Levensloop

Daniel Warmoeskerken

Levensloop

Daniel Warmoeskerken

1e druk november 2023

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Ralph Bunschoten, Imber Studio

ISBN 978-94-6464-173-8

ISBN E-Book 978-94-6464-174-5

NUR 334

©٢٠23 Godijn Publishing

www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Eerder verschenen bij Godijn Publishing:

De Ziener van Wilgenhoven (2022)

De Zwaan en de Lier (2022)

Tweestrijd (2022)

Eerder verschenen bij H!P Publishing:

e-book only

Neppe Vrienden & Echte Vijanden (2021)

Ook verkrijgbaar als luisterboek

Voor Teddy

DEEL I

Engeland

‘Wat droevig,’ prevelde Dorian Gray, zijn blik nog steeds op zijn portret gericht. ‘Wat droevig! Ik zal oud worden, ik zal er afzichtelijk, weerzinwekkend uitzien. En dit portret zal altijd jong blijven. Het wordt nooit ouder dan deze junidag… Was het maar andersom! Was ik het maar die altijd jong bleef, werd het schilderij maar oud! Daar – ja, daarvoor zou ik alles geven! Alles ter wereld! Mijn ziel zou ik ervoor geven.’

Oscar Wilde – Het portret van Dorian Gray

1887

De weduwnaar

I

Roman Weinter trok zijn kraag op en de rand van zijn hoed neer. Hij had zichzelf altijd ingeschat als iemand die van de regen genoot. Het getik van druppels tegen vensters en de wind die muren geselde, maakten de avonden die hij doorbracht in salons nog aangenamer. Zelden begaf hij zich buiten als het regende, om de simpele reden dat hij zich nooit gedwongen voelde iets te doen.

Deze avond liet hem kennismaken met een heel andere kant van zichzelf. De combinatie van dwang en regen die hij nu onderging, zorgde ervoor dat zijn mening over het weer omsloeg. De druppels vormden een waas. Een windvlaag kreeg grip op hem en zijn jaspanden flapperden. Bij toeval had hij net zijn hoed vastgepakt, anders was deze verloren geraakt in de zwartheid van de nacht.

Om zeker te zijn dat hij niet werd herkend, had hij zich een aantal straten verderop laten afzetten. Niet dat de koetsier naar hem opkeek. Zelfs toen Roman de sovereign overhandigde, die het hem had gekost om de afstand te rechtvaardigen en die tevens diende als een subtiele hint tot zwijggeld, deed de man alsof hij lucht was en stopte hij het muntstuk ongeïnteresseerd weg.

Hij dook de schaduw van een havenmagazijn in waar hij op adem kon komen.

Waarom ben ik hier? vroeg Roman zich stilzwijgend af, hoewel het antwoord hem allang bekend was. In zijn binnenzak kraakte de brief luider dan de wind in zijn oren loeide. De brief die hem telkens herinnerde aan wat hij had gedaan. Toch bleef hij het zich afvragen: Waarom ben ik hier? Een brief, een uitnodiging in dit geval, hoefde nog niet een bezoek te betekenen. Hij sloeg dagelijks meer uitnodigingen af dan hij op zijn vingers kon tellen, waarom liet hij zich dan toch overhalen hier te komen?

Nee, niet aan denken. Roman rechtte zijn rug en onderging een geseling van koude regendruppels in zijn gezicht. Hij maakte dankbaar gebruik van de alertheid die het veroorzaakte en keek onderzoekend om zich heen. Het adres was zeer cryptisch opgeschreven: “het havengebied” en “drie gouden krassen op een groen veld”. Gelukkig waagde niemand het om in dit weer en op dit tijdstip buiten te zijn. Er was altijd werk te doen – vooral in de havens – dus wist Roman dat de werklui zich nu in loodsen begaven of in het ruim van een schip. Zelfs bendeleden, gewoonlijk op zoek naar verdwaalde reizigers, waagden zich niet buiten. Voor Roman een meevaller, aangezien hij daarmee nog onopvallender zijn plaats van bestemming kon zoeken. Wellicht dat hierdoor zijn mening over de regen nog bijgesteld werd. Normaliter deed hij zijn best om Oost-Londen te vermijden. Een man van zijn stand liep het gevaar overvallen te worden en tegenwoordig ging roof bijna altijd gepaard met moord om het risico te verkleinen dat het nog een staartje kreeg. Een kort ogenblik schoof een donkere wolk weg om de maan te tonen die rond en vol aan de hemel stond. De fijne druppels veranderden in zilveren strepen.

Daar! Tussen de slierten zilver lichtte een gouden glans op. Drie diagonale krassen op een groene deur die goed verscholen lag tussen opgestapelde kratten en onder een afdak dat op instorten leek. Meer had Roman niet nodig om te weten dat de zender van de brief spoedig werd onthuld.

Roman klopte en luisterde aandachtig. Er klonk gerommel en geschuif van sloten, voordat de groene deur met zo’n luid gepiep openging dat het op heldere dagen waarschijnlijk over de hele kade schalde. In een smalle gang stond een brede kerel die zijn bouw aan de scheepsvaart te danken moest hebben. Roman mompelde een beleefdheid zonder op te kijken en liep verder naar een rood gordijn waaronder slierten rook kronkelden. De opiumgeur was zwaar en bemoeilijkte zijn ademhaling. Aan weerszijden van de opening hingen oude, verkleurde kandelaars. Het kaarslicht werd gereflecteerd in de honderden druppels op Romans jas, waardoor ze glinsterden als de dekschilden van kleine kevers. Zijn ogen verdwaalden in het hypnotiserende beeld en Roman verzonk in zijn herinneringen.

Anderhalve maand geleden kreeg hij de eerste brief. Het was toen nog augustus en het drukke seizoen – waarin de rijke plattelandsheren met hun vrouwen naar Londen kwamen voor de zomer en de rijke stadsheren met hun vrouwen naar het buitenland trokken – was bijna ten einde. De brief toonde een hoekig handschrift van zwarte inkt en zinspeelde op iets wat Roman mogelijk gedaan had. Hij negeerde de brief en alle brieven die volgden. Deed het af als de zoveelste grap van Lawrence of iemand met hetzelfde gebrek aan humor.

Toen hij niet lang daarna zijn dierbaarste bezit verloor, de verlovingsring van zijn geliefde, overleden Rebecca, kon hij de laatste brief niet negeren. De brief die nu in zijn binnenzak zat en waar rode sierletters de dreigende tekst vormden: Ik weet het. In de hoek rechtsboven stond een rode cirkel met een kleine driehoek eraan vast. Roman had weinig verbeeldingskracht nodig om dat beetje cryptische symbolisme te begrijpen. Het was een ring, zoals een kind deze zou tekenen. Een cirkel voor de vinger en een driehoek als simplistische edelsteen. Hij had zich noodgedwongen gevoeld om gehoor te geven aan het tijdstip en de locatie op de achterkant van de in rood geschreven brief.

Achter hem hoestte de breedgeschouderde man, wat Roman uit zijn herinnering trok. Zonder aarzeling duwde hij het gordijn opzij en hij stapte verder de rokerige ruimte in. Een mooie vrouw stond voor hem en glimlachte hem vriendelijk toe. Afwachtend, hem de kans gevend zijn wensen uit te spreken. Wilde hij iets meenemen of kwam hij gebruiken?

Roman nam zijn hoed af. ‘Ik heb een afspraak,’ zei hij met vaste stem. Hij had altijd al de kunst gehad zijn ware emotie te verbergen. Iets wat hem in zijn zakendoen goed van pas kwam.

De vrouw knikte begrijpend en gebaarde hem haar te volgen. De ruimte was groot, maar voelde smal door de opstapeling van rommelige bedden, smerige matrassen en gescheurde kussens. Bedwelmde geesten lagen weggedoken in nissen of uitgezakt op de vloer. Hier lagen werklui en heren op een armlengte van elkaar af. Roman kende de verhalen wel over opiumholen. Lawrence had hem er alles over verteld. Al vond zijn beste vriend dat de Londense etablissementen onvergelijkbaar waren met die in Parijs. Hij sprak erover alsof het een magische grot was, geïmporteerd uit het verre oosten en toch kon Roman er niets aan doen dat hij zich vies voelde. Natuurlijk maakte hij zich ook schuldig aan een druppel laudanum hier en daar, maar het roken van opium ging hem te ver. De gaslampen, met hun smerige, aangeslagen kappen, verlichtten nauwelijks de gezichten van mensen die hier voor even hun leven kwamen vergeten. Het gebrek aan ramen droeg bij aan een vals gevoel van verborgenheid. Hier negeerde men elkaar, hoewel de heren elkaar een uur eerder op straat nog uitgebreid zouden groeten. De opiumhandel betekende financieel veel voor Londen, maar Roman wist dat verandering onvermijdelijk was.

Voor hem kwam de vrouw tot stilstand en ze wees hem op een vale divan. Ze stak haar armen uit om zijn spullen aan te nemen, toch drapeerde Roman zijn jas over de leuning en legde hij zijn hoed erop voor hij ging zitten. Het was onbeleefd, dat wist hij, maar hij wilde niet het risico lopen te moeten wachten op de vrouw. Als hij vertrok, was dat op zijn eigen voorwaarden.

‘U bent er,’ sprak de man tegenover hem in een toon waar aarzeling doorheen klonk. Alsof Romans aanwezigheid niet vanzelfsprekend was.

