HET ALEXANDRIET EFFECT

Frank van der Heijden

HET ALEXANDRIET EFFECT

Frank van der Heijden

1e druk november 2023

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Leijp Vormgeving

Auteursfoto: Jeroen Mies

ISBN 978-94-6464-155-4

ISBN e-book 978-94-6464-156-1

NUR 332

©2023 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

PERUNU

Karakter en Kracht

Een steen geeft ongaarne

zijn karakter bloot

hard, zacht,

composiet, monoliet

Een steen, edel

kleinood

of teer

gelijk een liefdeslied

Een steen als getuige

veel in het verschiet

als holistische

observant

Een steen met kracht

vol verdriet

argeloos groen of bloedrood

en altijd transparant

Frank van der Heijden

Truth is like freedom,

it doesn’t fool me

Be true to yourself,

never think that you’re free

Ian Anderson

Dharma for one

*

“Een geest die gevangen is in angst,

leeft in verwarring en in conflict,

en moet daarom

gewelddadig zijn, verwrongen en agressief”

Petar Horvat

Langzaam laat ze zich zakken, haar rug schurend tegen de ruwe muur. Het veroorzaakt een schrijnende pijn.

Het deert haar niet.

De ruwe muur doet haar T-shirt opstropen en trekt groeven in haar ontblote rug.

Ze eindigt in een hurkzit en strekt vervolgens haar benen, waardoor ze met haar billen de grond raakt. Het duurt even, voordat er gebeurt wat ze al verwachtte. Haar broek raakt doordrenkt en koud door de vochtige grond.

Het deert haar niet.

Het kan haar niet meer deren. Alle hoop is vervlogen.

Hoelang zit ze hier in deze koude en bedompte kelder? Een, twee dagen lang heeft ze in ieder geval niemand gezien.

Het is oorverdovend stil in deze schemerige ruimte. Slechts een klein beetje licht valt door het traliewerk van het raampje boven in de muur naar binnen. Dat weinige licht wordt bovendien gedempt door de planten die ze voor en boven het traliewerk vermoedt. Het gezeefde invallende licht beweegt als door de wind aangeraakt.

Hoe vaak ze in de afgelopen uren - of waren het dagen - de ruimte stukje bij beetje heeft onderzocht, weet ze niet meer. De muren afgetast, zover ze boven haar hoofd kon reiken. De vloer, nat en modderig, voorzichtig onderzoekend, met haar vlakke hand beroerd. Niets. Helemaal niets.

Een nauwgezet onderzoek van de houten deur waarmee de ruimte is afgesloten, heeft niets opgeleverd. Zelfs geen splinter was er van de hardhouten deur los te wrikken. Haar nagels zijn stuk voor stuk gebroken.

Warm voelt ze het bloed langs haar gehavende rug lopen. Schaafwonden.

Het doet haar niets. Helemaal niets.

PROLOOG

Jagodina Oost-Servië 1873.

Een ijzige wind trok hevig aan zijn dikke jas. Zijn vingers voelden stijf aan in zijn handschoenen. Petja trok zijn muts verder over zijn oren. Vervolgens schraapte hij de bevroren aarde weg en duwde enkele wortels opzij. Hij had goede hoop, om in het gat waar de oude beuk had gestaan, iets te vinden. Na eeuwen was de boom bezweken. De constante harde ijzige wind van de afgelopen weken, was de machtige beuk uiteindelijk fataal geworden. Met een groot deel van zijn wortels boven de grond lag de boom nu op zijn zij, treurig als een gesneuvelde soldaat.

Petja vond een jaar eerder in de buurt van deze beuk een kleine, interessante en mysterieuze steen. Mysterieus, omdat de steen buiten, bij daglicht, volstrekt anders van kleur was dan binnen, bij kaarslicht. De steen veranderde in een oogwenk van heldergroen in dieprood. Dat had hij nog nooit gezien. Sinds die tijd had hij voortdurend in de omgeving gespeurd, om meer van deze stenen te vinden. Want waar één steen wordt gevonden, mag je er meer verwachten, was zijn redenering. Hoe hij ook had gezocht, het was bij dit ene kleine exemplaar gebleven.

Petja was mijnwerker in een van de mijnen rond Jagodina. Hier in de omgeving bevonden zich meerdere steenkoolmijnen. Hoewel de meeste jongeren gingen werken als boer, waren er ook verschillende die aan de slag gingen in de door de staat gestimuleerde mijnbouw. En Petja, hoewel zijn vader boer was, had gekozen voor het vak van mijnwerker. Vanuit dat vak ontwikkelde hij zijn interesse voor stenen en mineralen. Regelmatig wist hij zijn inmiddels indrukwekkende verzameling uit te breiden met nieuwe stenen. Ondergronds in de mijn waren er van tijd tot tijd interessante vindplaatsen. Zeker wanneer er een nieuwe zijgang van de mijn in gebruik werd genomen. Want voor er steenkool kon worden gewonnen, was het vaak noodzakelijk eerst allerlei andere afzettingen weg te graven. Nieuwe afzettingen betekenden niet zelden volstrekt nieuwe gesteenten. Petja was er dan als de kippen bij, om een fraai stuk mee te nemen. Zijn verzamelwoede begon, op de dag dat hij een flinke lichtbruine, transparante steen vond. Het was een prachtige steen. Later bleek het rookkwarts te zijn. Niet bijster zeldzaam, maar toch, zijn interesse was gewekt.

Naast het zoeken in de mijn waar hij werkte, struinde hij regelmatig andere mogelijke vindplaatsen af. Een oude omgevallen boom, was wat Petja betreft zo’n locatie. Omdat hij in de buurt van deze oude, recent omgevallen beuk die kleine mysterieuze steen vond was deze locatie extra interessant. Wie weet wat er onder de wortels van die oude boom verborgen lag.

Opnieuw schraapte hij met zijn schop over de bevroren aarde en trok hij resten van wortels opzij. Zo ging hij enige tijd door. Plotseling stootte hij op iets hards. Hij dacht aanvankelijk dat het weer een gewone steen was. Niettemin onderzocht hij hem minutieus, zoals hij bij alle stenen onder de beuk had gedaan. Zag hij het goed? Nadat hij er met een mes overheen schraapte, zag hij heel duidelijk de groene gloed van de glasachtige steen. Petja spuugde erop en wreef hem zo schoon mogelijk. De groene gloed was nu goed te zien. De steen had de afmetingen van een groot kippenei. Petja kon zijn geluk niet op. Hij was ervan overtuigd dat het hier om dezelfde soort mysterieus gesteente ging dan het kleintje dat hij hier eerder in de omgeving vond. Deze steen was een aanmerkelijk groter exemplaar. Hij was wild enthousiast en liep onmiddellijk terug naar zijn dorp.

Daar aangekomen, ging hij direct naar de voorzitter van het mijnwerkersgilde. Petja was gewend om alle belangrijke zaken in zijn leven met hem te bespreken. De voorzitter van het gilde had een vertrouwensrol in het dorp. Petja liet hem het effect van licht op de steen zien, waarop de voorzitter aanvankelijk geschrokken reageerde. Ook het gildebestuur was van mening dat dit een steen met duivelse krachten moest zijn. Een van de bestuursleden merkte echter op dat zulk een heldere groene gloed nooit duivels kon zijn. Daarna keek men er anders naar. Een steen die zo plotseling, als huisde er een bliksemschicht in, van heldergroen in dieprood veranderde, had beslist magische krachten in zich. Daarover was men het eens.

Lange tijd werd de steen onderzocht door tal van experts die door het gilde hiervoor werden aangetrokken. Mineralogen, druïden, gebedsgenezers, enzovoort. Na rijp beraad werd de steen Perunu gedoopt. Naar Perunu, de God van de donder en de bliksem uit de Slavische mythologie. In de loop der tijd werden er meer en meer krachten aan toegeschreven. Hierdoor groeide het belang van de steen voor het gilde. Perunu werd daarmee een belangrijke factor voor het mijnwerkersgilde. Zo schreef men aan de steen inmiddels krachten toe die jonge, nieuwe mijnwerkers konden helpen hun angsten te overwinnen. Hierdoor durfden ze het aan om in de donkere diepe mijnschacht af te dalen.

