreken zoals de hogepriester dat doet? Kan ik een boer troosten en hem recht doen?

Ik denk aan de groep criminelen die de boer heeft mishandeld. Waar kwamen ze vandaan? En waarom hadden ze zich als herders vermomd? Opeens sluipt de vrees mijn hart binnen en als de hogepriester zijn oordeel uitspreekt, staan mijn nekharen overeind.

‘Ik stuur tien krijgers van het hof, samen met jou, naar je kaalgevreten akker. Van daaruit moeten ze de barbaren achtervolgen, oppakken en onmiddellijk villen. Daarna verbranden, ook als ze nog leven.’ Muballit tuit zijn lippen. ‘Waar is je vrouw nu?’

‘Dat weet ik niet, hogepriester. Maar mijn andere buurman zei dat de barbaren haar hebben meegenomen.’

‘Schande! En hun kudde?’

De boer haalt zijn schouders op.