Roman keek op. Zijn blik gleed direct naar de twee ronde brillenglazen, waarin de vlam weerspiegelde van de kaars die tussen hen in op een tafeltje stond. Had de man er net ook al gezeten? Wellicht had Roman niet goed om zich heen gekeken in de angst herkend te worden.

Twee lege kopjes stonden klaar en de vrouw kwam terug om in te schenken. Roman hield zijn hand boven het kopje.

‘Het is gewone thee,’ verzekerde de tegenpartij. Hoewel Roman geen enkele reden had om hem te vertrouwen, stond hij de vrouw toe in te schenken. Hij leunde achterover en bekeek eens goed wie er voor hem zat. Boven een grijns van scheve tanden groeide een wilde snor, het was lastig te onderscheiden waar zijn kin eindigde en zijn nek begon. Het zitvlak van zijn fauteuil was groot en toch had Roman het vermoeden dat de stoel mee zou komen als de man probeerde op te staan. Op de armleuning balanceerde een belachelijk kleine bolhoed en tegen de zijkant stond een wandelstok met messing grip in de vorm van een dierenkop; al wist hij niet met zekerheid te zeggen welk dier. Een hond? Wolf? Vos? Het was Roman niet direct duidelijk tot welke klasse de man behoorde. Hij leed geen honger, dat mocht duidelijk zijn, toch leek zijn kostuum niet van de beste kwaliteit.

‘Mijn vader heeft me eens een wijze les geleerd over chantage,’ zei Roman toen de vrouw wegliep met de theepot. Het leek hem verstandig om een directe rol in het gesprek te pakken. Zijn tegenstander mocht niet de overhand krijgen. ‘Als iemand je om geld vraagt, geef het niet. Ze komen altijd terug voor meer.’

‘Wat een bijzondere anekdote,’ grinnikte de man en hij slurpte van zijn thee. Het kopje oogde klein en breekbaar in zijn enorme hand. ‘Is er een speciale reden waarom chantage u zo interesseert?’

‘Dat lijkt me duidelijk. Anders was ik hier niet.’

‘Och, dat verbaast me. Mijn uitnodiging heeft niets met chantage te maken. Dat zou zo oneervol zijn.’

Roman ergerde zich aan de theatrale manier waarop de dikke man sprak.

‘Laat ik beginnen mezelf voor te stellen. Mijn naam is Louis Sidet Féral. Ik heb deze plek uitgekozen, omdat ik onze uitwisseling graag privé houd. De populariteit van dit soort etablissementen zwakt af, dus een bekende zult u niet tegen het lijf lopen. Bovendien voelt dit als neutrale grond. De havens, waar alle culturen samenkomen.’ Hij toonde zijn scheve tanden in een nieuwe grijns.

‘Is neutrale grond nodig? Uw naam klinkt Frans en mijn vader was een Duitser. Dat maakt Engeland in mijn optiek vrij neutraal.’

‘Ah, dat heerlijke nationalisme. U heeft minder tijd doorgebracht in Duitsland dan een kind dat daar net geboren is en toch tracht u te doen alsof er ook maar iets daarvan door uw aderen stroomt. Er is niet eens een vleugje accent aanwezig.’

‘Daar maakt u zich ook schuldig aan,’ wees Roman hem terecht, al had hij niet de illusie dat Féral dat iets kon schelen. ‘Kunnen we misschien de algemeenheden laten voor wat ze zijn?’

De vlammen op de brilglazen laaiden op. Toch bleef de kaars onveranderd. ‘Nationaliteit kent geen plek in het land der zaken. Daarin spreken wij dezelfde taal.’

‘U bent zakenman?’

Féral haalde haast onmerkbaar zijn schouders op en knikte. ‘Een handelaar, zo mag u me wel noemen.’

‘En waar handelt u dan in?’

‘Interesses.’ Die verachtelijke grijns bleef op zijn gezicht hangen. Alsof hij nadacht over iets plezierigs dat alleen maar nare gevolgen voor iemand anders kon hebben. In de schemering van de opiumkit kreeg Férals gezicht iets duisters.

‘En ik heb iets wat u interesseert?’ vroeg Roman op nogal sceptische toon.

‘Eerder het tegenovergestelde.’ De man graaide in zijn binnenzak en opende zijn hand. In de palm lagen drie glimmende ringen waarvan twee direct bekend waren bij Roman. Het eerste exemplaar was van fijn goudfiligraan en ingelegd met druppels smaragd. De verlovingsring van zijn overleden vrouw en het chantagemiddel dat hem overtuigde te komen, al wist Roman niet zeker of dit de originele ring was of de kopie die hij zelf had laten maken. De tweede ring was zijn eigen zegelring. Een dikke gouden band met een rond, plat vlak waarin een “R” gekerfd stond. Tot voor kort had hij die nog om zijn pink gedragen. De laatste ring kende hij niet en was zwartzilver, gevormd als een slang met in zijn kop smaragden ogen en daartussen een grote robijn.

De op de brief geschreven “Ik weet het” kon maar één ding betekenen. De briefschrijver had de ringen en wist precies bij welke gelegenheid Roman ze af had gedaan, zodat grijpgrage vingers ze konden stelen.

‘Dus u bent de dief.’

‘Ik prefereer eerlijke vinder.’

‘Dan prefereert u leugens.’

‘Laten we het verleden laten waar het is en vooruit kijken.’

‘In uw toekomst ligt een vindersloon?’ Zie je wel, we zijn terug bij chantage.

‘Om te beginnen… een gesprek. Vandaar deze uitnodiging.’ Féral schoof wat op zijn stoel en kwam naar voren, iets wat Roman eerder niet mogelijk achtte gezien zijn omvang, om de ringen tussen hen in op tafel te leggen.

‘Een uitnodiging?’ Heel even schoot Romans stem van verontwaardiging omhoog en hij kon zichzelf wel voor zijn kop slaan. Dat verraadde te veel. ‘Dit was eerder een bevel. Ik word niet graag gecommandeerd.’

Féral schoot naar voren, voor een dikzak was hij verrassend snel. ‘Ik commandeer helemaal niemand!’ Hij drukte zijn wijsvinger en duim op elkaar en trok een streep tussen hen in alsof hij dat nogmaals duidelijk wilde maken. ‘Dit waren verzoeken. Uitnodigingen. Meer niet.’ Hij zonk weer weg in zijn fauteuil die hevig kraakte onder het gewicht.

Roman kon de spot niet uit zijn stem doen verdwijnen. ‘Die uitnodigingen leken me anders behoorlijk dwingend. Vooral die laatste.’

‘De eerste paar negeerde u, dat had u met deze net zo goed kunnen doen.’

Ergens kreunde een man als gevolg van zijn opiumdroom. Twee anderen kuchten. Ondanks de beklemmende en benauwende rook om hem heen, rilde Roman. Hij besloot af te wachten. Hij had geen zin om te schermen met woorden. Féral had kennis over hem en Roman had geen andere keuze dan te ontdekken hoe diep die kennis ging.

‘U ziet er moe uit.’ Féral dronk zijn theekopje leeg en perste zijn lippen op elkaar.

Verbeeldde Roman het zich of waren zijn lippen nu dunner dan eerst? En daaronder? Was dat de duidelijke uitlijning van een kin?

‘Het is niet dat u veel veranderd bent hoor,’ ging Féral verder. ‘Uw haren zo blond als koren en uw ogen zo blauw als een zomerse lucht. Identiek sinds de dag dat Rebecca u voor het eerst zag en direct verliefd werd.’

Het schip is aangemeerd, dacht Roman. Eindelijk kwamen ze tot de kern. Vroeg of laat zou de vadsige verschijning beginnen over de vrouw die de ring ooit had gedragen. Romans ware liefde.

‘Hoe ik het zie, zijn vrouwen een perfect medicijn tegen de ondergang van de mens. Weet u waarom?’

Het was Roman niet duidelijk waarom Féral opeens overging op een ander onderwerp. ‘Omdat ze kinderen kunnen krijgen?’ reageerde hij met desinteresse.

Féral begon overdreven te bulderen. Zijn wandelstok plofte op de grond en hij stampte met zijn voet. Uit een van de bedden werden ze vervloekt en de vrouw van eerder keek van een afstand twijfelend toe. Gelukkig werd zijn uitbarsting al minder. Hij veegde de tranen uit zijn ooghoeken en wenkte iemand om zijn thee bij te schenken. ‘Een goede keuze om u uit te nodigen, dat merk ik wel.’ Hij pakte het theekopje op en dronk weer.

Romans ogen schoten wijd open. Hadden ze het kopje nu vervangen? Het motief was hetzelfde, toch leek het veel passender in Férals hand. Was het kopje gegroeid of zijn hand gekrompen? Beide mogelijkheden waren onwaarschijnlijk. Hij snoof en in plaats van de sterke geuren van een opiumhol rook hij de fleurige parfum die Rebecca had gedragen tijdens hun ontmoeting – en sindsdien altijd. Haar woorden verbleven nog in zijn hoofd als een geest in een verlaten kasteel: Vind je het lekker ruiken? Dan zal geen andere geur mijn lichaam nog omhelzen.

Toch was er een nieuwe geur die tegenwoordig danste met haar lichaam. De geur van de dood.

