Vera

Vera

Stan Geerdink

1e druk juni 2024

Uitgeverij: Godijn Publishing

Vormgeving omslag: ZoneroMedia, Troy Godijn

ISBN 978-94-6464-204-9

ISBN e-book 978-94-6464-205-6

NUR 301

©2024 Godijn Publishing | www.godijnpublishing.nl

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Godijn Publishing.

‘It’s not who you are underneath,

it’s what you do that defines you.’

Batman Begins, 2005

1

We liepen over het strand van Vlieland. De wind in onze haren en de schelpen knerpend onder onze blote voeten. Ongemakkelijk, maar idyllisch, dus daar heb je wat voor over. Toen we op het punt kwamen waar het strand hard en koud werd, omdat de vloed net was weggetrokken, stelde ze de vraag.

‘Vind je … dat het goed gaat tussen ons?’

‘Ja. Jawel,’ zei ik.

Het duurde een seconde of twee voor ik antwoordde. Dat lijkt kort, maar in onze relatie golden andere maatstaven. Antwoorden op dergelijke vragen moesten spot-on zijn. Mijn zo oprecht mogelijk tevoorschijn getoverde glimlach zou de schade niet meer kunnen herstellen.

‘Fijn,’ zei ze.

Iets in haar toon maakte dat ik mijn armen over elkaar sloeg en mijn blik omlaag richtte naar onze tenen die wroetten in het zand. Snel probeerde ik van onderwerp te veranderen. We zouden nog één nacht op het eiland blijven en ik had er zin in die laatste avond goed uit eten te gaan.

‘Waar zullen we vanavond …’ begon ik.

‘Wat vind je goed gaan en wat niet?’ onderbrak ze me.

Ik probeerde haar aan te kijken, maar pas toen ik met m’n gehele lichaam recht voor haar ging staan zodat ze niet om me heen kon, tilde ze haar kin op. Er blonk iets in de glazen van haar zonnebril, maar onduidelijk was of het doorschemerende tranen waren of enkel de weerspiegeling van het zonlicht.

‘Ik vind het gewoon wel goed gaan,’ zei ik met extra nadruk. Ik wist op dat moment nog niet dat ze er al klaar mee was. Of misschien had ik een vermoeden, vanwege de traan wellicht, maar wilde ik het niet tot me laten doordringen.

‘Oké,’ zei ze. ‘En wat vind je dan níet goed gaan?’ Ze draaide haar lichaam een kwartslag en staarde langs me heen, haar blik uit over zee.

‘Niets niet. Alles niet, bedoel ik. Het gaat gewoon goed, toch?’

Een paar tellen was het stil. Toen brak ze. Als een afhangend blad van een dooie plant viel haar hoofd omlaag. Een ingetogen snikken ging langzaam over in huilen. Ridderlijk als ik was, streelde ik haar roestbruine haren, met in mijn achterhoofd het toenemende vermoeden dat dit voorlopig de laatste keer zou zijn. Dat ik de komende weken mijn handen er niet meer doorheen mocht laten glijden, er niet meer aan mocht ruiken. Het besef dat dit het einde was daalde langzaam in. Ze zei dat het niet goed meer voelde en ik vroeg er maar niet op door; het zou toch niets aan de situatie veranderen.

We zakten onderuit in het zand en zaten daar een tijdje zwijgend naast elkaar. Gek was, dat ik niet eens zo heel veel verdriet voelde. Een zekere gelatenheid maakte zich van mij meester, waardoor ik me vooral heel erg bewust werd van de situatie die zich op me voordeed als een scène uit een film. Doelbewust liet ik een paar tranen opwellen om het moment kracht bij te zetten, terwijl ik ondertussen ons van een afstandje bekeek en bijna genoot van de schoonheid van dit moment: een geliefde verbreekt haar langdurige relatie op een prachtig strand, terwijl nietsvermoedende stellen hand in hand voorbijlopen, sommige een blik opzij werpend. Een paar kinderen renden joelend achter een vlieger aan. Een haarlok van haar waaide in mijn gezicht. Ik liet hem zitten.

‘Het is beter om nu eerst afstand te nemen,’ verbrak ze de magie en ik zei dat ik dat ook vond.

We besloten dat onze laatste nacht op het eiland niet zoveel zin meer had en aan het einde van de middag de overtocht te pakken. Met de handen in de zakken en zandkorrels vastgeplakt aan onze natte wangen liepen we terug naar het hotel.

‘Heeft u een goed verblijf gehad?’ vroeg de quasigeïnteresseerde receptioniste.

‘Prima hoor, alles was helemaal naar wens, dank u wel, daag.’

