Boven bloeien de bloemen – Pauline Jansen

‘De meeste mensen dachten dat het niet zo’n vaart zou lopen, dat het tij nog te keren was. Ja, het was twee voor twaalf. De mensen wisten wel dat er iets moest gebeuren, maar in het begin van de eenentwintigste eeuw dacht men nog de opwarming geleidelijk te kunnen ombuigen naar een status quo.’

Zoë kijkt het kleine groepje studenten aan. Elk jaar waren het er minder. Elk jaar vertelde ze hen kort over hoe het leven er een paar honderd jaar geleden uit moest hebben gezien. Over de Europese oorlog, het geweld en de nucleaire wapens. Elk jaar zorgde haar verhaal over de Verzengende Hitte die erop volgde en die in een korte tijd het leven op de oppervlakte van de aarde onmogelijk maakte, voor ademloos luisterende studenten. Zo drong het beste door hoeveel geluk een klein groepje mensen had gehad om uitverkoren te zijn om in de ondergrondse stad een nieuw leven op te mogen bouwen.

‘Miss Vaeren?’ Marin steekt haar hand de lucht in. Zoë knikt naar haar.

‘Klopt het dat hier in het begin een binnentuin was?’ Marin vraagt het, maar deze vraag ligt bij alle studenten op de lippen. Iedereen heeft weleens gehoord over een paradijselijke tuin, ín de ondergrondse stad.

‘Dat klopt, Marin. De Grote Hal was een binnentuin met allerlei bloeiende planten en bomen. De tuin was aangelegd om zoveel mogelijk planten te behouden voor als de samenleving weer bovengronds kon opbouwen. De Grote Hal heeft zijn eigen ecosysteem zoals jullie misschien wel weten. De tuin had een recreatieve en een educatieve functie. Intussen groeide de gemeenschap en kwamen onderzoekers tot de conclusie dat de kans om ooit nog bovengronds te gaan leven heel klein was. Toen is er besloten de grote hal alleen nog in te zetten voor voedselvoorziening. Alle siergewassen werden verwijderd.’

Dit keer voelt het verkeerd. Het onderzoek van haar moeder toonde immers aan dat het inmiddels ook anders kan. De afgelopen maand had ze de erfenis van haar moeder gekregen. Exact vijf jaar nadat ze vermist was geraakt.

Zoë kijkt snel naar de lamp in het plafond in de hoek van het betonnen vertrek. Ze wordt onrustig van dit gesprek, de Heren willen vast niet dat we hier te diep op ingaan. Er lijkt vooralsnog niets aan de hand, de lamp blijft uit.

‘Jullie hebben aangegeven onderzoek te willen doen naar gewasverbetering en maximalisering van de voedselproductie. We zullen de Grote Hal daarom geregeld gaan bezoeken. Ik zal jullie ook vertellen over de onderzoeken van de vrouwen die zich voor ons met dit onderwerp bezighielden. Laten we beginnen met jullie onderzoeksvoorstellen.’

Zoë loopt het lokaal uit na de lange middag. Haar blik glijdt onbewust voor de zoveelste keer naar de rode lamp. Hoewel het noemen van de Binnentuin niet echt wordt gewaardeerd, is het ook geen geheim. En sterker nog, de Binnentuin is de basis van de Grote Hal geweest en in die zin relevant voor haar studenten om kennen. In gedachten verzonken sluit ze de zware metalen deur. Met een zachte zucht valt deze in het slot. Ze loopt naar haar privé-unit. Zacht glanzende wanden lichten voor haar op. Achter haar dimt het licht. Ze is aan de late kant.

