Jolan Gaaikema

Een sprankje licht

maakt alles anders!

Kerstverhalen.

Dit boek draag ik op

aan alle kinderen

die bij mij hebben gewoond.

Een sprankje licht maakt alles anders!

Kerstverhalen.

Copyright © 2023 Jolan Gaaikema

Auteur: Jolan Gaaikema

Druk: Pumbo.nl

Omslagontwerp: Faith M.

Vormgeving binnenwerk: Jolan Gaaikema

ISBN: 978-94-6481-685-3

NUR 700

Dit is een gebruiksboek. De verhalen mogen worden gebruikt en afgedrukt, mits onder vermelding van de naam van de schrijver en de titel van het boek.

Inhoud

Inleiding

Een sprankje licht maakt alles anders!

De vriendelijke herbergier

Van bitter naar beter

Die donkere decemberdagen

Een baby huilt

Het kleine wonder

Tussen vreemden

Hoop in de coronatijd

Een kamer voor Jezus

Niets is zomaar

Zo mooi

Gemiste kans

Jacoba viert feest

Boerenkerst

Een boom die verbindt

Een gebroken kerst

Een droom vervuld

Het kaarsje van Joachim

Het lange wachten

De derde kans

Wonderlijk! (1974)

Kerst in de tropen (1976)

De belijdenis van Bas (1980)

Het spel (1981)

Boodschapper (1982)

Alles wat kan gebeuren (1983)

De volle kerk (1984)

In het oerwoud (1985)

Licht in de nacht (1986)

God met ons (1987)

Mijn kerstkind (1990)

Engel Bettie (2008)

Engelenjurken (2012)

Engelgezang (2013)

Onverwacht feest (2018)

Terug in Nederland (2022)

Andere boeken van Jolan Gaaikema

Inleiding

Lieve mensen,

Deze kerstbundel is mijn eerste e-book. In de bundel staan verhalen voor alle leeftijden. Ik zal mij even voorstellen: mijn naam is Jolan Gaaikema. Ik ben geboren in Nederland. Ik ben in 1975 predikante geworden en heb gewerkt en gewoond zowel in Nederland als in Suriname. Ik ben ook moeder en ik heb niet alleen drie kinderen, maar daarnaast heb ik ook nog in de loop der jaren meer dan honderdvijfentwintig kinderen in huis gehad, al was het niet allemaal tegelijk. Mijn gezin was het grootst, toen ik vijfendertig kinderen in huis had en twee eigen kinderen.

De meeste pleegkinderen die ik heb zijn Surinaams, maar ik heb ook Guyanese kinderen, een Cubaanse dochter, een tijd woonde een Zwitsers meisje bij ons en daarnaast zag ook een Joods meisje mij als haar moeder. Verder noemen verschillende mensen uit Afrika en Suriname mij mama. Sommige van mijn kinderen wonen nu in Frankrijk, België, de Verenigde Staten en Frans-Guyana. Mijn leven is rijk, want ik heb ook heel veel liefde ontvangen en ik heb dus familie wereldwijd.

Dit is een kerstbundel en bij kerst denken wij aan kaarsen. Toen ik een klein meisje was, waren er echte kaarsjes in de kerstboom en dan zat er bij de boom in de kerk een man met een emmer water en een spons op een lange stok om een kaarsje dat de boom in brand dreigde te steken te doven. Nu is dat niet meer zo, nu zijn er vooral kunstlichtjes in de bomen en soms zijn ze niet eens wit. Veel mensen gebruiken geen echte kaarsen meer met kerst en toch steek ik bijna elke dag enkele kaarsen of waxinelichtjes aan, want hun vlammetjes zijn net zo levendig als het echte leven.

Ik heb van 2012 tot 2022 in Suriname gewoond en daar waren kaarsen heel belangrijk, want vaak viel de stroom uit. Dan was er soms vijf uur en soms wel veertien uur lang geen licht. Daar waren kaarsen van levensbelang. En in 1985-1986 woonde ik in het binnenland van Suriname in Stonedansi, waar helemaal geen stroom was. Daar gebruikten wij olielampjes. Soms hadden de mensen een echte olielamp gekocht, maar vaak maakte men van een leeg levensmiddelenblik met een gat erin en een lontje een olielampje, dat het net zo goed deed als de mooiere lampen.

Er waren daar geen lantarenpalen en van een zaklamp was de batterij al snel leeg, alleen die vlammende kaarsjes konden ons verlichten en die brachten ons meer dan licht. We zaten eromheen en vertelden elkaar verhalen. De kinderen gaven elkaar raadsels op. Door zo’n lichtje waren we verbonden, we luisterden naar elkaar en zagen elkaars hart.