Werktuiglijk pakten we onze koffers in en zochten op welke bus we waar moesten nemen. We liepen naast elkaar naar de bushalte, bespraken de leuke huisjes, lachten om twee eenden die elkaar achterna joegen. We groetten de buschauffeur en laadden onze koffers in in de haven. Pas toen de boot vertrok en we op het dek tegen de balustrade leunend het eiland langzaam kleiner zagen worden, begon de holte in mijn maag te groeien. Ik poogde hem met de meegebrachte lunch van die ochtend op te vullen, maar kwam er na twee happen van een krentenbol achter dat dat niet werkte: mijn slokdarm was beplakt met golfkarton. Vera stond iets verder bij me vandaan dan op de heenweg. Voor buitenstaanders moest duidelijk zijn dat we samen waren, maar niet bij elkaar hoorden. Het liefst keek ik de hele overtocht naar haar, maar ik richtte mijn blik voor me uit in de hoop zodoende onverschilligheid uit te stralen. Misschien leverde het nog wat op: spijt ofzo, je weet maar nooit. Misschien dat ze dacht: hij denkt aan al die meiden die mijn plek binnenkort gaan opvullen. Maar dat wil ik helemaal niet! In alles wat ik deed, of niet deed, hoopte ik dat het goed uitwerkte. Dat ze er iets van oppikte wat haar zou doen twijfelen aan haar besluit.

‘Mooi weertje alsnog hè?’

‘Ja, echt lekker.’

We konden niet meer als vanouds gezellig kletsen, omdat alle woorden extra lading hadden. Ook de stiltes waren ineens ongemakkelijk geworden, zoals je dat hebt bij bekenden die net geen vrienden zijn.

‘Hoe doen we het nu verder?’ begon ik toen, omdat ik een ongemakkelijk gesprek prefereerde boven mezelf als vage bekende van haar te zien.

‘Ik denk dat ik eerst op zoek ga naar iets tijdelijks.’ Ze had er al over nagedacht. ‘Dan kun jij zolang in de Grachtstraat blijven wonen.’

Zolang ik het kon betalen, bedoelde ze. Ik zou uiteindelijk iets anders moeten vinden. Een klein flatje, of een woning in een buitenwijk waar de afstand tot het centrum gelijkstond aan hoe ver ik mezelf verwijderd voelde van mijn identiteit. Een onprettige substantie hoopte zich op achter mijn oogkassen en onder mijn strottenhoofd, terwijl ik geïnteresseerd luisterde naar haar analyse over hoe het ons verder zou vergaan.

‘Gaat het wel?’ vroeg ze ineens.

‘Ik voel me oké,’ reageerde ik, terwijl ik het opstuwend magma dat wachtte op een kans om uit te breken probeerde terug te dringen.

‘Vloer is lava, kunnen we straks doen,’ probeerde ik er nog wat luchtigheid aan te geven.

‘Hm? Wat bedoel je?’

‘Dat als ik straks in janken uitbarst, we over de banken en tafels moeten lopen, omdat we anders verzuipen in mijn traanvocht.’

Ze grinnikte en gaf me een knuffel, waarop ik mijn oogleden stijf op elkaar perste.

Toen we op het vaste land waren, seconden verwijderd van het moment dat we onze eigen wegen zouden bewandelen (zij naar het station, ik naar de auto, omdat het beter was om ‘echt even alleen te zijn’) was er geen ontkomen meer aan. Het gevoel dat alle energie uit je lichaam wegvloeit en er alleen een lege huls overblijft. Alsof je een schil bent van jezelf. Je hersenen alleen de noodzakelijke signalen – kijken, ademhalen, spieren aansturen – nog kunnen doorgeven, omdat ze ieder ander teken van leven willen verdringen. Pas dan besef je hoe het is als degene van wie je altijd hebt gehouden je niet meer in haar leven wil.

‘Niet omkijken hoor,’ zei ik nadat ik haar een laatste knuffel had gegeven, die ze plichtmatig ontving. Waarom ik het zei, weet ik niet. Misschien omdat ik bang was voor een nietszeggende of twijfelachtige blik die me nog meer zou verscheuren of juist valse hoop zou geven.

Achteraf wenste ik dat ze nog een keer had omgekeken. Dan waren haar laatste beelden niet die geweest van zwaaiende haarlokken boven een rolkoffer, zinkend in de mensenzee.