Haar unit bevindt zich net buiten het onderzoekscentrum, in het nieuwe deel van de stad. Hier zijn de gangen en de units van metaal met een soort geïntegreerde verlichting. Zowel haar lokaal als haar eigen unit hebben een groot scherm dat voor de daglichtvoorziening een grote rol speelt. Psychologisch onderzoek had uitgewezen dat een aantal soorten licht en zelfs afbeeldingen kunnen bijdragen aan een beter gevoel. In haar persoonlijke unit heeft ze gekozen voor een beukenbos met bloeiende narcissen. Het zachte groen van de lente montert haar humeur steevast op. Zoë is dol op afbeeldingen van bomen en de narcis was de favoriete bloem van haar moeder. Haar moeder kon over de bloemen vertellen alsof ze ze ooit in het echt gezien had. Ze slaat links af en ziet twee plastic kratten bij de ingang van haar unit.

Aarzelend loopt Zoë verder. De haren op haar arm zijn overeind gaan staan en haar maag trekt samen. De kratten had ze verwacht vandaag. De Heren hadden aangegeven vandaag de laatste kratten van haar moeder’s onderzoek op te sturen. Het meisje dat er schijnbaar achteloos tegen aan geleund zit, had allang thuis moeten zijn.

‘Marin, waarom ben je niet naar huis gegaan?’

‘Ik wilde u nog even spreken, Miss Vaeren.’

‘Maar nu kan je niet meer voor het Donker naar huis. Je had verstandiger moeten zijn. We hadden toch kunnen beeldbellen?’ Om energie te sparen werd op normale dagen de verlichting in gemeenschappelijke ruimtes om zeven uur vrijwel geheel uitgezet. Onbevoegd gebruik van noodverlichting werd niet gewaardeerd.

‘Nee Miss, dat leek me gezien mijn vragen niet verstandig.’ Het meisje buigt haar hoofd en luistert zo zacht dat Zoë zich afvraagt of ze het wel goed gehoord heeft. Verlegen was ze tijdens het college niet geweest, dus waarom nu wel?

Nieuwsgierig opent Zoë haar unit.

‘Kom dan maar binnen, wil jij ook een krat meenemen? Moet jij ook nog eten?’

Marin schudt haar hoofd, pakt een krat op en loopt achter Zoë aan naar binnen.

De schuifdeur sluit geruisloos achter Zoë en Marin. In het virtuele beukenbos is de schemering al ingevallen. Ze zetten de kratten op de zachte crèmekleurige vloerbedekking. Marin laat zich met een zachte plof op de bank zakken, terwijl Zoë twee glazen en een kan water op de tafel zet. Dan loopt ze naar de stalen warmhoudkast, waar haar avondmaaltijd is afgeleverd en pakt het thermobord van de plank. Ze zet zich tegenover Marin aan de glazen tafel in een comfortabele fauteuil. Dan pas ziet ze Marin met grote ogen naar haar kast staren.

Zoë glimlacht. De grote kast is een erfstuk van haar moeders kant en is generaties lang op de dochters overgegaan. Ze denkt weer aan haar oma, die het een winkelkast noemde. De kast bestaat uit twee delen, de onderste planken worden door deurtjes afgesloten, terwijl de planken erboven in zicht zijn gebleven. Bij haar oma thuis stond hij vol met boeken en met allerlei snuisterijen van Boven. De meeste van de glazen potjes met overblijfselen van Boven waren in de loop der jaren verdwenen, ingenomen of kapotgevallen. Een paar bijzondere stukken heeft Zoë nog, maar die zitten achter een van de deurtjes opgeborgen. De kast is bijzonder, het ding is niet alleen oud en eigenlijk te groot voor de unit, maar is ook nog eens gemaakt van hout. En dat is zeer zeldzaam in Novam Civitatem.

‘Oh, Miss, wat is het prachtig! Is dat echt? Echt hout bedoel ik.’

‘Dat klopt, Marin. Het is van mijn oma en daarna van mijn moeder geweest.’ Zoë’s stem kraakt bij de gedachte aan haar moeder. Marin lijkt het te merken en kijkt haar nu recht aan.

‘Is uw moeder er niet meer, Miss?’

‘Nee. Ze is, ze was...’ Zoë’s ogen schieten naar de hoek van haar unit. De rode lamp lijkt zachtjes te gloeien.

