Gouden Genen

Xavier Graff

Gouden genen

Roman

Verschijningsdatum: 20 april 2023

© 2023 Xavier Graff

© 2023 Hamley Books

Cover design: Alice Graff

ISBN 9789464661699

NUR-code: 340/343

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van uitgeverij Hamley Books.

1

Jacob

Jacob Weintraub ging, bescheiden als hij was, op één van de achterste rijen zitten in de grote aula van de Weense universiteit.

Witmarmeren bustes van rectors uit het rijke verleden van de universiteit keken hem langs alle kanten aan met strenge ogen en gefronste wenkbrauwen. Alsof ze vanuit het hiernamaals nog steeds wilden tonen dat niemand eraan moest twijfelen dat zij hier ooit de orde hadden uitgemaakt.

De geur van boenwas was alomtegenwoordig. Alles in de aula, de plankenvloer, de oncomfortabele zitbanken van het halfrond, het spreekgestoelte, de lambriseringen tegen de muren en de balken van de glas-in-lood lichtkoepel, waren dan ook van donkerbruin blinkend eikenhout.

Hij was deze geur niet gewend. Hij kwam zelden in dit deel van de universiteit dat door de faculteiten Rechten en Filosofie gebruikt werd. De geur van formol, fosfor, alcohol en andere chemische substanties, dàt was het aroma van zijn natuurlijke habitat ... De laboratoria van de faculteit Natuurwetenschappen aan de andere kant van de campus, waar hij de afgelopen jaren zoveel tijd had doorgebracht.

Het door het felgekleurde glas-in-lood afgezwakte zonlicht verdeelde de aula in een licht en een donker deel.

Jacob had plaatsgenomen in het schaduwgedeelte. Onopvallendheid lag in zijn natuur.

Hij was bewust ook als een van de eersten de aula binnengegaan, terwijl de andere laureaten nog in de gang ernaast stonden te kletsen. Hij voelde zich steeds ongemakkelijk bij dat soort oppervlakkige gesprekken over koetjes en kalfjes, meestal doorspekt met een hoop roddels, zelfverheerlijking en halve waarheden.

Jacob was een no-nonsense man, een wetenschapper pur sang.

Iemand die alles, soms letterlijk tot op het bot, onderzocht.

––––––––

Het was de ochtend van een zonnige dag eind juni 1883, en nu was het nog redelijk koel in de aula.

In de ondertussen volgelopen gang met grote ramen aan de - op dat uur - zonnige oostkant daarentegen begon het al broeierig warm te worden.

De genodigden van de diploma-uitreiking begaven zich langzaam maar zeker naar de aula. Straks zou de temperatuur ook daar stijgen als het daar vol volk zat en de zon meer en meer via de veelkleurige koepel zou binnenvallen.

Jacob genoot dus nog even van de koelte want hij had het nu al warm in zijn toga, waar hij een hekel aan had maar die hij voor de gelegenheid verplicht moest dragen. Om nog te zwijgen over die ridicule baret die nu al vreselijk begon te jeuken.

Hij dreigde even in te dommelen, maar werd opgeschrikt door het geroezemoes van mensen die mondjesmaat ook plaats begonnen te nemen in de aula. Onder hen de opvallende verschijning van professor Brauer, die met zijn volle witte baard, witte haren en ronde buik een beetje op de kerstman in toga leek.

––––––––

Brauer was hoogleraar in de zoölogie en beheerder van de entomologische collectie van de universiteit die met bijna honderdduizend vlinders, kevers, spinnen en andere insecten tot één van de grootste ter wereld behoorde.

Hij was persoonlijk bevriend geweest met Charles Darwin, die het jaar voorheen gestorven was, en liet geen gelegenheid onbenut diens evolutietheorieën in te lassen in zijn lezingen.

Dit tot groot ongenoegen van zijn collega’s van de theologische faculteiten.

Jacob had de afgelopen jaren ook altijd met veel interesse de lessen van Brauer gevolgd. Hij was dan wel Joods, en godsdienstig opgevoed, maar had zich altijd vragen gesteld bij Genesis, het scheppingsverhaal zoals het in de Tenach of Hebreeuwse bijbel beschreven stond.

Het was ook Brauer die ervoor gezorgd had dat Jacob steeds over de nodige faciliteiten kon beschikken voor zijn wetenschappelijk onderzoek, waar hij naast zijn studies zo passioneel mee bezig was. Hij besefte maar al te goed dat zijn pupil één van de weinige studenten was met een uitzonderlijke kennis op het vlak van genetica en moleculaire biologie.

––––––––

Brauer ging naast Jacob zitten en legde zijn hand op diens schouder.

‘Je grote dag, mijn vriend?’

‘Ja, professor, en ik ben vereerd dat je bent langsgekomen.’

‘Beste Jacob, ik zeg nu al een tijdje dat je me gewoon

Friedrich mag noemen, en nu je zelf Magister in de natuurwetenschappen wordt, sta ik er zelfs op.’ 

‘Ik probeer er op te letten, professor.’

‘Na afloop klinken we op je diploma in Café Imperial, afgesproken ?’

‘Prima, professor ...euh ... Friedrich, ik kijk er naar uit.’ 

Brauer knipoogde, stond op en ging vooraan zitten op één van de rijen gereserveerd voor ere-genodigden.

De aula begon al aardig vol te lopen. Binnen een kwartiertje zou de ceremonie beginnen.

Op het podium vooraan stond naast het spreekgestoelte een tafel met zeven stoelen. De uiterst linkse voor de rector magnificus en naast hem een selectie eminenties. Onder hen één man die geen toga droeg, maar de soutane van een Augustijner monnik.

Gregor Mendel, een autoriteit op het vlak van erfelijkheidsleer, was verbonden aan de universiteit en kwam regelmatig lezingen geven, maar deed zijn wetenschappelijk onderzoek vooral in de Augustijner-abdij waar hij leefde.

Zo kweekte hij in de tuin van het klooster erwten, waarbij hij de overerving van eigenschappen bestudeerde en in kaart bracht.

Hij hield door nummering nauwkeurig bij welke plant welke was, en registreerde welke plant welke bevruchtte.

Hiertoe moest hij persoonlijk de stampers bestuiven met een penseel en de meeldraden wegknippen. Op die manier probeerde hij statistiek te bedrijven.

Hij was door zijn vader-abt minder belast met zielverzorgende taken, en kon zich daardoor meer richten op zijn onderzoek.