Féral vond blijkbaar dat de stilte lang genoeg had geduurd. ‘De grootste ondergang van de mens is de verveling. Het is tevens de gevaarlijkste. Verveling is namelijk geen zonde, niet iets wat we hoeven te verbergen. Toch strijden we ertegen, omdat we diep vanbinnen weten dat het dodelijk is. Het is de verveling die men laat verdrinken in laudanum en laat stikken in opium. Als Eva zich niet zo stierlijk had verveeld in die goddelijke bloementuin, had ze zich nooit laten verleiden die vrucht te plukken. Daar hebben ze nu van geleerd. Vrouwen kunnen zichzelf en elkaar goed bezighouden met niets. Ze praten graag over zichzelf en nog liever over anderen. Hun kunstje om de verveling op een afstand te houden. Mannen daarentegen hebben een vrouw nodig om verveling tegen te gaan. Wanneer de vrouw niet goed haar best doet, zal de man geneigd zijn het ergens anders te zoeken, begrijpt u?’

Zuchtend ging Roman verzitten. ‘Ik begrijp dat u graag luistert naar het geluid van uw eigen stem.’

‘Oh, ik wil u niet beledigen…’

‘Dat doet u ook niet,’ kapte Roman hem af. ‘Het enige wat u doet is mij vervelen, ironisch, vindt u niet?’

De wandelstok lag nog steeds op de grond. De bolhoed balanceerde gevaarlijk op de ronde armleuning. Féral schoof zijn vingers in elkaar en liet zijn kin erop rusten, het was nu meer dan duidelijk dat hij een kin had. ‘Zal ik dan maar ter zake komen?’

Hier zijn we al eens geweest. ‘Graag.’

‘Een echte heer vraagt niet om een beloning als hij iets vindt. Hij kan echter wel om een gunst vragen.’

De droge rook begon nu op Romans keel te werken en hij pakte het kopje van tafel om een slok te nemen. Het kopje voelde kil en hij nipte. Het spul was koud. Toen hij het terugplaatste, kwamen zijn vingers akelig dicht bij de ringen. Hij had nu een kans om ze te pakken en ervandoor te gaan. Toch deed hij het niet. Waarom niet?

‘Wat zou deze gunst dan zijn?’ Hij keek op. Een nieuwe uitdrukking op Férals gezicht viel hem op. Eentje van triomf.

‘Hoelang heeft de verveling u al in zijn greep?’

‘Ik dacht dat we eindelijk eens bij de kern konden blijven.’ Hij pakte zijn horloge uit zijn binnenzak, negeerde daarbij de streling van het papier, en keek erop. Nog vijf minuten, dat was alles wat de man kreeg en dan zou hij opstappen.

‘Oh, maar dit is de kern, heer Weinter. De kern is verveling. Verveling houdt u in zijn greep en daarom bent u verder gaan kijken. Dat weerhield u er zojuist van om de ringen te pakken en te vluchten.’ Féral kwam weer naar voren en wreef zijn handen stevig in elkaar. ‘Het is voor mij heel belangrijk dat u alles gelooft wat ik u zo ga vertellen. Ik wil dat u een open houding heeft, kunt u dat?’

Roman zweeg. Hij keek toe hoe Féral zijn handen op Romans theekopje legde en ze terugtrok. Verbeeldde hij het zich of kwam er stoom van zijn koude thee? Aarzelend pakte hij het kopje om een slok te nemen. De thee was warm en hij dronk het in één teug leeg. De warme drank smeerde zijn keel.

‘Hoe heeft u…?’

Féral stak zijn hand op om hem het zwijgen op te leggen. ‘U moet alles geloven wat ik vertel.’

Het is de opium, daarvan hallucineer ik. Roman sloeg zijn hand voor zijn neus en probeerde door zijn mond te ademen.

‘Ik ben geen goochelaar, als u dat denkt, noch werk ik met illusies. Luister en luister goed, want ik vertel dit slechts eenmaal. De ringen staan symbool voor uw karakter.’ Féral pakte de zegelring op en hield hem omhoog. ‘Dit is de ring van uw bloedlijn, uw familie. Het is een waardevol erfstuk en het toonbeeld van uw rechtschapenheid. Deze symboliseert de juiste keuzes.’ Hij legde hem terug op tafel en pakte de slangenring op. ‘Deze is gevormd naar de verlovingsring van Hare Majesteit koningin Victoria. De slang is het teken van oneindigheid en in een relatie dus voor trouw. Haar ring is ingelegd met haar geboortesteen, toepasselijk dezelfde als die van Rebecca: de smaragd. Deze imitatie heeft echter een robijn en de ring is gemaakt van een materiaal dat u niet kent. Het liefdesverhaal van koningin Victoria en prins Albert is bijna net zo ontroerend als dat van u. Al is het in dat geval dat de man eerder overleed. Mijn versie van hun ring is dan ook het tegenovergestelde. Het andere uiteinde van de goedheid in uw hart. Het fatalisme, de droefenis en de duisternis. De verkeerde keuze.’ Met een bons, die veel te luid klonk voor het kleine voorwerp, kwam de ring op tafel. Nu bleef Férals vinger hangen bij de laatste ring. Een vinger die veel dunner leek dan eerder. ‘Het was heel eervol toen u na Rebecca’s dood zwoer om nooit meer te hertrouwen, maar dat is inmiddels jaren geleden. Dat u haar verlovingsring droeg om altijd aan haar herinnerd te worden, had zo uit een verhaal kunnen komen, maar tijden veranderen. Vrouwen praten over u. Ze vertellen over “de weduwnaar met de verlovingsring van een dame”, over eeuwig trouw aan zijn geliefde.’ De woorden kwamen er zoet en stroperig uit. ‘Toch waren er momenten waarop u hongerig was. Een hol gevoel dat gevuld moest worden.’

‘Zwijg, ik heb genoeg gehoord.’

‘Op dat moment deed u de ring af.’

‘Genoeg!’ Roman verhief zijn stem en keek angstvallig om zich heen.

‘U verloor de eerste ring niet alleen, u liet ook nog eens een kopie maken, zodat niemand het kon ontdekken. En het ergste van allemaal? Daarmee gebeurde exact hetzelfde. Verloren na een emotieloze avond vol snelle bevrediging.’

Roman deed zijn best om zijn tranen te bedwingen. Er joeg een walging door zijn lijf die als een verkoudheid bezit van hem nam. Zijn nieuwsgierigheid dwong hem de woorden uit te spreken die zijn schuld bekenden. ‘En deze ring? Is het Rebecca’s ring?’

Féral grijnsde en likte langst zijn lippen. ‘Nee, dit is de kopie.’ Er lag nog altijd iets van die theatrale toon in Férals stem, al had het nu eerder iets innemends dan irritants.

Roman slikte en merkte dat zijn keel alweer net zo droog was als eerst. ‘Dat vreesde ik al.’

‘Toen u Rebecca’s ring afdeed om niet herkend te worden, was dat uit verveling en met een doel. Deze kopie, hoewel prachtig, verbloemt valsheid. Het is de perfecte balans tussen goed en kwaad.’

‘En wat moet ik met deze ringen doen?’ Roman haatte het dat zijn stem zo begerig klonk. Alsof hij een verslaafde was die gelokt werd met dat wat hij niet kon weerstaan.

‘Het leven heeft de vreemde gewoonte vraagstukken op ons pad te gooien waar we soms de antwoorden niet op weten. De ringen zijn een eenmalig antwoord op zo’n vraagstuk, al wordt het type antwoord bepaald door de ring die u kiest. Uw zegelring zal een antwoord geven met een positieve uitkomst, waarbij niemand wordt gekwetst. De verlovingsimitatie zal een schijnbare, positieve uitkomst geven, met een twijfelachtige ondergrond. De slangenring geeft een uitkomst ten koste van iemand.’

Roman balde een vuist. Geloofde hij deze man echt? Het zweet brak hem uit bij het besef dat dat inderdaad zo was. De vadsige dikzak die hem had uitgenodigd was er niet meer. Voor hem zat misschien niet de dunste heer, maar hij had betere gelaatstrekken gekregen en hij was meer in proportie. Als deze man zo kon transformeren, voor zijn ogen… wat kon hij dan nog meer? Ineens realiseerde Roman zich dat de vlammen helemaal niet op zijn brillenglazen lagen, maar daarachter. Wat hij aanzag voor een reflectie bleken in werkelijkheid twee dansende vlammen te zijn in Férals oogkassen. Roman wilde geen seconde langer blijven, maar toen hij wilde opstaan, merkte hij dat zijn lichaam te zwaar was geworden. Zoals Féral er eerder uitzag, zo voelde hij zich nu. Alleen zijn mond leek nog naar hem te willen luisteren. ‘Ik kan uw gunst niet verlenen. Laat me gaan.’ Het was als een schreeuw bedoeld, maar ontsnapte hem als een fluistering.

‘U zult de ringen meenemen,’ legde Féral uit zonder een spoortje van twijfel in zijn stem. ‘U zult ze alle drie dragen. Zolang u dat doet, verleent u me geen gunst. Pas als u de ring afdoet, zal het vraagstuk dat er ligt beantwoord worden.’ Féral raapte de wandelstok op en zette de bolhoed op zijn hoofd. Langzaam kwam hij dichterbij, de vlammen in zijn ogen dreigend. Vlak voor Romans gezicht bleef hij hangen waardoor zijn naar zwavel ruikende stem penetrant Romans neusgaten binnentrok. ‘Al tijden twijfelt u of uw ziel nog puur is. Nu krijgt u de kans om dat te testen. Uw constante angst dat de hogere kringen uw avontuur met een andere vrouw ontdekken – hoewel die van u al tijden dood is – lijkt gegrond, maar is belachelijk.’ Féral verdween uit zijn gezichtsveld. Zijn stem klonk echter nog na. ‘Houdt u de ringen om uw vingers, dan zal hun effect niet benut worden. We treffen elkaar over een jaar op deze locatie. Dan neem ik de ringen terug en kan ik uw ziel als puur beschouwen. Als laatste wil ik u nog een tip geven. Hoewel het verstandig lijkt om iedereen te sparen in een benarde situatie, is het verstandiger om nooit achter te blijven met het kwade.’