In deze tijd zien we door alle neonlichten, computerlichten, mobiele telefoons en alles wat schittert en aandacht vraagt zoveel, dat we het wezenlijke vaak niet zien. We kijken wel met onze ogen, maar niet altijd met ons hart. Te veel licht kan verblinden, terwijl een straaltje licht alles anders kan maken.

In dit boek staan vooral kerstverhalen, maar het eerste verhaal met de titel van het boek is net even anders, want dat is gebaseerd op een vrije interpretatie van een gelijkenis van Jezus, de gelijkenis van de wijze en dwaze meisjes. Juist dit verhaal geeft de kern van dit boek weer.

Verder kun je hierin ook een aantal waargebeurde verhalen lezen. De meeste daarvan zijn gebeurd in Suriname en enkele in Nederland. Dit is een goedkoop e-book, opdat ook mensen in Suriname het kunnen lezen. Ik wens ieder veel leesplezier en een gezegende kerst!

Een sprankje licht maakt alles anders!

Mirjam was anders dan de meeste meisjes. Als haar vriendinnen aan het winkelen waren, ging zij de hond uitlaten voor die ene oude buurvrouw, die slecht lopen kon of ze las een verhaaltje voor aan dat ene zieke kind, dat verderop in de straat woonde. Als haar vriendinnen tot diep in de nacht wilden uitgaan, soms met jongens die zij helemaal nog niet kenden, dan bleef zij liever thuis om aan haar broertjes en zusje een verhaal te vertellen.             

Op een dag werd zij de uitgenodigd bij het huwelijk van de zus van een klasgenootje. Ze kreeg de opdracht om samen met negen andere meisjes met olielampjes de bruidegom zouden opwachten¹. In dit dorp was nog geen elektriciteit. Mirjam maakte haar olielampje in orde en nam een vol oliekruikje mee, want - je weet maar nooit, wat er kan gebeuren!

Toen ze nog maar net op weg was gegaan, hoorde ze iemand huilen. Ze ging het huisje binnen en daar was een oude vrouw, die haar geld had laten vallen op de grond. Omdat het zo donker was in de kamer, kon ze het niet vinden. Het meisje stak haar lampje aan en hielp zoeken en bij het licht zagen ze het geld zomaar onder het bed. Ze bleef nog even om de oude vrouw een beetje te helpen het huis te bezemen en op te ruimen en ging verder.

Even later hoorde zij bij een ander huisje huilende kinderen. Ze ging naar binnen en vroeg wat er aan de hand was en de moeder vertelde, dat de kinderen honger hadden, zij kon niet koken omdat zij geen olie had. Mirjam gaf haar het kruikje olie.

Opgewekt ging Mirjam verder en niet veel later kwam zij bij haar vriendinnen, die verwonderd waren, dat zij zo laat was.

Het werd donker en de meisjes zaten maar te wachten op de bruidegom, die nog niet kwam. Toen ze moe waren, spreidde Mirjam een grote doek uit, waarop ze een beetje konden slapen. De vriendinnen vroegen, wat zij deed en zij beloofde de wacht te houden.

De meisjes deden hun lampjes uit en gingen slapen, maar omdat één van de meisjes bang was in het donker, liet Mirjam haar lampje branden. En als dat meisje dan ‘s nachts af en toe angstig wakker schrok, omdat zij een nare droom had, dan sprak zij haar vriendelijk troostend toe en zong zij zacht een liedje, totdat het meisje weer in slaap viel. Zelf ging zij niet slapen, er moest toch iemand wakker blijven?

Veel later klonk er tromgeroffel. De meisjes begrepen, dat de bruidegom in aantocht was. Zij brachten hun lampjes in gereedheid, maar Mirjam ’s lampje was leeg en nog vier anderen hadden geen olie meer. De andere vijf jonge dames hadden kruikjes bij zich, maar wilden niet met de eersten delen, ze zeiden: ‘Ga naar het dorp nieuwe olie halen’. Mirjam nam de andere vier mee en omdat daar ook dat bange meisje bij was, liepen ze zingend over de weg.

Bij het dorp aangekomen vonden ze een olieboer, die hun olie verkocht. Vervolgens gingen ze de lange weg terug naar het feest. Daar aangekomen, vonden ze de deur dicht. De vier vriendinnen waren bedroefd, maar Mirjam zei: ‘Dit heeft vast een bedoeling. God heeft met alles een plan’. De anderen geloofden haar eerst niet. Maar ze liepen samen terug in de richting van het dorp. Het was nog een lange weg te gaan.