Toen ik thuiskwam, waren daar haar spullen: haar nieuwe winterjas die ze nog niet smerig wilde maken nietsvermoedend aan de kapstok, haar ochtendjas die ze de ochtend waarop we vertrokken over de eetkamerstoel had geworpen, de uitdrogende flamingoplanten in de vensterbank en de Philodendron in de hoek, waarvan ik geen flauw benul had hoe die te moeten verzorgen. De fotolijsten aan de muur. Het ballerinabeeldje waar ze soms zo gebiologeerd naar kon staren. Ooit wilde ze zelf ballerina worden, maar dat was er nooit van gekomen. Er was helemaal niets veranderd in huis. Ik kwam binnen in óns huis en bewoog me tussen al ónze spullen die we samen hadden uitgezocht en waar we samen mee waren vergroeid. Ieder moment kon ze uit de keuken komen zetten om me te vertellen dat het eten klaar was. Misschien was ze even boodschappen aan het doen. Als ze terugkwam zouden we weer samen de dingen doen die we altijd deden: wandelen in het plantsoen, serietje kijken, krantje lezen en vooral het slechte nieuws vermijden door op zoek te gaan naar lachwekkende berichten in de opiniepagina’s, om vervolgens tot de conclusie te komen dat wij de enigen waren in de wereld die wisten hoe het zat.

Meteen kreeg ik behoefte aan intimiteit, al is behoefte een understatement, want het gemis van haar lichaam maakte me haast misselijk. Niets liever verlangde ik naar haar en wilde ik dat zij naar mij verlangde. Niets liever wilde ik haar voelen verslappen in mijn armen en haar zoenen in haar nek. Ik verlangde er zo naar dat ik me heftig begon op te drukken. Ergens hoopte ik dat ik mijn energie zodoende overstraalde naar haar brein door een onzichtbaar wormgat in de ruimtetijd, zodat ze kon voelen hoe energiek ik eigenlijk was en ze me ineens enorm zou missen.

Meteen daarna plofte ik met mijn mobiel en een doos tissues neer op bed, om vervolgens het scherm weer aan de kant te smijten; de beelden van Vera’s lichaam stonden nog scherp genoeg op mijn netvlies.

Niet veel later stapte ik op de fiets. Noem het vluchten, maar ik wist dat ik weg moest daar. Weg van de spullen, weg van ons huis. Het was al ruim na achten en ik had nog niets gegeten, dus zocht ik een eenvoudig eetcafé op waarvan de kans het grootst was dat ik geen bekenden tegenkwam. Ik ging zitten in een nis die een treincoupé uit de jaren zestig of iets dergelijks moest voorstellen. Kitscherige wandlampen gaven de ruimte een gelige gloed, waardoor het leek alsof ik me in een vertraagde of vergeten tijdzone begaf. Lijsten met tekeningen van oude voorwerpen moesten de sfeer compleet maken.

Vera vermeed tenten als deze altijd. Het was een van de weinige zaken waarover we van mening verschilden. Het was niet chic genoeg, wat weer kenmerkend was voor de standaard waarmee ze was opgegroeid. Ik hield juist van het cafégevoel, het laagdrempelige. Studentenobers die de rode wijn achter de bar al inschonken, zonder je lastig te vallen met een ingestudeerd praatje over waarvandaan het kwam of welke smaaktinten ik moest kunnen onderscheiden. Ik voelde me altijd ongemakkelijk als ik in restaurants de wijn proefde. ‘Lekker, schenk maar in,’ zei ik dan met een strak gezicht, nadat ik als een echte kenner de wijn had laten rollen in mijn mond, de ogen van de ober ontwijkend, omdat ik daaraan zou kunnen aflezen dat hij wist dat ik geen verstand had van wat voor wijnsoort dan ook. Ze konden me net zo goed goedkope huiswijn van de Aldi serveren – ik zou het niet doorhebben. Later pas hoorde ik van Pieter dat je in zo’n situatie moet zeggen dat de wijn goed is in plaats van lekker. Het hele wijnproefritueel heeft ermee te maken dat je de wijn test op aanwezigheid van kurk, wat dan weer een soort schimmel is en geen flessendop.

De entrecote met friet in combinatie met de tijdloze sfeer zorgden voor een aangename afleiding, maar tegen het einde van de maaltijd (koffie met huisgemaakte fudge) realiseerde ik me dat deze avond ook de laatste zou zijn geweest waarop Vera en ik op Vlieland waren. Ik fantaseerde over de mogelijkheid om terug te kunnen reizen in de tijd naar een moment om het verleden te kunnen beïnvloeden. Een moment waarop een kettingreactie een verandering teweegbracht, waardoor ik haar nu nog bij me had.

Ik kon niets bedenken.

De laatste dagen van de zomervakantie liet ik me nauwelijks bereiken. Door mijn vrienden niet, door mijn collega’s niet, door mijn familieleden niet. Ik stelde een paar mensen op de hoogte met de mededeling dat we uit elkaar waren, ik even tijd voor mezelf nodig had, ik spoedig contact op zou nemen als ik eraan toe was en dat ik het wel redde in mijn eentje. In werkelijkheid sleepte ik mezelf als een os voor een te vol geladen kar de dagen door.