Jacob was hem daarbij regelmatig gaan helpen, meestal tot groot jolijt van zijn medestudenten.

‘Ga, je weer met de erwtjes spelen, Weintraub?’

Jacob trok zich hier niets van aan. Hij was meer dan wie ook overtuigd van het belang van het onderzoekswerk dat Mendel deed. Hij besefte ook al heel snel dat, de op het eerste zicht onschuldige, genetische manipulatie van erwtjes het soort kennis

opleverde dat, verkeerd toegepast en in handen van foute mensen, wel eens levensgevaarlijk zou kunnen zijn. 

––––––––

Jacob zag de stap van erwten naar dieren en zelfs mensen ook als een logisch vervolg in zijn onderzoek.

Mendel, die steeds een innerlijke tweestrijd voerde tussen de wetenschapper en de geestelijke in zich, verwittigde hem dan ook regelmatig.

‘Denk erom, Jacob ... God geeft ons de kennis dit te onderzoeken. Het is nooit de bedoeling zelf God te gaan spelen.’

––––––––

De plechtigheid begon uiteraard met een toespraak van de rector magnificus, gevolgd door een tergend langzame proclamatieprocedure waarbij iedere laureaat vooraan zijn diploma in ontvangst mocht gaan nemen in alfabetische volgorde.

“Weintraub’”dus zo goed als helemaal achteraan.

Jacobs handen deden al pijn van het applaudisseren als het eindelijk zijn beurt was.

Als na lang wachten zijn naam werd afgeroepen, stond Gregor Mendel recht en tikte de rector op de schouder.

‘Deze doe ik wel even.’

Mendel overhandigde Jacob zijn diploma dat hij met hoogste onderscheiding, maxima cum laude, behaald had.

‘Proficiat, mijn zoon, ik ben fier op je’, en fluisterend ... 

‘Je bent een goed mens, Jacob ... Ik ben zeker dat al wat je van mij geleerd hebt bij jou in goede handen is.’

Jacob bedankte Mendel en ging apetrots terug naar zijn plaats.

Applaus weerklonk. Dit had hij niet verwacht. Zijn diploma uit de handen van de man naar wie hij zo opkeek.

Hij had ondertussen ook besloten nog een aantal jaar verder te studeren om ook een diploma farmaceutische wetenschappen te halen zodat hij ooit de apotheek van zijn vader zou kunnen overnemen of er zelf één beginnen. Op die manier, zou hij een inkomen hebben, moest hij niet fulltime gaan lesgeven en zou hij meer tijd hebben om zich nog verder te verdiepen in genetica.

––––––––

Een jaar later zou Jacob diepbedroefd terug in de aula zitten naast Friedrich Brauer. Ditmaal voor een herdenkingsplechtigheid ter ere van Gregor Mendel die in januari overleden was ten gevolge van een - oh, ironie - erfelijke nierziekte.

De vader van de genetica was niet meer.

Jacob was nu meer dan ooit vastbesloten Mendels onderzoek verder te zetten en er zijn levenswerk van te maken toepassingen te vinden die ooit misschien wel menselijk leed zouden kunnen verzachten of zelfs levens redden.

2

In de buurt van het Rudolfpark, in een zijstraatje van de Judenplatz, midden in de Weense jodenbuurt lag de mooie oude apotheek van Jacobs vader Eli.

Een goed draaiende zaak met een goede reputatie. 

Zelfs de hofarts van Franz Jozef en Sissi kwam regelmatig bij Weintraub poedertjes of zalfjes halen voor het keizerlijk echtpaar en hun entourage.

Jacob was quasi opgegroeid in de apotheek want zijn moeder, Eva, had jarenlang mee geholpen in de zaak tot haar zwakke gezondheid haar in de steek begon te laten en ze uiteindelijk stierf aan een hartziekte.

Nadat hij ook zijn diploma farmacie had gehaald, had Jacob haar taken overgenomen en hield hij samen met zijn oude vader de zaak open.

Het opschrift in gouden letters op het raam van de mooie etalage in licht eikenhout en geslepen glas luidde vanaf dan ook

“Weintraub & zoon”

In die periode combineerde hij zijn wetenschappelijk onderzoek met biologie doceren aan de universiteit en zijn werk in de apotheek.  Dit lukte probleemloos omdat zijn vader ondanks zijn hoge leeftijd nog dikwijls zelf in de winkel stond. 

Jacob was altijd druk bezig, waardoor z’n pa hem er regelmatig op attent maakte dat hij op die manier nooit aan een vrouw zou geraken. 

Zijn vriendenkring was inderdaad beperkt en zijn sociaal leven nagenoeg onbestaande. Heel af en toe ging hij wel eens in op een uitnodiging voor een verjaardagfeest of zo, maar daar bleef het ook bij.

Op een regenachtige dag in oktober 1899 kwam hij van de universiteit naar huis gewandeld. Voor de apotheek stond een groepje mensen te wachten tot deze terug zou openen na de middagpauze.

Zijn pa hield iedere dag een siesta na de lunch en Jacob dacht dat hij zich overslapen zou hebben.

Helaas.

De oude Eli zat dood in zijn zetel. Het was zijn laatste middagslaapje geworden.

Jacob stond er voortaan alleen voor.

Het gouden opschrift op het uitstalraam werd terug gewoon “Weintraub”.

––––––––

Jacob besefte al vrij snel na zijn vaders dood hoeveel werk de oude Eli in zijn laatste jaren nog op zich had genomen.

Naast het combineren van de apotheek en het lesgeven kwam hij nog nauwelijks toe aan wetenschappelijk onderzoek. Hij besloot hulp te zoeken en hing op het berichtenbord aan de universiteit een vacature voor assistentie in de apotheek.

Drie dagen later was hij in de weer in het kleine labo achter de zaak als hij de winkelbel hoorde.

In de apotheek stond een bevallige jongedame met bleke huid, lange glanzende zwarte haren, amandelvormige hazelnootkleurige ogen en een mooie brede glimlach. Hij herkende Rachel Meir onmiddellijk. Zij zat in haar derde jaar farmacie en was één van zijn meest gemotiveerde en enthousiaste leerlingen.  

‘Dag Rachel.’ zei Jacob lachend.

‘Aan je stralende glimlach te zien ben je hier duidelijk niet voor Weintraub’s wereldvermaarde hoofdpijnpoeder.’

Rachel reageerde verlegen ...