‘Dat spijt me, Miss.’ Marin vraagt niet verder. In plaats daarvan pakt ze haar tas en vist er een schetsboek uit. Nu is het Zoë’s beurt om verbaasd te zijn. Ook papier is bijzonder zeldzaam geworden. Alle informatie komt binnen op je horloge of kun je lezen met je contactlenzen. Alle units zijn van een communicatiepaneel voorzien. De Mannen zijn altijd zeer trots op de nieuwste technologie en stellen nieuwe updates dan ook gratis beschikbaar.

Marin schuift het blok naar Zoë toe en babbelt ondertussen verder over de les.

‘Ik had nog een vraag naar aanleiding van de les, Miss, misschien kunt u me helpen met mijn onderzoeksplan. Ik heb daarom bij de Heren aangegeven dat ik vandaag niet in mijn unit zal overnachten. Zij zijn al akkoord.’

Zoë kijkt op haar horloge waar inderdaad een berichtje is binnengekomen van de Heren, dat het logeerverzoek van Marin is goedgekeurd. Ze wil net vragen waarom het niet via beeldbellen, of morgen tijdens het college kan. Maar Marin maakt een bruusk gebaar met haar hand en praat door. Zoë begrijpt dat Marin wil dat ze het papier ondertussen bekijkt.

Ze reageert nog af en toe met een ‘mmm’ of ‘oh ja?’ op de monoloog van Marin die tot in de kleinste details haar onderzoeksvoorstel lijk te bespreken. Ondertussen bestudeert ze de broze bladzijden van het schetsblok.

De eerste pagina is gevuld met tekenstudies. Een bal, een vierkant, een glas water. Ook de pagina’s erna zijn gevuld met studies: mensen op een transportband, een bord eten, een woonunit. Tussen de tekeningen staan notities. Zoë’s oog valt op een van de opmerkingen: Deze geschreven teksten laten geen spoor na, de oude wereld was veiliger.

Zoë haalt adem en kijkt naar Marin, die haar aankijkt en knikt. Zoë bladert terug naar de eerste bladzijde met opmerkingen en begint te lezen:

Marin, als je dit leest, wees dan heel voorzichtig. Het betekent dat je je erfenis hebt gekregen. Óf ik ben ingeslapen, óf ik ben verdwenen en ik vermoed dat laatste. Laat dit blok aan niemand zien. Oók niet aan je vader!

De muren hebben hier Beneden oren. Deze geschreven teksten laten geen spoor na, de oude wereld was veiliger. De Heren weten alles wat ik je zal vertellen, maar mannen varen wel bij de status quo.

Blijf voor jezelf denken lieverd, leer wat je moet leren en kom me dan opzoeken. Er is een zonnige, bloemrijke toekomst voor je, maar die is niet Beneden.’

Zoë leest met stijgende verbazing de opmerkingen. Nu begrijpt ze waarom Marin zo gespannen is, maar de boodschap snapt ze nog niet helemaal. De vrouwen werken toch al generaties lang samen met de mannen? De mannen doen de techniek en de vrouwen de voedselvoorziening en gezondheid. Wat zouden de Heren moeten weten wat wij niet weten? Ze slaat een bladzijde om en kijkt nu naar tekeningen van huizen. Huizen zoals ze er Boven honderden jaren geleden uit kunnen hebben gezien:

Marin, denk aan de kinderliedjes die ik voor je zong. Vergeet ze niet. Het is allemaal waar. Ik weet dat ik heel veel van je vraag, maar Novam Civitatem is niet veilig. Niet voor mij, niet voor jou, niet voor vrouwen. Er worden steeds minder kinderen geboren. We zullen uitsterven als we hierbeneden blijven. Anna en ik konden bewijzen dat het Boven niet alleen veilig, maar ook zeer aangenaam is. We waren enthousiast. Maar de Heren hebben onze argumenten van tafel geveegd en ons weer buiten gezet. Marin, ze weten het, maar het is niet in hun belang. Hier hebben ze absolute macht.