De eerstvolgende keer dat Vera en ik contact hadden, was toen ze haar spullen wilde komen ophalen. Ze appte Hoi en mijn hart knalde uit mijn borstkas. Ik was oprecht bang dat ik een hartaanval kreeg. Wat zou ze willen? Opnieuw contact? Had ze spijt?

Hoi appte ik terug. Seconden passeerden. Minuten. Toen: Kan ik vandaag of morgen mijn spullen ophalen? De grond kwam op me af. Direct haatte ik haar. Waarom niet meteen die vraag stellen?

Moet wel lukken, denk ik.

Oké, dan kom ik vanmiddag tegen 13 uur, als het uitkomt?

Wil je dat ik erbij ben?

Of ik moest hopen op een ja of een nee, wist ik niet. Natuurlijk wilde ik haar graag zien, maar ik was bang voor de blik in haar ogen die me vertelde dat het definitief over was tussen ons, of erger: dat ze medelijden met me had.

Nee, dat hoeft niet. Ik red me wel. Tenzij je het wilt …? Daar had je het medelijden al.

Nee, is prima. Ga je gang. Ik heb nog plannen.

Goed. Spreken we elkaar een andere keer? Als je eraan toe bent?

Ja, lijkt me goed.

Oké, tot later dan!

Yesss! Succes met de spullen!

Dat was het. Ik ging die middag op een terras zitten. Een kwartier lang staarde ik naar de menukaart. Toen het broodje warm vlees arriveerde ging er geen hap door mijn keel, omdat ik wist dat ze nu thuis was en door ons – mijn – huis scharrelde en dat als ik terugkwam alleen mijn bezittingen me zouden onthalen. Ik realiseerde me dat ik aan het idee moest wennen dat ik niet meer omringd zou zijn door haar spullen. Ik kon niet goed inschatten wat dat met me zou doen. Aan de ene kant was het fijn dat ik niet meer iedere seconde aan haar herinnerd werd, aan de andere kant: het was ineens definitief en ik wist niet of ik daar klaar voor was.

Ik deed uiteindelijk toch een poging tot eten en vertrok na een uur of twee. Niet naar huis, maar ik liep (zoals ik tijdens mijn studententijd wel vaker deed wanneer ik eigenlijk moest leren voor toetsen) plichtsverzuimend het centrum in. Met mijn blik op oneindig en mijn hoofd in de niks-stand slenterde ik langs de etalages en probeerde op te gaan in de stadsruis. Het idee was om het moment van thuiskomen uit te stellen en een zekere mate van troost te putten uit het statten. Ik was niet alleen. Ik was een normaal winkelend mens met zogenaamde behoeftes en verlangens. Misschien had ik wel een eierwekker nodig, een nieuwe koptelefoon of badslippers. Ik was een doodnormale slaaf van de consumptiemaatschappij. Net zoals iedere andere arme ziel die ik tegen het lijf liep. MediaMarkt, Xenos, SoLow … alleen grote ketens waar geen bemoeizuchtige winkelmedewerkers mijn trance verstoorden deed ik aan en liet de tijd verstrijken. Pas tegen sluitingstijd fietste ik naar huis. Naar mijn huis, waar alleen mijn spullen zouden staan.

Ik opende de voordeur en meteen was het verschil te merken. Haar winterjas was weg, samen met haar twintig sjaaltjes die de hal altijd zo’n kleurrijke entree gaven. In de keuken ontbraken de Dibbern kopjes en bijpassende borden die ze van haar eigen spaargeld had gekocht. Evenals de canvasfoto van onze vakantie op de Veluwe, waardoor er boven de eettafel een enorme vierkante leegte prijkte. Verder had ze een paar kussens meegenomen van de bank, het plaid en natuurlijk het ballerinabeeldje uit de vensterbank. Wat er nog wel hing waren de foto’s aan de muur in de wc. Was het haar intentie geweest om een aandenken achter te laten, of hechtte ze geen belang aan die foto’s, omdat ze niet langer herinnerd wilde worden aan momenten met haar ex? Ik wist niet welk scenario ik liever had.

Wat overbleef was de leegte. Die avond en de avonden erop naast me op de bank, ’s nachts onder het veel te brede dekbed en ’s ochtends in de lege stoelen aan de ontbijttafel. Vera’s afwezigheid zweefde in de vorm van een onzichtbaar wezen de hele dag om me heen en ontnam me de mogelijkheid een normaal bestaan te leiden. Het was aanwezig in mijn hoofd. Als een lomperige schoft blokkeerde het mijn zicht op films en series en weerhield het me ervan te genieten van de dingen waar ik eerder van genoot. Muziek klonk anders: overal lag een onvoorstelbare lading op, dus was het altijd stil in huis. Boeken en kranten konden mijn aandacht niet langer dan vijf minuten vasthouden, dan liep ik in gedachten weer hand in hand met Vera over straat, waarbij ze soms zacht in mijn hand kneep om me te laten merken dat ze aan me dacht.