Petja droeg de steen, met pijn in zijn hart, welwillend over aan het mijnwerkersgilde. In ruil daarvoor ontving hij als beloning de titel van erelid en werd daarmee vrijgesteld van het betalen van contributie voor de rest van zijn leven. En dat, vond Petja, was ook wat waard.

DEEL I

EEN

Het afbladderende grijze plafond boven zijn hoofd, staat model voor de rest van het hotel: oud en sleets. Het is er allesbehalve comfortabel. Het bed waarop hij ligt is doorgezakt, waardoor zijn lichaam in een ongemakkelijke houding wordt gedwongen. De radiator van de verwarming, hoewel ijskoud, tikt voortdurend hinderlijk. Aan verschillende kanten kan hij meegenieten van de aanwezigheid van buren in de aangrenzende kamers. Het ritmische geluid van een lekkende kraan, completeert het geheel.

In het hotel, meer een hostel eigenlijk en gespeend van alle luxe, verblijven vooral seizoenarbeiders die bij de verschillende tuinbouwbedrijven in de omgeving werkzaam zijn. Als gevolg hiervan hangt er overal in het gebouw een zweem van onbestendige scherpe groentegeuren, die klevend aan groezelige werkkleding het gebouw in worden gedragen.

Gedurende twee dagen is hij nauwelijks uit zijn kamer gekomen. Hierdoor begint zijn verblijf eigenlijk al te wennen. Dat wil zeggen, hij is zijn grootste ergernissen alweer voorbij. Hondsmoe van de inspannende reis kwam hij hier twee dagen geleden aan. De eerste dag heeft hij vrijwel slapend doorgebracht. Moe van de inspanningen, moe van de vele indrukken die hij tijdens zijn reis heeft opgedaan.

Boris is zo’n tien dagen onderweg. Met veel vragen in zijn hoofd, was hij vertrokken. Het doel van zijn opdracht is duidelijk, alleen op welke wijze hij hiertoe moet komen, is hem absoluut niet helder. Vladan was helder geweest: ‘Niet de weg is belangrijk Boris, het doel daar gaat het om.’ Hij zou dat doel kost wat kost moeten zien te bereiken, zo veel is duidelijk. Hierdoor was al vanaf het begin de druk op zijn schouders groot en deze is in de tijd flink toegenomen. Zijn vechtersmentaliteit is hierbij een voordeel. Alleen dat hij nu zo ver van huis is, helpt niet. Boris heeft weinig of geen ervaring met een verblijf buiten zijn dorp, laat staan in het verre buitenland. Zijn kennis van de Engelse taal heeft hij opgedaan op school. Omdat hij enig gevoel heeft voor taal, drongen zijn ouders erop aan, om die kennis verder te verrijken. Je kunt nooit weten, hoe die ooit van pas kan komen. Daarom had hij een aanvullende cursus gevolgd. Buiten het cursuslokaal heeft hij echter nooit een woord Engels gesproken. Boris is als vrijgezel van tweeëndertig jaar, bij zijn ouders blijven wonen en leidt doorgaans een simpel leven. Heel zijn leven is hij al een einzelgänger.

In zijn jongste jaren was hij een bedeesd en teruggetrokken jongetje. En als zodanig een gewillige prooi voor de keiharde mores van de hem omringende opgroeiende jeugd. Boris ontwikkelde als gevolg hiervan een harde schil. Ongevoelig voor plagerijen, die gemakkelijk van hem afgleden. Later toen enkelen hem fysiek probeerden te raken ging hij in eerste instantie naar zijn ouders voor steun. Zijn vader had daarvoor slechts één advies: “Dan moet je zorgen dat jij eerder slaat en harder.” Daar kon hij het mee doen. Het duurde enige tijd voor hij deze les ter harte nam. Enkele blauwe ogen en gekneusde ribben later, sloeg Boris voor het eerst van zijn leven van zich af. En met succes. Geholpen door zijn groei die in een versnelling kwam, stond hij al snel bekend als de onverschrokken Boris. En een winnaar krijgt altijd volgers. Zo kon het gebeuren, tot zijn verbazing, dat leeftijdsgenoten bij hem wilden horen. Dat was wel eens anders geweest.

Nu, in het verre Holandija, wacht hij op een telefoontje uit Jagodina. Vladan had beloofd om Boris te helpen. Hij zou zijn netwerk inzetten om te bepalen, welke eerste stappen hier het beste genomen konden worden. Die informatie zou hij zo snel mogelijk aan Boris doorspelen, zodat hij uiteindelijk zijn doel zou bereiken. Dat is zeker nodig, omdat Boris niet het minste vermoeden heeft waar hij moet beginnen. De steen is hier, zo veel is zeker, alleen alles is heel anders in dit voor hem vreemde land. Zoveel anders dan in zijn bekende Senje, waar hij geboren en getogen is. Senje dat niet ver is gelegen van de stad Jagodina in Oost-Servië.

Door de felle wind die rond het hotel waait, slaat een raam hard open. Boris staat op om het te sluiten. Terwijl hij voor de spiegel staat, schrikt hij van zijn eigen beeld. Hij is zichtbaar afgevallen en zijn kaalgeschoren hoofd vertoont al flinke donkergekleurde stekeltjes. Door zijn ingevallen wangen, tekenen de zware zwarte wenkbrauwen zijn gezicht nog meer dan normaal. Het geeft hem een dreigende en boosaardige uitdrukking. Het brede litteken op zijn linkerwang wordt meer dan anders geaccentueerd. Boris draait zijn hoofd van links naar rechts en terug, om het litteken te bestuderen. Te bewonderen. Met twee vingers streelt hij het oneffen oppervlak. Hij is trots op dit merkteken, trots op dit bewijs van moed en kracht. Het doet hem terugdenken aan zijn roemruchte overwinning bij het “muur tegen muur” gevecht tijdens het dorpsfeest van vorig jaar. Het traditionele vermaak, waarbij twee groepen, na de nodige scheldpartijen over en weer, zich als twee muren op elkaar storten. Het is de kunst om aan de andere groep, tijdens een vuistgevecht, zo veel mogelijk klappen uit te delen. Zijn groep kwam overduidelijk als winnaar uit de bus. Direct bij het begin van het gevecht had hij van een tegenstander een flinke klap met een boksbeugel tegen zijn linkerwang gekregen. Hevig bloedend was hij zijn groep blijven aanmoedigen en aanvoeren. Hij, Boris, werd overduidelijk als dé grote overwinnaar gezien en werd in zijn leefgemeenschap geëerd als een grote held. Deze gevechten, die al stammen uit de middeleeuwen, waren eeuwenlang verboden. En, hoewel nog steeds illegaal, zijn ze in Boris’ dorp en omgeving, zoals in veel van oorsprong Slavische gemeenschappen en dorpen, een populair vermaak. Niet zelden komen de leden flink gewond uit de strijd. Bloedneuzen en zelfs botbreuken zijn geen uitzonderingen. Maar velen vinden dat het de vorming van het sterke, oorspronkelijke Slavische karakter bevordert. In ieder geval houdt Boris van deze strijd en ook van het moment erna, wanneer er tussen de strijdende groepen handen worden geschud en er gezamenlijk flink wat wodka of slivovitsj achterover wordt geslagen.

Hoewel dit nooit is uitgesproken, weet hij zeker dat zijn status niet onbelangrijk is geweest toen hij voor deze taak werd geselecteerd. Boris strijkt opnieuw bewonderend over zijn litteken. Plotseling gaat zijn telefoon over.

TWEE

Kim moet zich haasten om op tijd op haar werk te zijn. Onverwacht kreeg ze een oproep om eerder te komen werken. Het is ruim een halve dag eerder, dan waarop ze rekende. De laatste tijd was het niet anders. Als intensive care verpleegkundige is het na de coronacrisis nu eenmaal voortdurend heel erg druk. Onmenselijk druk eigenlijk. Kim weet niet zeker hoelang ze dit nog gaat volhouden.