‘Nee, professor, ik kwam eens kijken of je nog steeds op zoek was naar hulp in de apotheek.’ 

Ze was een week eerder eenentwintig geworden, maar kwam veel rijper over. Haar vader had - toen ze nog een kind was - haar en haar moeder in de steek gelaten en was met de noorderzon verdwenen. Daardoor had ze al vroeg een sterke zelfstandigheid ontwikkeld.

Jacob moest niet lang nadenken. Hij was zich bewust van de gedrevenheid van Rachel in zowat alles wat ze deed. Een week later stond ze mee achter de toonbank.

Zoals hij verwacht had, leerde Rachel zeer snel en al na enkele weken kon ze alleen in de winkel staan en het merendeel van de medicijnen klaarmaken.

Ook de klanten wisten haar medewerking in de zaak te appreciëren, en Jacob had de indruk dat ze met haar innemende persoonlijkheid zelfs nieuwe klanten aantrok.

––––––––

Jacob was tevreden en kon zich terug storten op zijn wetenschappelijk onderzoek.

Hij was op de universiteit in contact gekomen met Erich von Tschermak, een andere discipel van Mendel en via hem met de Nederlander Hugo de Vries en de Duitser Carl Correns. Drie wetenschappers die net als hij overtuigd waren van het belang en de mogelijkheden van genetica en de baanbrekende rol die Gregor Mendel op dat vlak gespeeld had. Door hun gezamenlijke publicaties ging men de ontdekkingen van Mendel terug naar waarde schatten en op de universiteiten zelfs spreken over “de Wetten van Mendel” of “Mendeliaanse overerving”. 

Jacob bleef zich echter verdiepen in toepassingen die ziektes uit de wereld moesten helpen.

Hij focuste zich hiervoor op het immuniteitssysteem en begon op de universiteit meer en meer uit te testen op ratten en muizen, die hij kunstmatig probeerde te bevruchten net zoals Mendel had gedaan met zijn erwtjes.

Hij was ervan overtuigd dat ook het menselijk immuniteitssysteem genetisch gemanipuleerd kon worden.

Een ingewikkelde puzzel met ontelbare stukjes die hij moest en zou oplossen.

Van al zijn werkwijzen, bevindingen, al dan niet tegenvallende testresultaten en vorderingen hield hij nauwlettend nota’s bij in een mooi, dik, roodkleurig schrift met harde kaft waarop een zilveren Davidster prijkte. Hij had het toen hij dertien was bij zijn Bar Mitswa cadeau gekregen van zijn oom Yitzhak, maar nooit eerder gebruikt.

De samenwerking tussen Jacob en Rachel verliep van een leien dakje en ze vormden al snel een gesmeerde tandem. Rachel zag steeds werk, toonde interesse, hield de zaak met de vele glazen kasten en bokalen kraakproper en ook het kleine labo achterin had er sinds het overlijden van Jacobs moeder nooit zo netjes bijgelegen. Ze had ook commercieel talent en kon de klanten steeds overtuigen van het gebruik van het juiste medicijn of zalfje tegen kwaaltjes allerhande.

Jacob en zij deelden ook hetzelfde gevoel voor humor en er werd in de zaak, als er geen klanten in de buurt waren, heel wat afgelachen.

Het begon bij Rachel te dagen dat ze Jacob, die nochtans achttien jaar ouder was, eigenlijk ook wel een aantrekkelijk man vond en dat ze heimelijk op hem verliefd was.

3

Het was de lente van het magische fin de siécle-jaar 1900.

De eeuwwisseling viel in zowat heel Europa samen met een welvarende, liberale en ietwat decadente periode. Het was een gouden tijd voor kunstenaars, schrijvers, architecten, uitvinders en wetenschappers.

Rachel hield haar verliefdheid voor Jacob angstvallig verborgen en overtuigde zichzelf ervan dat het wel zou overgaan. Ze wilde niet dat haar goeie verstandhouding met hem erdoor in het gedrang zou komen en dat hij haar zou wegsturen om geroddel te vermijden.

Tijdens de middagpauze, waarbij de winkel steeds twee uurtjes gesloten werd, ging ze meestal een pretzel halen die ze dan op een bank in het nabijgelegen Rudolfpark opat terwijl ze een paar hoofdstukken in haar boek las.

Vooral de novelles en romans van Arthur Schnitzler met licht pikante ondertoon konden haar in die periode wel bekoren.

Nee, ze was ver van conservatief te noemen.

Jacob hield het qua lunch meestal eenvoudigweg op een koosjer broodje pastrami dat hij snel naar binnen werkte in de keuken boven de zaak.

––––––––

Op een godgegeven zonovergoten middag, half mei, besloot hij toch eens met Rachel mee te gaan.

‘Prima idee, Jacob!’ ...  Ze sprak hem op zijn verzoek al een tijdje niet meer met professor aan.

‘Wat frisse lucht en de vitamine D van het zonnetje zullen je goed doen.’

––––––––

Ze vlijden zich neer op Rachels vaste stekje in het park. Een mooie gietijzeren bank aan de rand van de met treurwilgen omringde vijver, onder de lindebomen in bloesem.

Pretzel in de hand zaten ze hardop te lachen met de hypochondrie van enkele adellijke dames die regelmatig in de apotheek kwamen en die elke week wel met een nieuw kwaaltje opgezadeld zaten waarvan ze telkens dachten dat het dodelijk was. Toen ze uitgelachen waren, viel er even een genante stilte. Zo stil dat je een zwaan op de vijver kon horen voorbijschuiven.

Voor het eerst keek Rachel in de ogen van Jacob zonder dat hij, zoals gewoonlijk, zijn blik verlegen wegdraaide.

Jacob legde voorzichtig zijn hand op de hare.

Ze trok niet weg, haar hart sloeg een slag over en ze besefte dat haar verliefdheid wederzijds was.

––––––––

De zonnige dagen die volgden beleefden ze als een droom en de vlinders in hun buik kenden geen rust.

Dagen van eindeloze hand-in-hand wandelingen langs de Donau, van tête-à-tête’s in de meest romantische restaurantjes van Wenen en van uitstapjes met de trein naar prachtige groene Alpenweiden met zicht op eeuwig besneeuwde bergtoppen.

Jacob was voor het eerst in zijn leven niet constant met zijn gedachten bij zijn wetenschappelijk onderzoek maar bij die mooie, lieve, grappige en intelligente vrouw.