Na een dag of drie als geest de dagen te zijn doorgekomen, was ik op het absolute nulpunt aanbeland – rock bottom zoals dat heet. Nog dieper zinken en ze konden mijn restanten ergens uit een goot oplepelen.

Het regende die week zo’n beetje elke dag, wat me in een staat van zijn bracht waarin ik constant heen en weer schipperde tussen ellende omdat ik niet naar buiten kon en troost omdat het universum met me mee treurde. Op een middag kon ik het niet meer aan en ging naar buiten. Zonder paraplu of regenjas stapte ik de drempel over. Als een trieste, natte hond schreed ik door de plassen in de hoop zo de stroperige substantie van haar gemis van me af te douchen. Ik stelde me voor dat de regendruppels die op mijn huid uiteenspatten langzaam, alsof ze er niet op betrapt wilden worden, onder mijn kleren kropen om zich daar blijelijk met elkaar te verenigen. Het moest een uur of twee hebben geduurd, voordat ik de moed vond op te staan van het bankje waarop ik was gestrand en huiswaarts te keren, omdat het toch niet erger werd dan dit.

Op weg naar huis passeerde ik een oud vrouwtje met een paraplu. Ze keek me aan toen ik haar probeerde te negeren en hield haar pas in. ‘Kan ik je ergens mee helpen, jongeman?’

‘Nee hoor, ik geloof het niet,’ zei ik en ik liep verder.

Na die week bracht het culturele festival Noorderzon eindelijk wat afleiding. Ieder jaar transformeert het evenement het plantsoen tot een landelijke trekpleister vol terrassen, foodtrucks, muziekoptredens en theatervoorstellingen. Net op het moment dat het nieuwe schooljaar ons weer keihard met de neus op de feiten wil drukken, weet het festival ons nog een week lang onder te dompelen in een muzikale, multiculturele soep. Het was destijds een van de redenen geweest dat Vera en ik bereid waren flink meer te betalen voor onze woning aan de Grachtstraat. Een week lang iedere avond kruipend naar huis kunnen, daar heb je wel wat extra’s voor over.

Ik maakte dagelijks een rondje ter afleiding. Leuk was dat ik bekenden kon treffen, maar terwijl ik ondertussen probeerde te genieten van de gezelligheid, was mijn brein continu gefocust en speelde er maar een vraag door mijn hoofd: kwam ik Vera tegen?

Het beving me zodanig dat ik in bijna iedere festivalganger stukjes Vera zag. In een loopje, een houding, een lach. Bij tijden hoopte ik dat ik haar zou treffen en bij tijden niet. Mijn mobiel brandde in mijn broekzak. Ik weigerde het initiatief te nemen, maar hoopte vurig dat ze iets van zich zou laten horen voor het schooljaar weer begon. Een enkel appje met de vraag hoe het met me ging, en of ik even wilde afspreken om bij te kletsen, zodat ik er in elk geval gerust op was dat ze nog een beetje interesse in me had, of op z’n minst nog aan me dacht.

Op de laatste avond zag ik haar. Omringd door de laatste-avond-mensenmenigte kwam ze ineens aangelopen, alsof beschenen door een spotlicht, passeerde ze in tegengestelde richting. Ik wilde me nog omdraaien en haar naam roepen, maar het was te laat. Het moment was voorbij en ze had me niet gezien. Ze liep samen met een vriendin die ik niet kende en ze had zichzelf een nieuwe jas geschonken, waardoor ze een klein beetje een ander persoon was geworden.

Het stak me, want ze had niet iedere dag thuisgezeten en huilend aan me gedacht. Ze was verdergegaan met haar leven. Terwijl ik even later de geïmproviseerde drum-and-basetonen van een Amerikaans hippie-wannabe-bandje op het podium langs me heen liet glijden, kwam ik tot het besef: ik moest ook door met het mijne.

2

Mijn doorstart begon op de laatste zondagavond van de zomervakantie. Ik opende WhatsApp en zag dat ik inmiddels honderdtwintig berichten van collega’s had genegeerd. Ik mocht mezelf gelukkig prijzen met een docententeam dat er niet voor terugdeinsde tijdens de vakantie ideeën de docenten-appgroep in te slingeren over lessenseries of projecten met titels als ‘Spannend eten’ (hoe leuk is dat!) en of we tijdens onze zuurverdiende rustperiode vanaf onze vakantieadressen wel even op zoek wilden gaan naar typische streekgerechten, daar foto’s van wilden maken en recepten voor wilden verzamelen. Elk jaar waren er wel weer nieuwe fanatiekelingen die dachten dat ze vanwege hun ijver – ons schoolhoofd zat ook in de groep – misschien eerder aanspraak konden maken op privileges.