Ik moet hier weg, dat is voor jou het beste. Zorg dat je biologie gaat studeren. Leg contact met Miss Z. Vaeren. Zij kan je helpen. Ik ben trots op je. Lieve, dikke zoen, mam.

Zoë blijft de laatste zinnen in het kleine handschrift herlezen. Ze begrijpt er niks meer van. Boven is veilig? En Beneden niet? Het klopt dat er steeds minder leerlingen in haar klas zitten, maar ze had er nog geen trend in herkend. Opeens schiet haar iets te binnen. Iets van herkenning. Maar ze kan het niet grijpen, nog niet.

Marin is ondertussen gestopt met haar monoloog. Ze zit weer tegenover haar en kijkt haar vragend aan. Hopeloos kijkt Zoë terug. Dan bladert Marin verder. Een pagina met bloemen, bomen, dieren. Niets ervan zou in de stad overleven. In de smalle letters staat erbij geschreven: eikenboom, wilgenboom, roos, tulp, narcis, winterkoninkje, merel, roodborstje, poes, eekhoorn.

In een ronder handschrift staat een andere opmerking:

Miss Vaeren, ik heb uw hulp nodig. Ik denk dat ik een oude uitgang kan vinden, een uitgang die iedereen is vergeten. Mijn moeder zong altijd verschillende liedjes voor het slapen gaan. Vroeger dacht ik dat iedereen die liedjes kende. Maar geen van mijn vriendinnen zongen liedjes. Als je de teksten volgt dan kom je in het oudste deel van de stad. Er is een weg naar Boven, ik wil naar mijn moeder!! Waarom stuurde ze me naar u? Kunt u me helpen?

Zoë durft Marin niet aan te kijken. Ze heeft geen idee. Daarom bestudeert ze het tekenblok en de tekeningen nog een keer. Dan ziet ze het! Plotseling staat ze op, loopt naar de kast en doet zo stil mogelijk het linker deurtje open. Voorzichtig pakt ze een glazen stolp van de plank. De stolp rust op een houten plateau met een tak. Op de tak zitten drie opgezette vogeltjes. Een bruin vogeltje met zijn staartje fier omhoog, een zwarte vogel met gele pootjes en oogjes en een lichtbruin vogeltje met een oranjerode gloed op de borst. Voorzichtig zet ze de stolp op tafel. Het zijn de vogeltjes van de tekeningen. Rond de tak liggen gedroogde bloemen. Deze zijn hun kleur verloren, maar er gaat een kracht uit van de fragiele en poreus geworden bladeren. In het houten plateau zit een laatje. Zoë haalt er een plastic kaart met een zwarte strip uit. Het is hele oude technologie. Zoë schrijft in een hoekje: Anna was mijn moeder. Kennelijk kenden onze moeders elkaar. Dit kaartje werd vroeger als sleutel gebruikt om automatische deuren te openen. Als jij de deur weet, kan ik hem hiermee misschien openen. Marins ogen schieten vol.

‘Mama,’ fluistert ze. ‘We komen, mam.’

Meteen flitst de rode lamp in de hoek van de unit. Met benen die van rubber lijken geworden staat Zoë op en loopt ze naar de communicatietablet. Marin zet intussen de stolp geruisloos op de plank in de kast. Onderzoekend kijkt ze verder en haalt twee boeken van de plank erboven. Als Zoë contact heeft met de offices van de Heren zit Marin alweer aan tafel en leest ze in een goedgekeurd studieboek.

‘Z. Vaeren meldt zich. Wat kan ik voor u doen?’ Zoë merkt dat haar stem vast is. Ze weet niet hoe dit gaat aflopen, maar ze voelt zich sterk.

‘Miss Vaeren, er is een vreemd signaal uit uw unit gekomen. Kunt u vertellen waar uw gesprek met Miss Monte over ging?’