Een minuut verstreek en Roman voelde de controle over zijn lichaam terugstromen. Eindelijk gehoorzaamden zijn spieren hem en hij sprong overeind. Rebecca’s ring zat om zijn ringvinger links, samen met zijn eigen trouwring. Om zijn pink zat de zegelring en aan zijn rechterringvinger kronkelde de slang. Hij probeerde ze tevergeefs los te trekken. Er lag op dit moment geen vraagstuk om beantwoord te worden en dus werkten de ringen niet.

Hoe moet ik die slang uitleggen? De gedachte bleef hem even bij, al vertelde iets in hem dat Féral daar een oplossing voor had. Men zou niet kijken naar de ringen en zien wat hij zag.

Hij wilde niets liever dan vluchten. Nadat hij wat geld en de brief op het tafeltje achterliet, verdween hij zo snel als hij kon. Buiten omarmde Roman de koude lucht. Zijn mening over de regen was bijgesteld en hij liet zich schoonwassen door het hemelwater. Niet veel later zat hij druipend in een rijtuig. Het voelde alsof hem een tweede leven was gegund. Hij was als een konijn dat ontdekte dat hij in een vossenhol had gezeten, maar het er levend vanaf bracht.

1888

De weduwnaar

II

De inrichting van Romans bibliotheek had als doel om bezoekers te imponeren. Met de hoge kasten en donkere meubels hoopte hij gemakkelijker de zakelijke overeenkomsten te kunnen sluiten die hij nodig had. Hij schoof zijn bureaustoel naar achteren en gebaarde meneer Delaney te gaan zitten. Delaneys dochter zat geduldig in het diepe raamkozijn te wachten en keek haar ogen uit in het volgepropte kantoor. Ze droeg een roze jurk met franjes die, als je goed keek, wat slijtageplekken vertoonde. Op haar schoot zat een pop in eenzelfde jurk.

Meneer Delaney draaide zijn hoed een paar keer om in zijn handen. Zijn pak zat slecht en losse draadjes verraadden dat het al een tijd geen kleermaker meer had gezien. Hij rook een beetje naar stof en op zijn kin vormde een stel onverzorgde haren een warrige sik. Hij ging zitten en boog zich voorzichtig over het document dat voor hem op het bureau lag.

Roman keek op naar Lawrence die bij de deur stond met zijn armen over elkaar geschoven. Hij grijnsde, ervan overtuigd dat de zaak al rond was. Lang geleden leerde Roman om niet al te veel te vertrouwen op Lawrence’ oordelen. Zijn fortuin was oud geld, wat hem de luxe gaf om meer te kopen dan hij verdiende en meer te betalen dan iets waard was. Altijd zonder gevolgen. Vreemd was dat niet. Ook nu weer, gekleed in zijn donkerpaarse kostuum en met zijn golvende, blonde haar en getrimde baard, was het moeilijk hem iets te weigeren. Terwijl Roman druk bezig was zijn reputatie te beschermen, hield Lawrence ervan dat van hemzelf steeds weer te verpesten. In bepaalde opzichten was zijn ongetemde vriend een heerlijke bliksemafleider.

Het was ook Lawrence’ schuld dat ze nu in de bibliotheek zaten en dat ze te laat waren voor een diner dat hun vriendin Colinda organiseerde. Hij stond erop dat het contract vanavond nog getekend werd. Te laat komen had alleen maar voordelen. “Men praat alleen over je als je er niet bij bent en ik heb liever dat ze over me praten dan met me.” Met die wetenschap kon hij nog uren in de bibliotheek staan alsof er niets aan de hand was.

‘Is er echt geen manier om het pand te behouden?’ smeekte meneer Delaney. Het vocht in zijn ogen begon op te wellen en Roman vreesde dat de man in huilen uit zou barsten waar zijn dochter bij was. ‘Het bedrijf is nu drie generaties oud.’

‘Er zijn genoeg speelgoedfabrieken in de wereld,’ kwam Lawrence tussenbeide. ‘In Duitsland, waar de beste Weinter geboren is, schijnen ze fantastische dingen te maken. Hoewel het zonde is, overleeft de wereld het heus wel zonder “Delaney’s Toy Town”.’

Roman wist dat Lawrence bewust niets zei over het ongeluk in de fabriek. Over de kinderen die er vermist raakten. Dus bood hij Delaney een pen en inkt aan.

Delaney staarde zijn dochter een tijdje aan en zuchtte. ‘Goed dan. De grond is meer waard dan mijn fabriek ooit nog kan worden.’ Delaney snikte, doopte de pen in de inkt en zette haastig met gedachteloze halen zijn handtekening.

Roman haalde opgelucht adem. Zijn rijkdom was afgenomen in geld, maar toegenomen in onroerend goed. Nu wilde niemand iets met de naam Delaney te maken hebben of met de grond waar de fabriek op stond. Toch zou men vroeg of laat de gruwelijkheden vergeten en dan kon hij het weer voor een waanzinnig bedrag verkopen.

Lawrence klapte in zijn handen en liep naar Delaney toe om zijn hand te schudden. ‘Een juiste beslissing, dat verzeker ik u. Roman, wellicht iets om het te vieren?’

‘Uiteraard, neem ze maar mee naar de salon.’

Lawrence boog voor Delaneys dochter en stak zijn hand uit om haar te begeleiden. Het meisje sprong overeind en nam hem breed grijnzend aan. Onwetend dat haar levenstrein zojuist van spoor was gewisseld. Samen liepen ze het kantoor uit, gevolgd door Delaney wiens schouders laag hingen. De hoed hield hij krampachtig vast.

Eindelijk was Roman alleen. Hij liep naar zijn boekenkast waar een wit puntje van een envelop naar buiten stak. Hij trok hem eruit en liep ermee naar zijn bureau om hem open te maken. Op een velletje stond in krullerige, rode letters: Ik weet het. De brief was die middag bezorgd. Een paar maanden na zijn kennismaking met Féral. Een tijdlang had alles een koortsdroom geleken, tot de momenten waarop de ringen loodzwaar werden. Alsof ze hem smeekten om gebruikt te worden. En tweemaal deed hij dat. De laatste ring woog zwaarder en zwaarder bij elke gelegenheid. En dan doken sinds een paar dagen ook weer die vervloekte brieven op. Roman had besloten er geen gehoor aan te geven. Laat meneer Féral schrijven wat hij wil. Schrijven tot zijn hand verkrampt en zijn mouwen rood zien van de inkt.

Roman verfrommelde het velletje en liep ermee naar de salon om het daar in het haardvuur te gooien. Lawrence keek even nieuwsgierig op toen de vlammen grip kregen op het papier. Roman besloot eens een voorbeeld aan hem te nemen door zich daar niets van aan te trekken.

De deur waaide met een klap dicht voor Roman hem kon tegenhouden. Desondanks stond zijn huisknecht onaangedaan klaar.

‘Ach, William, je had niet voor mij op hoeven blijven.’ Voor de tweede keer die avond had iemand op hem gewacht. Colinda deed alsof ze dat verschrikkelijk vond, hoewel ze dat in werkelijkheid zo weer vergat. Bij William was dat precies andersom. Roman keek er dwars doorheen. Vlak na zijn verhuizing had hij de stugge Engelsman aangenomen om het simpele feit dat hij te lezen was als een opengeslagen boek met afbeeldingen.

‘Geen enkel probleem, meneer.’

En toch is dat er wel. Een probleem. ‘Is alles in orde, William?’

‘Er is een bezoeker voor u, meneer. Hij stond erop. Ik kreeg hem niet weg en ik wilde geen scène schoppen. Ik had u eerder verwacht en…’ Hij zweeg bedachtzaam voor hij iets kon zeggen wat hem speet.

‘Een bezoeker?’ De champagne had een heerlijke mantel om hem heen geslagen, maar het schuldgevoel brak er toch doorheen. Delaney, wist Roman zeker. De oude zeur had zich bedacht en kwam nu langs zonder zijn dochter. Wellicht om te smeken. Dit keer zou noch zijn trots, noch zijn dochter in staat zijn om hem de tranen te doen verslikken. Die handtekening is definitief.

‘Waar is hij?’

‘In de salon, meneer. Het leek me juist hem een drankje aan te bieden.’

Roman gaf zijn jas en hoed aan William en beende stevig naar zijn bezoeker toe. De deur naar de salon stond half open en in de haard brandde een laaiend vuur waarvan de warmte hem in het gezicht sloeg. De indeling van de kamer was anders. Niet alleen kwam de man op een onbeschoft tijdstip langs, hij had ook nog eens het lef gehad met stoelen te slepen in het huis van een ander. Op een bijzettafeltje lag, met erop een jaden draak als presse-papier, de eigendomsakte van de speelgoedfabriek. De bezoeker had in Romans privélades zitten rommelen. Hij stak woest zijn tirade af tegen de rugleuning van zijn favoriete fauteuil. ‘Meneer Delaney, ik moet u…’

De man stond op. Het silhouet klopte met Delaney, alleen er was dit keer iets anders. De sterke, aanwezige aura van iemand met zelfbeheersing. De bezoeker tikte met een zware wandelstok op de grond en draaide zich om.

