Tussen de dagen

Luc Vandromme

Tussen de dagen

Luc Vandromme

1e druk februari 2024

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: Jeroen Mies

Foto omslag: een cyanotypie van Luc Vandromme

ISBN 978-94-6464-181-3

ISBN e-book 978-94-6464-182-0

NUR 301

©2024 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

Voor Marie

1

Mauro

Examineren

1.

Een bestelwagen bolt langs. Onverschillig zuigen de banden in het verzadigde asfalt. Niemand waagt zich in de miezerregen. Behalve een mus op het dak aan de overzijde van de straat.

Ik sluit het autoportier. Zonder aanleiding beven mijn handen en mijn hart galoppeert naar de uithoeken van mijn lichaam. Vlekken cirkelen in onheilspellende patronen voor mijn ogen. Ik voel geen pijn. Ik vrees dat ik flauwval.

Hoe kan de mus aan de overkant lijdzaam toezien? Hij schudt zijn vleugels en zet zijn ongeïnteresseerde tjilpen verder.

Dan herwint de straat haar kleur. Het tingrijs van de wolken. Het blauw van mijn auto.

Uit de koffer haal ik mijn boekentas en ik controleer het afgesloten autoportier.

Deze achttiende juni 2009 is een gewone examendag. De meisjes giechelen zenuwachtig. Warme vlekken kleuren hun halzen. Ze kruisen de benen en strijken hun haren achter hun oren.

Ik houd van examineren. De antwoorden zijn een graadmeter van de diepgang die ik bereikte. Elk jaar is verschillend. Meestal blik ik met tevredenheid terug en vat ik voldaan de vakantie aan.

Het examenlokaal is een hok met een venster tegen het plafond. Het bevindt zich in de kelder en kijkt uit op een rij struiken. In een andere eeuw diende de ruimte voor het uitvoeren van wetenschappelijke proeven.

Aan de overzijde van de tafel neemt een donkerharig meisje plaats. Ik ben sterk in gezichten, maar deze studente herken ik niet. Kwam ze weinig naar mijn colleges of is ze gewoon onopvallend? Haar bloes is klassiek. Haar bleke gezicht heeft behoefte aan zonlicht.

‘Uit het gedrag van ratten in een doolhof kunnen we bijzondere conclusies trekken. Niet dat hun hersenen hetzelfde volume hebben als dat van een mens. Niet dat het knaagdierengedrag op dat van onze soort mag worden geprojecteerd, maar uit het onderzoek van Taylor, Duncan en Spencer …’

Ik weet wat ze zal vertellen. Dit hoor ik de hele ochtend. Haar woorden zijn exact die uit de syllabus. Toch houdt ze op de een of andere manier mijn aandacht vast. Is het haar stem? Die heeft iets zachts. Ze gesticuleert elegant. Misschien is het haar kin. Die is rond en herinnert aan hoe ze moest zijn geweest als kind. Haar polsbewegingen golven op het ritme van de trippelende rattenpootjes en doen iets met mijn bloed.

Wat op straat is gebeurd, duw ik weg. Hoe meer studenten plaatsnemen, hoe onzekerder ik word of mijn hart wel op hol sloeg. ‘In het onderzoek van Johnson wordt de noodzaak tot het opzoeken van het dominante groepslid bewezen.’

Het meisje valt stil en gaapt me aan. ‘Mag ik overgaan naar de volgende vraag?’ vraagt ze.

‘Zeker.’

‘Dagdromen is een ondergewaardeerde vaardigheid.’

Het bevreemdende gevoel spoelt in een oneindige lus. Elke student heeft recht op mijn volle aandacht. Hoe moe ik naar het einde van het examineren ook ben. Hoe vaak ik hetzelfde verhaal ook te horen krijg.

Ik luister objectief, houd ik me voor. Ik beoordeel dit meisje als alle anderen. Op kennis, op een originele gedachte. ‘Dat was het,’ zeg ik.

Ze staat op en vertrekt.

In de middag heb ik nauwelijks tijd voor een broodje. Mijn timing raakt in de war. Een van de studenten stamelt iets over een black-out. Nochtans heeft hij grondig gestudeerd. Ik probeer hem gerust te stellen en adviseer hem diep en rustig adem te halen. Hij lacht zijn schapentanden bloot en sluit zijn ogen. Ondertussen werk ik de cijfers van de voorgaande examinandi bij. Een poosje later herwint hij zijn zelfvertrouwen. Zijn kennis is inderdaad fenomenaal. Hij kent de cursus vanaf het eerste woord en legt verbanden tussen experimenten waar ik zelf nog niet bij stilstond. “Wie populair wil zijn, hoeft niet intelligent te zijn,’ bewijst hij. ‘Populaire mensen besteden hun tijd vooral aan het onderhouden van relaties”.

Wanneer de laatste student opstaat, is mijn hoofd duf. Mijn zitvlak en mijn rug knagen. Ik raap mijn paperassen bijeen en controleer de scores.

De lectorenstudio stinkt. De koffie in het apparaat is koud. In mijn kastje vind ik een briefje van het departementshoofd. ‘Kom je morgen langs?’ vraagt hij. Ik berg mijn resultaten op en sluit het deurtje.

Het miezert onverminderd.

De gevels weerkaatsen mijn voetstappen. Het geluid ontspant me. De straat is net zo leeg als bij mijn aankomst. Wanneer ik de sleutel in het autoslot steek, knelt een riem rond mijn hoofd. De pulserende vlekken keren terug.

De mus op het dak aan de overzijde van de straat lijkt op me te hebben gewacht. De vogel kijkt toe hoe ik mijn ademhaling onder controle probeer te krijgen.

2.

Lotte kookt graag. Ze houdt van houten lepels. Van het wonder van het mengen en het improviseren met kleuren. Ik ken niemand die zo verzot is op kneden, snijden en aaneenrijgen. Het begint bij het boodschappen doen. Ik haat dat, maar zij beschouwt het als de start van een proces. ‘Al die geuren smeken om een behandeling.’ Ze roert, bakt, pureert en bekomt tot iets verrassends. ‘Koken is kunstzinnig,’ beweert ze en ze gooit muntblaadjes in de stoofschotel. Het zou kunnen.

Lotte is een kletstante, behalve wanneer ze creëert. In de keuken is ze stil en verdraagt ze weinig. Ik hang mijn regenjas op in de gang en druk een zoen in haar hals. Ze heeft haar haren opgestoken zoals ik het graag heb en ik ruik het parfum dat ik haar voor haar verjaardag schonk.

Ik dek de tafel. Nog een kwartier voor Zita en Claudia thuiskomen. Waar komt die onrust vandaan?

Ik ben achtenveertig en loop en sport als iemand van vijfendertig. Een beetje trager en minder lang dan vroeger, maar sneller en langer dan de meerderheid van mijn vrienden. Sommige zijn kaal, de meeste grijs en zo doorvoed dat ze zich in geen zwembad meer durven laten zien. Zelf heb ik mijn slankheid en het meeste van mijn kort geschoren Italiaanse haren bewaard. Op beide ben ik trots. Ook op de donkerkleurige ogen die ik van mijn moeder erfde. Mijn gestalte heb ik dan weer van mijn vader. Die valt, zoals bij veel van mijn landgenoten, wat kort uit. Ik betrap me erop dat ik steeds meer op mijn vader begin te lijken. Wat me tegenstaat.

Ik start de computer. Alsof dat niet kan wachten tot na het eten.

Mijn mailbox telt twaalf berichten. Ik verwijder de spam en lees hoe drie studenten smeken om hun examen te mogen verplaatsen. Twee omdat ze ziek zijn en de laatste omdat haar moeder in de loop van de ochtend overleden is (een tragisch dodehoekongeval). Terwijl ik typ, verlicht ik persoonlijke drama’s. Ik reserveer een extra voormiddag voor degene die uitstel van mij krijgen. Het departementshoofd herinnert me aan zijn briefje.

Waarom wil hij me spreken? Ik ben tweeëntwintig jaar aan het instituut verbonden. Het hoofd gaat pas zijn derde jaar in. Als zesendertigjarige is hij jong voor zijn functie. Maar hij is intelligent en heeft leiderschapskwaliteiten. Hij luistert en delegeert zonder rancune. Hij heeft gevoel voor humor en drinkt graag een glas met het personeel.

Ik klik op de leesbevestiging. Het web doet de rest.

Zita knort over haar vriendinnen. Dat ze niet te vertrouwen zijn en dat zij echt geen merkkledij wil. Claudia herkent het probleem. Haar leeftijdsgenoten zijn mogelijk nog dodelijker. Roze is hot. Lippenstift en oogschaduw. Gouden muiltjes met diamantjes.

‘Die zijn toch leuk?’ doet Lotte.

De tegenargumenten overstemmen haar. Ik buig me over de salade en prik in de zongedroogde tomaten en de ansjovis. Ik zou honger moeten hebben. Alleen het spuitwater smaakt me. De rest ruikt naar benzine.

Mijn meisjes – in mezelf noem ik ze graag zo – kwebbelen. Losjes springen ze van turkooizen oorbellen over naar de vraag waarom Vespa’s zo Italiaans zijn. Hoe kan de salade naar brandstof smaken?

Ik verontschuldig me en doe alsof ik moet plassen. Het spiegelbeeld aan de muur in het toilet tuurt terug. Het langwerpige gezicht met de wijkende haarlijn. De ogen loeren vermoeid. Gevolg van een lange dag geconcentreerd luisteren. De huid is gezond, hoewel een tikkeltje licht van kleur. Alleen het kloppen van de ader in de hals duidt op verhoogde spanning.

Mijn meisjes hebben hun borden leeg. Tot mijn opluchting smaakt het groen weer naar groen. De olijven weer naar olijven.

‘Lekker?’ vraagt Lotte.

Ik knik, maar schep geen tweede keer op.

‘Hoe waren de examens?’ Het is haar eerste echte vraag.

‘Het bekende scenario.’

Zita en Claudia verlaten de tafel en plaatsen hun vuile borden in de vaatwasser.

‘Ben je moe? Luisteren naar bloednerveuze studenten moet slopend zijn.’

‘Na al die jaren verwerf je routine.’

‘Dat zou ik nooit gewoon worden.’