Gedurende de eerste maanden van de pandemie was het doorgaans zo’n twaalf tot veertien uur aan één stuk door, keihard werken. En dat gedurende zeven dagen in de week. Gelukkig ligt die periode nu achter haar. De psychische druk is in die zin wat van de ketel gegaan. Dit, omdat het aantal coronapatiënten op de ic-afdeling al een hele poos fors is afgenomen. Hierdoor is het aantal sterfgevallen, als gevolg van het virus, sterk gaan dalen. Gedurende de piek van deze pandemie dreigde het aantal op te nemen patiënten, het aantal beschikbare plaatsen op de ic-afdeling te overschrijden. Hierdoor zouden onmogelijke keuzes gemaakt moeten worden. Die onmenselijke opgave was nu, indien zich niet opnieuw een besmettingsgolf aandiende, van de baan. Kim en al haar teamleden van de ic, wisten niet hoe zij, in overleg met de medische staf, tot een dergelijke triage hadden moeten komen. Die mijnheer mag niet en die mevrouw mag wel door naar de ic-afdeling. Onmogelijk. Zeker voor mensen die in de zorg werken en voor wie de opdracht om altijd voor het leven te kiezen een tweede natuur is.

Fysiek is de druk echter nog altijd niet van de ketel. Steeds moeten alle zeilen worden bijgezet. Nu vooral, omdat de reguliere patiëntenstroom die gedurende de top van de crisis volledig tot stilstand was gekomen, opnieuw op gang wordt gebracht. Men hoopt de opgelopen achterstand zo snel mogelijk weg te werken.

Kim prijst zich gelukkig, omdat ze onder de huidige omstandigheden toch één dag in het weekend vrij is. Heerlijk om dan even los te komen van het emotionele zware werk dat ze heeft. Ze voelt dat het niet veel langer had moeten duren, of ze was in een burn-out terecht gekomen. Die vrije dag in het weekend is meer dan welkom en het heeft haar mogelijke ineenstorten vrijwel zeker voorkomen.

Hugo, haar vriend, maakte zich behoorlijk zorgen over Kim. Hij heeft haar bijna gedwongen om zichzelf in acht te nemen en het wat rustiger aan te doen. Zinloze actie, dat weet hij. Hij heeft haar bovendien aanbevolen om met een psycholoog te gaan praten. Vanuit haar werk wordt die dienst aangeboden, omdat er al meer collega’s in de zorg met ernstige psychische klachten werden geconfronteerd.

Afgelopen weekend hadden ze hierover, na een onverwachte en onvoorspelbare huilbui van Kim, een stevige woordenwisseling. Kim had zich zelfs tijdens deze ruzie, wat sterker voorgedaan dan ze zich in werkelijkheid voelde. Dit, omdat ze zo is opgevoed en omdat ze niet wil dat hij zich zorgen om haar zou maken. Hugo moet ruim een week voor zijn werk naar het buitenland, vandaar. Hoewel hij wel degelijk door had dat Kim zich opnieuw sterker voordeed, liet hij het erbij. Onbegonnen werk om iemand die zo hard voor zichzelf is en zo gemotiveerd en begaan met haar werk, haar missie eigenlijk, op andere gedachten te brengen.

Hugo is inmiddels al twee dagen weg en Kim is nu volledig op zichzelf aangewezen. Het is niet voor het eerst sinds ze samenwonen dat Hugo voor enkele dagen weg is. Echter negen dagen lang alleen in hun huis, was nog nooit voorgekomen. Hoewel ze dat niet graag toegeeft, voelt het nu enigszins als een bevrijding. Zeker de laatste tijd is er in hun relatie spanning gegroeid. Het is een spanning die niet alleen als een veenbrand ondergronds smeult, maar ook op niet te voorspellen momenten nogal eens oplaait. Dat is niet alleen vanwege de, naar Hugo’s mening, overdreven werkhouding van Kim. Nee, de brandstof voor deze brand ligt op een ander vlak.

Hugo heeft zich vanaf het begin van hun relatie altijd duidelijk uitgesproken over zijn kinderwens. Kim houdt zich daarbij steeds op de vlakte. Geen ja en geen nee. Voor Hugo die door dergelijk gedrag snel vreselijk kwaad kan worden, is die houding onverteerbaar. Zij heeft zich met het onderwerp van eventuele kinderen eigenlijk nooit beziggehouden. Zeker op dit moment is ze er in het geheel niet aan toe om daar over na te denken. Kim heeft gemerkt dat Hugo, ten aanzien van dit onderwerp, zijn strategie de laatste tijd heeft gewijzigd. Omdat zelfs zijn kwaadheid weinig effect heeft, bewandelt hij in gesprekken allerlei omwegen, om uiteindelijk toch steeds op het onderwerp van kinderen uit te komen. Het is duidelijk dat ondanks Kims houding, zijn wens naar reproductie de laatste tijd alleen sterker wordt. Wanneer het onderwerp ter sprake komt, en dat is vaak, wordt er door Hugo een mooi beeld geschetst van gezellige kleintjes, die vrolijk door hun huis kunnen hollen. Kim komt dan steevast niet verder dan twijfelachtig haar schouders optrekken. Juist dat, zint Hugo in het geheel niet. Het laatste gesprek, van alweer een tijdje geleden, is hierdoor zelfs uitgelopen op een stevige ruzie. Daarin is Hugo, zacht uitgedrukt, dus niet goed.

‘Kim, ik heb zo langzamerhand het idee dat jij helemaal geen kinderen wílt hebben.’

‘Alsjeblieft Hugo, zit niet zo te drammen. Ik heb je al vaker gezegd dat ik het je laat weten wanneer ik er aan toe ben.’

‘Volgens mij ben jij er nooit aan toe. En wat kan ik intussen dan doen? Wachten? Ik vind dat jij misbruik maakt van jouw positie als vrouw. Ik kan nu eenmaal zelf geen kinderen krijgen. Jij hebt dat monopoly en misbruikt het.’ schreeuwde Hugo daarop giftig, terwijl hij met allerlei spullen die hij in zijn buurt vond, gooide.

Kim is nogal eens bang voor Hugo als hij zo kwaad is. Dit als gevolg van die keer dat hij zelfs gewelddadig werd en haar had geslagen en geschopt. Daarna zei hij, het was tijdens hun verkeringstijd, daar enorm spijt van te hebben en beloofde het nooit meer te zullen doen. Dat gebeuren is echter als een chronische ziekte aan haar blijven kleven. Hoewel het lang geleden is, vlamt het op als Hugo weer eens zo vreselijk woest is. Ondanks haar angst voor escalatie, reageert ze ditmaal fel:

‘Ik ben toch geen broedmachine die op een door jou gewenst moment direct kan worden ingezet. Ik heb er nou eenmaal nog geen zin in, klaar uit.’ Kim besefte heel goed, terwijl ze dit zei, dat het inhoudelijk geen eerlijke manier van “oorlog” voeren was. Op dat moment deerde het haar in het geheel niet.

De felle ruzie was daarmee ten einde. Handtastelijkheden bleven gelukkig achterwege en ze hebben het er daarna niet meer over gehad. Toch voelen beiden dat dit onderwerp niet klaar is en dat het tussen hen is blijven hangen. Het leidt er toe dat seks vanaf dat moment door Kim in de ban is gedaan. Steeds als Hugo, op een door hem geschikt geacht moment, avances maakt, is Kim not in the mood. Ze kan niet loskomen van het idee dat de door Hugo geplande seks niet zozeer is omdat het lekker is en bedoeld om er samen van te genieten. Nee, steeds dringt in haar hoofd het idee op dat de door Hugo ingezette seks alleen is bedoeld als voorbode om uiteindelijk kinderen te verwekken. Iets waar ze op dit moment nog niet aan toe is en niet over na wil denken.

Kim heeft zich daarmee in een moeilijke positie gemanoeuvreerd. Ze komen hierdoor al een tijd helemaal niet meer tot seks wat Kim wel degelijk mist. Ze verlangt regelmatig naar meer dan alleen een liefdevolle aanraking. Soms smacht ze hevig naar rauwe ongecompliceerde seks. Vroeger werd er flink gevreeën, soms meerdere keren op een dag. Nu, wanneer Hugo pogingen onderneemt, doemt voor Kim steeds dat beeld van die broedmachine op en is de lol er direct vanaf. Ze is van mening dat dit gemis aan seks onmogelijk door haar ter sprake gebracht kan worden, wat de situatie extra gecompliceerd maakt. Want zij is het immers zelf de veroorzaker hiervan. Zij is het die Hugo afwijst. Het gevolg is dat zijn libido is gekrompen als een lekke luchtballon. De pogingen van Hugo om tot seks te komen, namen steeds verder af. Tegenwoordig neemt hij zelfs niet meer de moeite. Niettemin blijft hun relatie redelijk stabiel. Beiden houden ondanks alles, van elkaar. Maar de kwestie schuurt als een irriterende, jeukende plek op de huid.