‘Maar natuurlijk.’ Zoë zet een stapje opzij zodat de computer Marin aan tafel ziet zitten met haar afstudeerproject.

‘We hebben het zeer gedetailleerde onderzoeksvoorstel van Miss Monte besproken en toen heb ik haar een van de oude boeken geleend waaruit zij veel informatie kan halen en dat haar onderzoek een stuk verder brengt. Als de uitkomsten zullen zijn zoals ik verwacht dan zullen we veel aan het onderzoek hebben. Het zal de gezondheid van alle inwoners van de stad ten goede kunnen komen.’ Daar was geen woord van gelogen. Gelukkig was Zoë altijd al creatief geweest.

Het blijft even stil. De computer is aan het rekenen.

‘En over uw moeder gehad?’

‘Ja, natuurlijk. Onze moeders hebben immers belangrijk onderzoek verricht voor de gemeenschap. Op dit onderzoek borduren wij nu voort.’ Ze gaat weer voor de camera staan en vervolgt op gedempte toon. ‘Ze mist haar moeder vreselijk. Ik heb haar verteld dat ze haar moeder trots kan laten zijn door zich op haar studie te focussen. We staan ten dienste van het grote geheel, zoals de Heren dat van ons vragen.’ Zoë houdt een honende smak precies op tijd binnen. Weer was het stil. Toen doofde het rode licht.

‘Fijne avond, Miss Vaeren en Miss Monte.’ Met een klik werd het gesprek beëindigd.

Zoë laat met een diepe zucht de spanning los. Marin grijnst naar haar, in haar blik leest Zoë dankbaarheid en ontzag. Ze schuift een leeg velletje papier naar haar toe, met maar één zinnetje erop gekrabbeld: Dat was fantastisch, Miss! Maar wat nu?

Zoë pakt het potloodje en schrijft haar antwoord eronder:

We moeten heel erg oppassen, we zitten de rest van de avond onder controle. Maar ik denk dat ik weet wat we moeten doen. Mijn moeder heeft ook diverse onderzoeken gedaan. Die kratten die we vandaag hebben binnengesleept, daar zit alles in. Mijn erfenis. Ik ga die uitpakken en in de kast zetten, jij blijft aan tafel doen alsof je aan het studeren bent. Maar je leest mijn moeders dagboek. Ik zag dat je dat net pakte van de plank. Vanavond verzamelen we zoveel mogelijk informatie. Dan maken we een plan, akkoord?

Marin knikt en pakt het blauwe schriftje waarin Zoë’s moeder haar aantekeningen bijhield. Zoë ruimt de kratten uit en vult het formulier in waarop ze elk item moet aangeven dat ze heeft ontvangen. De Heren laten niets aan het toeval over, denkt ze grimmig. Maar ze zijn gelukkig ook gemakzuchtig.

De hele avond werken ze zo door de kratten en de aantekeningen heen. Om tien uur klinkt het eerste signaal. Ze ruimen de spullen op, drinken een kop thee en dan maakt Zoë de bank op voor Marin. Marin heeft het velletje met hun gesprek erbij gepakt en heeft in drie zinnen een kernachtig plan gemaakt:

Exodus

Ik weet de weg naar de poort, jij weet hoe we erdoor moeten. ⇨ zie ezelsoor dagboek.

We gaan het morgen tijdens de excursie proberen.

Als het lukt, dan gaan we de rest van de stad halen. Of in elk geval de vrouwen en kinderen.

Marin maakt een beetje een afwezige indruk als Zoë met haar kleine groepje studenten naar de Grote Hal gaat. Ze neuriet zachtjes de liedjes uit haar kindertijd. In de Grote Hal geeft Zoë de studenten een aantal opdrachten om uit te werken. Vragen kunnen ze stellen in de chat, zodat ze geen tijd kwijt zullen zijn met het zoeken naar Zoë. Dan gaat ieder zijn eigen weg. Dat geeft Zoë en Marin de gelegenheid de weg naar de deur uit de beginperiode van Novam Civitatem te zoeken. Nadat ze beiden de Hal hebben verlaten volgt Zoë Marin zwijgend door de gangen. Marin beweegt af en toe haar lippen, ze zingt geluidloos de kinderliedjes die hen de uitgang zullen wijzen.