Lotte duwt haar stoel achteruit.

‘Wil jij opruimen? Ik moet naar het atelier. Een uurtje maar.’

‘Amuseer je.’

Ze drukt een zoen op mijn lippen.

3.

De volgende dag parkeer ik mijn auto op een andere plek. Ik wil niet dat die mus me weer gadeslaat. Kinderachtig? Misschien. Tijdens de nacht heeft de wind de regen het land uit geblazen. Een vrouw met een boodschappentrolley stapt voorbij. Aan de overzijde van de straat begeleidt een opa zijn twee kleinkinderen. De meisjes hebben staartjes en hun pulletje en rok huppelen roze. Ze torsen een rugzak. Wat moeten kleuters versjouwen dat hun rugje krombuigt? Ik sluit het autoportier. Geen galopperende paarden in mijn lijf.

Hogescholen zien er anders uit dan toen ik student was. Centraal tussen de gebouwen ligt een groene, open ruimte met een vijver en banken rondom. Er vliegen vogels. Tijdens de zomer liggen de jongelui op het gras. Ze spelen frisbee of dollen met een bal.

Ik heb tijd voor het departementshoofd. De eerste student komt pas over drie kwartier.

‘Ga zitten, Mauro.’ Thomas, zo wil mijn directeur worden aangesproken wanneer de studenten uit de buurt zijn, wijst naar het dennengroene lederen bankstel.

Ik ken weinig oversten met een esthetisch gevoel. Toen hij aantrad, liet hij een van de klaslokalen tot zijn kantoor ombouwen. Een gewaagde maar geslaagde keuze. Een volledige wand met vensters kijkt uit op het centrale plein. Het kantoor ontwaakt vol in het licht. Aan de gele muren hangen kunstwerken. Kindertekeningen of doeken afkomstig uit ateliers voor art brut. Het blauw en het groen passen bij het bankstel.

‘Koffie?’ Thomas zit nooit stil. Ik vraag me af hoe hij de bergen administratie onder controle houdt. Iedereen weet dat hij voor een marathon traint. Misschien is dit zijn manier om de bureautijd door te komen. Zonder een antwoord af te wachten rommelt hij met kopjes en suiker. ‘Melk?’

‘Zwart.’

Op de salontafel plaatst hij een dienblad tussen de glossy tijdschriften en gaat tegenover mij in de clubfauteuil zitten. ‘Hoe verlopen de examens?’

Ik vertel over de drie studenten die uitstel willen. Hij waardeert mijn voorstel en onthoudt dat ik voor dergelijke situaties een extra voormiddag vrijhoud.

‘Ik moet je iets vragen.’

Ook nu ontwaar ik niets anders dan eerlijkheid in de donkere ogen.

‘Je weet dat ik je aanpak en je studentenbegeleiding waardeer.’

In mijn hoofd zoemt een alarm. Er volgt zeker een “maar”. Is mijn administratie onvoldoende punctueel? Toegegeven, het is mijn achilleshiel.

‘Hoelang ben je lector?’

‘Tweeëntwintig jaar.’

‘Dat is lang.’

Ik knik.

De bal ligt in zijn kamp. Wanneer ik straks de deur achter mij dichttrek, is mijn zorgeloze schoolleven voorbij. Ik ben in vaste dienst. Hij kan me niet zomaar op straat gooien. Daar klamp ik me aan vast.

‘Het is zo …’

Mijn zintuigen registreren alles. Ik probeer rustig adem te halen. Voor het raam kwetteren mussen. De dampende koffie boort zich door mijn neusholtes naar mijn hersenen. Terwijl mijn bloed oeroude ritmes zingt, dansen vlekken een primitief patroon.

‘Mau…ro…?’

Thomas hangt voor mijn gezicht.

‘Gaat het?’

Het pompen in mijn lichaam bedaart.

‘Water?’

‘Hoeft niet.’

‘Je ziet bleek. Lukt het om vandaag te examineren?’

Ik probeer te glimlachen.

‘Zeker?’

‘De studenten gaan voor.’

‘Goed.’ Hij gaat weer zitten en roert in zijn kopje. ‘Ik heb dit gesprek op een verkeerd moment gepland. Iedereen staat onder hoge druk. Ik stel voor dat we dit na de examenperiode oppakken.’

‘Hoe vreselijk is het nieuws is dat je me te melden hebt?’ Ik heb nood aan zekerheid.

Hij staat op en begeleidt me naar de deur. ‘Je hoeft je geen zorgen te maken.’ Zijn handdruk is krachtig en droog. ‘We praten later. Hou je goed.’

4.

Ik gooi mijn boekentas in de autokoffer. De zon smelt het koetswerk.

Mijn schoenen en kousen moeten uit. Nooit eerder heb ik blootsvoets autogereden en ik betwijfel of dit lukt. Borsthaar of niet, mijn hemd gaat open. Airco vinden we overdreven. Voor die twee warme dagen per jaar. Nu mis ik de investering.

Ik vrees dat het half uur huiswaarts onvoldoende is om tot rust te komen.

‘We zitten tegen onze grenzen aan. Ook al lijkt dit anders. Continu sneuvelen wereldrecords. Omdat de omstandigheden steeds veranderen. Die wijzigen sneller dan de atleten zelf.’

Deze zinnen zijn te vinden op pagina 52 van mijn syllabus. Ik heb ze zo’n acht jaar geleden geschreven. Toen vond ik het een verbijsterende gedachte. Vandaag krijgt ze een andere betekenis. Hoewel de studenten wisselende vragen krijgen, vinden ze het allemaal nodig om die zinnen te citeren. ‘We zitten tegen onze grenzen aan.’

Ik rijd de straat uit. Mijn lichaam neemt het over. Het draait aan het stuur en drukt op de pedalen. Op de parking van het stadsrandbos komt het tot stilstand. De klok wijst 17u13. Op dit uur ben ik de enige bezoeker.

In de bomen ruik ik de zomer. Ik trek mijn kousen aan en bel Lotte. Eindeloos gaat haar mobiel over. Tenslotte staat haar voicemail me te woord. ‘Lotte, ik ben het. Ik zal wat later thuis zijn. Heb zin om even in het stadsrandbos te zijn.’ Dat ik halverwege de examenperiode een wandeling maak, zal ze niet begrijpen. Zelfs tijdens een gewone schoolweek doe ik dat nooit.

Ik sluit de wagen af en bestudeer het pad dat het Bosbeheer heeft uitgestippeld. Het zigzagt over de achtenveertig hectares. Ik geloof niet dat ik negen kilometer nodig heb om over mijn grenzen na te denken.

‘We veronachtzamen de signalen die ons lichaam uitzendt.’

Dieren beschikken over longen of kieuwen. Bomen zijn levende wezens. Waarom zien we ze niet ademen? Ik weet hoe het mechanisme bij de planten werkt, maar als ik daaraan denk, kom ik in ademnood. ‘Bomen kennen de wereld niet.’ Ik zou gek worden wanneer ik een leven lang op dezelfde plek stond. Hebben ze geen behoefte eens iets anders te zien? Misschien kan ik deze gedachte in mijn cursus opnemen.

Het pad slingert als op de plattegrond. Aan de bosrand zijn jonge bomen aangeplant. Enthousiastelingen zijn daadwerkelijk hun droom aan het realiseren. Ook al zijn het lapjes waar je in twee minuten door bent.

Wat is mijn bijdrage? Ik ben een schakel in de opleiding van de studenten. Geef ik iets aan de mensheid terug? Wanneer mijn opdracht wegviel, zou het leven van de studenten er niet door veranderen. Wezenlijk draag ik niets bij. Er moet een reden zijn waarom het departementshoofd mij zo dringend ontbood.

Mijn schoenen zijn ongeschikt voor de modder. De paden zijn omgeploegd door de zware rupsbanden van houthakkersmachines en verplichten me door de varens te ploeteren.

Het bewegen lucht op. Mijn spieren grijpen de actie aan. Had ik maar mijn loopspullen bij me, dan liep ik de negen kilometer. Ik snak ernaar adem te halen en de adrenaline in mijn cellen te voelen. Lopen ontspant en ik voel me er gelukkig bij.

Een blauwe pijl stuurt me de rechterkant op. Ik negeer hem. Aan de overkant wijst een pijl in de richting van de uitgang. Had ik een machete, dan hakte ik me als Stanley een weg door de doornige begroeiing. Ik rol mijn broekspijpen op en hef mijn benen. Terug naar de auto, Lotte niet ongerust maken.

Mijn besmeurde mocassins gooi ik aan de voeten van de passagierszetel. Op kousenvoeten rijd ik naar huis.

5.

Lottes auto ontbreekt op de oprit. Ze zou er nochtans al moeten zijn.

‘At home!’ Elk gezin heeft eigen standaardzinnetjes. De hal weerkaatst mijn bewegingen. Het ophangen van mijn jas. Het wegstoppen van mijn portefeuille en de autosleutels. Het lezen van het kattenbelletje dat op de antieke kist naast de livingdeur kleeft.

‘Zijn naar Laura. Een half uur ontspanning. Z. en C.’

Tijdens de examens is een half uur ontspanning toegestaan. Gelukkig behalen mijn dochters op eigen kracht behoorlijke resultaten. Ouders van wie de kinderen studieproblemen hebben, krijgen het zwaar te verduren. Hoeveel energie kost het om hen hun zelfvertrouwen te laten behouden? Ons toponderwijs is ontspoord. Het haalt jongeren onderuit.

Ik leg mijn handen op de kist. Het verweerde hout verwarmt me. Ooit trotseerde het wekenlang de oceaan. Jammer dat de koffer na tachtig jaar zijn geur heeft verloren. Hoe rook de Red Star Line? Welke geuren lieten Lottes grootouders in Antwerpen achter? Welke odeur waaide vanuit het Canadese vasteland naar zee toen ze aan de reling met hun neus in de lucht snuffelden? Of vertroebelde de stoom uit de scheepsschoorsteen hun verwachtingen? Een ondernemende jongeman met een strooien hoed en een springerig ding met haar arm door de zijne gehaakt. Zij lacht en snatert zoals ze de rest van haar leven zal doen. Hij weet nog niet dat hij ooit zal dementeren en zal verdrinken in het sop van zijn lekkende longen. Ze hebben geen flauw benul dat hun avontuur van beperkte duur zal zijn.