Het is zaterdag, Kims vrije dag. Een hele lange dag voor haarzelf, zonder Hugo. Het doet haar terugdenken aan haar studententijd toen ze alleen, in een studentenhuis, op een kamertje woonde. Een heerlijke tijd, waaraan ze met plezier terugdenkt.

Na haar middelbareschooltijd was ze, zoals zovelen, op kamers gegaan. Op kamers gemoeten eigenlijk. De afstand van haar ouderlijk huis in Hoorn naar Nijmegen, waar ze haar opleiding tot verpleegkundige ging volgen, was te ver. Zelf zag ze dat wel zitten, weg van haar ouders. Thuis was dit echter best een dingetje geweest. Ze was als oudste van drie meiden de eerste die “uitvloog”. Haar beide ouders, die daarvoor al enige tijd geleden waren gescheiden, hadden daar vooraf nooit bij stil gestaan dat dit op enig moment kon gebeuren. Zij hadden het weggestopt, omdat ze er niet over na wilden denken.

Nadat Kim geslaagd was voor haar middelbare school en daadwerkelijk naar een geschikte kamer in Nijmegen zocht, voelden haar ouders zich volledig overrompeld. Even had Kim getwijfeld of ze dit haar moeder, bij wie ze de laatste jaren was opgegroeid, kon aandoen. Gelukkig koos ze voor zichzelf. Haar moeder zou er uiteindelijk wel aan wennen. En dat was ook zo.

Voor haar vader lag het anders. Hij was van het type dat vond dat je hard moest zijn, in plaats van je als een watje te gedragen. Hij zou nooit toe willen geven dat hij het moeilijk vond dat ze uit zijn directe invloedssfeer wegtrok. Hoewel Kim haar vader, zeker de laatste jaren, niet veel meer zag, vermoedde ze dat hij het lastig vond om hiermee om te gaan.

Kim zelf voelde zich vanaf de eerste dag dat ze op kamers woonde super goed. Ze genoot van de vrijheid en was nieuwsgierig naar wat de rest van de wereld haar te bieden had. Nieuwe opleiding, nieuwe vrienden en vriendinnen, verkering. Één grote spannende ontdekkingstocht. Kim zag ernaar uit. In het begin voelde ze zich schuldig ten overstaan van haar moeder en haar twee zussen. Ze had bij haar moeder een vrij onbezorgde tijd gehad en er was geen enkele reden om zich daartegen af te zetten. Daarom voelde het ook als verraad. Ze troostte zichzelf, door hardop te zeggen dat wat ze deed, het beantwoorden was van een oeroud proces: Jongeren behoren zich los te maken van hun ouders en het beschermde nest.

Opnieuw komen deze gedachten bij haar op nu ze zonder Hugo in huis rondloopt. Ze zet haar favoriete muziek op, de volumeknop een heel eind open en danst luid meezingend door het huis. Het voelt alsof ze een te strak en knellend pak van zich heeft afgeworpen. Is dat ook een oeroud proces om je zo vrij te voelen als je partner een tijdje weg is? Een eenduidig antwoord hierop heeft ze niet. In ieder geval wil ze van het vrije gevoel dat ze nu opnieuw ervaart genieten. Ze besluit om op deze vrije dag te doen, wat ze het liefste op zulke momenten doet: de stad in en winkelen. Hoewel ze lang heeft moeten wennen aan het centrum van Arnhem, waar ze nu al enkele jaren woont, en er niet de gezelligheid van Nijmegen heeft gevonden, kan ze er prima winkelen. Heerlijk vindt ze het om doelloos door het centrum te slenteren. Vandaag zal ze dat ongestoord en zonder een morrende Hugo doen zolang ze zelf wil.

Nadat ze lang en uitgebreid heeft gedoucht, en ditmaal zonder de dreiging van een ‘Ja Kim, nu sta je al lang genoeg onder die douche, weet je wel wat dat aan water en energie kost?’ van Hugo, zoekt ze haar kleding voor die middag uit. Ze wil er vandaag op haar allermooist uitzien. Het is prachtig weer voor eind september. Alle mensen genieten van deze nazomerse dag. Kim besluit dat haar dunne korte zomerjurkje vandaag nog best kan. Ze neemt de tijd om zichzelf uitgebreid op te tutten en schrikt als ze op de klok kijkt.

‘Als je nu niet opschiet tuttebel, dan is de middag al voorbij’ maant ze zichzelf tot spoed. Eenmaal buiten kost het wat moeite om haar fiets, die in de voortuin staat, van het slot te krijgen.

‘Wiel het niet loeken?’ Kim schrikt van de stem van de buurman. Ze kijkt op en ziet zijn gezicht door de takken van de dunne haag die hun voortuin van die van hun buren scheidt.

‘O jawel hoor, dank je. Het slot is wat verroest en het wil daarom niet zo snel. Maar het lukt wel. In ieder geval bedankt.’

De buurman kent ze vaag. Miloševic noemen ze hem meestal gekscherend, als ze het over hem hebben. Naar de omstreden oud-president van Servië. Ze heeft hem, nadat ze er kwamen wonen, een keer de hand gedrukt. Hij had aangeboden om even te helpen tijdens de verhuizing, die ze zelf hadden georganiseerd. Het matras moest naar binnen worden gesjouwd.

Hij heet Drasko, een Serviër van origine en hij spreekt redelijk goed Nederlands. Alleen zijn accent is aan hem blijven kleven. En dat klinkt best schattig vindt Kim.

Hij lacht vriendelijk als ze hem opnieuw aankijkt. Het is haar eigenlijk nooit opgevallen hoe knap Drasko is.

‘Iek zag Hoego giesteren vertrekken met koffers. Hij moest weg voor zaken?’ Verbaasd dat hij zoiets heeft opgemerkt kijkt Kim hem aan.

‘Eh … ja, hij is ruim een week weg, verder red ik me goed alleen hoor.’ Ze voelt dat ze bloost en kan haar tong wel afbijten. Wat is dat nu voor informatie die ze hier aan haar buurman prijsgeeft. Uiteraard kan ze voor zichzelf zorgen en bovendien wat heeft de buurman die ze nauwelijks kent, daarmee te maken? Ondanks haar ergernis valt het haar opnieuw op dat Drasko een aantrekkelijke kop heeft.

‘Natoerlijk. Als je zin hebt, kom je gewoon een kopje koffie doen. Gezellig. Oké?’

Dat van die koffie doen was uitdrukkelijk iets wat hij hier geleerd heeft, dacht Kim. Zoals ook dat gezellig, wat toch een typisch Nederlandse uitdrukking is en dat waarschijnlijk niet goed in het Servisch te vertalen is.

‘Nou, weet je, op dit moment ben ik nogal druk met mijn werk, dus ik weet niet of het ervan komt. In ieder geval bedankt voor het aanbod.’

Wat is dit? denkt Kim. Een buurman die openlijk een beetje staat te flirten met zijn buurvrouw, of is het werkelijk aardig bedoeld? Een vrouw alleen moet zich toch wel eenzaam voelen. Is dat het?

Kim stapt op en fietst energiek in de richting van het centrum van de stad. Een heerlijk zonnetje vecht zich voortdurend onder de vele wolkjes uit. De temperatuur is aangenaam. Ze heft haar hoofd en geniet van de warme zon op haar gezicht. Ritselende bladeren van eeuwenoude eiken begeleiden haar naar het centrum van de stad. Een zacht briesje doet haar korte jurkje voortdurend opwaaien, terwijl ze langs het Sonsbeekpark fietst. Wat een stomme keuze denkt Kim. Op de fiets met zo’n kort jurkje. Geen slimme combinatie.