In het oude deel van de stad zijn de gangen smal en van betonnen platen. De verlichting is er matiger dan in de nieuwere gedeelten. Ze lopen langs het oude binnenplein, waar de Heren de jaarlijkse processie laten beginnen. Zoë kijkt op haar horloge. In het eerste uur waren er nog wel berichten binnengekomen, maar erna hadden de studenten hun weg in de Grote Hal gevonden en geen hulp meer nodig gehad. Ook andere berichten waren uitgebleven. Zoë had haar tas met haar mobiele communicatiescherm in de Grote Hal laten liggen, in de hoop dat haar bewegingen niet op zouden vallen. Ze hoopt maar dat ze niet gevolgd worden.

Het plein is kleiner dan het nieuwe marktplein, maar ook gemoedelijker. Er zijn een aantal units waar mensen samen kunnen komen om te eten of wat te drinken. Na het plein moeten ze de weg naar links volgen. Dan komen ze langs de Zaal voor Samenkomsten, maar die wordt niet echt meer gebruikt. Zoë en Marin lopen verder, volgen de gang wederom naar links. De gang begint licht te stijgen. Ze komen in een deel van de stad waar Zoë nog nooit geweest is en hebben er nu een flink tempo inzitten. De gang blijft stijgen en ze lopen langs verlaten woonunits, het beton vertoont vlekken en scheuren. De verlichting is op de meeste plaatsen stuk. Marin struikelt over een vloerplaat die deels omhoogsteekt. Ze staat snel op.

‘Geen probleem, Miss, ik heb me geen pijn gedaan,’ fluistert ze.

Ze kijken allebei rond, in de gang zijn geen sensoren te zien. Zoë checkt haar horloge. Ze is buiten bereik. Onwillekeurig gaat haar hart nu toch iets sneller kloppen. Ook al hebben de Heren nu in de gaten dat er twee vrouwen van de radar zijn, Zoë en Marin merken daar nu niks meer van. Zo stil mogelijk lopen ze verder. De gang is donker geworden en de deuren die er nog zijn, zijn van voormalige opslagunits.

Het wordt koud en de lucht is dikker. Het voelt vreemd aan. Zoë rilt en beseft zich wat het is. Vocht. Door de scheuren in het beton lijkt het vocht binnen te dringen. Ze laat haar hand langs de muur glijden. Het voelt glibberig en haar vingertoppen worden nat. Hoe verder ze lopen, hoe donkerder het wordt. Ze lopen voorzichtig verder met de hand langs de vochtige muren.

Er ritselt er iets. Marin staat gelijk stokstijf stil. Zoë botst bijna tegen haar op. Ze staan een tijdje stil te luisteren. Zoë wil al doorlopen. Dan gilt Marin plotseling en springt ze bij Zoë vandaan.

‘Wat is er?’

‘Ik... ik... Wat wás dat? Ik voelde iets!’ Marin gilt nog steeds.

Zoë beseft dat ze haar snel moet kalmeren.

‘Ik leg nu een hand op je schouder oké, niet schrikken.’ Zoë voegt de daad bij het woord en pakt Marin bij haar schouder. Op dat moment voelt ze een zachte druk tegen haar onderbenen. Ze knijpt Marin waarschijnlijk harder dan haar bedoeling is, maar de jonge vrouw kalmeert wel. Bij haar voeten klinkt een klagelijk geluid. Dat gaat over in een rollend gepruttel.

‘Ik voelde het ook. Er duwde iets tegen mijn been. Dat kan toch niet, het zal wel onze verbeelding zijn. We moeten verder, lukt dat?’

‘Miss, ik hóór het ook. Het is níet onze verbeelding.’

‘Kom, we lopen door zo lang we kunnen.’