De rondslingerende spullen bewijzen dat het huis meestal vol leven is. Dat er gegeten, gelezen en tv wordt gekeken. De schoenen, sjaaltjes en tijdschriften kennen geen emoties. Hooguit getuigen ze van de keuzes die we maken.

Mijn job laat het toe om vaak alleen thuis te zijn. Ik ben graag alleen thuis. Weinig mannen kennen alle keukenspullen en kunnen die gebruiken. Toen de meisjes klein waren, hebben Lotte en ik de taken verdeeld. Op woensdagnamiddag was ik vrij en volgde zij cursussen. Wanneer ik werkte, was zij thuis. Ik schep graag op dat ik mijn kinderen mee heb opgevoed.

Achter het venster ligt de tuin. Van de meeste planten ken ik de naam. Ik ken hun kleuren. Toch lijkt het of ik een zonnebril op heb. Het gras is schaduw. De hosta’s en de witte hortensia’s zijn schaduw. Net als de kastanjebomen en de beuken.

Was Lotte er dan had alles vanzelf kleur.

Waar is ze?

Hoewel het geen weekend is, trek ik mijn loopspullen aan. Ik zou eerst iets moeten eten.

6.

Ofschoon ik geen natuurtalent ben, heb ik altijd graag gelopen. Ik was eerder een spurter dan een afstandsloper. Nooit won ik wedstrijden. Met de jaren heb ik afgeleerd om tegen de tijd te lopen. Mijn vaste traject beslaat twaalf kilometer. Afhankelijk van de wind en het toeval loop ik daar een uur en tien minuten over. Hardlopers zullen dit een schildpaddengang vinden. Mijn vrienden vinden dit magistraal.

‘Lopen is een beetje reizen,’ las ik ooit. Dat klopt. Terwijl je voeten en longen het ritme aangeven, kun je rondkijken. Wie regelmatig hetzelfde parcours afmaalt, ziet de seizoenen veranderen. De bomen ontbotten. Trekvogels vliegen van noord naar zuid en omgekeerd. De wereld zit vol wisselende kleuren. Ook de waslijnen. In de winter donker. Hoe warmer de seizoenen, hoe meer fluorescerend. Geen enkel ander levend wezen houdt zich met waslijnen bezig. De stukken vertellen alles over hun eigenaars. Hoe feller en doorschijnender, hoe jonger en zelfbewuster de bezitters.

Lopen is langzaam loslaten. Het duurt een kwartier voor mijn hersenen voldoende zuurstof binnenkrijgen om mijn gedachten te zuiveren. Het is een steeds weerkerend patroon waarbij mijn hoofd een zandloper is. Voor mijn brein ontvankelijk wordt, moet eerst al het zand naar beneden. Je moet je bewegingspatroon doorbreken om frisse ideeën te krijgen. Na twaalf kilometer is er altijd iets nieuws. Soms niets meer dan een gevoel van rust, andere keren zie ik mogelijkheden voor mijn lesgeven. Lopen is reizen en produceren.

Ik trek de voordeur achter me dicht en kijk uit naar het moment dat mijn geest zich zal openstellen. Er is weinig wind. Misschien is het zelfs te warm voor zware inspanningen. Mijn voeten wegen zwaar. Ze zullen meer dan een kilometer nodig hebben om hun natuurlijke tempo te vinden. Ik dwing ze. Het zand moet naar beneden.

Ik kan me voor het hoofd slaan dat ik geen briefje op de kist achterliet. Zal Lotte, als ze de auto ziet staan, concluderen dat ik aan het lopen ben? Ze weet dat ik een gewoontedier ben. Voor vaste activiteiten heb ik vaste dagen.

Mijn voeten stuwen de adrenaline naar mijn bloed. Hoe meer stappen ik zet, hoe overzichtelijker alles wordt. Over enkele dagen is de vakantie een feit.

Een tractor keert het gemaaide gras om. Morgen heet het hooi. Het ruikt al naar hooi. Ik passeer een roggeveld. De halmen smeken om te worden aangeraakt.

Bestaat er een loop-gen? Op welk chromosomenpaar bevindt het zich en hoe wordt het overgeërfd?

Niet van moeder op zoon. Noch minder van vader op zoon. Mijn vader was allergisch voor bewegen. Zijn basissnelheid lag lager dan drie kilometer per uur. Nooit heb ik hem zien wandelen. Nooit fietste hij. Nimmer trok hij een baantje in een zwembad. Althans, zolang ik hem kende. Ik kan me niet voorstellen dat hij voor mijn geboorte anders was. Wat hij ook beweerde en hoe trots hij ook zwaaide met de zwart-wit portretten van zijn motorfiets. Een stoere kerel grijnst in de lens. Lange lederen jas, dito broek en helm onder de arm. Later verschijnt een meisje met een sjaal in beeld. Eerst aan de rand, later koket lachend op de blinkende machine.

Het moet al na 19.00u zijn als ik de oprit bereik. Lottes auto staat er nog altijd niet.

Normaal ga ik na mijn stretchschema onder de douche. Niets is verrukkelijker dan het omschakelen van warm naar koud en terug. Niet alleen het bloed dat gelopen heeft, maar mijn hele buitenkant tintelt dan. Het onaangeroerde kattenbelletje op de kist houdt me tegen. Zita en Claudia moesten al terug zijn. Ik roep hun namen. Het huis zwijgt.

Ik graai mijn autosleutels uit het ladekastje. Mijn kletsnatte T-shirt en onderbroek doen niet ter zake. Vanzelf start de auto en rijdt het traject naar Lottes atelier. Dit is niets voor mij. Dit zou ik nooit doen. Ik zou nooit als een roofvogel de straten in de buurt naar haar zwarte karretje afspeuren. Nooit zou ik mijn wielen op het voetpad parkeren, de motor laten draaien en op de glazen deur staan bonzen.

Een heldere lach doet me omdraaien. Vergis ik me of loopt daar die roodharige studente met het bleke gezicht? Moet ik haar volgen? Nee, ook dat zou ik nooit doen. Maar dan vraag ik me af wie ik eigenlijk ben.

2

Misa

In de tuin

18 juni 1560

1.

‘Ezzo!’ 

De kreet van haar moeder wekte Misa. Het meisje probeerde overeind te komen, maar viel terug. Haar zusjes en broertjes op de andere strozakken waren er net zo slecht aan toe.

Op de verste matras schudde haar moeder haar jongste broertje door elkaar. Het hoofd met de donkere krullen hing slap achterover. Haar moeders gekerm schuurde langs Misa’s ingewanden. 

Nanna ontwaakte. ‘Is Ezzo …?’ vroeg ze aan Misa.

Hun moeder beschermde de peuter op haar schoot. Als een in duigen vallende piëta. Onophoudelijk drukte ze kusjes op het vale voorhoofd. 

Nanna’s tranen wekten Demario en Oddo. Alleen Cita sliep door het onheil heen. Ze was pas vijf maanden. 

Ze bevonden zich in de “tijdskamer”. Die naam had hun vader verzonnen voor het houten bouwsel achter in de tuin. De woning stond op een heuvelrug in Grazzanise. Een dunbevolkt gebied op een uur afstand van Ziró. Niemand kon hun hulpkreten horen.

Gedurende de duur van de ‘opdracht’ sloot hun vader de deur en het vensterraam. Externe factoren verstoorden de onderzoeksresultaten. In de verste wand waren twee kijkgaten. Tien dagen lang observeerde hij hen.

Het was vroeg in de ochtend. De hanen zaten op stok.

Wanneer ze in het huis sliepen, deelden de meisjes één groot ledikant. Voor de jongens was er een andere gemeenschappelijke kamer. In het hok stond een lange tafel met aan weerszijden een bank en met aan het hoofd een stoel voor hun moeder. Verder tien emmers voor hun uitwerpselen. Een voor elke onderzoeksdag. Omdat de stank niet te harden was, hadden ze die in een hoek geschoven. Er zwermden groene en zwarte vliegen rond. 

De meisjes hadden naaigerief. De jongens hun ballen en tollen. Ze leefden van brood, kaas en gedroogd vlees. Omdat fruit en groenten te veel vocht bevatten, waren die verboden. Misa stierf van de dorst. Ze smachtte naar druiven en tomaten. In haar dromen klaterden fonteinen bessensap.

Als gewonde soldaten lagen ze neer. Uitgeput en ijlend.

De zon brandde. Genadeloos stoofde ze hen gaar. Aan het plafond kleefde hun uitgeademde lucht. Mama’s stoel hadden ze op de tafel geplaatst. Om beurten kregen ze enkele gecondenseerde druppels. Er was te weinig voor iedereen. Bovendien moesten ze snel zijn. In een oogwenk verdampte alles.

Voor zover hun verzwakte lijf dit toeliet, kropen de kleintjes tegen Misa aan. Hun instinct dwong hen hun mama met rust te laten. Zelf was ze nog maar elf. Toch begreep Misa dat ze haar moeder voorgoed kwijt waren.

Nog zes dagen te gaan. Wanneer hun vader hen niet snel te drinken gaf, overleefde niemand. Deze achttiende juni 1560 bereikte het experiment een kantelpunt. 

De zon klom. Onverbiddelijk steeg de temperatuur in de barak.

De driejarige Oddo was aan het einde van zijn krachten. Het jongetje waggelde futloos naar de tafel en hees zich moeizaam op de stoel. Zijn beentjes waren te kort om het plafond af te likken. Misa haalde hem naar beneden en plaatste hem op haar heup. Haar broertje woog verbazingwekkend weinig. Op deze enkele dagen tijd was het kind ontzettend afgevallen. 

Haar moeder verroerde zich niet meer.

‘Mama?’ deed Misa 

Zonder haar op te merken en woordeloze gebeden prevelend, staarde die naar een onzichtbaar punt. Ze leek uit marmer gehouwen. Alleen haar rechterduim leefde. Daarmee tekende ze kruisjes op het voorhoofd. Oddo knielde naast haar neer en zoog haar tranen op.

‘Wat is er met Ezzo?’ wees hij.

‘Hij slaapt.’ 