‘Toen ik tijdens ons laatste gesprek zei dat u mijn uitnodigingen had mogen negeren, bedoelde ik dat niet nadat u uw kant van de overeenkomst niet nakwam.’

Roman keek het vertrek rond op zoek naar iets om zich te verdedigen. Zijn oog viel op de vuurpook naast de haard, achter de man en buiten zijn bereik. De beklemmende warmte zwol aan. Vreemd genoeg leek het niet van het haardvuur te komen. ‘U bent hier niet welkom.’

Féral klakte met zijn tong en schudde zijn hoofd. ‘Roman, toe. Je moet toch weten dat ik niet luister naar dat soort dreigementen. Jij weet dat ik tot meer in staat ben. Zeg eens, hoe voelde het om de ringen te gebruiken?’

‘Ik had geen keuze.’ De laatste ring om zijn vinger trilde ergerlijk. De warmte maakte zijn handen klam, zweterig zelfs, waardoor de ring hem zou ontglippen als hij zijn vinger strekte.

‘Je hebt altijd een keuze!’ De vlammen in Férals ogen laaiden op en hij ontblootte zijn tanden die niet meer scheef en bruin waren, maar puntig en geordend als de tanden van een zaag. ‘Jij besloot de imitatiering van je vinger te doen toen je ’s nachts in een steeg belandde met twee armelui voor je.’

‘Ze voelden loodzwaar aan mijn hand en ik kon niet langer met die leugen lopen,’ probeerde Roman hopeloos toe te lichten. ‘Het waren overvallers en misschien konden ze hem verkopen.’

De valse grijns op Férals gelaat werd misselijkmakend breed. ‘In plaats daarvan loste de ring op en kwam er een tweede Roman in de mist aanwandelen. Een die met zijn wandelstok tegen hun schenen sloeg en jou de kans gaf om te vluchten als een haas.’

‘Ik moest wel!’ wilde Roman hem voor zijn.

‘Je koos ervoor!’ brulde Féral.

Het zou nu niet lang duren of William kwam de salon binnenstormen. Gealarmeerd door de luide stemmen.

‘Jij schoof de tweede ring van je vinger toen je met een getrouwde vrouw in bed lag. Het bed van haar en haar man. Dezelfde man die net thuiskwam. Je had die verachtelijke daad al net zo verachtelijk kunnen oplossen en toch koos je ervoor de zegelring te offeren. De ring die je ongezien het huis liet verlaten en de echtgenoot blind maakte voor alle aanwijzingen.’ Féral wees naar Romans hand. ‘Twee ringen zijn gebruikt en dus vond ik een bezoekje wel weer de moeite waard. Weet je mijn waarschuwing nog? Dat het beter was om niet achter te blijven met het kwade?’

Roman probeerde zijn hand op te tillen. De ring was echter te zwaar. De zwarte slang probeerde van zijn vinger te glijden, alsof hij leefde en kronkelde. Waarom zou ik dat tegenhouden? De ringen voelen alleen zo, als ik ze kan gebruiken. ‘Het is nog niet te laat.’ Roman strekte zijn vinger en met een luide bons landde de ring op het tapijt. De zwarte slang groeide tot een enorm gedrocht met fonkelende ogen en twee diamanten giftanden.

‘Je kreeg een kans om je ziel te testen. Een zwarte ziel. Een ziel die nu van mij is.’

‘Ik heb niets ondertekend. Er is niets van mij waar aanspraak op gemaakt kan worden.’

‘Oh, zeker wel.’ Féral deed dreigend een stap naar voren.

De slang, nu ruim twee meter lang, kronkelde angstig achteruit.

‘Slechts één jaar zonder jezelf in de problemen te helpen. Dat was de afspraak. Had jij een andere ring bewaard, zelfs dan maakte je nog kans. Nu is het een verloren zaak.’ Féral bonsde eenmaal hard met zijn wandelstok op de grond. De slang veranderde terug in zijn oorspronkelijke gedaante en zonk met een nieuwe, harde plof weg in het tapijt. ‘Ik heb een nieuwe manier gevonden om de verveling tegen te gaan,’ grijnsde Féral. Hij stapte dichterbij.

De vlammen in de haard laaiden op en doofden toen volledig. De hitte ontnam Roman de adem, zijn hart brandde en een misselijkmakende zwavelgeur vulde de ruimte. In het donker zag Roman niets anders dan twee vlammetjes die steeds dichterbij kwamen.

De lijkschouwer

I

Emanuel Josephson rende zo hard als zijn benen hem konden dragen. Hij merkte de miezer niet eens op die tegen zijn gezicht sloeg. Doorweekt was hij toch al, meer door het zweet dan door het hemelwater.

Voor hem verdween de zwarte mantel net weer een hoek om en Emanuels hart maakte een sprongetje. Een sprongetje te veel en een pijnlijke steek schoot door zijn borstkas.

Een half uur geleden had hij niet gedacht dat zijn avond op deze manier zou eindigen. Die ochtend hoorde hij voor het eerst over het vermoorde gezin. Ze hadden een kamer in Soho. Wanneer je alle lichaamsdelen bij elkaar zocht, kwam je uit op een man, zijn vrouw en vijf kinderen. Slechts één lichaam was nog intact, namelijk dat van het jongste kind. Nog een baby. De moord op een heel gezin was interessant, maar niet genoeg om altijd een lijkschouwing te bekostigen. Het was die baby die hem een nieuwe opdracht bezorgde. Er zat namelijk geen druppel bloed meer in het hummeltje. De overige gezinsleden leken willekeurig en bruut vermoord, maar een drooggelegd lijk zette de teller inmiddels op elf. Elf slachtoffers ontdaan van hun levensvocht. Elf slachtoffers in één maand en januari had nog wat dagen te gaan voordat ze met zekerheid konden zeggen dat er geen meer bij kwamen. De afgeslachte gezinsleden van de baby leken niets meer dan een afleiding. Wat hier gaande was, was een seriemoordenaar met heel vreemde gewoontes.

Na de lijkschouwing, die altijd in het bijzijn van anderen werd gedaan, was Emanuel teruggekeerd naar de kamer van het gezin. Tegen een kleine vergoeding werd hij binnengelaten. Ditmaal alleen, om de lijken nog eens te bekijken. Terwijl hij, rokend aan een pijp, peinsde over het profiel van een dader, hoorde hij een schreeuw die abrupt ten einde kwam. Zonder erover na te denken verstopte hij zich achter een schimmelig bed. Hij plofte neer op het moment dat de deur sloom en krakend openging. Emanuel hield zijn adem in om zijn positie niet te verraden, al wist hij dat de kleine kamer nauwelijks genoeg dekking bood. Wat bijzonder was aan de invaller, was dat je zijn voetstappen niet hoorde. Hij had de opmerkelijke gave om elke krakende plank te ontwijken, waardoor alleen het geruis van zijn mantel klonk.

De baby lag op een tafel, terwijl de rest van de familie onder een wit laken was verzameld. Dat witte laken werd weggetrokken en niet veel later klonk het smakkende geluid van een wild beest dat zich tegoed deed aan een karkas.

Emanuel verzamelde zijn moed en kwam een klein beetje omhoog om te kijken naar de inbreker. Wat hij zag, waren twee fonkelende robijnen die hem recht in zijn ziel staarden. De inbreker liet de arm vallen waaraan hij zoog en sprong pijlsnel door het raam heen naar buiten. Emanuel dacht niet na. Hij begon te rennen.

In al zijn jaren had Emanuel een behoorlijke dosis aan zelfkennis opgedaan. De woorden “heldhaftig” en “sportief” zou hij nooit gebruiken in relatie tot zichzelf. Toch bleef hij de achtervolging voortzetten. Als lijkschouwer en chirurg in Londen had hij het zichzelf voorgenomen om er te zijn voor de mensen. Om daden, zoals die op het gezin waren begaan, niet onbestraft te laten.

De miezer sloeg om in een stortregen. Het zweet gutste warm over zijn rug en tegelijkertijd rilde hij door het ijskoude hemelwater. Een flits verlichtte de straten en weer verdween de mantel om een hoek.

Daar! Hij sloeg de hoek om en kwam abrupt tot stilstand. Op vuil en ratten na was er niets te bekennen in de doodlopende steeg. Aarzelend stapte hij naar voren. De dader lag misschien verscholen in de schaduwen, achter een hoop vuilnis, wachtend om toe te slaan.

‘Lijkschouwer,’ sprak een lage stem achter hem.

Emanuel schrok en tuimelde bijna voorover het vuilnis in. Hij draaide zich om. ‘H-Hoe… ben jij daar gekomen?’

De dader droeg een mantel met een kap die zijn gezicht voor hem verborg. Ook de fonkelende ogen lagen in het duister verscholen.

Natuurlijk fonkelen zijn ogen niet en natuurlijk zijn ze niet rood als robijnen. Dat moest een speling van het licht zijn.

De man grinnikte. ‘Is dat nu je grootste zorg?’ Dreigend deed hij een stap naar voren. De ratten in de steeg piepten en vluchtten haastig weg, alsof ze zich op een zinkend schip begaven.

Emanuel keek naar de hoge muren om zich heen. De enige uitweg lag achter zijn belager. Híj was de rat in de val. ‘Je daden zullen niet onbestraft blijven.’ Zijn stem trilde. Donder rommelde. Een flits sneed door de duisternis en de schim stond plots neus-aan-neus met Emanuel. Zijn huid zo bleek als de doden op Emanuels tafel. Zijn snijtanden lang en vlijmscherp als een beest. Zijn oogwit rooddoorlopen.