Al fietsend denkt ze na over haar ontmoeting met Drasko van zojuist. Opnieuw ziet ze zijn knappe gezicht haarscherp voor zich. Ze voelt een wat vreemde tinteling in haar buik. Ze moet lachen om zichzelf. Een bakvis van achter in de twintig. Het moet niet gekker worden. Was het hem gelukt om daadwerkelijk met haar te flirten? Ze vraagt zich af of omgekeerd, Drasko ook zoiets heeft gevoeld.

Ietwat schuldig en betrapt denkt ze nu aan Hugo. Ze weet dat die, ook al is het zaterdag, een druk weekschema afwerkt. En dat, terwijl zij nu gezellig gaat winkelen in de stad.

De remmen gaan los en de portemonnee gaat open. Nadat ze in enkele kledingzaken diverse kledingstukken heeft gepast koopt ze er ook daadwerkelijk verschillende. Ze belooft zichzelf, na al dat vermoeiende passen in die benauwde kleedhokjes, een drankje op een van de vele terrassen aan de Korenmarkt.

Gezeten achter een groot glas frisse, witte wijn, gaan haar gedachten onwillekeurig weer terug naar haar studententijd. Ze herinnert zich hoe fijn ze het vond om alleen en zolang ze wilde, op een vergelijkbaar terras in het centrum van Nijmegen te zitten. Vanaf de eerste dag genoot ze van haar studentenleven. Vooral, omdat al snel bleek dat haar studiekeuze de juiste was. Niet alleen de lesstof vond ze interessant, ook het contact met patiënten tijdens haar vele stages ging haar goed af. Na zo’n stagedag voelde ze zich voldaan. Ze kon iets voor de mensen doen en dat voelde goed en daar was ze blij om. Hoewel ze zeer gemotiveerd was om aan deze studie te beginnen, had ze maar een beperkt beeld van wat het vak daadwerkelijk voorstelde. Dat was niet haar belangrijkste drijfveer.

Haar belangrijkste motivatie voor haar beroepskeuze kwam voort uit de ziekte van haar jongste zus. Toen Kim twaalf jaar was, werd haar zusje getroffen door een slopende ziekte. Ze werd plotseling ernstig ziek. Terwijl niet bekend was wat haar zusje precies mankeerde, mergelde deze ziekte haar al vrij snel en volledig uit. Kim zag het verdriet en de onmacht van haar ouders. Voor zichzelf moest ze zien om te gaan met haar eigen verdriet. Omdat Kim verder niets kon doen, bracht ze veel tijd door aan het bed van haar jongste zus. Vooral dat onmachtige gevoel, waar het gehele gezin aan ten prooi viel, kan ze zich goed herinneren. Daar lag de start van haar denken over een verzorgend beroep. Later werd vastgesteld dat haar zus een zeldzame vorm van leukemie had en werd de zorg voor haar zusje er niet minder om. Een lange reeks van behandelingen volgde. Chemokuren, een beenmergtransplantatie en operaties kreeg ze te verduren. Al die tijd week Kim vrijwel niet van haar zijde. Ze merkte dat, hoe weinig ze voor haar zusje kon doen - lippen natmaken, voorlezen en dergelijke - dit haar toch veel voldoening schonk. Het bevestigde haar keuze. Kim ging iets in de verpleging doen.

Leergierig als ze was, zoog ze tijdens haar opleiding de lesstof op en wandelde ze in betrekkelijk korte tijd door haar studie. Al voor haar afstuderen stond voor haar vast, dat ze zou doorstuderen voor de specialisatie van ic-verpleegkundige. Die keuze was ingegeven door een ervaring tijdens een stage op de ic-afdeling van het Radboud UMC, het academische ziekenhuis in Nijmegen. Die dag werd er ’s middags een slachtoffer van een ernstig verkeersongeluk binnengebracht. De man was meer dood dan levend. Met de geringe ervaring die ze had, assisteerde ze de dienstdoende trauma-arts Eric, met wie ze al vaker had samengewerkt. Eric besloot na een heftig half uur, waarin allerlei pogingen werden ondernomen om de man te redden, de behandelingen uiteindelijk te staken. De man ging het niet redden. Kim wist als ongediplomeerd verpleegkundige, Eric er echter van te overtuigen dat er nog één mogelijkheid was die hij kon proberen. Ze adviseerde hem dringend, bijna smekend, om het niet nu al op te geven en door te gaan.

Eric had haar kort aangekeken en besloot om de suggesties van Kim te volgen. Hij was doorgegaan met de door Kim voorgestelde behandeling en dat had de man het leven gered. Eric gaf even later, ten overstaan van al zijn collega’s, ruiterlijk toe dat het Kim was, aan wie de man zijn leven had te danken. Dit gebeuren typeerde Kims karakter: nooit opgeven alleen doorgaan. Deze ervaring had Kim zo’n boost gegeven dat ze besloot om door te studeren en niet te stoppen voor ze een gediplomeerd ic-verpleegkundige was. Dat was haar uiteindelijk gelukt. Nadat ze haar diploma’s had behaald en via flink wat stages de benodigde ervaring had opgedaan, werd ze al snel aangenomen bij het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem.

In de verte klinkt de sirene van een ambulance. Dat brengt haar terug op het terras. De zon is inmiddels verdwenen. Plotseling trekt er een koude windvlaag over het terras. Servetten en placemats vliegen door de lucht. De meeste mensen, op enkele terrastijgers na, zijn al weggegaan. Kim huivert. Omdat ze slechts gekleed is in haar dunne zomerjurkje, besluit ze het terras te verlaten en naar binnen te gaan. Het is al rond zessen. Ze bedenkt dat ze het beste hier iets kan eten. Om nu thuis te koken en vervolgens alleen te eten, trekt haar niet. Ze bestelt een eenvoudige maaltijd met vis, een salade en wat rijst. Terwijl ze eet komt ze erachter dat het best onwennig voelt om zo alleen in een restaurant te eten. Sinds ze met Hugo samenwoont is ze het niet meer gewend om alleen te eten, terwijl ze dat gedurende haar studententijd toch normaal vond. Vanwege de onregelmatige diensten die ze in die tijd veelal draaide was ze nooit in de gelegenheid om in een van de diverse studenten-eetgroepjes mee te draaien. Vaak vielen haar eetpauzes tussen twee diensten en bleef ze daarom in het ziekenhuis eten. En dat was meestal alleen.

In gedachten verzonken staart ze, terwijl ze eet, naar buiten. Het weer is nu echt omgeslagen. De windvlagen van even daarvoor zijn overgegaan in een stevige wind. Servetten worden tussen de tafels en stoelen doorgejaagd. Verschillende, tussen verzwaarde roestvrij stalen klemmen geplaatste menukaarten, zijn desondanks omver geblazen. Een tweetal obers verzamelt deze snel en stapelen de kunststof stoelen op elkaar.

Het ziet er dreigend uit, alsof er elk moment een storm kan losbarsten. Kim denkt eraan hoe ze in dat geval in haar dunne jurkje fietsend, thuis moet komen. Een taxi kan uitkomst bieden.

Opnieuw gaan haar gedachten met haar aan de haal. Ze denkt weer aan de wat vreemde ontmoeting met haar buurman van die middag. Weer volgen die vreemde kriebels in haar lijf. Drasko woont, zover ze weet, alleen. Zou hij nu ook alleen zitten te eten?

DRIE

Belgrado is altijd dichtbij. Hoewel de stad op ruim zestienhonderd kilometer afstand in Servië is gelegen, weet psychische druk deze afstand moeiteloos te overbruggen. Drasko ijsbeert door zijn kamer. Het telefoontje via de gecodeerde lijn van zojuist, maakt hem onrustig. Van frustratie heeft er al een bijzettafeltje aan moeten geloven en nu schopt hij een kandelaar met kaars omver die met een klap tegen een muur terecht komt.

