‘Life is what happens
when you’re busy
making other plans’

John Lennon

Copyright © 2023 Frank Halters

Auteur // Frank Halters

Uitgeverij // Big Shot Publishers

Druk // Pumbo.nl

Eerste druk april 2023

Tweede druk november 2023

Omslagfoto // Frans Lahaye voor Frans Lahaye Fotografie

Omslagontwerp en vormgeving binnenwerk // Gerard Buitendijk

Correcties en eindredactie: // Liesbeth de Wijs voor Wijs Woord

Non-fictie

ISBN // 9789464811537

Nur-code // 450: Lifestyle algemeen

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

www.frankhalters.nl

Voor Jacqueline

‘Life is a rollercoaster. Just gotta ride it’
Ronan Keating

DE UITGESPROKEN PLAYLIST

Turn Back The Clock – Johnny Hates Jazz

Our House – Crosby, Stills, Nash & Young

Questions 67 And 68 – Chicago

Riders On The Storm – The Doors

Tilburg – Guus Meeuwis

My Old School – Steely Dan

I Don’t Believe In Miracles – Colin Blunstone

Life’s What You Make It – Talk Talk

All The Young Dudes – Mott The Hoople

Old Town – Phil Lynott

Big Shot – Billy Joel

Mr. Radio – Electric Ligt Orchestra

Old Days – Chicago

Fathers & Daughters – Michael Bolton

Believe – Lenny Kravitz

Money Don’t Matter 2 Night – Prince

Weather With You – Crowded House

What A Fool Believes – The Doobie Brothers

Road To Nowhere – Talking Heads

Op Fietse – Skik

Chan Chan – Buena Vista Social Club

Do It Again – Steely Dan

Church Of The Poison Mind – Culture Club

Life Is A Rollercoaster – Ronan Keating

Hemingway – Bløf

Changes – David Bowie

China Grove – The Doobie Brothers

Gonna Make You A Star – David Essex

California – Lenny Kravitz

All Over The World – Electric Light Orchestra

I Missed Again – Phil Collins

Baby, What A Big Surprise – Chicago

The Verdict – Joe Jackson

Turn It On Again – Genesis

Every Breath You Take – The Police

Binnen – Marco Borsato

Another Day – Buckshot LeFonque

The Worker – Fischer-Z

In The Air Tonight – Phil Collins

Free As A Bird – The Beatles

I’ll Be There For You – The Rembrandts

The Way It Is – Bruce Hornsby

It’s A Long Way There – Little River Band

All Together Now – The Farm

Walk On – U2

Bang – Frankie Goes To Hollywood

Scan deze QR code voor de UITGESPROKEN playlist op Spotify

INHOUD

      Voorwoord

1    Maandagochtend

2    Met gestrekt been erin

3    Zo’n acht uur verder

4    Niemand anders

5    Tilburg

6    Cha, cha, cha, wat zullen we eten?

7    God schiep de aarde en andere lulverhalen

8    Het leven is als een pijp kaneel

9    Erbij zijn is meemaken

10  Een remspoor in dikke bleek

11  Rumour around the brand

12  Toeters, bellen en TeleBingo

13  Van New York naar Nieuwkuijk

14  Scheiden doet lijden

15  Erop of eronder

16  Rollende roebels

17  Geitenwollen sokkensjokkers

18  Een hoofdpijndossier

19  Hobbelige paden

20  Een mooie fiets

21  Sopa de pollo

22  Handen tegen de muur!

23  Shalom Aleikhem

24  Een heftig achtbaanritje

25  Een politieke paradox

26  Provinciaal prutswerk

27  Chinese karaoke

28  Een gat in de markt

29  Een gouden pik

30  Wat een gekkenhuis!

31  Code Rood

32  Surprise, surprise

33  De verkeerde kaart

34  Vanavond in Shownieuws …

35  Tuchten, luchten en zuchten

36  Binnen

37  Weer zo’n dag

38  De mores binnen de muren

39  Er hangt iets in de lucht

40  Zo vrij als een vogel

41  Kut, ik heb kanker!

42  Een komen en gaan

43  Begrijpt u het nog?

44  De mammapoli

45  Kanker abortus

46  Uitgesproken

BONUS.