Emanuel wilde schreeuwen. Het monster duwde hem de vuilnishoop in en liet zich op hem vallen.

‘Zeg eens eerlijk…’ sprak het wezen, zijn stem gekleurd door het accent van een ver land, ‘…vreest een lijkschouwer de dood?’

Emanuel voelde een enorme druk op zijn borst. Zijn hart zou dit niet kunnen verdragen. De donder bleef rommelen in zijn oren. Het monster balde zijn vuist en sloeg daarmee op Emanuels ribben.

Enkele seconden leek de wereld niet meer te bestaan. Hij rook de stank van het vuilnis uit de smerige steeg niet, noch voelde hij de hete adem van zijn belager. Geen regen op zijn huid, geen smaak in zijn mond en niet langer het kloppen van zijn vechtende hart. Emanuel hapte naar lucht en probeerde iets vast te grijpen van de man die op hem zat.

Zijn huid! Dat is het enige wat je nodig hebt! Zijn huid!

Vragend keek het wezen hem aan. ‘Wat ben jij?’ vroeg hij. Met kracht greep hij Emanuels bovenarm en brak het bot als een kind dat met een tak zou doen: moeiteloos.

Emanuel schreeuwde. Een donderslag overstemde het geluid. Terwijl zwarte vlekken opbloeiden en verwelkten voor zijn ogen, verdween de inbreker. Al Emanuels zintuigen kwamen terug, zijn hart klopte onregelmatig en hij wist dat het niet lang meer duurde. Daarvoor kende hij zijn lichaam inmiddels te goed.

Nee, niet nu! Niet na al die tijd.

Een politiefluitje schoot schel door de nacht.

Mensen! Er zijn mensen! Haast je, Emanuel! Snel!

Moeizaam kroop hij overeind. Zijn kleding vuil en drijfnat, aangedreven door zijn eigen stem. De Londense hemel opende zijn sluizen verder om de met paardenmest gevulde straten leeg te spoelen. Nog een paar minuten en zijn eigen lichaam zou niet meer zijn dan wegspoelbare overlast. Voer voor de ratten, totdat hij uiteindelijk werd meegenomen. Slenterend viel hij de steeg uit. Hij beukte tegen een muur aan om niet om te vallen en voelde een snerpende pijn door zijn gebroken arm schieten, genoeg om hem wakker te schudden. Voor hem zag hij de openstaande deuren van een herenhuis, als hemelpoorten verwelkomden ze hem. Er stonden mensen in de regen toe te kijken. Niemand stond vrijwillig in de regen, tenzij er iets te zien viel.

Met wankelende stappen haastte Emanuel zich over natte straatstenen, glad onder zijn schoenen. De vlekken in zijn gezichtsveld kwamen terug, maar hij wist ze weg te drijven door zijn arm steviger beet te pakken en de pijn te accepteren.

Een politieagent kwam naar buiten en blies op zijn fluitje om zijn collega’s te roepen. Zijn ogen werden groot toen hij Emanuel op hem af zag stuiven. ‘Meneer, het spijt me, maar…’

‘Laat me erdoor, ik ben arts.’ Hij duwde de agent opzij en liep de droge, warme gang in.

Een oude huisknecht keek geschrokken op.

‘Waar… is… slachtoffer?’ hijgde Emanuel. De huisknecht wees naar een ruimte waaruit het flakkerende licht van een haardvuur kwam. Emanuel zette door. Hij herkende een zitkamer, zag een fauteuil die gedeeltelijk het lichaam van een heer blokkeerde. De ogen stonden wijd open, alsof hij zichzelf letterlijk doodgeschrokken had. Emanuel liet zich naast hem vallen. Hij drukte twee vingers op de hals van de man, alsof hij zijn pols controleerde. In werkelijkheid onderzocht hij de binnenkant van het slachtoffer. Hij ging de organen en de bloedvaten na. Concentreerde zich op de dichtheid van het bot. Er zat nog leven in hem. Een kleine, dovende kaarsvlam met genoeg was en lont om nog een toekomst te vullen. Kan ik hem redden? De kans was zo microscopisch en toch voelde het niet goed om zelfs het kleinste beetje potentieel te ontnemen. Het is een gezonde man. God laat mij niet kiezen!

Emanuel sloot zijn ogen. Zijn hart sputterde hevig om zijn laatste taak uit te voeren. Het bot in zijn arm smolt samen, terwijl dat van de dode man kraakte. Emanuel hoopte dat niemand het kon horen of anders dat ze dachten dat het een van de houtblokken in het haardvuur was. Zijn hart vervormde en veranderde in een veel jonger exemplaar dat levenslustig klopte. Het stromende bloed in zijn lichaam deed de zwarte vlekken voor zijn ogen verdwijnen. In het lichaam van de heer voelde hij de levensvlam doven en die mogelijke toekomst, bestaande uit was en lont, verdween in de duisternis. Als laatste pakte hij de longen om zijn zware ademhaling te laten verdwijnen. Emanuel snoof zuurstof in de gezonde longen en merkte een milde zwavelgeur op.

Achter hem haastte de agent zich de kamer in. ‘En? Wat denkt u?’

‘Ik zou hem beter moeten onderzoeken,’ begon Emanuel, ‘vermoedelijk een hartstilstand. De gebroken arm wijst op geweld of een ongelukkige val.’

Aarzelend bleef de politieman in de deuropening staan. ‘En u? Gaat het met u? Een seconde geleden…’

‘Zie ik eruit alsof ik dood op de grond lig? Schiet op, ga hulp halen en stuur die mensen buiten weg. Er valt niets te zien.’ Door zich als arts en heer voor te doen, had hij een bepaalde zeggenschap over de agent. Als lijkschouwer hadden ze hem minder serieus genomen. Gelukkig had zijn intonatie en bluf het gewenste effect.

De agent maakte zich uit de voeten en een oudere man, waarschijnlijk de hoofdbediende, verscheen.

‘Mijn innige deelneming.’ Een beginnend schuldgevoel dwong Emanuel het te vragen: ‘Wat was zijn naam?’

‘Weinter, Roman Weinter. Een goed man met een goed hart.’

Emanuel legde een hand op zijn borstkas. Ja, dit was inderdaad een goed hart en het zou nog jaren kloppen voordat hij het wederom moest vervangen.

De dame

I

Colinda legde haar pen neer en keek op naar het licht dat moeizaam door het gordijn heen scheen. Indirect licht van een zonnige winterochtend. In het huis klonken de geluiden van het personeel. Ze moesten al een tijdje in de weer zijn, toch drong het nu pas tot haar door.

Zachtjes piepend ging de deur open, de kamenier kwam binnen. Ze schoof de gordijnen open, keek met een bezorgde frons naar het bed en merkte toen Colinda aan haar kaptafel op. De kamenier begroette haar en maakte een lichte buiging.

‘Zou jij kunnen aangeven dat ik mijn ontbijt in de salon wil gebruiken? Daarna sta ik klaar om aangekleed te worden.’

De formaliteiten volgden en de kamenier verdween net zo stil als ze binnenkwam. In het daglicht bekeek Colinda haar gelaat en zuchtte. Het spiegelbeeld toonde een deel van de kamer en dus ook de zwarte jurk die al het zonlicht opslokte. Op de kaptafel lag het boek opengeklapt waar ze uren aandachtig aan gewerkt had. Het laatste woord was “Time”, de naam van het personage dat ze op Lawrence baseerde. Ze dacht aan Roman en een brok vormde zich in haar keel. Waarom moest het Roman zijn? Van alle mannen uit haar omgeving werd degene afgenomen die haar zo goed begreep. Allebei verloren ze een geliefde. Allebei besloten ze hun hart niet nog eens weg te geven. Roman mocht dan actiever zijn in zijn contact met de andere sekse, toch wist Colinda dat zijn hart nooit aanwezig was. Zij waren verwanten. Hij was het soort man dat de hele avond met haar danste om te voorkomen dat een of andere aristocraat de kans kreeg het haar te vragen. Het zou niet de eerste keer zijn dat een man dacht haar voor zich te winnen met één enkele dans.

‘Nooit meer,’ fluisterde ze. De woorden die zij en Roman naar elkaar spraken als ze elkaars hulp nodig hadden. Al vroeg zij meestal om zijn hulp. Hij was zelfstandiger, nobeler, zelfverzekerder en zorgzamer dan zij. Hij bracht gelukkige tijden die zij dacht niet meer te verdienen. In haar huwelijk met Arthur had ze er nooit iets om gegeven dat ze niets bezat. Dat ze leefde voor hem en in zijn schaduw stond. Toen Arthur overleed, dacht ze dat haar wereld instortte. Ze wilde toen snel hertrouwen en tegelijkertijd wilde ze Arthur niet vervangen. Naarmate de tijd verstreek en ze doorkreeg dat het zijn van een weduwe privileges bracht die een doorsnee vrouw niet kon hebben, zoiets simpels als grond en geld bezitten, leerde ze dat ze Arthur niet hoefde te vervangen. Het enige wat ze nodig had, waren goede vrienden en die vond ze in Roman, Lawrence en Nicholas. Hoewel ze hield van alle drie, was het alleen Roman die haar echt begreep.

Colinda liet het boek open, zodat de inkt kon drogen, stond op en liep naar het raam waar de zon op haar gelaat scheen. Tegelijkertijd met de inkt, droogde het traanvocht op haar wangen op in een prachtig ochtendlicht.