Die klojo’s daar in Belgrado weten niet wat het is om te moeten opereren in een land dat zich steeds meer probeert te verzetten tegen de internationale drugshandel. En hij is het die hiermee moet zien te dealen. Alleen hij weet welke extra problemen hij moet zien te overbruggen. Want niet alleen nemen de inspanningen van de politie toe, hetzelfde geldt voor de opsporingstechnieken waarover ze beschikken. Daarmee is Drasko verplicht om zijn organisatie daar voortdurend op aan te passen. Als hij dat nu eens in die eigenwijze koppen daar in Belgrado wist te rammen. Hij is altijd succesvol geweest en heeft zijn zaakjes al jaren achtereen goed voor elkaar. De laatste tijd heeft hij echter in toenemende mate last van de speciale narcobrigade die door de politie wordt ingezet op zijn handeltje. Al vier keer zijn dit jaar hele ladingen met “bruin”, zoals heroïne steevast wordt genoemd, onderschept en in beslag genomen. Drasko heeft voor het eerst in jaren een aantal klanten niet kunnen leveren. Daardoor was hij niet in staat de noodzakelijke financiële afdracht aan Belgrado te kunnen doen. Dat laten ze hem weten. Zoals altijd, laat men er daar niet veel gras over groeien. Zodra een zending van “bruin” niet in een vooraf bepaalde verhouding staat met de in Belgrado verwachte financiële afdracht, reageert men onmiddellijk. Dat weet Drasko. Hij weet dat zijn “vrienden” van Sloboda erg weinig geduld hebben als het gaat om financiële aangelegenheden. Als hij niet snel maatregelen neemt, waardoor hij zoals gepland kan betalen, is zijn familie en zijn zelfs de weinige vrienden die hij heeft in Jagodina, niet veilig. Niet zelden worden familieleden mishandeld om druk te zetten. Zelfs verdwijningen komen met enige regelmaat voor. Zijn familie en vrienden in Jagodina zijn op één hand te tellen. Hij zou het hooguit “slordig” vinden, als hen iets zou overkomen door zijn disfunctioneren. Maar gelet op zijn ambities, teneinde binnen de Sloboda groep in rang en vooral in aanzien te groeien, komen dergelijke ingrepen van hogerhand hem niet gelegen. Nee, hij moet actie ondernemen en zijn eigen personeel de duimschroeven aandraaien. Hij zal hen dwingen om voorzichtiger en vooral om slimmer te opereren. Alleen hierdoor kan de pakkans tot de juiste proporties worden teruggebracht. Uiteraard is het normaal dat er gedurende het jaar eens wat misgaat. Dat is in zijn bedrijfsvoering ingecalculeerd. Alleen vier keer, in nog geen jaar, is te veel. Dat krijgt hij onmogelijk rechtgebreid.

Drasko loopt naar een raam en staart naar buiten. Hij wordt wat rustiger. Buiten tekent een vriendelijke zon harde schaduwen op het wegdek. Het is een prachtige nazomerse dag. Er staat alleen wat wind die enkele lege plastic zakken en bladeren voortjaagt. Een lege plastic zak blijft achter het hek van zijn tuin hangen.

Nee, dit kan onmogelijk zo doorgaan. In dat opzicht heeft het telefoongesprek zijn werk gedaan zoals dat door de Sloboda was bedoeld. Als dit zelf al niet tot hem was doorgedrongen, dan heeft het gesprek van zojuist het laatste benodigde zetje gegeven, om daadwerkelijk iets te gaan doen. Hij zal alle procedures eens goed tegen het licht houden en nagaan waar de risicovolle plekken zitten. Daar is hij goed in. Logische procedures en dito routes ontwerpen om deze vervolgens door te voeren. Hij zal zijn mannen en vrouwen opnieuw instrueren. Vanzelfsprekend zitten er ook minder vriendelijke kanten aan zo’n heroverweging, aan zo’n opschoning. Vaak heeft een dergelijke actie personele consequenties. Van twee voorvallen bijvoorbeeld, weet hij zeker dat het risico wordt gevormd door zijn medewerkers zelf. Hij zal afscheid van ze nemen en ze op een zijspoor zetten.

In het algemeen is Drasko best trots. Als een zorgvuldige zakenman overziet hij zijn business goed. Zijn Nederlandse- en West-Duitse markt kent hij als zijn broekzak. Hij neemt noodzakelijke beslissingen, zoals het de leiding van een bedrijf betaamt. Zo is hij bijvoorbeeld uit het populaire Amsterdam vertrokken en heeft hij zich gevestigd in Arnhem. Voor collega’s een onbegrijpelijke stap. Amsterdam is immers the place to be! Niet voor Drasko. Hij is gewend zijn beslissingen niet op emotionele-, maar op volstrekt rationele gronden te nemen. Vanuit Arnhem zit hij midden in zijn werkgebied. En Duitsland is van hieruit gemakkelijk en snel te bereiken, en te voorzien van “bruin”, terwijl hij zelf voornamelijk in het meer veilige Arnhem resideert. Ja, dat was voor velen in de organisatie een onverwachte en tegelijk een slimme zet. Drasko is trots op zichzelf.

Hij voelt dat de rust verder terugkeert in zijn lijf. Hij denkt na hoe hij die klojo’s in Belgrado van zich af moet zien te houden. Hij weet dat zij in het algemeen alleen in staat zijn actie in gang te zetten op basis van geweld. Dat is niet alleen dom en middeleeuws, het is naar de mening van Drasko uiterst ineffectief. Niet dat hij vies is van geweld. Nee wat moet, dat moet. Maar louter geweld als drukmiddel doet alleen schade aan de handel. Bovendien bereikt men vaak het tegengestelde. Zo neemt de bereidheid van zijn personeel af wanneer er, “over zijn rug heen”, wordt ingegrepen door Belgrado. Vorig jaar, was een van zijn personeelsleden gestraft voor het mislukken van een transactie. Daarvoor was er, zonder met hem te overleggen, iemand, een zogenaamde “ambassadeur”, in opdracht van de Sloboda groep, naar Arnhem afgereisd. Deze “ambassadeur” had de betreffende persoon behoorlijk mishandeld. De man was zo toegetakeld dat hij onherkenbaar was voor zijn omgeving. Bovendien waren als boetedoening twee vingers van zijn linkerhand geamputeerd. Een offer dat niet kon worden misverstaan. Deze offerande als strafmethode is door Sloboda overgenomen van Chinese collega’s weet Drasko.

De angst die dit bij zijn groep opriep, werkte alleen verlammend. Het kostte hem veel moeite het vertrouwen te herstellen, voordat hij opnieuw op het commitment van zijn mensen kon rekenen.

De Sloboda groep blijft hangen in deze gewelddadige methoden vindt Drasko, hoe vaak hij er ook wat van heeft gezegd. Velen reageerden alleen neerbuigend naar hem en vonden hem eigenlijk een watje. Dat is onterecht. Hij is geen liefhebber van niet functioneel geweld, dat is waar, dit in tegenstelling tot enkele van zijn collega’s. Soms slaan deze alleen lomp en hard om zich heen, zonder per saldo effect te boeken. Daarvan is hij geen voorstander. Drasko vindt het toepassen van geweld in passende gevallen zelfs toe te juichen, mits het effectief kan worden ingezet.

In gedachten verzonken kijkt hij uit het raam en ziet de scherpe schaduw van een wolk door de straat trekken. Hij denkt terug aan zijn kennismaking met de Sloboda groep in Belgrado. De groep is voortgekomen uit de Zemun clan. De Zemun clan was een criminele organisatie die ontstond tijdens het regime van Slobodan Miloševic in Belgrado. De groep stond aanvankelijk vooral bekend om zijn gewelddadig optreden en werd gerekend tot een van de machtigste organisaties in Zuidoost-Europa. Drasko wist dat de meeste leden van de clan voorheen bij de Special Operations Unit, beter bekend als De Rode Baretten, in het leger hadden gewerkt. Omdat zij vrijwel allemaal een militaire opleiding hadden, werd de clan als een leger georganiseerd. In die tijd trad Drasko tot de groep toe. Nadat de regering echter de Operatie Sabre in het leven riep, om de georganiseerde misdaad een halt toe te roepen, keerde Drasko, evenals vele anderen, zich af van de Zemun clan. De Sloboda, wat vrijheid betekent, was geboren.

Na wat roofovervallen en afpersingen, ging de groep zich meer en meer richten op de handel in cocaïne. Dat was uiterst lucratief, omdat de groep zeer succesvol bleek.