Ik had me afgemeld voor de openingsvergadering van afgelopen vrijdag. Het was twee weken geleden dat Vera me verlaten had. Niet dat ik me er prettig onder voelde helemaal geen idee te hebben wat voor leerlingen ik aan zou treffen, maar ik was er mentaal nog niet aan toe. Ik kon me er gewoon nog niet toe zetten. Net zoals je geen behoefte hebt aan ijs voor het hoofdgerecht, of een kerstmarkt in oktober.

Ik stond op het punt de berichten te bekijken, maar mijn duim bewoog alweer richting het icoon van de zoekmachine en niet veel later betrapte ik mezelf erop dat ik vacatures aan het checken was. Het was een vaste routine rond deze tijd van het jaar, omdat ik wist dat als het karretje straks weer rolde, uitstappen onmogelijk was. Pas aan het einde van het schooljaar zou ik er namelijk achter komen dat ik weer niet aan mijn hobby’s toegekomen was. Simpelweg omdat ik na schooltijd alleen maar aan het nakijken en voorbereiden was geweest.

Ik kon niets vinden op de vacaturesite. Bij een baan als croupier bij Holland Casino bleef ik even haken, tot ik las dat werknemers tijdens, voor en na werkuren niet aan de spellen mochten deelnemen.

Het was een soort staat van zijn waarin ik verkeerde die veel weg had van een coma waarin je wel geluiden en geuren waarneemt, maar daar geen betekenis aan verbindt. Ik leefde, ademde, deed mijn dagelijkse dingen, maar probeerde alleen in het hier en nu te zijn. De toekomst was te ingewikkeld en het verleden te emotioneel. Pas na het yoghurtontbijt op maandagochtend drong ineens de harde werkelijkheid tot me door. Ik zou vandaag aan het werk gaan. Ik had nog geen methode bekeken, geen collega gesproken en geen leerlingenlijst onder ogen gehad.

Paniekerig graaide ik een leeg vel papier uit de printer, pakte een pen en begon te schrijven. Lukraak ideeën over lessen, kriskras door elkaar, vermengd met zinnen die ik zou zeggen en tips om mijn rust te bewaren. Het maakte me er niet kalmer op, maar ik was in elk geval weer met mijn werk bezig en het leidde me af van alle aan Vera gerelateerde gedachten.

Toen het blaadje vol was, keek ik naar het resultaat en dumpte het papier in de prullenbak. Na een blik op de klok – nog een halfuur! – trok ik een korte broek en T-shirt uit de kast en plantte een zonnebril en een sombrero op mijn hoofd. Ik kon me nog herinneren dat we voor de vakantie besloten om de leerlingen op het schoolplein te onthalen in onze vakantieoutfits. Leuk idee! had ik geroepen. Als accessoire nam ik een schepnet mee, waarmee ik op zeedieren zou hebben gevist. Het contrast met hoe ik me voelde kon niet groter. Het enige positieve eraan was dat de zonnebril mijn wallen bedekte.

Al mijn collega’s waren aanwezig toen ik de medewerkerskamer binnentrad. Ik wist alleen van Stine, het schoolhoofd, dat ze van mijn situatie op de hoogte was, maar nu ik de blikken van mijn collega’s zag waarmee ze me aankeken, was mijn conclusie dat iedereen al was ingelicht. Eveline, de juf van groep 7, kwam op me af en legde haar handen op mijn schouders. ‘Mooi dat je er bent,’ stelde ze me gerust, me opnemend met een blik die het midden hield tussen hoop en vrees.

Ik schudde een aantal handen, dronk drie koppen koffie en wenste mijn collega’s een fijne start van het nieuwe schooljaar. Daarna liepen we gebroederlijk in onze leuke (hilarisch volgens sommigen) outfits naar buiten om de leerlingen en ouders te verrassen. We passeerden een lokaal waar nieuwe schriften en materialen uitnodigend klaarlagen op de tafels. Op het digibord prijkte: “Welkom in groep 6!” Het liefst draaide ik me om en verliet via de achteruitgang de school, maar ik kon niet anders dan me mee laten voeren met de stroom gekken, mezelf troostend met de gedachte dat ik later op de dag nog wel een kans zou krijgen.