Een godsgeschenk, dat voor hem gekozen had. 

Rachel deed alles om er iedere dag op haar best uit te zien. Al haar mooiste kleedjes passeerden de revue. Van het peperdure Chanel parfum dat ze van haar moeder cadeau had gekregen voor haar eenentwintigste verjaardag wreef ze iedere dag een druppeltje achter de oren en haar lange zwarte haren vielen dagelijks ten prooi aan haar creativiteit.

––––––––

Rachel en Jacob waren gewoon smoorverliefd en lieten er geen gras over groeien.

Een zestal weken later bezochten ze samen de Wereldtentoonstelling in Parijs, waar Jacob haar op de nog maar net voltooide Eifeltoren een diamanten verlovingsring die hij speciaal had laten maken bij zijn neef Aaron - een gerenommeerd diamantair uit Antwerpen - aan haar vinger schoof.

Geknield, met zicht over heel de Lichtstad, hoewel hij alleen maar oog had voor Rachel, vroeg hij haar ten huwelijk.

Enkele maanden nadat ze afgestudeerd was, stonden ze onder de choepa - het Joodse huwelijksbaldakijn - voor de rabbijn die hun huwelijk inzegende.

Het was een intieme plechtigheid waarbij enkel Rachels moeder en enkele goede vrienden aanwezig waren, gevolgd door een etentje met het hele gezelschap in Café Imperial.

Rachel liet haar studentenkamer voor wat ze was en trok in bij Jacob boven de apotheek. 

Het goudkleurige opschrift op het uitstalraam luidde voortaan

“Weintraub & Meir”.

4

Vijftien jaar later waren ze nog steeds dat gelukkige koppel, dat mekaar perfect aanvulde.

De Eerste Wereldoorlog woedde, maar buiten de schaarste van bepaalde produkten door de economische blokkade, ondervonden ze daar in Wenen niet te veel last van.

De zaak draaide goed en kon rekenen op een trouw cliënteel.

Jacob was spontaner en iets minder introvert geworden.

Hij was nog steeds passioneel en gedreven bezig met zijn wetenschappelijk onderzoek maar hield er nu wel een sociaal leven op na. Rachel kreeg hem regelmatig mee voor een etentje of een avondje theater en hun vriendenkring was uitgebreid.

––––––––

Er was maar één ding dat hun geluk overschaduwde.

Rachel die ondertussen bijna zevenendertig was, was nooit zwanger geworden en hun huwelijk was tot dan kinderloos gebleven.

Jacob, ook al vijfenvijftig, zat hier serieus mee in zijn maag want hij wist dat het probleem bij hem lag. Uit zelfonderzoek was gebleken dat zijn sperma van zeer lage kwaliteit was en het aantal vruchtbare zaadcellen bij hem gering was.

Hij besloot al zijn wetenschappelijke kennis en ervaring aan te wenden om een oplossing te zoeken, die hij uiteindelijk ook vond. Al meermaals was hij bij zijn proefdieren er in geslaagd een buiten het lichaam bevruchte eicel met succes terug te plaatsen. Na honderden geslaagde experimenten was hij er van overtuigd dat het bij een mens ook moest lukken.

Alleen zou die mens nu zijn eigen vrouw zijn, die hij doodgraag zag.

Hij lag er letterlijk ‘s nachts wakker van en Rachel begon aan hem te merken dat hij met iets zat.

‘Je slaapt slecht, Jacob, en je bent de laatste tijd altijd heel afwezig. Als er iets is, praat er dan alstublieft over. We hebben altijd al samen alles opgelost. Wat je probleem ook is, ik ben zeker dat we er samen kunnen uitkomen.’

Jacob zuchtte en nam haar hand vast.

‘Je weet hoeveel ik van je hou. Maar ik vind het zo vreselijk jammer dat we door mijn schuld nog altijd kinderloos zijn.

Ik weet dat je een kinderwens hebt en dat je biologische klok tikt. Je doet alsof je het allemaal niet belangrijk vindt, maar dat doe je om mijn schuldgevoel niet nog groter te maken.’

Ze wendde haar blik naar beneden, sloot haar ogen en zweeg. Voor Jacob een bevestiging dat ze goed besefte dat hij gelijk had.

Hij legde voorzichtig zijn plan uit.

Rachel wist al dat hij dit zou voorstellen.

Ze was waarschijnlijk de enige persoon die de details kende van zijn wetenschappelijk onderzoek, wààr hij exact mee bezig was en hoever hij ermee stond.

Jacob publiceerde maar gedeeltelijk en mondjesmaat zijn bevindingen in wetenschappelijke tijdschriften uit schrik voor misbruik. Hij was extreem voorzichtig en zelfs een beetje paranoïde op dat vlak. Rachel wist ook dat de kans op slagen zeer groot was en haar enig bezwaar was er dan ook een van morele aard.

‘We mogen niet voor God spelen.’ zei ze stilletjes.

Jacob dacht terug aan diezelfde woorden die Gregor Mendel hem ooit had ingefluisterd.

‘Liefste Rachel, ik ben nu al meer dan 30 jaar met dit soort onderzoek bezig en heb een berg kennis vergaard. God heeft me die kennis gegeven met een reden, en ik denk dat die reden zich nu heeft aangediend in ons leven.

Ik wil gewoon de natuur een handje helpen en beloof je dat ik me zal beperken tot enkel de invitro bevruchting. Ik plaats een aantal, met nog actieve zaadcellen van me bevruchte eicellen, terug.

Ik raak niet aan de genetische code en zal in die zin niets manipuleren. Op dat vlak sta ik trouwens nog niet ver genoeg in mijn onderzoek en ik wil met jou of de baby geen enkel risico nemen. Je weet hoe graag ik je zie en ik weet hoe graag je een kindje wil. Je zal een geweldige moeder zijn.’

Rachel dacht even na, omhelsde Jacob en kuste hem. Dan keek ze hem diep in de ogen.

‘Ik hou van je, we gaan ervoor. We kunnen dit.’

––––––––

De zwangerschap verliep perfect en in het voorjaar van 1916 beviel Rachel van een gezonde tweeling.

Twee jongens, die ze David en Daniël noemden.

Jacob had verschillende bevruchte eitjes teruggeplaatst om de kans op zwangerschap te vergroten, wat een meerling tot gevolg kon hebben. Toch waren de jongens een ééneïge tweeling, wat Jacob en Rachel gelukkig stemde want op die manier was de geluksfactor of de “hand van God” er ook bij betrokken geweest en hadden ze het gevoel toch niet alles gemanipuleerd te hebben.