‘Het is zo warm en hij is zo koud?’ 

‘Kom, we gaan weer liggen.’

Een fatale vermoeidheid zoog Misa naar beneden. Het deed er niet toe dat haar einde naderde. Ze was bereid los te laten. Ze verlangde naar definitieve verlossing. 

Tegelijkertijd wist ze dat ze haar broers en zussen haar steun nodig hadden. Plichtsbesef won het van wanhoop. Hoezeer ze haar vader die nu door de kijkgaten naar hen loerde ook verafschuwde, de rest van het gezin was haar dierbaar. Zich afduwend tegen de dodelijke bodem waarnaar ze zich had laten afzinken, worstelde ze zich naar de oppervlakte.

Voor de kijkgaten verdwenen de ogen. 

Misa was niet langer een mens. Geen meisje.

In haar binnenste ontwaakte een dier. Een dier kende geen hoop. Alleen instincten. 

Het beest scheurde repen van haar rok. Het greep de stok waarmee de jongens hun hoepel aandreven, bond de stof errond en stak die door een van de kijkgaten.

Uitgeput viel ze op de strozak. 

Hoe diep was zwart? 

Hoe donker het niets? 

Iets bracht haar terug. Een ritselen?

Een verre stem. 

Ze spartelde. 

Een gedempt mannengeluid. 

Het dier dwong. Het strompelde. Viel. Krabbelde overeind. Greep de stok. Duwde uit alle macht.

Een mannenstem brulde. 

Ze wankelde, viel.

Het zwart had geen bodem. 

2.

Ze werd wakker in het huis. In het meisjesledikant. Een briesje gleed langs haar voorhoofd. Haar haren waren nat. Op een batisten hemdje na was ze naakt.

Een hand ondersteunde haar hals. De vingers dwongen. Koud metaal tikte tegen haar lippen. Leven druppelde op haar versteende tong. Haar maag viel aan en spoot met zuur. 

‘Je moet, Misa.’ Ooit had ze die stem gekend. Die geur. ‘Je moet slikken.’

Het koude metaal was er weer. ‘Doe het voor je broertjes en je zusjes. Voor je moeder. Al is het een druppel. Als de eerste binnengaat, volgt de rest vanzelf.’ 

Ze rilde. Nog nooit had ze het zo koud gehad. Haar binnenste schokte en beefde. Het licht kerfde haar gesloten oogleden.

Ze was in haar hoofd.

Haar ingewanden sliepen. Haar maag rustte. Zalige eenvoud. Zalig samenvloeien.

Ze durfde op te klimmen. 

3.

Vanuit haar bed zag ze twee heuveltjes in de tuin. Onder van twijgen gevlochten kruisen lagen Ezzo en Cita. Er vloog een troep mussen op. 

Volgens dottore Schallacci waren Demario en Nana er slecht aan toe. Ze konden geen vocht binnenhouden. Wanneer dit niet veranderde, konden hun organen definitief blokkeren. Als een geduldig oudje boog hij over de kinderen en probeerde hen te laten drinken.

‘Ik ben een eenvoudige dorpschirurgijn met beperkte kennis,’ zei hij. ‘Eigenlijk moeten ze naar Napels. In deze toestand overleven ze de reis niet. Ze zijn te fel verzwakt. Hun lichaam moet weer slikken.’ 

Onafgebroken zat hij naast hun bed.

Misa was door het oog van de naald gekropen, beweerde hij. Haar jonge lichaam was sterk en ze zou er bovenop komen. Hetzelfde verzekerde hij over Oddo. Hij begreep niet hoe een driejarig kind de marteling had overleefd. Misa miste de kracht om hem uit te leggen hoe hun moeders tranen haar broertje hadden gered.

Toen dottore Schallacci zijn bezoek had beëindigd, sprokkelde Misa haar moed bijeen. Ze sloeg haar benen uit het bed en ging op zoek naar haar moeder. Ze deinsde achteruit toen ze de vrouw met de slonzige, ongekamde haren en de dode ogen zag. Haar mama was een gerimpelde duivelin. Doorlopend tekende haar duim kruisjes in de lucht.

De volgende ochtend liet dottore Schallacci zich weer zien.

‘Ik heb slecht nieuws,’ zei hij. 

‘Wie is het?’

Zonder Misa aan te kijken ging de magere oude man op de bedrand zitten. ‘Hoe voel jij je?’ vroeg hij. 

‘De nachtmerries maken me bang. Ik durf niet meer te slapen.’ 

Hij knikte begripvol.

‘Wie is het?’ herhaalde ze. 

‘Ik heb mijn best gedaan.’ 

‘Wie?’

‘Demario.’ 

‘Hij is negen jaar. Ik dacht dat de jongsten het meeste gevaar liepen.’ 

Vertwijfeld schudde dottore Schallacci het hoofd. ‘Leeftijd heeft hier niets mee te maken. Zijn hart hield op met kloppen.’

‘Heeft hij geleden?’

‘Alles wijst op het tegendeel.’ 

‘Wat bedoel je?’ 

Dottore Schallacci ondersteunde haar naar de jongenskamer. Op het dode gezicht van haar broertje rustte gelukzaligheid. Had Demario een licht gezien waar hij naartoe was gesneld? Was hij bij Ezzito en Cita? Bedroefd drukte ze een kus op het voorhoofd en tekende een afscheidskruisje. 

‘Weet mama het?’ vroeg ze. 

‘Ik heb haar op de hoogte gebracht. Mijn woorden dringen niet tot haar door.’ 

‘En nu?’ 

‘Jouw broertje moet worden begraven.’ 

‘Wie deed dit bij Ezzo en Cita?’ 

‘De pastoor van Grazzanise. Toen was de situatie anders.’ 

‘Wat bedoel je?’ 

‘Wanneer de familie onmachtig is, mag een dokter tot de teraardebestelling besluiten. De pastoor en de baljuw verwittigen. Maar nu ben jij …’ 

‘Ik? Mijn moeder, bedoel je.’ 

‘De wet bepaalt dat men “gezond van zinnen” moet zijn.’

Het klonk alsof haar mama voorgoed tot dolen was veroordeeld.

Woedend riep ze: ‘Mijn vader. Alles is zijn fout. Het is zijn plicht om zijn kinderen te begraven.’ 

‘Hij is onvindbaar.’ 

4.

In de ontvangstkamer brak een diffuus licht door het duister. De gesloten luiken hielden de ochtend buiten. Op de tast vond Misa een stoel. Aan de overzijde van de tafel zat een trio. Veel kon ze van hun gezichten niet aflezen. Ze vroeg zich af wie de mannen had binnengelaten. Dit was haar vaders privékamer. Alleen hij nodigde hier gasten uit. In het midden voerde de baljuw het woord. Links werd hij geflankeerd door de piepjonge pastore La Catena. Aan zijn andere zijde zat dottore Schallacci. Hij was de enige die haar wat warmte toelachte. 

‘Misa Giglio, waar is je vader?’ vroeg de baljuw.

‘Ik weet het niet.’ 

Sinds ze Demario naar zijn laatste rustplaats had vergezeld, weigerde ze het woord ‘vader’ nog langer uit te spreken. In de tuin getuigden de drie grafheuvels van het gezinsdrama in de barak. 

‘Overal hebben we hem gezocht. Tot in Carfizzi en La Cappella. Waar houdt hij zich schuil?’ 

‘Als ik het wist, zou ik het u zeker vertellen.’ 

Als bij een wonder had Gaetano Flaharty, de scharenslijper die zijn halfjaarlijkse ronde hield, hen vijf dagen voordien ontdekt. Toen niemand de voordeur opende, was hij op goed geluk de tuin in gelopen. De lijkenlucht uit de schuur had hem gealarmeerd. Zonder zijn nieuwsgierigheid waren de gevolgen nog rampzaliger geweest. 

Misa’s huid kon geen aanraking verdragen. Voor dit verhoor had ze haar beste jurk aangetrokken. De stof schaafde haar droge vel. Elke beweging brandde. Ze verlangde naar haar kamer om hem weer uit te trekken. 

‘Waarom werden jullie opgesloten?’ Het medeleven van de pastoor was gespeeld. 

Ook tijdens de begrafenis vond ze zijn nederige houding vals. In zijn strenge priestergewaad leek hij eerder een inquisitierechter dan een gewone dorpsherder. Hier in het diepe Zuiden waren gelukkig nog geen dergelijke rechtbanken geïnstalleerd. Wel deden de geruchten over hun nietsontziende wreedheid de ronde. Misa had de gesprekken tussen de volwassenen hierover gehoord.

‘Wel?’

Dottore Schallacci knikte bemoedigend. Voor haar ogen zag ze het beeld van haar moeder met het dode kind op de schoot. Bestond er één reden om haar vader te beschermen? 

‘Wij ondergingen zijn jongste experiment.’ 

‘Wat bedoel je met “experiment”? vroeg de baljuw. 

‘We moesten allerlei dingen doen. Daar maakte hij aantekeningen en beschrijvingen van.’ 

‘Welke dingen?’ 

‘Hij verbood ons iets. Een andere keer moesten we juist iets doen.’ 

De inquisiteur stak zijn scherpe kin vooruit. ‘Duidelijkheid, alstublieft.’ 

‘Er waren proeven gedurende welke we niet mochten praten of ons niet mochten wassen.’ 

‘Hoelang?’ 

‘Tien dagen.’ 

‘Waarom tien dagen?’ 

‘Dat heeft hij nooit verteld.’ 

‘Eigenaardig.’ 

‘Wie zijn ‘we’?’

‘Mijn moeder. Mijn broertjes en zusjes.’ 

‘Hoeveel periodes van tien dagen waren dat dan?’ 

‘Een aantal.’ 

‘Tweemaal? Vijfmaal? Tienmaal?’ 

‘Eerder vijfmaal.’ 

‘Niet praten. Niet wassen. Wat nog?’ 

‘Geen haren kammen. Alleen melk drinken. Niet zitten.’ 

‘Niet zitten?’ 

‘Zoals ik het zeg. We mochten niet zitten.’ 

‘Gedurende tien dagen?’ 

De vragen vielen stil. De drie mannen stopten de koppen bij elkaar en fezelden.

‘Daar maakte hij observaties van?’ vroeg de baljuw. 