Drasko nam actief deel aan het opzetten van de benodigde solide handelsroutes vanuit China en Argentinië naar Europa. Daarbij was zijn organisatietalent opgevallen. Al snel werd hem een plaats als “kapetane”, als hoofd van de belangrijke “wijk” Nederland en West-Duitsland gegund. Drasko zette een uiterst efficiënt opererende organisatie op die hij zoveel mogelijk als een “normaal” bedrijf runde. Dit, zeer tot tevredenheid van de Sloboda groep in Belgrado, vooral omdat Drasko betrouwbaar bleek te zijn. Zijn betalingen leverde hij altijd volgens afspraak, bij uitstek een eigenschap die zeer werd gewaardeerd.

Drasko, op zijn beurt, ergerde zich in die tijd meer en meer aan de wijze waarop er in de top van de Sloboda groep werd gewerkt. Het was duidelijk dat bij de afsplitsing van de Zemun clan niet alleen de meest heldere geesten waren overgekomen. Vaak waren het lieden met veel spieren en een grote mond, in plaats van veel hersenen en tact, die een hoge positie betrokken in de organisatie.

Drasko bedenkt dat het gelukkig niet lang meer kan duren, voor hij zelf op een positie komt waar hij het voor het zeggen krijgt. Dan gaat er een andere wind waaien, heeft hij zich voorgenomen. Hij wil alle werkzaamheden meer zakelijk, meer bedrijfsmatig, aanpakken. Drasko ziet zichzelf als een normale zakenman. Het enige verschil is dat de producten die zijn “bedrijf” levert, illegaal zijn. Dat leidt soms, in vergelijking met het reguliere handelsverkeer, tot ongewone acties. Dat is nu eenmaal zo. Transacties en leveringen verlopen meestal ’s nachts en hoewel het om forse bedragen gaat, kunnen betalingen alleen contant worden voldaan. Verder probeert hij allerlei sinistere zaken zoveel mogelijk te vermijden, omdat de normale handel daardoor wordt verstoord. Er is een vraag in de markt en hij met zijn bedrijf voorziet in het aanbod. Simple as that.

Het is tijd. Drasko loopt naar een grote stalen kast in zijn kamer. Hij drukt de code van het elektronische slot van de kast in en wrijft met zijn vinger over de scanner. De zware deur van de kast zwaait open. Hij reikt naar het kistje met het opvallende teken op het deksel. Met zijn vingers wrijft hij er bijna liefkozend over. Het eeuwenoude teken is met uiterste precisie in de hardhouten deksel met een donkere houtsoort op een prachtige manier ingelegd. Dit teken van Perunu, de God van de donder en bliksem uit de Slavische mythologie, geeft naam aan het voorwerp in het kistje.

Drasko opent het kistje. Vervolgens pakt hij het in een zijden zakje gestoken voorwerp en gaat in een fauteuil zitten, niet ver van het raam. Voorzichtig, alsof hij een teer vogeltje in zijn hand heeft, verwijdert hij het zakje en neemt de steen tussen twee handen. Perunu, fors als een groot kippenei, licht groen en helder op. Met een welhaast verliefde blik wrijft hij de steen. De verwijzing naar Perunu, de God van donder en bliksem is niet zomaar gekozen. De steen lijkt daadwerkelijk een bliksem in zich te sluiten. Drasko knipt een felle lamp aan. Onmiddellijk neemt de steen een andere kleur aan. Van het aanvankelijke groen verkleurt de steen naar rood. Dit is het zogenaamde alexandriet effect weet hij. Door dit wisselen van kleuren, van smaragdgroen naar robijnrood, is het alsof het karakter van de steen volledig verandert. Het maakt de alexandriet steen mysterieus en vooral zeer kostbaar.

Jaren geleden is Drasko toevallig in het bezit gekomen van deze magische steen. Hij was er direct van onder de indruk. Zeker nadat hij meer over de steen te weten kwam, is zijn waardering voor de steen alleen groter geworden. Perunu is zeker zo’n twaalfhonderd karaat. Een alexandriet steen van zo’n gewicht is daarmee bijna vijftien miljoen dollar waard. Naast die waarde, wordt aan de steen een bepaalde spirituele kracht toegeschreven. De financiële waarde interesseert Drasko nauwelijks, hij zal Perunu toch nooit meer weg willen doen. Weg kúnnen doen. Vooral de spirituele kracht die van de steen uitgaat, is voor hem van onschatbare waarde.

Drasko wrijft de kostbare edelsteen nu langs zijn gezicht, terwijl hij de ogen sluit. Vervolgens beweegt hij de steen beurtelings in de stralenbundel van de lamp en daarbuiten, in het daglicht. Als een wonder, ziet hij de steen steeds opnieuw van kleur veranderen. Daar kan hij eindeloos van genieten. Bovendien weet hij dat de kracht van de steen op deze wijze kan worden opgeladen. Ook daarvan geniet hij. De felheid van de verkleuring van groen naar rood en terug is werkelijk wonderlijk om te zien.

De naam van de steen is uitermate treffend gekozen vindt Drasko. Die felheid van verkleuring heeft iets van de kracht van onweer. Het moet een oerkracht zijn die dit bewerkstelligt. Daarnaast beïnvloedt de steen zijn wilskracht, zijn zelfvertrouwen en zijn strategisch denkvermogen. Gevoel en ratio worden zo in een goede balans met elkaar gebracht, en daarmee zijn beide hersenhelften. Hij weet dat de steen bovendien zijn fysieke gesteldheid kan beïnvloeden. Zo kan er een positief effect zijn op de lever en op het cholesterolgehalte van zijn bloed. Daar heeft hij echter niet zo veel mee. Het aan Perunu toegeschreven vermogen om via de steen contact te leggen met God, gaat aan hem, als atheïst, eveneens voorbij.

Toch is de steen van enorme waarde voor hem. Voor zijn gevoel ontleent hij de denkkracht, waarover hij beschikt, aan de steen. Hij laadt met zijn bewegingen de steen op en tegelijk wordt hijzelf door het geheimzinnige en kenmerkende alexandriet effect van Perunu opgeladen.

Drasko voelt verwantschap met de steen. Het veranderende karakter van steen komt volgens hem overeen met de plotselinge stemmingswisselingen die hij zelf kent. Hij kan vanuit het niets plotseling heel erg pissig, of zelfs gemeen en agressief worden. Dat, denkt Drasko, kan geen toeval zijn. Hij en de steen horen bij elkaar, zijn voor elkaar gemaakt, zijn voor elkaar bestemd.

Terwijl hij zo zit in alle rust, denkt hij terug aan de ontmoeting met zijn buurvrouw gisteren. Hij meent zich te herinneren dat ze Kim heet. Daarvoor heeft hij haar eigenlijk pas één keer eerder gesproken. Dat is niet al te lang geleden, op het moment dat ze met haar vriend hier kwam wonen. Hij heeft zelfs even geholpen bij de verhuizing. Een leuke vrouw vindt hij, nee, knap is een beter woord. Vooral het contrast tussen haar frêle voorkomen en zijn eigen meer ruwe en grove uiterlijk, vindt hij opwindend. Gek dat hij haar niet eerder zo heeft bekeken. Blijkbaar is ze op dit moment enkele dagen alleen.

Hoewel hij weet dat hij vanuit zijn professie zoveel mogelijk onder de radar moet blijven, is hij blij dat hij haar gevraagd heeft om een kopje koffie bij hem te komen drinken. Hij lacht in zichzelf, omdat hij niet uitsluit dat ze dat misschien zal doen. Hij ziet ernaar uit haar te ontvangen en haar beter en langer te kunnen zien.

Drasko is niet heel vaak geïnteresseerd in vrouwen. Meestal doen vrouwen hem niet veel. Veelal zijn het kortstondige ontmoetingen van één avond of nacht. Een enkele keer had hij er over gedacht om zo’n kortstondige ontmoeting om te zetten in iets van een relatie. Het is er nooit van gekomen. Misschien dit keer? In ieder geval ziet hij ernaar uit dat Kim voor dat kopje koffie naar hem toe komt. Wie weet.

Bovendien bedenkt hij dat bij nader inzien een bezoek misschien toch goed bij zijn imago past. Het imago waarbij hij naar buiten toe, zo veel en zo goed mogelijk, zijn normale voorkomen in stand probeert te houden. Een keurige, alleenstaande zakenman die hier in een doorsnee woning in een normale buurt woont. De vriendelijkheid zelve. Die man nodigt zijn buurvrouw uit voor een kopje koffie. Hoe normaal wil je het hebben?