Op het schoolplein speelde muziek en de directrice kondigde ons een voor een aan. ‘Meester Jasper is naar Vlieland geweest!’ galmde het over het plein. Ik zwaaide met mijn schepnet naar de verwachtingsvolle gezichten. Wat een leuke meester, zag ik de ouders denken. Alle kinderen keken vrolijk en sommige stootten elkaar aan om elkaar daarna iets in het oor te fluisteren. Simon, waar ik vorig jaar de grootste moeite mee had en met wiens moeder ik aan het einde van het jaar nog een discussie had gevoerd over het leerlingvolgsysteem staarde me met gefronst voorhoofd aan. Zoonlief was met rekenen een niveau afgezakt, wat volgens moeder te wijten was geweest aan mijn gebrekkige ondersteuning (waar ze gelijk in had).

Toen alle leraren op een rij stonden werd het schoollied ten gehore gebracht, waarna de leerlingen als eendenkuikens achter hun leerkrachten naar de lokalen waggelden. Ik durfde me in mijn tocht naar mijn lokaal niet om te draaien. Aan het gekwaak achter mijn rug te beoordelen, werd het geen makkelijk jaar.

‘Vera?’

‘Ja, ik!’ Een meisje met lang blond haar en een trui aan met een poes erop stak haar vinger in de lucht. Daarna liet ze haar gedesillusioneerde blik over de kale vensterbanken glijden en over de nog in het plastic verpakte methodes op de kast.

Op de namenlijst waren veertien exemplaren gemarkeerd. Erachter stond hun ‘mankement’ beschreven: drie keer ‘adhd’, één keer ‘add’, vier keer ‘dysl’, vier keer ‘hb’ en achter Vera’s naam stond ‘hs’: hoog sensitief.

‘Goed, dan is iedereen aanwezig,’ constateerde ik.

Ik besloot dat het goed was om iets over mezelf te vertellen. Een jongen naast me vroeg of het de eerste keer was dat ik voor de klas stond. ‘Dit is mijn zesde jaar als leraar,’ loog ik om respect af te dwingen.

Hij keek me vol verbazing aan. ‘Waarom ben je dan zo zenuwachtig?’

‘O, haha, ben ik zenuwachtig? Waarom denk je dat?’

‘Omdat je zo uit je ogen kijkt. Dat kan ik zien.’

‘Goed,’ kapte ik hem af, ‘ga allemaal maar even aan een tafel zitten. Ik heb nog geen vaste opstelling, dus jullie mogen een eigen plek uitkiezen.’

De helft van de klas sprong op van hun stoel en rende naar de tafels die het dichtst bij het raam stonden. Sommigen werden daarbij ruw aan de kant geduwd. Stoelpoten vlogen tegen schenen en zoefden door de lucht. Een paar lieverds bleven verstijfd van angst zitten waar ze zaten en beschermden hun hoofd en nek. Het liefst deed ik met ze mee, maar ik wist dat ik hier in moest grijpen, richtte ik me op en stak mijn borst vooruit. Met stemverheffing maande ik iedereen tot stilte. Twee raddraaiers die door me heen praatten, verwees ik naar de gang.

‘Zo … En als iedereen rustig op zijn plek zit, krijgen jullie een vel papier waarop jullie een tekening mogen maken van de vakantie.’ Ik probeerde het op een leuke manier te brengen, om mijn waanzin van daarnet te compenseren, maar aan de beteuterde gezichten viel af te lezen dat ze de afgelopen zes weken van hun ouders al iedere vrije minuut een tekenvel onder hun neus geschoven hadden gekregen.

‘Meester, mogen we vandaag ook rekenen?’ vroeg een jongen met bril.

‘Rekenen …’ Ik trok er een vies gezicht bij. ‘Meteen al op de eerste dag? Welnee, daar heb je het hele jaar de tijd nog voor.’

Na een halfuur waarin ik had geprobeerd de methodes uit te pakken en in de kasten te op te bergen, tussendoor bezig was geweest de ADHD’ers op hun stoel te laten zitten, de creatieve geesten van de hoogbegaafden te stimuleren en een verrekte wesp het lokaal uit te jagen, bedacht ik me dat het ruziënde tweetal nog op de gang zat. De deur ging al open en de conciërge stapte binnen.

‘Meester Jasper, zijn deze twee van u?’

‘O, euh … ja dat klopt, haha. Ik wilde ze net ophalen.’

‘Ze raceten elkaar achterna op de gang. Juf Marieke kwam klagen over het lawaai.’ Hij toonde me een glimlach, om aan te geven dat juf Marieke wel vaker klaagt, maar dat kon zijn bezorgdheid nauwelijks verbloemen.

‘Aha, dat was niet de afspraak, jongens,’ sprak ik ze toe, terwijl ik ze naar binnen begeleidde. ‘De volgende keer …’ maar eenmaal binnen en uit zicht van de conciërge wist ik die zin niet af te maken. Ik richtte me tot de groep met de mededeling dat de tijd voorbij was en dat ze de tekeningen in de vakken moesten bewaren om later af te maken. Aan de kreukelgeluiden te oordelen, hechtten de meesten niet al te veel waarde aan hun creaties.