‘Dat klopt.’ 

‘Heb je die observaties gezien?’ 

‘Ik ben maar een dochter.’ 

‘Heeft hij je moeder verteld wat hij precies onderzocht?’ 

‘Dat weet ik niet. Dit moet je haar vragen.’ 

‘Onmogelijk,’ kwam dottore Schallacci tussenbeide. ‘Ze is uiterst verward.’ 

De baljuw leunde achterover. In het duister rustten zijn valse wolvenogen op haar gezicht. ‘Dit keer mochten jullie niet drinken?’ 

Ze knikte. 

‘Indien hij wist dat jullie toestand kritiek was, waarom greep hij niet in?’ 

Ze had het gevoel terug te zijn in de barak. Ze hoorde haar vaders piepende adem. De ogen voor de kijkgaten trokken zich terug.

‘Wel?’ 

‘Misschien was hij ziek?’ Ze loog niet om hem uit de handen van het gerecht te houden. Dit was een leugen om bestwil. Ze moest aan de overlevenden denken. Voor het trotseren van de justitie misten ze allemaal de kracht.

‘Ik denk dat dit meisje iets verbergt,’ zei de pastoor. 

Ze hoorde woorden als onvrijwillig doden, moord, toeval en rood haar. Alleen heksen hadden rode haren. Geschrokken betastte ze haar hoofd. De haren van haar moeder en van haarzelf kregen een andere betekenis. Opeens veerde de baljuw recht. Zijn zware laarzen krasten op het geboende parket. Pastore La Catena en dottore Schallacci snelden achter hem aan de ontvangstkamer uit.

De voordeur klapte dicht.

Ze dacht aan de drie kruisjes in de tuin. Ooit was haar vader de onoverwinnelijke held waarnaar ze opkeek. Haar aanbidding was omgeslagen in haat. Als iemand wraak zou nemen op hem, was zij het, Misa.

5.

Tot voor kort had ze geen bedenkingen gemaakt bij haar vaders experimenten. Hij was een befaamd wetenschapper. Ze was het gewoon om gedurende tien dagen een opdracht uit te voeren. Sommige waren zelfs onvergetelijk leuk. Zoals die keer toen ze tien dagen zoveel zoetigheid mocht eten als ze maar kon. Gebakjes. Taarten. Honingkoeken. Gekonfijt fruit.

‘Waar bleef je zo lang?’ Bang keek Nanna haar aan toen ze de meisjeskamer binnenkwam. Sinds haar zusje weer dronk, was haar toestand er pijlsnel op vooruitgegaan en mocht ze weer naar haar eigen bed. Ook haar hoge stem was teruggekeerd. 

‘Iets bespreken met dottore Schallacci.’ Meer uitleg zou Nanna onnodig de stuipen op het lijf jagen. ‘Heb je dorst?’ 

Het kind schudde haar hoofd. Drinken stond nog gelijk aan martelen. 

‘Ik denk dat je beter wat slaapt.’ Misa trok haar jurk over haar hoofd en krabde aan haar korsten. 

‘Heb jij ook jeuk?’ 

‘Dat komt door de uitdroging.’ 

‘Misa?’ 

‘Ja.’ 

‘Komt alles goed?’ 

Misa knikte en kuste Nanna’s voorhoofd.

‘Je bent lief en mooi,’ zei Nanna terwijl ze zich omdraaide. Drie tellen later hoorde Misa een diepe ademhaling. 

Mooi? Ze was een spichtig, vormeloos ding. Haar tanden stonden niet keurig in het gelid. Haar neus mocht er zijn en ze was trots op haar knikkerogen. Voor de rest haatte ze haar oren, haar giraffennek, haar knieën en haar sproetenvel. En vanaf nu ook haar rode haren.

Vertederend keek ze naar de slapende Nana. Ze mocht er niet aan denken dat haar zusje ook in de tuin was geëindigd. Ze betwijfelde of ze in staat was om de moederrol voor haar op te nemen. Alleen al hun gebroken mama zou al haar energie opeisen.

‘Ik ben zelf nog maar een meisje,’ dacht ze.

3

Mauro

Verkiezingsdag

1.

Zodra ik ons straatje binnenrijd, vergruist de steen in mijn lijf. Onder de bomen blinkt Lottes auto.

Zita overvalt me in de gang. ‘Waar kom jij vandaan?’ Ze staart naar mijn bezwete shirt en de vuile schoenen in mijn hand.

Ik brom iets en loop de trap op. Voor ik de badkamerdeur achter me dichttrek, luister ik naar de geluiden uit de keuken. Lotte kookt.

Eerst moet het water warm. Daarna koud. In mijn hoofd zingt Julie London haar versie van “Cry me a river”. Flarden tekst spoelen mijn kwaadheid met het douchewater weg. “I cried a river over you”. Onder de douchekop heb je zangers en zwijgers. Afhankelijk van de stemming behoor ik tot beide categorieën. Heet water gebruik ik om mijn hoofd vrij te maken, mijn hersenen te reinigen. Vaak leidt het schoonboenen tot onverwachte ideeën.

Omdat de lucht in onze atmosfeer kouder wordt naarmate je hoger komt, zijn de wolken aan de onderkant plat. Er is een punt waar het zo koud is, dat de lucht geen water meer kan bevatten. Op dit punt zit de onderkant van de wolk.

Koud water prikkelt mijn stembanden. Het opent poorten naar melodietjes. Jazzy standaards of Franse chansonregeltjes. Ik snap dat mijn dochters zich schamen en dat ze verdwijnen zodra de douchedeur dichtslaat.

Ik schakel over op de hete straal. De warmte dringt door mijn huid. De shampoo vloeit in vlokken. Ze gorgelen in het afvoerputje en verdwijnen voorgoed. Het is jammer dat ik ze nooit meer terugzie. Al het water belandt uiteindelijk in de oceanen. Als de zeeën vol shampoo zitten, waarom schuimen ze dan niet?

Ik neem een handdoek en hoor een vogel voor het raam. Het gekwetter lijkt mijn gedachten te ordenen.

In de keuken hakt Lotte peterselie. Ik duw mijn neus in haar hals en voel het elastiek onder haar zomerjurk.

‘Waar was je?’ Speels duwt ze me van haar af.

‘Gaan lopen.’

‘Met de auto?’

In de badkamer heb ik het antwoord voorbereid. ‘Ik wou eens een ander traject proberen.’

‘Ik snap niet dat je kan rondkijken terwijl je loopt,’ glimlacht ze. Ze drukt een zoen op mijn neus.

‘Jouw auto was ook weg?’ Ik probeer neutraal te klinken.

‘Ik ben Zita en Claudia gaan ophalen.’ Ze draait zich om en hakt verder. ‘Ik moest daar natuurlijk iets blijven drinken.’

Het gehakt is tot balletjes gerold. Ze drijven in een rode saus. Ik proef ongewone kruiden.

‘Libanees,’ glundert Lotte. ‘Veel Za’atar, sumac en een snuifje kardemom.’

‘Toe maar.’

‘Ik heb het recept uit een kookboek gehaald.’

We hebben de tafel in de schaduw van de terrasparasol geschoven.

‘… wiskunde,’ antwoordt Zita op Lottes vraag. ‘Nog de helft.’

Het is examenperiode. Morgen heb ik een rustigere dag. Alleen de laatstejaars Reclame moeten passeren. Hun cursus is dun. Veel te dun. Elk jaar wordt het lastiger om een variatie aan vragen te vinden.

‘Thomas heeft getelefoneerd.’ Lotte geeft de tabouleh door. Ze heeft er wortelen, courgettes en snippers paprika door gemengd.

‘Wat wou hij?’

‘Is er iets gebeurd deze ochtend?’

‘Zei hij dat?’

‘Hij vroeg hoe het met je ging. Dat jullie een afspraak hadden en dat je onwel werd.’ Bezorgd kijkt ze me aan. Haar medeleven doet me goed.

‘Het ging onmiddellijk over. Het is druk. Stress.’

‘Moet je naar de dokter?’

Ik lach het voorval weg.

‘Zeker, Mauro? Ik wil niet dat je iets overkomt.’

De ogen die me aankijken, de glimlachende mond, deze vrouw wil ik nooit meer kwijt. Is het waar dat mannen mild en sentimenteel worden wanneer ze op leeftijd komen? Ik ben trots op mijn twee dochters. Uit het niets besef ik ten volle dat ze het product zijn van onze beide lichamen.

Ik nip van mijn glas om mijn emotie te verbergen.

Vogels stoeien in de haag. Hoe doen ze dat toch? In die hitte zo actief blijven?

‘Morgen spring ik bij de dokter binnen,’ zeg ik.

Lotte glimlacht gerustgesteld.

2.

De beat dreunt uit de luidsprekers. De opeengepakte lijven zweten. De armen in de lucht. Aan alle zijden drukken ze me plat. Alsof ik geen lichaam heb. Een ziel zonder omhulsel. Aan de overkant van de fabriekshal zie ik Lottes paardenstaartje. Het wipt ontspannen.

Het strand is verlaten. De kleedhokjes herinneren aan de zomergasten. Aan de vliegers, de ijsjes en de meisjes in strakke bikini’s. De grijze zee rolt levenloos aan land. Ik loop met mijn neus op het zand gericht. Gejaagd op zoek naar iets. De meeuwen en de granieten lucht weigeren een handje toe te steken.

‘Het is geen voorwerp dat je zoekt.’

Het is zeven minuten over drie. Ons slaapkamervenster staat op een kier en voert zuurstof aan. Auto’s razen over de gewestwegen.

Ik bevoel mijn oordoppen. Ze zitten op hun plaats. Ik snap niet dat Lotte zonder kan. ‘Gewoon naast het lawaai luisteren,’ zegt ze. ‘Als kind hield ik van de regen op het dak. Verre wagens klinken net zo.’

Hier in Buvingen zou het gedruis tussen de fruitgaarden en op de weg naar Sint-Truiden ons bespaard moeten blijven. Ooit wordt de wereld stiller. Als eenmaal alle motoren elektrisch zijn. Toch ben ik niet wakker geschrokken van het lawaai. Het was een droom waarin iemand me zei dat ik geen voorwerp zoek.