De manier waarop Rachel zwanger geworden was, hielden ze voor zich. Dat had Jacob haar plechtig beloofd.

Hij wist dat het om een revolutionaire wetenschappelijke doorbraak ging en dat niemand hem dit ooit had voorgedaan.

Anderszijds besefte hij ook dat moest het uitlekken een hele morele discussie zou losbarsten en dat hij voor ethische commissies zou moeten verschijnen en daar had hij hoegenaamd geen zin in. Nee, het werd hun geheim.

Jacob nam er enkel nota van in zijn rood schrift, zonder Rachels naam te vernoemen.

5

Net zoals Jacobs moeder het altijd had gedaan, combineerde Rachel probleemloos haar werk in de apotheek met de opvoeding van haar kinderen. Jacob ging iets minder les geven aan de universiteit om ook meer tijd vrij te maken.

David en Daniël waren dan wel een tweeling en zagen er identiek hetzelfde uit, ze bleken totaal verschillende karakters te hebben.

Terwijl David bijna altijd dicht bij zijn ouders bleef, en erg geïnteresseerd was in het werk dat ze deden in de apotheek, was Daniël meestal ergens buitenhuis met vriendjes aan het spelen waarbij hij steevast het voortouw nam om allerlei kattenkwaad uit te halen.  

David was op school steeds gehoorzaam en haalde altijd goeie resultaten. Voor de wetenschappelijke vakken zelfs extreem hoge scores.  

Zijn broer echter was een ander verhaal.

Jacob moest regelmatig naar de prefect van de school komen omdat Daniël weer iets had uitgespookt dat niet deugde of nog maar eens bij een vechtpartijtje betrokken was.

Hij bleek wel het commerciële talent van zijn moeder te hebben, maar gebruikte het niet steeds op de meest fraaie manier.

Al op jonge leeftijd verkocht hij knikkers en ander speelgoed met winst en toen hij veertien was, hadden Rachel en Jacob hem betrapt op het stelen van pillen uit de apotheek, die hij aan oudere jongens wilde doorverkopen. Praten met hem, om hem op zijn fouten te wijzen, bleek niet echt efficiënt en alleen huisarrest kon hem soms tot inkeer brengen, waardoor hij zich meer en meer afkeerde van zijn ouders.

In 1934 hadden de jongens de leeftijd bereikt om aan hogere studies te beginnen.

David ging in de voetsporen van zijn vader Natuurwetenschappen studeren aan de universiteit van Wenen, en bleef daarbij gewoon thuis wonen. Hij hielp ook regelmatig mee in de apotheek, wat nodig was, want Jacob begon toch ook al wat ouder te worden.

Daniël wilde thuis weg.

Hij had vrienden die Handelswetenschappen gingen studeren in Bonn en daar op studentenpension gingen en hij besloot hetzelfde te gaan doen. De vele wilde verhalen over het studentenleven daar spraken immers tot zijn verbeelding.  

Jacob en Rachel probeerden hem dit tevergeefs uit het hoofd te praten want een jaar eerder was Adolf Hitler rijkskanselier geworden in Duitsland en het antisemitisme was alleen maar toegenomen.

Daniël trok zich er niets van aan en vertrok toch naar Bonn.

Een beslissing die Jacob veel verdriet deed, maar hij zag zijn zoon graag en regelde via een bevriend professor dat hij daar probleemloos ingeschreven raakte op de universiteit.

In Bonn werd Daniël vrij snel zeer populair in het studentenwereldje. Hij speelde zijn niet onaardige looks uit om veelvuldig meisjes te versieren en bij de mannelijke studenten was hij ook graag gezien omdat hij in de studentencafés heel kwistig omsprong met het zakgeld dat zijn ouders hem opstuurden. 

Heel af en toe kregen Rachel en Jacob eens een oppervlakkige brief terug waarin hij de details over zijn losbandige leven uiteraard achterwege liet.

––––––––

Onder de vele cafévrienden van Daniël zat een iets oudere student medische antropologie ...

Josef Mengele was een graag gezien leidersfiguur in het studentenmilieu die dweepte met Hitler en diens ideologieën.

Hij stak zijn afkeer voor Joden nooit onder stoelen of banken en was net als de Führer overtuigd van de meerderwaardigheid van het Arische ras.

Tegen Daniël echter was hij steeds extreem vriendelijk en negeerde hij het feit dat die Joods was.

Ze gingen regelmatig samen iets drinken, waarbij hij meestal een opvallende interesse aan de dag legde voor het feit dat Daniël de zoon was van Jacob Weintraub.  

Jacob had immers in academische kringen al wel wat naam en faam vergaard en stond ondertussen ook bekend als een autoriteit op het vlak van erfbiologie.

Telkens als Daniël dronken was, probeerde Mengele details los te peuteren over het werk van zijn vader.

Dit leverde hem meestal niets noemenswaardig op.

Daniël had, in tegenstelling tot zijn broer, nooit veel interesse getoond in het onderzoek van hun vader en kon er bijgevolg ook niet veel over kwijt. Hier en daar loste hij, om de populaire Mengele te paaien, wel eens wat details die hij ooit had opgevangen uit de voor hem oeverloos lange en oninteressante conversaties tussen zijn vader en broer.

Ook was de materialistisch ingestelde Daniël altijd van oordeel geweest dat wetenschappelijk onderzoek je tijd innam zonder dat het veel geld opbracht.

Hij begon studeren in’t algemeen zelfs tijdverlies te vinden.

Hij wilde gewoon zo snel mogelijk zo veel mogelijk geld verdienen.

6

Tussen de vele studentes die Daniëls aandacht genoten, zat er eentje die hem net iets meer deed dan de anderen.

Ulrike Krupp was dan ook een opvallende verschijning.

Een hoog pin-up gehalte, opgestoken blonde haren, koele grijsblauwe ogen, zeer mooi gevormd, rondborstig en altijd sexy maar stijlvol gekleed.

Haar prachtige glimlach die geaccentueerd werd door immer vuurrode lippen kreeg men zelden te zien.

Ze had altijd iets streng en mysterieus over zich, en mannen die net iets te lang naar haar bleven staren kregen een ijskoude, afkeurende blik die hen alle moed ontnam om haar te durven aanspreken.