D’n Hoogatie – Column

B&B vol zwevers 1 t/m 4 – Column

Help, mijn man heeft hersenletsel – Column

Een ode aan de hond – Column

Het perfecte gaatje – Column

Spoorloos – Column

B&B zonder liefde 1 t/m 4 – Column

Geachte heer van der Vorst – Column

Cancel cultuur – Column

LAAT IK ME EERST EVEN UITSPREKEN…

Het was eigenlijk helemaal niet mijn bedoeling om dit boek überhaupt te schrijven, maar overal waar ik me liet horen of zien kreeg ik dezelfde vraag: ‘Jeetje man, jij hebt zoveel meegemaakt, waarom schrijf je er geen boek over?’ Ik heb er lang over getwijfeld. Je wordt tóch gedwongen om je hele leven weer terug te draaien. Om jezelf bloot te geven en alles weer opnieuw te beleven en dat was nogal wat. Dat leverde vaak een lach op, maar dikwijls ook een traan. Je zoekt naar de juiste balans, want je wilt het natuurlijk ook nog een beetje gezellig houden. U betaalt tenslotte niet voor een bundel vol kommer en kwel. Tóch heb ik het gedaan en daar ben ik achteraf heel blij om. Mijn psycholoog en zelfs een opname in een ‘centrum voor psychisch herstel’ ten spijt. Dat laatste dient u overigens niet te verwarren met een gekkenhuis.

Toch zal niet iedereen er even blij mee zijn. Ik trap natuurlijk ook mensen op hun ziel of raak ze op een plek waar ze dat liever niet hebben. Daar ben ik me van bewust, maar ik kon er onmogelijk omheen. You get what you give geldt nu eenmaal voor ons allemaal. Hoe dan ook heb ik dit boek naar beste eer en geweten geschreven en zoals ik het me, soms meer dan een halve eeuw later, nog feitelijk herinner. Alle verhalen zijn voor 95 procent waargebeurd en voor 5 procent toe te schrijven aan de ‘dichterlijke vrijheid’. Een claim die me de ruimte gaf om enigszins creatief om te gaan met sommige beschreven situaties. Om die reden zijn enkele dialogen door mij gedramatiseerd, maar ik heb er alles aan gedaan om zo dicht mogelijk bij de waarheid te blijven. Herkent u zich in dit boek? Dan hebben we samen herinneringen gemaakt. Herkent u zich niet? Dan zag ik het anders óf heeft onze herinnering de eindredactie niet overleefd, waarvoor alvast mijn excuses.

En dan nog even dit: UITGESPROKEN. is zowel een lees- als beleefboek. ‘En wat moet ik me daar dan bij voorstellen?’ hoor ik u bijna denken. Nou, dat leg ik graag even uit: om dit boek nóg meer tot de verbeelding te laten spreken begint ieder hoofdstuk met een frase uit een liedje. Het liedje dat in mijn hoofd zat toen ik het verhaal eronder schreef. Ik heb namelijk altijd zoveel liedjes in mijn hoofd, dat er altijd wel één te associëren is met wat ik op dát moment aan het doen ben. Misschien herkent u dat of kunt u zich er helemaal niets bij voorstellen, maar bij mij gaat het zo al mijn hele leven. Dichter bij elkaar kunnen we niet komen toch? Tip: speel het liedje gelijktijdig af met het lezen van het bijbehorende hoofdstuk voor de beste beleving. U doet dat simpelweg door de speciale Spotify QR code te scannen die onder de playlist staat. Ik wens u alvast veel lees- en luisterplezier.

Frank Halters

April 2023

* Om privacyredenen zijn sommige namen veranderd.

1.

MAANDAGOCHTEND

‘Another day is ended and I still can’t sleep.

Remembering my yesterdays, I begin to weep’

Johnny Hates Jazz uit ‘Turn Back The Clock’ (Turn Back The Clock 1988)

Op de klok in de hal is het net half tien geweest. Mijn blik staat op oneindig en mijn verstand op bijna nul. Mijn ellebogen steunen op mijn knieën, mijn hoofd ligt in mijn handen en ik zit recht voor de ingang van een kille en schemerige gang. Intensive Care staat op het bordje dat er boven hangt. Het voelt alsof ik verdoofd ben. Om me heen zie ik dokters en verpleegsters. Ze lopen druk heen en weer en bladeren ondertussen door duimdikke dossiers. Deuren zwaaien open en weer dicht. In de speciale wachthoekjes staren mensen voor zich uit en op hun telefoon. Hun gezichten staan somber en verraden weinig goeds. Ze voelen zich waarschijnlijk net zo kut als ik. Zelfs het vrolijke meubilair van appeltjesgroene stoeltjes en feloranje bankjes verandert daar helemaal niks aan.