Meestal verlies ik de droombeelden zodra ik mijn ogen open. Zelden bevind ik me in enge kelders. Zeer uitzonderlijk word ik achternagezeten door psychopaten.

Een jaar geleden vloog ik bijna elke nacht. Ik hoefde maar driemaal met de armen te pompen en ik hing tussen de wolken. Van bovenaf zag de wereld er mooier uit. Ik was jaloers op de duiven en de zwaluwen. Ongestoord proefden zij van de slingerende rivieren, de wouden en de velden die als patchwork aan elkaar waren genaaid. Zij hadden de wind in hun veren en de kriebelingen in hun buik.

‘Tijdens de nacht onthouden we onze dromen alleen als we langer dan een minuut wakker zijn. ‘s Ochtend werkt er een sterker mechanisme. Het onderbewustzijn wordt dan in een fractie van een seconde onderdrukt. Daarom herinneren we ons niets van onze allerlaatste droom.’ Dit is wat ik ooit leerde over het raadsel hoe het komt dat we ons sommige dromen herinneren en andere niet. Klopt deze theorie? Het zou betekenen dat ik ‘s nachts weinig wakker lig. Het kan.

Door te bewegen verdrijf ik het nutteloze piekeren. Op mijn tenen sluip ik de kamer uit. Onnodig want Lotte slaapt door alles heen. In de badkamer ga ik plassen en slurp ik van de kraan. Het is geen voorwerp dat ik zoek. Maar wat dan wel? Tienmaal loop ik van de deur naar het dakvenster en terug. Langzaam herwint mijn hart zijn ritme. We hechten te veel betekenis aan dromen.

Ik kan weer slapen.

3.

Ondanks het examineren draag ik een los hemd en een gewassen jeans. Over mijn espadrilles heb ik getwijfeld. Lotte vond die niet kunnen. Ik gooi mijn jekker over mijn schouder en voel de aandrang om te fluiten.

Op straat is het drukker dan normaal. Fietsen en brommers scheren voorbij alsof we ons in hartje Beijing bevinden. Blijkbaar hebben de meeste studenten op deze vrijdag een examen. Het verbaast me hoe deftig ze gekleed gaan. Alsof een zonderlinge zedigheid over de campus is neergestreken. De meisjes kraken in hun netheid en de jongens krabben ongemakkelijk aan hun hemdboord. Zijn ze hiervoor speciaal gaan shoppen met hun moeders?

If you ever plan to motor west. Onderweg gunde ik Nat King Cole het hoogste volume. Hij paste bij de zwoele ochtend en bij de droge grasgeur die door het venster naar binnen woei. Al lopend fluit ik het Route 66-deuntje en niemand neemt er aanstoot aan.

Een blonde studente met goudkleurige benen fietst voorbij. Haar doorzichtige blouse prikkelt. Je zult maar zo’n studente voor je krijgen.

Op het grasplein trilt de lucht. De nervositeit golft als wierook. De studenten gesticuleren breder dan anders. Ze praten luider en spreken in staccatozinnen. Andere sluiten zich af en zitten afgezonderd met hun cursus, als een reddingsboei die ze omklemmen.

Om zestien over acht druk ik op Thomas’ kantoorbel. Het antwoordlichtje blijft gedoofd. Normaal is hij al langer dan een uur aan het werk. Wellicht blijf ik beter in het ongewisse waarom hij mij gisteren ontbood. Mijn goede stemming wil ik nog wat rekken.

In de studio trekt het fruitsap mijn aandacht. Uit het diepvriesvak van de koelkast haal ik een ijsblokje en laat het in mijn glas tinkelen. Hard bijt het in de oranje vloeistof. Ondertussen versjouwen elders mannen ijzeren balken of vechten ze tegen het verzengende geweld van hoogovens. Vrouwen vertillen kankerpatiënten of ze reinigen een kantoorgebouw. De lijst met jobs die ik nooit zou willen doen, is oneindig.

‘Goedemorgen, Mauro.’

Het hoofd van het secretariaat trippelt de studio binnen, neemt een kopje en schenkt het vol. Dat ze aan het einde van haar loopbaan is, is nergens aan te merken. Hardnekkig volgt ze de modetrends en maquilleert zich tot in de puntjes. Er circuleren roddels dat ze een facelift heeft ondergaan. In elk geval is ze een zonnige dame met een innemende glimlach.

‘Goedemorgen, Liesbeth. Ik kom van bij het departementshoofd. Hij is er niet,’ zeg ik. Onder elkaar gebruiken we Thomas’ officiële titel.

‘Hij is de hele dag naar Brussel.’

‘Is hij vanavond te bereiken?’

Ze schudt haar kapsel. ‘Een vergadering over de vernieuwingen die er in het hoger onderwijs aankomen. Een marathondag. Je wacht het best tot na het weekend.’ Koket strijkt ze een loszittend haartje achter haar oor. Ik voel haar ogen langs mijn open hemdskraag glijden. ‘Nog een leuke dag.’

Heupwiegend gaat ze er vandoor. Tien jaar geleden zou ik rijpere vrouwen nooit aantrekkelijk hebben gevonden.

‘Het onderbewustzijn wijst de weg. Wanneer we de deur openlaten, komt alles vanzelf. Zoeken is de deur sluiten. We moeten niet zoeken, slechts vinden. De beste ideeën komen vanzelf. Wanneer we niet gericht zijn op ons onderwerp. Als we fietsen of wandelen, bijvoorbeeld. Sommigen krijgen de beste ideeën op het toilet of onder de douche.’

Tegenover mij zit een jongeman met een bos krullen en een prettig vuur in de blik. Je voelt zo dat hij geknipt is voor reclamewerk.

‘Geloof je wat je zegt?’ Ik weet niet waar deze vraag ineens vandaan komt. Het is tegen mijn gewoonte om tijdens de ondervraging naar persoonlijke ervaringen te peilen.

‘Uw stelling klopt,’ zegt hij overtuigd.

‘Heb je haar dan al uitgeprobeerd?’

‘Tijdens mijn stage moesten we brainstormen. Een nieuw product lanceren. Een bestaand product herlanceren. Ik ben slecht in vergaderen. Gedwongen samen zoeken met mensen die je nauwelijks kent, ligt me niet.’ Hij aarzelt en overwint dan zijn schroom. ‘Om het stagebureau te bereiken, moest ik de metro nemen. Met mijn muziek in mijn oren rende ik op de trappen en bekeek de reizigers die in- en uitstapten. Geen seconde dacht ik aan de producten. Een idee kwam uit het niets aanwaaien. Zonder dat ik ernaar op zoek was. Een veel beter idee dan ik tijdens zo’n brainstormsessie ooit krijg. ‘

‘Je gelooft in de werking van het onderbewustzijn?’

‘Geen kwestie van geloven. Het werkt. Ik heb het gevoeld.’

‘Dat doet me plezier. Dus nu ga je bewust met je onderbewustzijn om?’

‘Dat probeer ik. Bij nieuwe opdrachten dwing ik mezelf niet geforceerd naar antwoorden te zoeken. Ze komen vanzelf.’

‘Een gevoel van vrijheid?’

Op zijn gezicht breekt een lach door. ‘Inzichten krijgen is fantastisch. ‘

Het gesprek is afgelopen. Zijn jeugdige enthousiasme steekt.

Hoe vaak zondig ik zelf tegen de principes die ik verkondig? Ik moet niet zoeken naar de oorzaak van het draven in mijn bloed of de betekenis van mijn droom. Hoe meer ik erover nadenk, hoe minder ik te weten kom. Gisteren kreeg ik een eerste aanzet onder de douche. Ik moet erop vertrouwen dat de volledige oplossing zich spontaan aanbiedt.

Een roodharige studente neemt voor me plaats. Van bij haar eerste binnenschrijden in de collegezaal bij aanvang van het academiejaar noemde ik haar in gedachten Sibylle. Met de doorschijnende huid van een twaalfde-eeuwse jonkvrouw is ze een opvallende verschijning. Haar broze figuur verpulvert in jeansbroeken en topjes. Haar witte jurk daarentegen past gegoten. Ze mist een punthoed met voile. Telkens aks ik ‘Sibylle’ zie, schieten woorden als Canterbury of Carcassone door mijn hoofd. In alles is ze het tegendeel van het flashy publiciteitsvolkje. Ik blijf professioneel en kijk voorbij haar oogverblindende schoonheid.

Ze schikt haar antwoordbladeren. Terwijl ze haar ogen opslaat, vraagt ze of ze mag beginnen.

Ik knik.

‘Het onderbewustzijn wijst de weg. Alleen wanneer we de deur openlaten.’

Ik hoor haar etherische stemgeluid en probeer objectief te blijven. Uiteindelijk rondt ze af, knikt, duwt haar stoel achteruit en verlaat het lokaal.

In werkelijkheid heet ze Virginie Debaillie. Bij haar naam schrijf ik 16 op 20. Ze is intelligent en haar argumenten houden steek. Ik draai haar antwoorden op de stapel om en mijn oog valt op het kadertje dat ze heeft getekend. Verbaasd lees ik wat er staat: ‘Wat is er tijdens de drie maanden gebeurd?’

Opeens stokt mijn hart.

‘Een ogenblik,’ zeg ik tegen de volgende studente die plaatsneemt.

De gang is leeg.

Ik neem terug plaats. Terwijl het meisje haar antwoorden afhaspelt, malen de vragen door mijn hoofd. Hoe weet Sibylle over de drie maanden? Bijna niemand weet daarover.

Waarom heeft ze het kadertje getekend? Is dit een waarschuwing?

De boezems en de kamers van mijn hart roffelen. Ik dacht dat ik die periode had verwerkt.

4.

Liesbeth noteert het adres. Achter haar make-up vraagt ze zich zeker af waarom ik moet weten waar die Virginie Debaillie woont. Herinnert ze zich situaties uit het verleden waarbij lectoren na een slippertje de laan werden uitgestuurd?

Ik hoef me niet te verantwoorden.

Half drie. Het examineren is vroeger afgelopen dan gepland. Het grasveld lijkt een strand. Wanneer ik tussen al die zomerse verleidingen lag, zou ik me geen ogenblik op mijn cursus kunnen concentreren.