Even laten kwamen ze een wanhopige herderin tegen. Toen ze haar vroegen, wat er aan de hand was, bleek het, dat er twee lammetjes weg waren. Twee meisjes besloten haar te helpen zoeken met hun lichtjes. Mirjam en de anderen gingen verder.

Even later kwamen ze langs een huis waar een kind huilde. De drie vriendinnen gingen naar binnen. Het bleek, dat de moeder van dit kind weg was in de veronderstelling dat het kind sliep, maar het kind was wakker geworden en bang in het donker. Het was een jongentje. Eén meisje, zij die altijd zelf bang was in het donker, besloot bij hem te blijven en bij haar lichtje kon ze het kind voorlezen, zodat hij weer rustig ging slapen. Mirjam vroeg, of zij dan zelf niet bang was, maar ze zei: ‘Dit kind heeft mij nodig. Misschien is die moeder wel naar het bruiloftsfeest en komt zij niet terug voor de morgen. Ik blijf bij deze kleine jongen. En als het morgenochtend licht geworden is, ga ik wel naar huis. Gaan jullie maar. Misschien zijn jullie ergens anders nodig! De andere twee vervolgden hun weg.

Opeens werden zij opgeschrikt door een schreeuw. ze moesten met hun lampjes zoeken waar de schreeuw vandaan kwam, want die kwam niet van de weg, maar ergens van een verre plaats. Een oude man bleek overdag heel ongelukkig gevallen te zijn, maar niemand had hem gezien of was hem komen helpen. Met zijn tweeën konden zij hem helpen overeind te komen en hem ondersteunend brachten hem naar de dokter. Het was diep in de nacht, maar de dokter kwam naar buiten op hun geroep en hielp hem.

Mirjam vroeg aan haar vriendin: ‘Was je liever op het feest geweest?’ En zij zei: ‘Nee, want dan hadden we niet kunnen helpen’.

De vriendelijke herbergier

Guus had zijn vak eigenlijk met de paplepel ingegoten gekregen. Zijn vader had altijd een hotel gehad en nu was hij hotellier. Hij was gelukkig getrouwd met Truus en ze hadden kinderen om trots op te zijn. Eigenlijk was hij een heel gelukkig mens met maar één probleem en ook nog maar één maand per jaar, namelijk in december. Ze hadden vier kinderen van verschillende leeftijden en dat betekende, dat er altijd wel één meedeed aan het kerstspel en vanaf begin december begonnen daarvan de repetities. En omdat hij trouw zijn kinderen hun rollen overhoorde, las hij ook steeds elk jaar de zin, die de herbergier tegen Jozef zei: “Er is geen plaats!” En dan schaamde hij zich voor zijn vak. Hotellier en herbergier was toch hetzelfde?

In het zoveelste jaar had hij er opeens genoeg van. Hij deelde zijn vrouw mee, dat hij een belangrijk besluit genomen had: zijn hotel zou een nieuwe naam krijgen: “Altijd plaats!” “Ja maar…” zei Truus. “Niks te maren, ik wil niet meer soms mensen wegsturen, omdat wij geen kamers vrij hebben, dat moet anders!” “Hoe dan?” vroeg zij. “We gaan verbouwen en reorganiseren,” zei hij, “we breiden uit en delen enkele grote kamers doormidden.” “Ja maar,” zei zijn vrouw, “hoe betalen wij dat dan?” “We nemen een lening”, zei hij. “We gaan de prijzen ook veranderen.” “Verhogen?” vroeg zij.

“Nee, juist niet, er moeten ook arme mensen bij ons kunnen logeren, want Jozef en Maria konden vast niet zo’n duur hotel als het onze betalen.” Zijn vrouw keek hem verbaasd aan. “Maar we moeten toch kunnen rondkomen? En die lening zal toch moeten worden afbetaald? Hoe kun je dan de prijzen verlagen?”, zei zij. “Je zult wel zien”, zei hij.

Toen het hotel verbouwd was en ze grote schulden hadden, spijkerde Guus een bordje op de voorgevel: “Betalen naar draagkracht”. Dat bord werkte aanlokkelijk. Vele gasten kwamen naar het hotel en wie met een salarisstrookje kon aantonen, dat hij niet zoveel verdiende, kreeg een tarief op maat.

Ondanks dat waren de inkomsten in het begin redelijk goed, omdat ook rijke gasten van vroeger bleven komen. En maandelijks losten ze hun grote schuld af. Zo ging het enkele jaren. Maar toen hadden zij een paar maanden achter elkaar alleen maar hele arme gasten. Hoewel alle kamers bezet waren, bleken de lasten hoger dan de inkomsten.