Ik beweeg onophoudelijk van mijn linker- naar mijn rechterbeen en weer terug. Ik weet geen rust te vinden en de keiharde kunstleren ziekenhuispoef stelt mijn stuitje al uren op de proef. Alles voelt onwerkelijk. Het lijkt alsof mijn lichaam niet meer naar me luistert en zijn eigen gang is gegaan. Dat de wereld om me heen niet meer echt is en ik alle grip op tijd en geest verloren ben. Ik ben kapot. Als ik voor de zoveelste keer opsta ruik ik het weer. De zweetlucht onder mijn oksels die opduikt bij iedere beweging die ik maak. En dat zijn er nogal wat. Niet zo gek ook. Het is ondertussen maandagochtend, ik heb al dagen niet gedoucht en loop nog steeds in dezelfde kleren als waar ik twee dagen eerder mee binnengekomen ben.

Een schoonmaker vraagt of ik even opzij wil gaan en dweilt ijverig tussen ons door. Ons is Marjo’s en mijn familie. Ze zijn er niet met veel maar wel allemaal. We hebben zojuist te horen gekregen dat ze is overleden. Marjo is mijn vrouw, of moet ik zeggen was? We waren weliswaar niet getrouwd, maar zo voelde het wel en we woonden al een paar jaar samen. We waren verliefd en gelukkig en hadden nog duizend plannen. Ze is amper een uurtje geleden van de beademing gehaald, na besluit van de kinderen en mij. Daarna heeft ze het nog 25 minuten volgehouden. Een allerlaatste inspanning, puur op eigen kracht en toen was het klaar.

Een comateus leven met onherstelbare hersenschade, dag en nacht op gang gehouden door kunstmatige beademing. Of niet. Dat was de keuze die we hadden en die we voor Marjo moesten maken. Haar kinderen en ik. Een keuze op basis van alle onderzoeken die ze de afgelopen 24 uur heeft ondergaan. Marjo zou ongetwijfeld voor het laatste hebben gekozen. We hadden het toevallig een paar weken eerder nog besproken. De what if vraag. Die stelden we elkaar wel vaker, maar dat ik er nu al naar moest handelen was te bizar om te begrijpen. Vanaf nu is het geen vraag meer. Iets over de helft en in de bloei van haar leven kwam het antwoord. We staan er verslagen en verdrietig bij en zoeken troost bij elkaar. De tweede doos papieren zakdoekjes ‘van het huis’ gaat, net als de eerste, van hand tot hand. We huilen veel en zeggen weinig.

‘Bent u Frank Halters?’ vraagt iemand achter me als ik een hand op mijn schouder voel. Verschrikt draai ik me om en ik kijk in het gezicht van een man van middelbare leeftijd. ‘Ja’, zeg ik. ‘En wie bent u?’ ‘Gecondoleerd met het overlijden van uw vrouw’, vervolgt hij. ‘Mijn naam is De Witt van de recherche en dit zijn mijn collega’s’, wijst hij naar twee anderen. ‘We willen u graag wat vragen stellen, dus zou u even met ons mee willen komen?’ Het kwartje wil nog niet direct bij me vallen. ‘Meekomen?’ vraag ik. ‘Nu? Ik ben nog geen kwartier geleden mijn vrouw verloren en u vraagt me doodleuk of ik even mee wil komen?’ ‘Ja, dat vraag ik. Ik snap dat het wat rauw op uw dak valt maar dat is nu eenmaal de standaardprocedure’, is zijn repliek. Zijn toon is vriendelijk maar dwingend en laat geen enkele ruimte voor tegenspraak. ‘Nou, dan zie ik jullie zo’, vertrouw ik de familie toe.