Het autostuur brandt. Het raam moet open.

Op de brede Guffenslaan gooi ik munten in de betaalautomaat. Overal slingeren plastic bekers die stinken naar verschaald bier, alsof we in de buurt van het voetbalstadion zijn. Grasbermen scheiden de rijvakken van het fietspad. In het groen gooien eiken hun schaduw over spaarzame gele en witte bloemen. Hoewel het vroeg in de namiddag is, raast het verkeer. Als een oudje steek ik op het zebrapad mijn arm op.

De Toekomststraat grenst aan het stadspark. De huizen kunnen onder het bewind van Leopold II zijn gebouwd. Statisch en hooghartig kijken ze neer op de spelende kinderen en de keuvelende koppels op de banken. Latere decennia hebben respectievelijke stijlelementen toegevoegd: art-nouveau-ornamenten, abstract brandglas en strenge modernistische lijnen. Geen wonder dat Sibylle deze buurt heeft uitgekozen.

Het huis met het nummer zeven staat schuin tegenover de ingang van het Villerspark. Het mist een lik verf en valt daarom uit de toon. Tegen de gevel roesten fietsen. Op het venster van de benedenverdieping kleven posters die oproepen tot een eerlijke verdeling van het wereldkapitaal.

Op geen enkele van de deurbellen staat Sibylles naam. Toch moét dit het juiste pand zijn. Ik druk op een willekeurige knop en een rastaman opent de voordeur. Zijn dreadlocks, die hij met een felgekleurde haarband heeft samengebonden, reiken tot halverwege zijn rug.

‘Excuseer voor het storen. Woont Virginie Debaillie hier?’

Vriendelijk schudt hij het hoofd.

‘Zeker? De campus gaf me dit adres.’

‘Het spijt me, meneer. Hier woont geen Virginie en niemand heeft een vriendin die zo heet.’

‘Misschien heet ze Sibylle?’

Verbaasd kijkt hij me aan. Vermoedt hij dat ik een politie-inspecteur ben? ‘Helaas, ook geen Sibylle.’ Hij wacht of ik verder zal vragen, maar er schiet me niets te binnen. ‘Dan laat ik u,’ zegt hij en duwt voorzichtig de voordeur dicht.

Ik neem mijn mobieltje. Het is nog geen vijf uur, Liesbeth moet er nog zijn.

‘Met Liesbeth Vandorpe, waarmee kan ik u helpen?’

‘Liesbeth, Mauro hier. Blijkbaar klopt het adres niet dat je me gaf.’

‘Hoe was de naam alweer?’

‘Virginie Debaillie.’

‘Een ogenblik.’

Ze legt haar toestel neer en checkt de gegevens op haar computer.

‘Virginie Debaillie. Toekomststraat 7.’

‘Ze woont niet op dit adres.’

‘Onmogelijk.’

‘Staat er een telefoonnummer bij haar naam?’

‘Nee, niets. Enkel dit adres.’

‘Shit!’

‘Nog iets, Mauro?’ Ik hoor de dubbelzinnige spot.

‘Nee bedankt. Je hebt me bijzonder goed geholpen.’

5.

‘Ik heb een vraagje!’ Zita roept vanachter haar bureau en Lotte reageert.

Onze zon wordt geen zwart gat. Daarvoor is ze te klein. Ze zal het licht niet opzuigen.

Ik blader door het artikel over het levenseinde van ons zonnestelsel. Nog drie tot vijf miljard jaar en het is afgelopen. Onze generatie hoeft zich geen zorgen te maken.

Het is geen vraagje, het is een vraag. Terwijl ik bij de trap sta, botsen de stemmen tegen de gangmuren.

De wind dolt met de wolken. Ze hebben alle grijstinten. Ook blauw. Zonder dat dit de twee boven inspireert, trek ik mijn wandelschoenen aan.

De zee is zout omdat de regen en de rivieren de mineralen uit de gesteenten aan land wegspoelen. Het rubber van mijn zolen laat een aardezigzag op het tapijt los. Ik schuif hem onder de zetel. Hoe kan het dat kinderen druk worden als ze moe zijn? Dit antwoord mag het tijdschrift me nog geven. Het gaat om een symptoom van slaapontzegging. Het kinderlichaam produceert hormonen die kortstondig energie geven. Bij volwassenen gebeurt hetzelfde.

Op de voordeurmat aarzel ik. Mijn kortstondige energie ebt weg. Ik wil niet terug naar de zetel. Ik wil nu de zomer in.

Helpt rammelen met de sleutels?

Lotte sleur je niet naar buiten. Ook al zit ik achter het stuur en draai ik de contactsleutel om. Haar kind gaat voor. Vertrekken is iets rekbaars.

De wolken jagen. Kunnen beslissingen door meer dan één persoon worden genomen wanneer hun snelheid verschilt? Ik moet die vraag onthouden voor het examen van volgend jaar.

Mijn voeten dralen op de pedalen. Waarom ben ik zo’n schaap?

Lotte moet nu meekomen.

Ze moet het beeld van Viriginie Debaillie verdrijven. Het middeleeuwse fantoom dat een boodschap achterliet en daarna van de aardbodem verdween. Tijdens het wandelen zal het malen vanzelf stilvallen. Waarom woont ze niet waar ze moet wonen? Waarom heeft ze zelfs geen mobiel telefoonnummer?

Lotte rukt aan het autoportier.

‘Aan het dromen?’ Lachend stapt ze in.

‘Ik vroeg me af waar we naartoe kunnen rijden.’

‘Dat zal wel …’ Ze heeft haar lippen gestift en drukt die vluchtig op mijn mond.

Ik hou van haar trekkerslook. Haar wandelschoenen waar haar gebronsde benen uitsteken. Haar stoere hemd en haar kokette regenjas.

‘Zin in bomen?’

‘Altijd.’ Met haar wijsvinger gaat ze over mijn wang en via mijn schouder naar beneden. Dan stopt ze die als een diva tussen haar getuite lippen.

Tussen mijn benen komt iets tot leven en dat merkt ze op.

‘Dat is al beter, jongeman,’ knipoogt ze. ‘Weg met die spanning in dat kopje.’

Ons huis staat op het platteland. Net buiten Buvingen. Tussen de Haspengouwse appelen- en perenglooiingen. We leven mee met de gewassen en de koeien. Over de zon, de regen en de wind weten we alles. Vanaf begin februari staan onze borders in bloei. We hebben een moestuin waarin Lotte prei, sla, tomaten, erwten en bonen teelt. In haar serre experimenteert ze met aubergines en paprika’s. Aan de achterdeur hebben we in een houten terras geïnvesteerd. Het is groot en we zitten er vaak. Daarachter ligt een lap gras en daar voorbij zijn er fruitrijen. We kozen het dorp omwille van de eenvoud. Voor het opslaan van onze levensvoorraad rijden we naar Gingelom. In Buvingen is de moderniteit niet gearriveerd.

Een rode wagen blokkeert onze straat.

‘Hannah.’ wijst Lotte. Ze stapt uit de auto en loopt naar de oude Fiat waar we onmogelijk langs kunnen. Ze steekt haar hoofd door het venster en gesticuleert. Haar laatste armbeweging is duidelijk: rechtsomkeer maken.

Lotte neemt weer naast mij plaats. ‘Hannah komt net nu op bezoek.’

‘En de bomen dan?’

‘Die lopen niet weg.’

Over vijf miljard jaar is het afgelopen, wil ik zeggen, maar daarmee bereik ik niets. Hannah en Lotte kennen elkaar al jaren en delen dezelfde kunstpassie. Voor een vriendin wijkt alles. Zeker wanneer die in de stad in een minuscule studio hokt.

‘Kon ze niet vooraf opbellen?’

‘Je weet hoe ze is.’

Hannah David is een warhoofd. Een tettertrien die niet langer dan vijf seconden vooruitdenkt. Een uitheems type met de uitstraling van een kindvrouwtje. Leuk om naar te kijken, maar dat is dan ook alles. Ik verafschuw haar drukke gedoe. Ze slorpt te veel energie op. Daarin is ze het tegenbeeld van Lotte die veel noordelijker en rustgevender is.

‘Hallo, Mauro!’ De bezoekster parkeert halverwege de straat. ‘Stoor ik?’ Ze vleit haar wang tegen de mijne. Haar zonnebril prikt gemeen in mijn huid.

‘Natuurlijk niet,’ zegt Lotte. ‘Kom er in. Koffie?’

‘Altijd.’

‘We hebben geen taart,’ zeg ik.

Lotte maakt me met wenkbrauwbewegingen duidelijk dat daar de grens ligt. Over het feit dat we van plan waren met ons beiden gezellig naar het bos te gaan, zwijg ik. Ook over het feit dat Hannah stoort en dat het vervelend is dat ze onaangekondigd onze straat blokkeert.

‘Liefst geen suiker.’ Haar smalle vingers strelen over haar jurk. ‘Ik moet een beetje op mezelf passen.’

‘Jij?’ doet Lotte. ‘Wat moet ik dan wel niet?’

Terwijl de twee naar binnen gaan, blijf ik buiten dralen. Daar gaat mijn ontspanning. Tenzij ik alleen naar het bos ga. Een man alleen in een bos op zondag is zielig. Hij is zeker gescheiden en het hoederecht over zijn kinderen ontnomen. Of anders woont hij nog bij zijn moeder en is hij vrijgezel. Of erger.

De wolken lossen op. De hemel wordt pijnlijk blauw.

‘Op wie heb jij vanochtend gestemd?’ Hannah legt haar bril op tafel. Haar donkere ogen lachen.

Lotte heeft ergens koekjes vandaan getoverd.

Ik brom iets onverstaanbaars.

‘Dat zal Mauro nooit vertellen,’ zegt ze. ‘Zelfs mij verklapt hij dat niet.’

Beide kijken in mijn richting. Het is idioot om uit te leggen waarom het stemgedrag geheim is.

‘Ik heb deze keer liberaal gestemd,’ zegt Hannah. ‘Dat mag iedereen weten.’

‘Ik dacht dat je links was?’

Ik heb dat nooit gedacht. Ze doet zich alleen progressief voor als een artistiek statement. In werkelijkheid is ze een behoudsgezinde bourgeois.