Het rijtuig stopte en Lawrence stapte als eerste uit om Colinda een hand aan te bieden. De hele rit had hij gezwegen en daar was ze hem dankbaar voor. Ze kende hem nu lang genoeg om te weten dat zijn zinnen altijd een bijbedoeling of een sneer bevatten. Iets waar ze vandaag geen behoefte aan had. Zodra ze in het licht stapte, zag ze dat het stof van zijn pak glom in de zon. Hij merkte haar blik direct op.

‘Kom op, Colinda, als ik me kleed zoals jij dan maakt de zon geen kans meer. Er blijft nu al niets meer over van een zeldzaam mooie dag.’

‘Jij noemt dit een mooie dag?’ Ze keek op naar Romans huis waar de gordijnen dichtgetrokken waren. Lawrence had geregeld dat ze daar hun vriend zouden herdenken. Een week geleden hadden ze hem begraven en hoewel de respectabele rouwtijd hen gebood om voorlopig thuis te blijven, pakte Colinda dit moment aan om onder de levenden te zijn.

‘Het is de weegschaal van het leven,’ verklaarde Lawrence achteloos. ‘Londen heeft altijd al moeite gehad met mooi weer en als de zomer dan aanbreekt, is de stank niet te harden. Zonneschijn eind januari is een geschenk van het leven. Een goedmaker voor de rotte streken die het verder uithaalt.’

Noem dit maar een rotstreek. Colinda stak haar hand op en liet Lawrence haar begeleiden naar de deur. Het gebrek aan nachtrust in combinatie met een gebrek aan levenslust zorgde ervoor dat het gewicht van de jurk haar te veel werd. Ze zou neerstrijken op de eerste divan die ze zag en niet meer overeind komen.

‘Je ademt zwaar.’

Verrast keek Colinda op in Lawrence’ prachtige, bruine kijkers. Zijn oog voor detail zette hij meestal in om iemands zwakheden te ontdekken, niet voor een bezorgde opmerking. ‘Het is de jurk, deze dag… Alles. Het verstikt me.’

Ze stapten de donkere hal binnen en liepen door naar Romans bibliotheek. Zijn favoriete plekje waar ze vandaag door Romans huisknecht werden bediend. De salon was, uit goed fatsoen, afgesloten.

‘Probeer je krachten te sparen. Ik heb je nodig vandaag.’

Die woorden verrasten haar en toch weer niet. Wat kon je in hemelsnaam nodig hebben van iemand in de rouw? ‘Dat is waarom we hier zijn?’ concludeerde ze semi-vragend en met genoeg venijn in haar stem. Natuurlijk was het dat. Lawrence deed nooit iets zonder reden of gewoon uit goed fatsoen. Hoe had ze zich laten ompraten?

Lawrence boog zich naar voren, alsof hij haar nek ging kussen – iets wat hij zeker kon doen en wat hem een klap zou opleveren – maar fluisterde toen in haar oor. ‘Ik verdenk een van de gasten van vanavond. Iemand weet meer over de moord.’ Hij greep haar hand en drukte er een voorwerp in.

Nog voor ze kon reageren, liep hij met grote passen naar de bibliotheek. Colinda gromde en opende haar vingers. Het was de ring die Roman had gedragen. Rebecca’s ring. Vermoedelijk de replica, aangezien Roman haar had opgebiecht dat het origineel verloren was geraakt.

Ik haat je, Lawrence. Het was waar, ze haatte hem met de helft van haar hart. En met de andere helft? Daarmee hield ze van hem.

De lijkschouwer

II

De deur stond op een kier en toch durfde Emanuel niet zomaar naar binnen te stappen. Hij had zijn hoed al tig keer rondgedraaid in zijn handen en al minstens drie keer aangebeld. Niemand heette hem echter welkom.

Uiteindelijk werd de keuze tussen zomaar naar binnen lopen en niet op komen dagen hem te veel. De enige oplossing die hij zag, was het ontlopen van het probleem, wat automatisch zijn afwezigheid inhield.

Op dat moment stopte een rijtuig voor het hekwerk en stapte er een slanke man uit die met zekere passen op het huis afkwam. Zijn ogen weken niet van Emanuel af; prachtige, glinsterende ogen van een zeldzame kleur groen. Eenmaal bij de voordeur bleef hij staan. Zijn hoge hoed verhulde nauwelijks de volle bos warrig bruin haar. ‘Verwacht u iemand?’ vroeg hij.

‘Nee, maar er is niemand die de deur opent.’

Vanuit de opening klonk duidelijk het geluid van stemmen. De man trok zijn wenkbrauw op. ‘Het lijkt mij dat de deur al open is.’ Hij legde zijn hand erop en duwde om dit te bevestigen.

‘Maar we kunnen toch niet op eigen initiatief het huis betreden?’ Emanuel deed zijn best de hoedrand niet nog verder fijn te knijpen.

De man stapte over de drempel en keek om. ‘Hm, blijkbaar kan dat wel.’ Hij liep door zonder nog naar Emanuel om te kijken.

Aangezien niet ingaan op een uitnodiging net zo onbeleefd was als ongevraagd een huis binnengaan, besloot Emanuel dat hij geen seconde te verliezen had. Op deze manier kon hij tenminste nog doen alsof hij bij de nieuwkomer hoorde. Die schijn was snel verloren. De huisknecht, dezelfde als die bewuste avond, stond in de bibliotheek meteen paraat om de jas van de man aan te nemen. Toen Emanuel zijn jas en hoed aanreikte, werd hij genegeerd. Hopeloos liep hij achter de huisknecht aan om zijn spullen te overhandigen. Uiteindelijk lukte het hem om zich enigszins presentabel te vertonen aan de anderen en ging hij het geroezemoes tegemoet. De bijeenkomst bleek in een kleine bibliotheek te zijn die voorheen, aan het grote bureau te zien, waarschijnlijk tevens dienstdeed als kantoor. Kleine groepjes stonden verspreid van elkaar en spraken op gedempte toon, al klonk het nergens echt somber. De enige trieste sfeer kwam van de rouwkleding en het bedompte licht. Emanuel zocht de man die hij naar binnen was gevolgd en zag hem druk in gesprek, alsof hij hier al uren was. Hij zat op een stoel en hield de hand vast van een vrouw in matzwarte jurk die uitbundig was in zijn eenvoud. Ze zat op een divan met naast haar een man met golvend blond haar en een kostuum dat niet zwart genoeg was voor de gelegenheid, al leek hij niet iemand die zich ooit zorgen maakte over wat mensen van hem dachten. Hij gebaarde amicaal en droeg constant een lach op zijn gezicht, ondanks de reden van hun sombere samenkomst.

Emanuel begreep niet goed waarom hij was uitgenodigd en nog minder waarom hij kwam opdagen. Sinds zijn nachtelijke achtervolging werd hij ’s nachts badend in het zweet wakker. Van angst voor het wezen en uit schuldgevoel jegens de heer Roman Weinter. Hij kon zichzelf er niet van overtuigen dat Romans levenskaars dovende was. Had hij, uit puur zelfbehoud, een leven genomen? Nu bracht zijn schuldgevoel hem hier, een laatste groet aan de man die er nog had kunnen zijn als hij die kaars niet had uitgeblazen. Het ergste van de hele situatie was dat hij een uitnodiging mocht ontvangen, omdat ze hem wilden bedanken voor zijn snelle handelen.

De goedgehumeurde man kreeg hem in het oog en kwam met grote passen op hem af, nog steeds met een ongepaste lach op zijn gezicht. Voordat hij Emanuels hand te pakken kreeg, zei hij: ‘U moet Emanuel Josephson zijn, de lijkschouwer.’

Die laatste toevoeging leek overbodig en toch kon Emanuel er niets aan doen vriendelijk te knikken. De man had een charismatische uitwerking op hem en de jongensachtige zorgeloosheid werkte aanstekelijk. ‘U bent graaf Corbyn, neem ik aan? Dank u voor uw uitnodiging en wat spijt het me vreselijk van uw verlies.’

‘Noem me Lawrence.’ De graaf veegde de condoleance van tafel. Nieuwe gasten kwamen binnen en trokken zijn aandacht. ‘Hen moet ik even spreken,’ zei hij als wijze van verontschuldiging. Daarop pakte hij Emanuels arm vast en trok hem moeiteloos mee naar een grote haard waar een dame alleen stond. Haar leeftijd was lastig in te schatten, al kon ze niet ouder dan vijfentwintig zijn. Ze had een lang gezicht en laaghangende schouders die een onzekere indruk op hem maakten. In een wervelwind van namen en beleefdheden stelde Lawrence hen aan elkaar voor, voordat hij verdween.

Schielijk keek de dame, Agatha Fernsby genaamd, hem aan. Een snelle, spiedende blik onthulde een hand met enkel sierringen. Als Lawrence hem niet had voorgesteld, had hij volgens de etiquette nooit een gesprek met haar mogen beginnen. Nu zat er niets anders op dan een beleefde woordenuitwisseling. ‘Fernsby,’ begon hij, ‘is dat niet de naam van een dokter?’

Er kwam een ontspannen, liefkozende uitdrukking op haar gezicht. ‘Dat klopt. U heeft mijn vader dus gekend?’

‘Alleen zijn reputatie,’ bekende Emanuel. Uit Agatha’s woorden merkte hij nog iets op. ‘Het spijt me van uw verlies. Was het plotseling?’

Ze knikte. Een graankleurige krul schoot los en haastig propte ze hem weer bij de rest van haar opgestoken haren. ‘Hij werd gehaald voor een spoedgeval, vorige winter. Op de terugweg is de koets verongelukt in de gladheid.’ Ze sloeg haar hand voor haar mond en knipperde overtollig traanvocht weg. ‘Het spijt me. Dit is te gruwelijk om te bespreken.’