‘Laten we deze ruimte nemen en gaat u dáár maar zitten’, klinkt het haast als een bevel. Ik loop naar binnen en wordt gewezen op een plek aan een grote vergadertafel. Het interieur oogt uitgesproken klinisch en voelt erg beklemmend aan. Natuurlijk zitten we hier niet voor onze lol, maar het manshoge skelet in de hoek, het opengewerkte onderlichaam op de kast en de weckpot met foetus op sterk water eronder, maken de sfeer er niet echt beter op. Het is een lugubere entourage en ik ga er met mijn rug naartoe zitten. ‘Wilt u water, koffie of misschien allebei?’ onderbreekt De Witt mijn gedachten. Hij is duidelijk de baas van het trio. Een doorpakker van het type niet lullen maar poetsen, met grote handen en twee poten in de klei. Geflankeerd door zijn collega’s gaat hij tegenover me zitten en neemt me zonder iets te zeggen eerst aandachtig in zich op. Ik kom weer een tikkeltje terug op aarde en de mist in mijn hoofd begint langzaam op te trekken.

‘Zo, meneer Halters’, begint hij zijn verhaal. ‘Laat me het volgende eerst tegen u zeggen: dit is een politieverhoor en u zit hier als getuige. Dat betekent dat u niet wordt verdacht van een strafbaar feit, maar dat kan zomaar veranderen. Mocht dat gebeuren dan bent u vanaf dat moment geen getuige meer maar verdachte. Zover is het echter nog niet, maar ik wijs u er wél even op. Heeft u dat allemaal goed begrepen?’

Dit was duidelijk een andere toon dan die ik op de gang van hem gewend was en een eerste vergelijking met Baantjer en Grijpstra & de Gier was dan ook snel gemaakt. ‘Weet u, uw vrouw is zojuist overleden en u bent de laatste die haar bij leven heeft gesproken en gezien’, zo ging hij verder. ‘Als een doodsoorzaak onbekend is, want die is uit alle medische onderzoeken namelijk niet gebleken, worden wij daar direct van op de hoogte gesteld. Dáárom zitten wij nu hier en dáárom willen wij graag een aantal vragen aan u stellen. Over wat er is gebeurd vanaf zaterdagavond 22 februari tot en met het moment dat u zich hier met uw vrouw heeft gemeld, bij het Kennemer Gasthuis Haarlem-Noord’.

Dat is bepaald geen makkelijke opgave, bedenk ik me. De blur in mijn hoofd is nog niet weg, Marjo nauwelijks dood en tijd om daarbij stil te staan wordt me al helemaal niet gegund. De heren gaan er nog eens goed voor zitten en kijken me afwachtend aan. Ondertussen breng ik voor mezelf hun rolverdeling in kaart: de dominante, de vriendelijke en de stille, begrijp ik al snel. Daar hoef je niet voor doorgeleerd te hebben, zelfs niet als je zo gaar bent als een konijn. Een bezetting die vaak bij verhoren wordt toegepast en de beste manier om de grootste zwijger aan het praten te krijgen, zo weet ik uit politiefilms. ‘Helder’, zeg ik, alhoewel ik dat in de verste verte niet ben. ‘Natuurlijk zal ik al uw vragen beantwoorden. Ik hoop daarbij wel dat u zich kunt voorstellen dat ik ze op dit moment nog niet helemaal op een rijtje heb en zelf maar amper begrijp wat me de afgelopen dagen allemaal is overkomen. Ik ben nog compleet in shock en al 48 uur wakker, ik loop hier al voor de derde dag in hetzelfde kloffie en voel me zo uitgewrongen als een duizenddingendoekje. Ondanks dat zal ik proberen om de film zo goed mogelijk voor u terug te draaien’.

De vragen golven mijn kant op en ik beantwoord ze een voor een. Zo vertel ik dat we naar een dancefeest zijn geweest, in Haren bij Oss. Dat Marjo daar al maanden eerder kaartjes voor had gekocht en zich er erg op had verheugd. Dat het haar tóch tegenviel en ze ruim voor het einde al weer weg wilde. Dat een groepje bekenden, dat er hetzelfde over dacht als zij, ons daarop meevroeg naar een hotel in de buurt. Ze hadden er, net als veel anderen die ook op het feest waren, kamers voor die nacht geboekt. In de hotelbar zou een gezellige afterparty zijn, waar bij aankomst niks van bleek, waarop we met een aantal bekenden nog wat hebben gedronken op een hotelkamer.

De Witt gaat er met een stofkam doorheen en ieder antwoord levert weer nieuwe vragen op. Zo gaat het nog lang duren. Ik probeer me te concentreren, maar dat valt allesbehalve mee. Mijn hoofd vertaalt de beelden in een onsamenhangend geheel. Ze trekken aan me voorbij als trillende lucht boven het asfalt op een tropisch hete dag.