Ze was samen met haar broer opgegroeid in Berlijn waar ze een uitgebreide vriendenkring had achtergelaten omdat haar vader de leiding had gekregen van een wapenfabriek in Bonn.

Omdat Ulrike als puber al een verwend probleemkind was en al een aantal keer met de ordediensten in aanraking was gekomen, had haar vader beslist ze niet in Berlijn te laten studeren.

In Bonn kon hij ze beter in de gaten houden. Dik tegen haar zin was ze mee verhuisd. Ulrike was zeker niet dom maar gebruikte haar intelligentie meestal om op slinkse, doordachte wijze steeds haar zin te krijgen. Ze had zich ook aangesloten bij het groepje snobistische studenten met rijke ouders dat op café meestal rond Josef Mengele hing.

––––––––

Bij Daniëls eerste pogingen met haar een gesprek aan te knopen, kreeg hij zoals iedereen de blik.

Ulrike zag de knappe, vrijgevige jongeman uit Wenen echter wel zitten, maar ze was het aan haar imago verschuldigd “hard-to-get” te spelen. Dat Daniël Joods was, was voor haar een pluspunt.

Ze wist dat haar vader halfgek zou worden van de wetenschap dat zijn dochter iets met een Jood zou hebben maar deed niets liever dan hem te ergeren. Ze had het hem nog altijd niet vergeven dat ze mee naar Bonn moest verhuizen en al haar vrienden in Berlijn achterlaten.

Bij Daniëls derde poging om haar een drankje aan te bieden, besloot ze toch op zijn avances in te gaan.

‘Doe maar champagne.’ zei ze arrogant ... ‘Ik ben het waard.’

Daniël was onder de indruk. Ze raakten aan de praat. Het klikte. Gelijkgestemde zielen.

Eén fles werden er vier.

De resterende helft van de laatste fles bubbels dronken ze de volgende ochtend op bij het ontbijt na een wilde nacht op zijn studentenkamer.

Daniël was verkocht en volledig in de ban van Ulrike Krupp.

––––––––

Ulrike had niet veel nodig om Daniël ervan te overtuigen met haar naar Berlijn te vertrekken ...

Ze was niet enkel verliefd op hem maar had ook direkt door dat zijn zakelijk talent, in de juiste omgeving, hen schatrijk zou kunnen maken. Ze was het beu financieel afhankelijk van haar vader te zijn en droomde van haar eigen leven, zonder telkens bij hem te moeten bedelen. Een champagne-leven vol luxe, glamour en glitter.

Politiek interesseerde haar geen hol, tenzij ze er munt kon uit slaan, en zo dacht Daniël er ook over.

Vol passie vertelde ze hem over het bruisende nachtleven in de Duitse hoofdstad.

Tijdens de Olympische Spelen in de zomer van ‘36 hadden Goebbels en zijn nazi-propagandamachine er alles aan gedaan de wereldpers en de tienduizenden bezoekers een vals beeld van Duitsland voor te schotelen.

Om de zogezegd vreedzame intenties van het Derde Rijk uit te dragen, had de overheid zelfs de lastercampagne tegen de Joden tijdelijk opgeheven.

Nergens in de Duitse hoofdstad was die zomer een bord met “Juden verboten” te bekennen en uit de cafés klonk vrolijke swing en jazz, de muziek van zwart Amerika zij aan zij met Duitse sterren als Greta Keller, Marlene Dietrich en Zarah Leander.

Berlijn leek een internationaal georiënteerde stad in feeststemming, maar lag eigenlijk krachten te vergaren voor een greep naar de wereldheerschappij.

De gigantische kosten die de Olympische Spelen met zich meebrachten bleken goed besteed: sportliefhebbers en media wereldwijd kregen de indruk dat de verontrustende berichten uit Duitsland overtrokken waren.

––––––––

Ulrike vertelde Daniël over haar homoseksuele vriend Richard Schwarz die op jonge leeftijd de nachtclub van zijn pa, die bij een schietpartij in de club om het leven was gekomen, geërfd had.

Onder leiding van Richard was het wat groezelige etablissement van zijn vader zaliger uitgegroeid tot één van de meest gerenommeerde Berlijnse nachtclubs naast de El Dorado en de KitKat.

Hij herdoopte de zaak tot “Richie’s” en organiseerde regelmatig decadente burleske party’s, cabaretvoorstellingen en weinig aan de verbeelding overlatende striptease-shows.

Al wie ook maar iets te betekenen had, wilde er gezien worden. 

Bezoekers van totaal verschillend pluimage, waaronder Joodse bankiers, travestieten, atleten en sporthelden, succesvolle kunstenaars, showbizz figuren, rijke industriëlen en nazi-kopstukken gaven er bakken vol geld uit.

Een groot deel van dat geld kwam echter nooit bij Richard terecht. De meisjes voor en achter de bar, de obers, de portiers, de showregisseurs, allemaal lieten ze grote sommen in eigen zak verdwijnen.

––––––––

Richard had nood aan loyale vertrouwenspersonen die zijn personeel in de gaten moesten houden en had Ulrike, die hij al jaren kende en als één van zijn beste vriendinnen beschouwde, een lucratief voorstel gedaan.

Zij en Daniël zouden de dagelijkse leiding van Richie’s op zich moeten nemen. Hijzelf was een jetset figuur pur sang en deed niets liever dan reizen en de gay scenes van alle grote steden frequenteren, waardoor hij veel afwezig was.

Ulrike en Daniël moesten niet lang nadenken over Richards voorstel. Het was een zuivere win-win situatie.

––––––––

Zij zorgden ervoor dat hij genoeg geld had om zijn frivool leven te leiden. Veel meer geld dan hij verdiende voor zij betrokken waren bij de zaak. Aan de andere kant werden ze er zelf absoluut niet slechter van.

Understatement, ... ze kregen de kans om zelf schatrijk te worden.

Richard kende Ulrike. Hij was niet naïef en wist goed dat ook zij en haar vriend hun deel zouden opstrijken, maar hij was zich vooral zeer bewust van haar kwaliteiten en wist dat de zaak onder hun supervisie beter zou draaien en hij er uiteindelijk ook meer aan zou overhouden.

Ulrike besefte wel dat Daniëls Joodse roots in Berlijn, zacht uitgedrukt, problemen zouden kunnen geven en ze had aan Josef Mengele gevraagd of hij niet het een en ander kon regelen bij zijn Gestapo connecties daar.