‘Koffie?’ vraagt Lotte. Er staat een derde kopje voor mij klaar.

‘Vlug dan. Ik laat jullie kletsen.’

‘Echt zo’n dagje voor het platteland,’ zucht Hannah. ‘In mijn flatje is het bakken en braden. Gelukkig zijn jullie thuis.’ Ze stopt een koekje in haar mond. Een spoortje chocolade blijft onder haar onderlip kleven.

‘We moeten straks door de tuin wandelen,’ zegt Lotte.

‘Oh zalig. Ik wil al jouw planten zien. Hoe doe je dat toch? Werken, kinderen, een tuin en een man?’ Speels knipoogt ze.

‘Dat gaat vanzelf. Trouwens, de kinderen zijn al groot en zindelijk. En Mauro ook.’

Beiden schieten in de lach. Een samenzweerderig vrouwengegiechel dat me buitensluit.

‘Ik ga lopen,’ zeg ik.

‘Op zondag?’

‘Ik heb zin om te bewegen. Een uurtje maar. Ondertussen kunnen jullie bijpraten.’

‘Ik vind het tof dat je sport,’ zegt Hannah. Net te lang rusten haar ogen op mijn gezicht. ‘Ik moet daar ook dringend aan beginnen.’

‘Sport is goed voor alles.’ Ik verlaat de tafel en laat dat “alles” in de lucht hangen.

‘Tot straks,’ wuift ze.

6.

Hannah en Lotte liggen in de schaduw van de tulpenboom. Ze hebben hun bikini aangetrokken en laten hun navel ademhalen. Hannah draagt een blauw lapje met witte bollen zoals Franse filmsterren uit de zestiger jaren deden. Haar platte buik is bruin. Op het tafeltje tussen hen in staat een groen drankje met een rietje.

‘Ha, onze sportman.’ Hannahs gelakte nagels weerkaatsen het gefilterde licht. Ze voelt zich volkomen op haar gemak. ‘Lekker gelopen?’

‘Lopen is altijd anders. Maar altijd goed.’

‘Ik zou er zo zin in krijgen.’ Weer suggereren haar woorden een dubbele bodem. Ze heeft het ene amoureuze avontuur na het andere. Voetballers, motorrijders en advocaten. Voor het ogenblik is ze alleen, vermoed ik. Anders kwam ze niet langs. ‘Ik val op de verkeerde types en ben ongedurig. Ik raak uitgekeken op dingen die lang duren,’ is haar standaardverklaring na elke mislukking.

De professional in mij zou haar over haar bindingsangst kunnen vertellen. Hoe die vermoedelijk tijdens haar kleuterjaren ontstond.

‘Lotte heeft beslist. Ze gaat mee.’

‘Mee?’

‘Wanneer jij akkoord bent, natuurlijk.’

‘Waarmee?’

‘Ik heb een huisje gehuurd. In Piteccio. In de buurt van Pistoia. Normaal zou Alexander mee zijn gereisd, maar het gaat bergaf tussen ons.’

‘Heb je zin?’ vraag ik aan Lotte.

‘Veertien dagen Toscane? Natuurlijk,’ antwoordt ze. ‘Firenze. Lucca. Pisa. Sienna. IJsjes. Cipressen. Olijfbomen. De zon.’

‘Knappe Italianen.’ Hannah tikt ondeugend op haar arm.

Een moderne echtgenoot laat zijn vrouw gaan.

‘Je vindt het toch goed?’ Achter haar diepblauwe zonnebril nemen Lottes ogen me op.

‘Zita en Claudia?’

‘Die zorgen voor hun vader,’ schatert Hannah.

‘We gingen toch zelf op reis?’

‘Dat kan nog. We vertrekken pas op 1 augustus.’

‘Wanneer willen jullie weg?’

‘Ik heb gehuurd van 1 tot 14 juli.’

‘Dat is al snel.’

‘Spannend, hé?’

‘Wat denk je, Mauro?’ Lotte plant haar bril op haar haren.

‘Misschien wil je met ons mee? Er is genoeg plaats voor drie personen. Er is een zwembad,’ zegt Hannah. Ze bedoelt het niet echt als uitnodiging.

Natuurlijk lonkt het land van mijn voorouders. Maar veertien dagen met de gebronsde leuterkous doorbrengen, klinkt als het ratelen van marteltuigen.

‘Gaan jullie maar samen.’

‘Zie je wel, Lotte? Het is een schat.’ Hannah wipt uit haar zetel en drukt een zoen op mijn wang. ‘Je bent een toffe vent, Mauro. Maar dat wisten we.’ Opnieuw dat overbodige knipoogje.

Lottes glimlach maakt me blij. ‘Zin in een drankje?’ vraagt ze.

‘Liever niet. Wanneer ik gelopen heb, stijgt de alcohol naar mijn evenwichtsorganen.’

Hannah giechelt om mijn dikdoenerij.

‘Ik laat jullie verder plannen smeden.’

De vlinders en de hommels dartelen in de hitte. Ik schenk mezelf een ijsthee in. Op het terras open ik de parasol en plooi de zachte tuinstoel open. Dat ding voor incontinente bejaarden waar ik aanvankelijk een hekel aan had. De stof kriebelt mijn tenen en mijn aandacht wordt getrokken door een artikel in het tijdschrift waar ik na de middag in bladerde. “Hebben sommige mensen echt zwaardere botten dan andere? Dat overgewicht wordt veroorzaakt door dikke of zware botten is een fabel”. Onder de boom krijgt het Italiaanse project vorm. Het is wonderlijk hoe veelvuldig vrouwen elkaar aanraken wanneer ze overleggen. “Meer mannen dan vrouwen hebben last van overgewicht”. Deze conclusie springt in het oog. Gelukkig blijf ik daarvan gespaard.

7.

‘Het papier komt niet uit de printer!’ Claudia mept op het apparaat.

‘Het is duidelijk dat ons land afstevent op een centrumrechts bestuur. De verkiezingen van vandaag zullen het politieke landschap grondig door elkaar schudden. Heeft het te maken met de modder die de meer gematigde en linkse partijen mekaar de laatste tijd naar het hoofd slingerden? Worden ze afgestraft voor hun beschamende scheldtirades?’

‘Papa, kom je eens kijken?’

‘Het journaal is bezig.’

‘Er is elke dag journaal.’

‘De verkiezingsuitslagen zijn belangrijk.’

‘Papa, mijn schoolwerk. Morgen moet het binnen zijn.’

‘Nog even.’

Claudia stampvoet. Het overstemt de laatst binnengekomen verkiezingscijfers.

‘Ga eens kijken,’ zegt Lotte.

‘Wat is het probleem?’ vraag ik.

‘Het toestel heeft het papier ingeslikt.’ Claudia zit woest naar de printer te bliksemen.

‘Dan moet je het eruit halen.’

‘Hoe doe je dat?’

Onze printer is twee weken oud. Een magisch staaltje intelligentie waarmee je kan scannen en kopiëren. Ik heb hem geïnstalleerd zonder te lezen waarvoor alle knoppen dienen. De display geeft aan dat er een papierstoring is. Ik herinner me hoe de verkoopster uitlegde dat je naar het binnenste van dit topmodel kan door de bovenste helft open te klappen. Een eenvoudige druk op een zwarte knop vooraan. Het ding gaat inderdaad open. Het vel zit geklemd tussen een rij wieltjes. Voorzichtig trek ik het eruit. De inkt is uitgelopen en er zitten scheuren in. Ik sla het deksel dicht. Probleem opgelost.

‘Bedankt,’ zegt Claudia.

Het toestel protesteert opnieuw. Met een elektronisch belsignaal waarschuwt het bedieningspaneel dat er een fout is met de kleurencartridges.

‘Wat betekent dat?’ vraagt ze.

‘Geen flauw idee.’

‘Zonet waren alle kleuren oké. Ineens zijn ze leeg?’

Ik voel de bui hangen. Computers zijn fantastische spullen zolang ze hun werk doen. ‘Mag ik straks kijken?’

‘Ik heb het nodig. Nu!’ Claudia zal niet opgeven. Tot ze haar zin krijgt.

Het is raadzamer snel de handleiding te raadplegen.

Hoe ik ook blader, nergens vind ik een werkwijze om dit type storing te verhelpen. Ik probeer de Franse en Engelse handleiding. Er is een verwijzing naar een website op het internet. Ik tik de gegevens in en volg de stappen. Onverstoord piept de printer.

‘Sorry, ik raak er niet uit wijs.’

Ze barst in tranen uit. ‘Ik krijg een nul voor dit examen.’

‘Schrijf ik een briefje om je leerkracht uit te leggen dat dit ding de geest heeft gegeven?’

‘Alsof zo’n smoes werkt?’

‘Het is de waarheid.’

‘Zou jij die geloven?’

Lotte komt erbij staan. Ze wil weten wat het probleem is.

‘Ga jij maar naar de verkiezingsshow kijken,’ zegt ze. ‘Dan sluit ik het oude toestel weer aan.’

Terwijl de partijvoorzitters om beurt verkondigen dat hun partij het historisch goed heeft gedaan en dat ze alle kiezers eeuwig dankbaar zijn, steekt het dat Lotte met zo’n eenvoudig voorstel op de proppen komt en dat ze de moeite neemt om het apparaat aan te sluiten. Waarom denk ik daar nooit aan?

Vijf minuten later passeert een stralende Claudia. ‘Bedankt, mama,’ zegt ze en ze drukt Lotte ostentatief een zoen op haar wangen.

Mij loopt ze straal voorbij.

8.

Het duister in de slaapkamer houdt me wakker. Dit is de keerzijde van de zomer. Het blijft te lang licht voor iemand die uitgerust moet zijn voor zijn laatste examineren. Met de jaren heb ik geleerd dat ik tijdens de winter meer slaap nodig heb en dat ik dan vroeger naar bed moet.

De rode wekkercijfers vormen 23u42. Wanneer ik moe ben, vraagt het meer energie om me tijdens het ondervragen te concentreren.

Vroeger zou Lotte nooit zonder mij naar Toscane vertrekken. De afgelopen drie maanden hebben veel veranderd. Het kadertje op Sibylles antwoordenblad blijft door mijn hersenen spoken.

23u43.