Op een nacht klopte er een man aan hun deur met een zwangere vrouw en Truus wou net zeggen ‘We hebben geen kamer meer vrij’, toen Guus eraan kwam... “Kom binnen,” zei hij, “bij ons is altijd plaats, u krijgt de kamer van onze jongste kinderen. Die slapen dan wel tijdelijk bij ons.” Dankbaar betrok het paar de kamer en mopperend maakte Truus kampeerbedden op voor de kleinsten in hun slaapkamer. De volgende dag kwamen er nog meer gasten en Guus stelde voor, dat Truus en de kinderen zolang bij haar ouders zouden logeren. “Het is maar voor even, schat”, zei hij. Echter het even werd langer, niet vanwege de hotelgasten, want na drie dagen reisden die weer verder, maar vanwege Truus.

Ze was zo woedend, dat ze, toen hun kamers allang weer vrij waren, weigerde met de kinderen terug te keren. Guus kreeg het nu heel moeilijk, want omdat Truus niet meer meehielp, moest hij meer personeel aannemen. Bovendien moest hij maandelijks een bedrag overmaken voor zijn vrouw en kinderen. Het lukte bijna niet meer om de schuld af te lossen. Guus vroeg zich af, of hij dan toch verkeerd gekozen had. Maar de woorden ‘geen plaats’ kon hij nog steeds niet over zijn lippen krijgen.

Het hotel was weer vol met arme mensen en de schuld kon die maand niet worden afgelost. Guus voelde zich wanhopig. Ondertussen mopperden de kinderen tegen Truus, omdat ze hun vader niet mochten zien en omdat opa en oma toch wel erg ouderwets waren. Ze moesten altijd zo rustig spelen en in dat huis was geen computer. De kinderen wilden terug, maar daar wist hun vader niets van.

De schulden stapelden zich op en Guus wist allang niet meer, hoe hij rond moest komen. In zijn la lagen allerlei onbetaalde rekeningen van de groenteboer, de supermarkt, de wasserij, de elektricien, de loodgieter en nog veel meer. Alle kamers waren nu wel vol, zelfs de kamers van de kinderen, maar de gasten waren zulke arme mensen, dat hij er geld op toe moest leggen.

Net toen Guus absoluut niet meer wist, hoe het ooit nog goed kon komen, klopte een nieuwe gast aan, op het oog een hele arme man. “Heeft u misschien een kamer vrij? Ik wil graag twee maanden blijven.” Zuchtend stond Guus zijn eigen kamer af en gelaten sliep hij op de bank in de gelagkamer. Hij verwachtte, dat het nu wel gauw afgelopen zou zijn met zijn idealen. Er waren zoveel rekeningen onbetaald, de deurwaarder kon elke dag op de stoep staan. ‘Misschien had Truus dan toch gelijk gehad’, dacht hij. Maar de deurwaarder kwam niet en als Guus aarzelend nieuwe dingen bestelde bij de supermarkt en de groenteboer, dan werden ze gewoon bezorgd op de pof. Een paar weken lang kwamen er geen aanmanende brieven meer van de bank. Hij begreep het niet, maar hij dacht er verder ook niet over na.

Er gingen weer wat gasten weg en nog steeds kon hij zijn rekeningen niet betalen. Hij sliep nu in de kamer van de jongste kinderen, want die ene arme man, die twee maanden zou blijven en die nog geen rooie cent betaald had, sliep nog steeds in zijn kamer.

Toen kwamen opeens zijn vrouw en zijn kinderen terug. De kinderen sliepen weer, waar zij hoorden te slapen en hij en zijn vrouw sliepen in één van de gastvertrekken. Hij zei: “Je hebt gelijk, Truus, het kan niet zoals ik het wil. Ik heb zulke grote schulden, ik denk dat we binnenkort het hotel moeten verkopen.” Maar nu was het Truus, die daar niets van wilde weten. “Laten we eerst nog eens gaan praten met de bank”, zei zij, “je weet maar nooit, misschien kun je de lening nog verhogen.”

De volgende dag togen ze samen naar de bank met lood in de schoenen, maar tot hun verbazing werden ze met open armen ontvangen. Ze kregen koffie aangeboden. Nou ja, een doekje voor het bloeden, dachten ze. Maar toen ze over de lening begonnen, vroeg men: “Welke lening?” Ze haalden hun papieren tevoorschijn. De directeur kwam bij het gesprek. “Er is geen lening meer”, zei hij. “De man, die in uw slaapkamer slaapt, heeft alles afgelost en hij heeft ook al uw openstaande rekeningen betaald, omdat hij het zo goed vindt, dat in uw hotel plaats is voor iedereen.”