In ruil zouden zij voor hen informant spelen.

Ook dacht ze na over een nieuwe identiteit voor Daniël.

Het zou voor hem immers niet moeilijk kunnen zijn het vertrouwen te winnen van rijke Joden die in de club kwamen.

Hij zag er dan wel niet erg Joods uit, maar sprak vlot Jiddisch en Hebreeuws en kende hun gewoonten.

De geslepen Mengele beloofde hen te helpen, want hij zag natuurlijk voor zichzelf ook mogelijkheden om te schitteren in de nazi-hiërarchie...

––––––––

Jacob en Rachel zaten nog aan de ontbijttafel, terwijl David beneden de winkel opende. Door het openstaande raam hoorden ze het gerammel van de bakfiets van Berti, hun vaste postbode.

‘Eindelijk een brief van Daniël’ zei Rachel.  

Jacob knikte tevreden. Het was al weken geleden dat ze nog iets van hem hadden gehoord.

David kwam de keuken binnen. In zijn hand niet het gebruikelijke soort omslag waarin Daniël zijn zeldzame brieven verstuurde, maar één met het logo van de Universiteit van Bonn. Geen brief van Daniël, wel van zijn rector.

Rachel las luidop.

––––––––

“Geachte Heer en Mevrouw Weintraub.

Tot mijn spijt moet ik u melden dat Daniël nu al enkele weken niet meer naar de cursussen komt.

Volgens medestudenten is hij ook weg uit het studentenpension en zou hij het plan hebben opgevat zijn studies stop te zetten en met een vriendin naar Berlijn te vertrekken.

Jammer genoeg heb ik geen verdere informatie.“

––––––––

Een traan bengelde over haar wang. David en Jacob keken verdwaasd voor zich uit.

Maanden later hadden ze nog steeds niets van Daniël gehoord. ...

7

Het was de nacht van 9 november 1938.

Rachel kon de slaap niet vatten en staarde naar de grillig gevormde eiken balken in het plafond, terwijl naast haar Jacob lichtjes snurkte. 

Ze had een onrustig gevoel. De nazi-aanhangers in de stad vierden de herdenking van de Bierkellerputsch, de mislukte staatsgreep in München van Hitler en zijn entourage vijftien jaar eerder. Sinds de Anschluss van Oostenrijk bij nazi-Duitsland in maart was het voor de Joodse gemeenschap in Wenen van kwaad naar erger gegaan en voelde ze zich helemaal niet meer veilig.

De afgelopen dagen was er een ernstige opstoot van antisemitisme geweest en was ze uitgescholden voor Joodse hoer en zelfs bespuwd geweest.

Haar moeder hield het al voor bekeken en was in de zomer naar haar zus, tante Lidy, in New York vertrokken. Jacob had er bij Rachel op aangedrongen dat David en zij ook zouden vertrekken.

David moest ginder dan maar zijn studies verderzetten aan New York University.

––––––––

Rachel was net aan het indommelen als in de straat geroep van een grote groep mensen weerklonk. Het roodgele flikkerende licht van fakkels viel binnen via een spleet tussen de gordijnen.

Onder hun slaapkamerraam weerklonk plots het oorverdovend geluid van brekend glas.

Jacob schrok wakker en staarde verdwaasd voor zich uit. Rachel veerde recht, ging naar het raam en zag nog net een groepje nazi-bruinhemden van de SA met in hun kielzog

anti-joodse slogans scanderende mensen met fakkels de hoek omdraaien.

Ze snelden in kamerjas naar beneden. David stond al onder aan de trap.

De apotheek was één grote ravage, het uitstalraam volledig vernield, het goudkleurig opschrift “Weintraub & Meir” in duizend stukjes op de grond.

Tussen de scherven twee grote kasseien. De politie was nergens te bespeuren.

––––––––

Jacob nam zijn huilende vrouw in zijn armen.

‘Waarom ?’ snikte ze ‘Waarom toch, Jacob ?

Tussen die mensen liepen klanten van ons, mensen die wij nooit iets misdaan hebben.’

Door haar tranen heen keek ze de straat in. Alles lag vol glas.

Zowat alle uitstalramen van Joodse winkels waren aan diggelen gegooid en de uitbaters stonden er net als zij vol woede en ongeloof op te kijken.

Zelfs bakkerij Kleinblatt, waar iedere zondagochtend tot aan de straathoek werd aangeschoven door mensen uit heel Wenen, moest eraan geloven.

Jacob besefte al een poosje dat de situatie uit de hand aan het lopen was, en was vastbesloten ...

‘Jullie moeten echt vertrekken.’

Rachel hoorde onmiddellijk aan zijn stem en de manier waarop hij het zei, dat het hem pure ernst was.

‘Ik wil dat jullie morgen al naar Antwerpen vertrekken.

Ik heb twee tickets kunnen kopen voor een overtocht met de Pennland van de Red Star Line. Die vertrekt op 25 december richting New York. Tot dan kunnen jullie in Antwerpen bij mijn neef Aaron blijven.

––––––––

Tickets zijn duur, felgegeerd en heel moeilijk te krijgen want veel Joden willen weg uit Europa, maar ik ken iemand bij Arnold Bernstein, de Hamburgse rederij die de Red Star Line heeft overgenomen. 

In februari vertrekt er nog een boot. Ik doe mijn uiterste best daarvoor een ticket te bemachtigen. Tot dan probeer ik de apotheek open te houden om nog wat geld te verdienen. We zullen het kunnen gebruiken.’

Rachel pruttelde nog even tegen, maar zag dat Jacobs besluit vaststond.

––––––––

De volgende morgen werd de aangerichte schade van de afgelopen Kristallnacht pas echt duidelijk. Geen enkele Joodse winkel was gespaard gebleven.

Het was een mistige, druilerige ochtend en in heel de straat was iedereen druk doende puin te ruimen.

Rachel was haar koffer aan het pakken terwijl ze zichzelf moed inpompte.

Haar positivisme haalde het weer op haar verdriet. Ze moest zich sterk tonen en David ervan overtuigen dat vertrekken de beste oplossing was.

Die zag heel het scenario dat zijn vader voor hen gepland had, en waarbij hij zijn vrienden zou moeten achterlaten, niet echt zitten.

Hij had net de laatste glasscherven opgeruimd, en stond klaar om enkele houten panelen te gaan halen om voor het vernielde uitstalraam te timmeren en zo de gure novemberkou buiten te houden. Dat bleek geen sinecure want zowat iedere Joodse winkelier in Wenen zat met hetzelfde probleem.