VIER

Het slikken doet zeer. Haar tong voelt dik aan in haar droge mond. Ze is zich pijnlijk bewust van de onuitstaanbare tegenstelling van haar kurkdroge, gevoelige mond, en de koude en vochtige aarde waarop ze zit. Langzaam zakt ze verder onderuit, tot ze uiteindelijk languit ligt. Ze rolt zich op haar zij en trekt haar knieën op in een foetushouding. Een scherpe steen in de bodem drukt venijnig in haar zij.

Zo liggend trekken de gebeurtenissen van zo’n twee dagen geleden aan haar geest voorbij. Iemand gilt ‘Ze heeft het gezien, ze heeft het gezien’ waarop ze vlucht. Als ze uiteindelijk wordt beetgepakt, gilt ze heel hard. Tot ze een harde stomp in haar buik krijgt en er vervolgens ruw een zak over haar hoofd wordt getrokken.

Wat heeft ze gezien? Wat had ze niet mogen zien? Ze probeert het filmpje van twee dagen geleden terug te draaien.

Twee voor haar vreemde mannen stonden bij een busje waarin bruine plastic pakjes werden geladen. Pakjes ter grootte van een baksteen. De vloer van het busje was voor een deel bedekt met van die pakjes. Op een pallet voor het busje lagen veel meer van diezelfde pakjes. Ze is niet gek. Uiteraard waren dat drugs. So what? Ze zit niet in die business. Ze hoeft daar niets mee. Het interesseert haar niet wat die mannen daarmee uitspoken. Kennelijk dachten zij daar anders over.

Omdat ze niet ophield met gillen, had ze die harde stomp in haar buik gekregen waarop ze dubbel sloeg. Even later, ze was opgehouden met gillen, werd de zak die inmiddels over haar hoofd zat, met een touw beangstigend strak om haar keel aangetrokken. Tevens werden haar handen stevig op haar rug gebonden, waarna ze werd neergekwakt op de harde stalen vloer van een voertuig. Waarschijnlijk in hetzelfde busje dat ze ervoor had gezien. De deur werd dichtgegooid en daarna was het stil. Vaag hoorde ze mannen praten. Voor haar onverstaanbaar. Het enige wat ze duidelijk waarnam, was het bonzen van haar eigen hart.

VIJF

Vol bewondering en tegelijk vol twijfel, keek Petar naar zijn zoon. Drasko had zojuist een baan geaccepteerd bij Jakov, de plaatselijke timmerman. Dat zijn zoon na een kort gesprekje met Jakov vrijwel direct werd aangenomen, gaf blijk van het vertrouwen dat men in hem stelde. Dat Petar al geruime tijd goed bevriend was met Jakov, was daarbij niet onbelangrijk. Maar dat Drasko daadwerkelijk werd aangenomen, daarover was Petar heel erg blij. Van de andere kant was hij teleurgesteld over de schoolcarrière van Drasko. Die lag hiermee nu definitief achter hem. Hij was steeds van mening dat Drasko met meer inzet op school, veel beter had kunnen presteren. Hij had zijn zoon zo graag meer gegund dan hij zelf had weten te bereiken.

Petar was mijnwerker en werkzaam in een steenkoolmijn in de omgeving van Jagodina. Daarvan waren er meer in Oost-Servië. Het was zwaar werk en hoewel het, zeker in verhouding tot vele andere beroepen, niet slecht verdiende, was het zeker geen vetpot. Hij had zijn zoon graag een veel betere toekomst gegeven. Petar had van alles geprobeerd om Drasko te bewegen beter zijn best te doen op school, aanvankelijk door hem met veel liefde te steunen en aan te moedigen. Later, naarmate steeds duidelijker werd dat Drasko er met de pet naar gooide, trad hij strenger op. Strenge straffen, huisarrest en zelfs van tijd tot tijd een flinke draai om zijn oren vielen zijn zoon niet zelden ten deel.

Naarmate Drasko ouder werd, bleek hij over een steeds agressievere en opvliegende aard te beschikken. Van het ene op het andere moment kon zijn stemming wisselen. Van uiterst vriendelijk naar overdreven kwaad en zelfs gewelddadig. Dat kwam de verhouding met anderen en zeker die met zijn vader, niet ten goede. Misschien was het daarom dat Petar ten langen leste de resultaten van zijn zoon had geaccepteerd zoals ze waren. Hij bleek geen of slechts weinig vat te hebben op zijn zoon.

Nu was hij, nadat Drasko de school achter zich had gelaten, blij dat Drasko een gedegen vak bij Jakov kon leren.

Drasko begon met gemengde gevoelens in de werkplaats van Jakov. Enerzijds was hij blij van school te zijn en daarmee af van het gezeur van zijn vader. Anderzijds trok hem het vak van timmerman, of werken überhaupt, in het geheel niet. Drasko vond dat hij een meer gemakkelijk en comfortabel leven verdiende. Al gauw bleek dat deze houding de kwaliteit van zijn werkzaamheden bepaalde. Dit leidde vervolgens al snel tot hevige confrontaties met zijn baas. Jakov zocht daarop contact met Petar. ‘Petar, ik weet niet wat het is met je zoon.’

‘Hoezo?’ reageerde Petar verbaasd en met enig wantrouwen in zijn stem. ‘Wat is er aan de hand dan?’

Jakov wilde het niet functioneren van zijn zoon niet zomaar voor de voeten van zijn vriend Petar werpen. Hij wist hoe erg hij dat vond en wilde hem om die reden wat sparen. Hij besloot niet rechtstreeks te beginnen over de negatieve houding van zijn zoon.

‘Ik denk serieus dat Drasko niet over “het oog” beschikt,’ zei Jakov met een diepe frons in zijn voorhoofd.

‘Het oog? Hoezo, het oog. Wat is dat, of wat betekent dat?’

‘Dat betekent, mijn beste Petar, dat je zoon naar mijn mening het zogenaamde timmermansoog mist. Als timmerman heb je dat nodig om je vak te kunnen uitoefenen. Bijvoorbeeld om recht te kunnen zagen of sterke haakse houtverbindingen te maken.’

Petar keek Jakov bezorgd en vragend aan.

‘Weet je, ik kijk het even aan, mijn beste Petar, maar eerlijk gezegd weet ik niet of hij het als timmerman gaat redden.’

Petar begreep dat dit gold als waarschuwing voor wat komen ging. Achteraf bleek dit inderdaad het begin van het einde te zijn.

De ruzies tussen Drasko en Jakov verliepen steeds heviger. De boel escaleerde op het moment dat Drasko op een middag al slapend achter een stapel hout werd betrapt door Jakov.

‘Dit is de limit. Ik heb het helemaal met je gehad,’ schreeuwde Jakov. ‘Je komt voortdurend te laat, levert broddelwerk, en nu dit. Sodemieter op en je hoeft niet meer terug te komen!’

Drasko schrok aanvankelijk heel erg van het geschreeuw van Jakov. Tot zijn gezicht, van het ene op het andere moment, vertrok in een boosaardige grimas. Hij werd ontzettend kwaad en greep een scherpe beitel van zijn werkbank. Met een felle uithaal stak hij Jakov in de arm.

Jakov schreeuwde het opnieuw uit, nu van schrik en vervolgens van de pijn. Het bloed stroomde uit zijn arm. Met zijn andere arm probeerde hij de beitel uit zijn arm te trekken en het bloeden wat te stelpen.

Drasko maakte zich intussen heel rustig, alsof er niets was gebeurd, uit de voeten. Later bleek dat de beitel enkele belangrijke pezen had doorgesneden en dat was er de oorzaak van dat Jakov nooit meer in staat was zijn vak van timmerman uit te oefenen.

Het gebeuren leidde tot een flinke ruzie thuis met Petar. ‘Wat heb je gedaan Drasko? Je hebt al je kansen vergooid. Ik zou niet weten waar je nu nog aan de slag kunt. Jakov meende het toch goed met je,’ zei Petar met een overslaande stem. Hij had zojuist het bericht van Jakov’s vrouw vernomen.

‘Meende het goed met mij? Meende het goed met mij? Het zou wat. Jakov is een ouwe zeur. Ik kon het nooit goed doen bij hem.’