‘Waarom moet dit persé nu?’, vraag ik aan De Witt, als de tranen voor de zoveelste keer over mijn wangen rollen. Ik ben in staat om op te staan en gewoon de deur uit te lopen. Weg uit deze slecht getimede bullshit, ik heb wel wat anders aan mijn hoofd. ‘Marjo ligt 25 meter verderop nog in haar ziekenhuisbed. Ze is zo kort geleden overleden dat ze nog niet eens is opgehaald. De familie staat erbij en vindt troost bij elkaar en ik, haar bloedeigen vent, zit hier op het slechtst denkbare moment diepzinnige vragen te beantwoorden voor een of andere enquêtecommissie’, verdedig ik mijn gevoel. Zijn antwoord is zakelijk. ‘Juist nu meneer Halters, omdat wij graag gebruik maken van uw eerste emoties. Op die momenten zijn mensen het meest eerlijk en kwetsbaar is onze ervaring’.

Het getuigt van weinig empathie, maar ik herpak me en haak weer aan waar ik gebleven was. Ik beschrijf ze het moment dat Marjo nog welgemoed in de hotelkamer naar het toilet ging en daar misselijk van terugkwam. Dat ze daarna is gaan liggen in de hoop ervan op te knappen. Dat, toen het daar even later niet op leek, we direct naar huis zijn gereden. Ik geef aan, omdat ze amper kon lopen, ik haar daarbij met twee anderen naar de auto heb ondersteund. Ik leg uit dat er op geen enkel moment sprake is geweest van enige paniek. Niet onder de mensen die erbij waren in het hotel en niet in de auto op weg naar huis. Ik verklaar dat Marjo de hele rit van Haren naar Haarlem heeft liggen slapen en dat ik dat zeker wist door haar constante gesnurk. Ik vertel dat ik me bij aankomst thuis de kolere schrok toen ik haar uit de auto wilde helpen en ze meer dood dan levend leek. Ik geef aan haar daarop direct mond-op-mondbeademing te hebben gegeven.

De Witt hoort me onbewogen aan als ik verder ga en hem zeg toen meteen plankgas en met een trillende voet naar het ziekenhuis te zijn gereden. Dat ik daarbij in blinde paniek nog de verkeerde afslag nam en, hoe ironisch ook, we daardoor plots voor de ingang van het crematorium stonden. Voor de volledigheid geef ik aan daar nog te zijn uitgestapt en haar portier heb opengetrokken om opnieuw mond-op-mondbeademing toe te passen. Dat daarbij haar tasje uit de auto viel en ik dat in een waas van woede en wanhoop een eind heb weggeslingerd. God mag weten waar naartoe. Mochten er camerabeelden van bestaan, dan kan dat allemaal op waarheid worden gecheckt.

Daarna ben ik doorgereden naar het ziekenhuis in Haarlem-Noord waar het opgeroepen ambulancepersoneel haar uit de auto heeft gehaald en direct is begonnen met reanimeren, omdat ze geen hartslag meer had. Een karwei dat zo’n twintig minuten heeft geduurd en waarbij ik alles van dichtbij heb meegemaakt. Ik zeg dat we meteen daarna met twee ambulances naar ziekenhuis Haarlem-Zuid zijn gereden. Marjo in de éne en ik in een andere er achteraan. Ik verzeker ze dat een van de ambulancemedewerkers mij onderweg vertelde dat ze té lang zonder hartslag was geweest. Dat ze haar hart weliswaar weer op gang hadden gekregen, maar dat alleen nog kunstmatig zo konden houden. Ik geef daarbij aan dat hij erbij vertelde dat zo’n lange stilstand een ernstige hersenbeschadiging tot gevolg zou hebben en een verder zelfstandig leven daarmee uitgesloten zou zijn. Dat is wat ik weet, dat is wat ik me herinner en dat is wat ik u er nu over kan zeggen.