––––––––

Jacob was even naar de universiteit na de melding dat hij daar nog dringend “iets” moest gaan doen.

De afgelopen maanden had hij beetje bij beetje geld van zijn bankrekening gehaald en bewaard in zijn kluis op de universiteit, samen met de Red Star Line tickets, de Amerikaanse inreisvisums, maar ook de papieren om de Zwitserse grens over te raken, wat op dat ogenblik niet meer zo evident was.

De enige weg om nog veilig in Antwerpen te geraken was via Zwitserland en Frankrijk. Sinds augustus had Zwitserland echter zijn grenzen gesloten voor iedereen die geen inreisvisum had.

Jacob had zich suf gepiekerd, en al zijn contacten aangesproken om een manier te vinden om samen met Rachel en David over de grens te geraken.

Het leek hopeloos. Tot hij benaderd werd door iemand die hem vertelde over ene Paul Grüninger, een Zwitserse politiecommandant die valse dagvaardingen uitschreef waarbij je uitgenodigd werd om op verhoor te komen in Sankt Gallen.

Op vertoon van die dagvaarding kon je dan de grens over.

Op die manier had Grüninger al honderden Joden gered van deportatie naar werkkampen.

Jacob moest aan zijn tussenpersoon, die er iets minder humanitaire bedoelingen op na hield, heel veel geld betalen om aan de dagvaardingen te geraken.

Teveel geld.

Hij kon enkel de papieren voor Rachel en David betalen. Er was immers ook nog geld nodig voor hun overtocht naar New York en hun eerste weken daar. Er zat voor hem dus niets anders op dan voorlopig achter te blijven.

8

Aan de ingang van de universiteit had Jacob een man opgemerkt die overduidelijk Gestapo was. Lange lederen jas, zwarte hoed, spiedend om zich heen kijkend.

Hij had hem ook al opgemerkt aan de Kreditanstalt, de bank waar hij zijn rekening had.

Dat er Gestapo aan een bank stond waarvan een Jood, Rothschild, hoofdaandeelhouder was, en waar veel Joden een rekening hadden, vond hij nog normaal ...

Gestapo aanwezigheid aan de universiteit echter, verontrustte hem.

Jacob kreeg het gevoel dat hij gevolgd werd.

Hij vroeg zich af waarom, want ondanks zijn bekendheid in de academische wereld, had hij zich altijd heel low-profile gedragen. Niet opvallen lag immers in zijn natuur.

Op zijn terugweg naar de apotheek, werd zijn gevoel bewaarheid en angst met bijhorende stress overviel hem.

Jacob deed zijn best niet te panikeren maar besefte dat het nu snel moest gaan.

Hij nam een taxi die hij via een omweg liet stoppen aan het Rudolfpark.

Nadat hij zich ervan vergewist had dat niemand toekeek, verstopte hij de enveloppe in een vuilbak naast de bank aan de vijver waar hij destijds Rachel voor het eerst gekust had.

Hij keek nog even met weemoed naar de grillig gevormde gietijzeren zitbank met Jugendstil motieven, waaraan hij zo’n mooie herinneringen had.

Dan wandelde hij, schichtig rondkijkend, naar huis.

“Ik ben een oude man, die al een mooi, gevuld leven achter de rug heeft.” dacht hij. “Als zij maar veilig weggeraken, dat is nu echt wel even het belangrijkste.”

Hij wist dat het afscheid hem heel zwaar zou vallen...

––––––––

David was, na lang aanschuiven bij de houthandelaar, net klaar met het plaatsen van panelen voor het vernielde uitstalraam van de apotheek en zocht naar meer spijkers om ze vast te nagelen.

Rachel had hem kunnen doen inzien dat er geen andere oplossing was dan hun vlucht naar de Verenigde Staten.

President Roosevelt had aangedrongen meer visa te verstrekken aan vluchtende Joden, maar daar was het Congres niet op ingegaan.

‘David, wij zijn bij de weinige gelukkigen die een visum voor Amerika hebben kunnen bemachtigen. Je vader heeft hemel en aarde verzet om eraan te geraken.

We zouden hem zwaar teleurstellen er geen gebruik van te maken. Ik hou zielsveel van hem. Denk je dat het mij geen pijn doet zonder hem te moeten vertrekken ?’

David nam zijn moeder vast.

‘Ik weet het ma, en ik besef ook wel dat het van kwaad naar erger gaat met die rotnazi’s, maar het is toch zo verdomd moeilijk alles en iedereen hier achter te laten.’

––––––––

Jacob besloot in de Sterngasse achterom te gaan via het steegje dat naast de apotheek doodliep. Via een achterdeur kwam hij zo in het kleine labo achter de winkel.

Buiten adem botste hij op Rachel die net met haar kleine valiesje van de trap kwam. Hij had haar opgedragen het absolute minimum mee te nemen want teveel bagage zou verdacht kunnen lijken aan de Zwitserse grens. 

David had de laatste spijkers geklopt in de houten platen die hij voor de vernielde etalage had geplaatst en was ook zijn spullen aan het pakken.

Rachel zag onmiddellijk dat Jacob overstuur was, hoe goed hij het ook probeerde te verbergen.

‘Luister goed!’ zei hij, hevig transpirerend ...

‘Ik ben zeker dat ik gevolgd word ... waarschijnlijk Gestapo.

Het moet nu allemaal snel gaan. Jullie moeten dus exact doen wat ik zeg.’

David en Rachel zwegen en knikten. Ze begrepen de ernst van de situatie.

‘Om drie uur vertrekt er nog een trein naar Innsbruck, die jullie moeten halen. Daar stap je over op de trein naar Sankt Gallen in Zwitserland.’

Hij nam Rachels beide handen vast. 

‘Rachel, mijn liefste, allerliefste vrouw.

Weet je nog de bank in het Rudolfpark waar we destijds voor het eerst kusten?’

Rachel knikte, terwijl er een traan over haar wang liep, een zwart spoor van mascara achterlatend.

‘In de vuilbak naast die bank zit een enveloppe met geld, jullie tickets voor de boot, de visums voor de Verenigde Staten, en papieren om de Zwitserse grens over te raken. Volgens die papieren moeten jullie zogezegd op verhoor komen bij Paul Grüninger, de regionale politiecommandant in Sankt Gallen ....