Opgelucht liepen ze hand in hand terug. Ze wilden de man bedanken en vroegen zich af, hoe ze ooit iets voor hem zouden kunnen doen. Thuisgekomen liepen ze meteen naar hun slaapkamer. Ze klopten aan, maar niemand antwoordde. Ze voelden, of de deur op slot was, maar deze gaf meteen mee. Aarzelend openden ze de deur. De slaapkamer was weer in de oude staat teruggebracht. Op de tafels en in de kasten lagen hun eigen spullen. De man hebben ze nooit terug gezien.

Van bitter naar beter

Marie zat voor het raam verdrietig, boos en teleurgesteld tegelijk. Haar broer had net opgebeld, dat ze morgen niet konden komen. –Het zal wel! Ze hadden zeker gewoon geen zin! Ja. ‘zijn vrouw voelde zich niet zo lekker’, had hij gezegd. En zij dan? Zij voelde zich toch ook niet goed? – Ze keek naar haar opgezette benen. – Weer zo’n weekeind alleen! –

Ze keek naar buiten. Het regende. - Ook dat nog! Wat een ellende! En het was nog wel bijna kerst, maar een witte Kerst, ho maar! Moest je dat toch eens zien: wat een weer! En haar buurvrouw, die nog wel eens langsliep, was voor veertien dagen naar haar kinderen en haar vriendin zorgde voor een zieke vader. Het kwam ook allemaal tegelijk. Weer een heel weekeinde zonder iemand om mee te praten, hoe kwam ze er doorheen? Om nog maar niet te denken aan de kerst! Wat was het leven toch zwaar voor een vrouw alleen! -

Hé, de regen was opgehouden. Opeens nam Marie een besluit: ze zou naar de stad gaan. Niet, dat ze boodschappen te doen had, die had zij allang in huis, maar ze zou een kopje koffie gaan drinken in zo’n leuk café bij het grote plein, eigenlijk een overbodige luxe, maar dan zag ze tenminste nog wat mensen en nu in de adventstijd zag de stad er ook best wel gezellig uit.

Ze deed haar dikke jas aan, want het was naar koud. En ze ging met de bus. In de stad slenterde zij eerst wat door de straten tussen de vele mensen door, het was zaterdagmiddag en druk. Uit sommige winkels klonk kerstmuziek. Toch wel leuk die stad, maar haar benen deden pijn en ze besloot ergens te gaan zitten.

Ze zou een pot koffie nemen, daar kon ze wat langer over doen. Dan hoefde ze niet meteen weer weg, Kijk, dat koffiehuis zou ze binnen gaan.

Binnen zag het er vriendelijk uit, er hingen wat zilverkleurige slingers en ballen en het rook naar dennengroen. Het was vol in de zaak, nergens een tafeltje vrij. Daar in de hoek zat een moeder met een klein jongentje. “Mag ik hier gaan zitten?” vroeg ze. “Best hoor”, zei de jonge vrouw. Het jongentje staarde haar aan. “Ben jij oma?” “Stil Erik”, zei de moeder.

“Nee, ik ben geen oma,” zei Marie, “ik ben nooit getrouwd geweest”. “Heb je ook geen man?” vroeg het jongentje, “mijn mama ook niet”. “Stil Erik”, zei de moeder weer. “Heb jij ook een kind?” vroeg het jongentje. “Nee, ik heb geen kind, nooit gehad.” “Wat ben jij alleen!” “Ja”, zuchtte Marie, “ik ben soms wel alleen en nu komt mijn broer ook nog niet op bezoek!”

“Wat wilt u bestellen?” “Een kannetje koffie graag”, zei ze en opeens kwam ze op een gedachte, “ook nog koffie voor deze mevrouw en limonade voor de kleine en gebak erbij! Dat mag toch wel, hè?” vroeg ze aan de jonge vrouw. Die knikte verbaasd: “Ja, dat mag wel, er wacht toch niemand thuis op ons.” En zo ontstond daar een gesprek tussen twee eenzame vrouwen, een jonge en een oudere. De jongste heette Tiny en bleek een BOM- moeder² te zijn. Echter ze had nu wel een kind, maar haar ouders wilden niets meer met haar te maken hebben en haar zus ook niet en…

“Wil je mijn oma zijn?” vroeg Erik. “Graag”, zei Marie. “Dan moet je morgen komen,” zei het jongentje gedecideerd, “want Peters oma komt ook elke zondag.”

Tiny keek een beetje angstig, maar Marie zei: “Goed, maar op één voorwaarde: met kerst komen jullie bij mij.” Tiny glimlachte opgelucht: “Dat is dan afgesproken.”