Ze lopen verder. Af en toe voelen ze de aanwezigheid van hetgeen hen tegen de benen heeft gestreken. Uiteindelijk stopt Marin weer met lopen.

‘Wat is er Marin, waarom stop je?’

‘Ik kan niet verder, Miss, de gang houdt op.’

Zoë strekt haar armen voor zich uit en voelt aan de muur voor zich. Het klamme beton is koud en glad. Dan voelt ze een buis, ze volgt de buis met haar handen en voelt een vierkant doosje met een gleuf.

‘Dit is het!’ Ze vist de sleutelkaart die ze tussen de spullen van haar moeder heeft gevonden uit haar zak en steekt die in de gleuf. Stilte overdondert haar. Ze had een klik verwacht, het knallend opengaan van een deur, een piep, iets. Maar er gebeurt niks.

‘Shit, we zitten vast. De kaart werkt vast niet meer.’

Plots hoort ze iets wat op een zucht lijkt en voelt ze weer iets langs haar benen strijken. Het klagelijke geluid wat het maakt verwijdert zich van hen af. Haar haar beweegt langs haar wang en dat kriebelt een beetje. De lucht lijkt te bewegen.

Voetje voor voetje schuifelt ze langs de muur, met Marin vlak achter zich. Dan verdwijnen haar handen in het luchtledige. Ze doen een stapje naar voren en zien voor zich in heel zwak licht een stalen spiraal. Zoë kijkt omhoog en ziet heel ver boven zich licht.

‘Het is een trap.’ Ze heeft nog nooit zoiets in het echt gezien.

Enigszins opgelucht beginnen ze aan de klim naar boven. Stap voor stap klimmen ze het licht tegemoet. Ze kan steeds meer om zich heen zien. De betonnen wanden zijn nat en groen. De vochtige lucht vult zich met zware grondige geuren. Hoe hoger ze komt, hoe meer soorten korstmossen, mossen en varens Zoë kan onderscheiden. Ze is diep onder de indruk van de groeiomstandigheden van deze planten. De laatste treden zijn roodbruin en kraken gevaarlijk onder hun gewicht. En dan zijn ze boven, omgeven door een fel en warm licht. Zoë heft haar arm voor haar gezicht en ogen uit angst dat het te fel en te warm is. Maar dan voelt ze dat de temperatuur aangenaam is en na een minuut of twee zijn haar ogen gewend. Ze laat haar arm zakken en kijkt vol verbazing om zich heen.

Ze staan op een open plek omgeven door bos, fris groen blad ruist zachtjes in de bewegende lucht die haar haren weer langs haar wangen doen strijken. Er stijgt een zoete bloemengeur op. Het groene gras aan haar voeten is bezaaid met grote gele bloemen. Zes puntige lichtgele kroonbladeren en een komvormig oranje hart. De bloemen wiegen zachtjes heen en weer.

‘Narcissen...’ Zoë strijkt zachtjes langs de bladeren. ‘Bloeiende narcissen!’

‘Miss...’ Marin wijst naar de rand van het bos.

Zoë moet goed kijken, maar dan kan ze een aantal mensen zien tussen de struiken. Twee mannen, vijf vrouwen. Een vrouw met een eenvoudige gele jurk stapt naar het midden van de opening. Haar bruine haar hangt in een vlecht over haar schouder. Tranen stromen over haar gezicht.

‘Marin, meisje. Het is je gelukt!’

‘Mama!’ Marin loopt naar haar moeder, valt in haar armen en beide vrouwen kijken elkaar diep in de ogen. ‘Mama, dit is Miss Vaeren.’

Marins moeder steekt haar handen uit, Zoë slaat met haar rechterhand tegen de borst en buigt het hoofd.

‘Zoë Vaeren, mevrouw. Aangenaam’

‘Ik ben Anouk. Zoë, herken je mij niet meer?’