‘Dat geeft niet.’ In zijn leven had Emanuel genoeg doden gezien om onder de indruk te zijn. ‘Bent u hier met graaf Corbyn?’ Hij nam dat aan, gezien de graaf hen aan elkaar voorstelde.

Die naam bracht echter een blos op haar wangen en ze schudde haastig haar hoofd. ‘Graaf Corbyn heeft me gevraagd, verder ben ik hier alleen.’

Ongetrouwd en zonder chaperonne? Emanuel wist niet wat hij daarvan moest vinden.

‘Als ik eerlijk ben,’ ging ze verder, ‘heeft hij de hele tijd nog niets tegen me gezegd, tot hij me aan u voorstelde.’

Emanuel bekeek haar nog eens. Haar jurk verraadde een goede afkomst, net als het beroep van haar vader. Tegelijkertijd zag hij nu de sporen van zorgen en levenservaring die zijn mening bijstelde over haar leeftijd. Vijfentwintig was het minimum, niet het maximum.

Wat dóét ze hier?

‘Bent u ook dokter?’

Naar dokters werd opgekeken met respect en eerbied, hoewel ze niets anders deden dan naar hartslagen luisteren en eventueel een bloedmonster afnemen. Hijzelf was chirurg, een beroep waar mensen altijd gefocust bleven op zijn opleiding waar hij lijken opensneed om het beroep te leren. Een specialisatie die Emanuel liever niet met een dame besprak. ‘Nee, uw vader was bekend in meerdere kringen.’

Ze reageerde niet, alsof ze dat betwijfelde. Het begin van een ongemakkelijke stilte. Emanuel keek de kamer rond en zag de graaf weer bij zijn vrienden staan. Heel even leek het erop dat ze hun kant opkeken, slechts een ogenblik. Nu spraken ze met elkaar alsof ze zo al tijden stonden.

‘Dit is niet wat u ervan verwachtte?’ vroeg Agatha op een plagende toon. Het was zeldzaam om daar geen valsheid in te horen. Als Agatha welvarend was, dan had ze dat pas later in het leven gekregen. Ze miste het snobistische van de elite. De verwaandheid van oud geld.

‘Wat kun je me over hen vertellen?’ Hij knikte naar het drietal. Telkens weer betrapte hij hen erop dat ze naar hem keken. ‘Is dat zijn vrouw?’

‘Dat is Colinda Hall.’ Ze zei het met eerbied, bij wijze van antwoord en wachtte geduldig op een reactie die uitbleef. ‘Uit uw reactie merk ik dat die naam u niets zegt.’

‘Is dat een erg groot gebrek van me?’

Ze haalde voorzichtig haar schouders op en deed dat met zo’n zorgvuldigheid dat ze van porselein had kunnen zijn. ‘Niemand op dit feest, noch deze straat, zou mijn naam of die van mijn vader herkennen, maar iedereen kent de naam Hall.’

‘Wat heeft ze gedaan om haar beroemdheid te verdienen?’

De vraag veroorzaakte een frons op haar gezicht. ‘Ik heb nooit geweten wat men beroemd maakt. Het zijn die kringen waarin men elkaar vaak ziet en gezien wil worden. Ik denk dat je beroemd wordt, als je maar vaak genoeg verschijnt.’

‘Een mooie conclusie.’ Eentje waar Emanuel geen aanvulling op had. Om gezien te worden moest je uitgenodigd worden en het gebeurde maar zelden dat hij een uitnodiging kreeg. Hij had genoeg geld om comfortabel te zijn, daar lag het niet aan. Een uitnodiging moest je verdienen en de valuta was een interessante persoonlijkheid. Op dat vlak bleef zijn portefeuille leeg. Agatha’s uitleg vormde het bewijs dat haar welstand pas later toetrad in haar leven. Hoe langer ze bij elkaar stonden, hoe meer hij de kans kreeg haar goed te bestuderen. De sproetjes op haar wangen en neus als peper gestrooid op een wit tafellaken, haar stunteligheid die ze probeerde te verbloemen door zich niet te verroeren en haar voortanden die iets te groot waren om niet op te vallen. Velen zouden het zien als imperfecties, onvolkomenheden. Voor een lijkschouwer betekenden ze iets anders. Hij had te veel prachtige mensen gezien, mensen met de zorgeloze gelaatstrekken van graaf Lawrence Corbyn of de gebeeldhouwde hoeken van Colinda Hall. Zo veel dat hij ze vergat. De gebrekkigheid van de mens is wat hen uniek maakte. Zíjn oog viel op defecten, een woord dat bij hem synoniem stond aan schoonheid. Perfectie overviel je, imperfectie besloop je. Agatha had hem beslopen en op dat moment begreep hij dat zijn samengestelde lichaam een connectie met haar voelde. Zijn hart, dat hij van Roman Weinter had genomen, klopte op dat moment voor Agatha. Toch schudde hij direct dat gevoel van zich af. Het overkwam hem niet voor het eerst en zeker niet voor het laatst, maar hij wist dat zijn leven te gecompliceerd was om te delen met een ander.

Ineens bevroor Agatha als opgejaagd wild. Emanuel wilde haar net te hulp schieten, bang dat ze een aanval kreeg, toen een melodieuze mannenstem in zijn oor klonk.

‘Wat een eer dat u op mijn uitnodiging inging.’ Graaf Corbyn verscheen wederom bij hem en knikte Agatha vriendelijk toe.

Emanuel maakte van het ogenblik gebruik om op te kijken en zag Colinda Hall en de andere man naar hem kijken. Ze verhulden niet eens dat ze hem in de gaten hielden.

Als ik niet interessant genoeg ben, waarom ben ik dan uitgenodigd? Blijkbaar interesseerde iets hen wél, want waarom zouden ze hem anders zo verwachtingsvol aanstaren?

‘U was als eerste ter plaatse,’ zei de graaf die de leiding nam. Hij stelde geen vraag, constateerde het gewoon. ‘Wat een geluk dat een geleerd man zo laat nog rondliep.’

‘Ach,’ begon Emanuel, al betrapte hij zichzelf erop dat zijn zin geen vervolg had. Hij werd overrompeld door de plotselinge belangstelling. Aan Agatha had hij ook al niets. Sinds de graaf zich bij hen voegde, had ze een meubelstuk kunnen zijn. Alleen haar ogen bewogen, die keken telkens naar de graaf, begerig en betoverd.

‘Bent u vaker zo laat nog buiten?’ vroeg de graaf. Hij knipte in zijn vinger en de huisknecht kwam aansnellen met een drankje. De graaf bood Emanuel ook iets aan. De lijkschouwer sloeg het af en merkte dat Agatha niets werd gevraagd. De gebeurtenissen waren zo afleidend dat Emanuel de draad van het gesprek verloor, totdat de graaf zijn vraag herhaalde.

‘Nee, normaal niet.’ Hij zei het voordat hij goed over zijn antwoord na kon denken. Vergiste hij zich of maakte de graaf gebruik van een strategie om hem te ondervragen? Hem af te leiden, zodat Emanuel per ongeluk de waarheid sprak.

‘Vanwaar dan nu zo’n late avondwandeling?’

‘Dat had geen reden,’ bazelde hij.

‘Men begeeft zich zelden buiten zonder reden.’

‘Ik was op de terugweg van een feestje.’

‘Zo’n gerespecteerde geleerde als u op zo’n dag?’

Je lokt me niet in de val met gevlei. ‘Ook ik ben een mens.’

‘Een mens tracht meestal een rijtuig te nemen.’ Zijn ogen gleden over Emanuels kleren. ‘Of een omnibus.’

Emanuel keek om zich heen of de huisknecht nog rondliep. Wellicht dat een slok hem goed kon doen. Anders zou hij een afleiding creëren om weg te komen. Het enige wat hij vond, waren de ogen van mevrouw Hall en haar vriend die hem nog altijd schaamteloos bestudeerden. De graaf keek al net zo belangstellingsvol naar hem en nam een slok zonder zijn ogen af te wenden.

‘William had niet gezien dat de arm was gebroken,’ legde de graaf welwillend uit.

‘William?’

‘De huisknecht.’

‘Ach, daarom is hij ook een huisknecht en geen dokter.’ De opmerking was niet bedoeld als sneer en kwam er toch zo uit.

‘Iedere havenmedewerker, kroegbaas en zelfs moeder herkent een botbreuk. Ook een huisknecht. Sterker nog, ze weten het verschil tussen een dokter en een chirurg. Terminologie waar u meer moeite mee schijnt te hebben.’

‘Mijn dienst kwam van pas,’ sprak Emanuel met de volledige wetenschap dat het als een verdediging klonk. ‘Gezien de haast heb ik inderdaad niet uitgeweid over mijn geneeskundige specialiteit.’

Voor het eerst sinds Lawrence zich bij hen voegde, ontsnapte er een verbaasd woordje uit Agatha. ‘Specialiteit?’

Nog voor Emanuel de kans kreeg het uit te leggen, vertelde de graaf op geamuseerde wijze: ‘Hij is chirurg. Lijkschouwer als we specifiek willen zijn.’ Hij snoof met zijn neus. ‘De geur van de dood is sterk en penetrant. Eerst dacht ik dat Roman het had achtergelaten. Nu weet ik dat u die geur draagt. Geen zeep kan dat nog wegwassen.’

‘Roman?’ vroeg Agatha nu.