Na het fruit eten gingen we naar buiten. Een kwartier eerder dan de afspraak was, maar het was de eerste dag na de vakantie en het was goed om op die manier even aan elkaar te wennen, leerde ik ze. In feite ging het mij erom dat ik mezelf kon afzonderen in de lerarenkamer zonder bemoeienissen van mijn collega’s.

Wonder boven wonder verliep het speelkwartier goed. Ik hoorde niemand gillen en genoot zonder te worden gestoord van mijn welverdiende rust. Het was het hoogtepunt van de dag.

Na de pauze deelde ik de taalschriften uit. Er hoorde een filmpje bij de taalles, maar omdat het digibord nog moest worden ingesteld, liet ik ze de taaloefeningen zelfstandig maken. Er moest ook nog even een werknorm vastgesteld worden. Daarom liet ik ze de eerste vijftien minuten in stilte zelfstandig werken. Ik voelde mijn expertise toenemen. Vragen stellen mocht alleen als ik langs de tafels liep en dan moest het blokje met het vraagteken naar boven wijzen.

‘Kom je er helemaal niet uit, probeer dan alvast de volgende opgave te maken en wacht geduldig tot ik bij je tafel ben,’ citeerde ik mijn oud-docent vakkundig.

Het duurde niet lang voordat de hele klas in stilte met het vraagteken naar boven gericht voor zich uit staarde. Alleen het hoogbegaafde viertal zag ik de opgaven hongerig te lijf gaan.

‘Ben je klaar, dan ga je verder met je tekening,’ probeerde ik de strebers af te remmen; straks waren ze weer eerder klaar. Het lukte, want de gezichten betrokken weer en het tempo vertraagde aanzienlijk.

‘Goed, het lijkt erop dat jullie er niet veel van begrijpen. Misschien is het beter dat we de opgaven nu even laten voor wat ze zijn en we er morgen weer naar kijken als ik het digibord heb opgestart.’

De rest van de ochtend heb ik ze laten schrijven. Een verhaaltje over de vakantie met een leuke tekening erbij. ‘Alweer een tekening?’ vroeg een jongetje dat Arie heette en een bril droeg waar je verrekte beerdiertjes mee moest kunnen spotten.

‘Nou, niet zo negatief, Arie,’ zei ik.

‘Wat is negitief?’ vroeg hij aan zijn vriendje.

Tijdens de middagpauze baalde ik voor het eerst sinds jaren dat ik niet meer rookte. Om mijn levenslustige collega’s wederom te vermijden, zonderde ik me dit keer af in mijn lokaal. Ik besteedde die tijd om het scherm aan de praat te krijgen, zodat ik in de middag op Schooltv en YouTube kon. Het werkte! De overige tijd van de middag konden we de tekeningen en verhalen afmaken. Het middagprogramma was gevuld en ik had zelfs nog een halfuur over om voor me uit te staren en niet te denken aan de overige dagen van de week.

We keken die middag eerst een Klokhuisaflevering over de Gouden Eeuw, daarna een documentaire over het ontstaan van het heelal en tot slot een informatief filmpje over waterputten in Afrika. Meteen vloog de angst me naar de keel dat ik voor een aantal lessen wereldoriëntatie al mijn kruid al had verschoten. Ik ploos de methode er snel op na: alle onderwerpen kwamen dit jaar aan bod. Ik sloot halverwege het laatste filmpje het scherm snel af met de mededeling: ‘Hoe het afloopt, zien jullie een volgende keer. Pak nu je tekening óf je verhaal uit je vak en ga ermee verder.’ Een blik op de klok leerde me dat ik er een uur mee moest vullen.

Als er een ding positief was aan de hele dag, was het dat ik afgeleid was van Vera. Tenminste, totdat ik er tegen het einde van de middag achter kwam dat de andere Vera, het lieve meisje met de blonde haren, een mond van heb-ik-jou-daar bleek te hebben en ik om de haverklap ter vermaning haar naam door de klas riep: ‘Vera! Veeeraaaa!’

Aan het eind van de dag luisterde ik achterover hangend in mijn stoel met mijn ogen dicht naar een pianoplaylist met voor mij schots en scheve tafels en stoelen en dacht ik aan Vera: haar lieve kuiltjeslach, haar armen om me heen, haar lippen op de mijne. Aan hoe ze naar me kon kijken met ogen die zeiden dat ze van me hield.

Stine kwam binnen en stapte aarzelend op me af, waarbij haar blik zijlings door het lokaal gleed. Ik schraapte mijn keel, zette de muziek uit en ging rechtop zitten.