De zachte stem brengt herinneringen boven, warme herinneringen aan haar eigen moeder die met een jonge vrouw werkte aan haar onderzoeken, terwijl Zoë haar lessen volgde.

‘Ja, nu weet ik het weer.’

‘Kom, kom allebei. We laten jullie het dorp zien.’

Anouk gaat hen voor het bos in. Ze volgen een pad tussen de bomen door, aan beide zijden geflankeerd door varens. Zoë en Marin kijken hun ogen uit. Tussen de bomen staan een aantal woningen. Ze gaan een van de huizen binnen en meteen overvalt hen de heerlijke geur van een rijkgevulde groentesoep. Anouk schept al twee grote kommen vol en scheurt een flink stuk brood af. Meteen vallen Zoë en Marin aan. Dan voelt Zoë weer de druk tegen haar onderbeen. Ze slaakt een gil en kijkt naar beneden. Twee groene ogen kijken omhoog, het beestje heeft een zwart-witte vacht en een staart die parmantig de lucht in krult.

Zoë denkt aan de tekeningen die ze gisteren zag in het blok van Marin.

‘Marin,’ grinnikt ze, ‘het is een kat!’

‘Dit is Saklan,’ zegt Anouk plechtig. ‘Hij houdt wel van een beetje aandacht.’

De soep is op, Zoë’s wangen gloeien. De spanning van de tocht naar Boven glijdt van haar af. Ze neemt de kamer in zich op. Alles lijkt zoveel lichter en warmer hier. Marin zit tegenover haar gezellig te keuvelen met haar moeder, de anderen hebben het huis verlaten en zijn aan hun eigen taken begonnen. Het huis staat volledig in de schaduw van de bomen.

Marins moeder start met vertellen. Hoe zij samen met een groepje vrouwen onderzoek deed naar het ecosysteem en waarom bloemen niet goed meer konden bloeien in Novam Civitatem. Een paar mannen uit hun studiejaar deden onderzoek naar de oude techniek om te kijken of de huidige luchtsystemen verbeterd konden worden. Zo vonden ze samen de deur naar de trap. En de weg naar Boven. Hoe er toen een grote groep mensen uit Novam Civitatem terug naar Boven wilde.

Dat de Heren daarop tegen waren. Een experiment om Boven te wonen werd afgekeurd. Maar er waren mensen Boven gebleven. Anouk en Anna, Zoë’s moeder, gingen stiekem af en toe op bezoek. Tot de Heren erachter waren gekomen. Toen werden de controle- en veiligheidssystemen ingevoerd. De rode lampen. Anouk en Anna moesten kiezen. De familie achterlaten en Boven gaan wonen of Beneden blijven en er met niemand over spreken. Ze kozen ervoor om bij hun dochters te blijven en om op een goed moment met een grote groep naar Boven te emigreren. De geheime voorbereidingen waren al ver gevorderd, toen ze zich moesten melden bij de Heren. Anna eerst, Anouk die middag. Maar Anna was niet teruggekomen. Ze had Anouk wel een bericht gestuurd: NARCIS

Anouk wist wat dat betekende, ze liep gevaar. Narcissen zijn giftig, daarom mochten ze niet meer in de Grote Hal worden geteeld. Ze vluchtte naar Boven. Een dag later vonden ze Anna’s lichaam in het bos. Saklans gemiauw had hen gewaarschuwd. Hij was bij haar blijven zitten miauwen, tot ze haar hadden begraven.

Stilte neemt de kamer over na dit verhaal. Zoë voelt een deken van uitputting om haar heen. Ze had geweten dat haar moeder niet meer leefde. Maar dit verraad had ze niet verwacht. Tranen stromen over haar wangen en druppen op de tafel voor haar.

‘Waar is mama nu?’

Anouk staat op, pakt Zoë’s hand en neemt haar mee naar buiten. Tussen de bomen ligt een heuveltje vol met bloeiende narcissen. Op een platte steen is een wens uitgehouwen: Ik wou dat ik voor altijd in deze wereld kon blijven leven.