De Witt heeft intussen zo’n kille houding aangenomen dat er eerder ijswater dan bloed door zijn aderen lijkt te stromen. Onverstoord vraagt hij door en wil ook weten of ik de tickets nog heb, wat we gedronken hebben en hoeveel. Of we de hele avond bij elkaar zijn geweest, wie we op het feest hebben gezien en gesproken, of we vaker naar dance-feestjes gaan... het gaat maar door. Hij laat er duidelijk geen gras over groeien en houdt er een verhoormethode op na die in het Duitsland van toen niet zou hebben misstaan. De stortvloed aan vragen en vooral de manier waarop ze worden gesteld, brengen me nog verder in slechte doen. ‘Weet u’, gooi ik er nog maar eens in, ‘ik begrijp heel goed dat u graag alles wilt weten en het liefst zo precies mogelijk. Maar nogmaals: kan dat niet op een ander moment? Ik sta écht te tollen op mijn benen en ben nog compleet in shock, al drie dagen wakker en doodmoe. Ik heb nog geen moment gehad om me rustig te kunnen wassen en ik meur ondertussen een uur in de wind. Kunt u dat óók begrijpen? Alles komt maar half in mijn bubble binnen, ik kan op dit moment niet eens helder denken, ben zowat compleet verdoofd en u vraagt me het hemd van het lijf. Ik weet het op dit moment ook allemaal niet meer en áls ik al denk iets te weten, dan weet ik het niet eens meer zeker. Ik weet zelfs niet eens meer of ik vanmorgen wel gegeten heb’.

‘De vriendelijke’ schijnt het door te hebben, of hij doet binnen zijn rol alsof. ‘Het lijkt me ook wel even voldoende voor nu’, laat hij voor het eerst van zich horen. Ik schrik er bijna van. Tot nu toe heb ik hem alleen nog maar met zijn hoofd zien knikken en met zijn balpen zien spelen. Daar staat tegenover dat hij wel de beste opmerking van de ochtend heeft gemaakt en dat is voor nu mooi meegenomen. ‘De stille’ blijft zijn naam echter eer aandoen. Ik moet hem nog op zijn eerste woord betrappen. Daarentegen snapt hij wél waar zijn pen ooit voor uitgevonden is. Ik tel een velletje of vijf vol aantekeningen, met alles wat ik tot dan toe heb verklaard.

‘Goed, tot zover’, sluit De Witt af als hij opstaat en zijn stoel onder de tafel schuift. ‘Dan rijden we nu naar jullie huis om daar eens een kijkje te gaan nemen. Heeft u voor ons de sleutel, of rijdt u liever mee die kant op?’ Ik verslik me bijna in mijn koffie als ik het hoor. ‘Wat zijn jullie allemaal van plan?’ werp ik verbaasd tegen. ‘We willen gewoon nog even bij u binnenkijken, ook dát is standaardprocedure’, valt ‘de vriendelijke’ hem bij. Over die vraag hoef ik niet lang na te denken.

Onderweg naar de uitgang kom ik de families weer tegen. Ze staan nog steeds op de gang en willen direct worden bijgepraat. Dat zit er voor nu even niet in wat mij betreft. Ik rits mijn jas dicht en spoed me naar de uitgang. Ik wil er persé bij zijn als er straks door onze spullen wordt gestruind. Zijn ze nou helemaal belazerd.

Het Kennemer Gasthuis was de vroegere benaming van het Spaarne Ziekenhuis in Haarlem. Marjo werd in de nacht van zaterdag 22 februari op zondag 23 februari door mij binnengebracht in het Kennemer Gasthuis Haarlem-Noord. Van daaruit is ze direct overgebracht naar het Kennemer Gasthuis Haarlem- Zuid.

2.

MET GESTREKT BEEN ERIN

‘Our house is a very, very, very fine house’

Crosby, Stills, Nash & Young uit ‘Our House’ (Déjà Vu 1970)

De eerste nieuwsgierigen hebben zich al voor ons huis verzameld. Ze houden weliswaar gepaste afstand, maar ik herken ze direct als bekenden uit onze straat. Ze bespreken ongetwijfeld wat er aan de hand zou kunnen zijn. Ook de interesse van de overburen is gewekt. Vanuit hun huiskamer slaan ze de gebeurtenissen nieuwsgierig gade, ieder met een kop koffie of thee in hun hand. Ik begrijp ze wel, maar heb nog even geen behoefte om verslag te doen. Dat komt later allemaal wel.

‘Gebruikte Marjo medicijnen?’ vraagt De Witt terwijl hij door ons huis schuifelt en zijn oog op een doosje antidepressiva valt. ‘Ja, sinds een paar maanden’, zeg ik. ‘Ze voelde zich al een tijdje erg somber’. Ze kijken in kasten en lades en geven hun ogen goed de kost. Niets wordt overgeslagen. De map met bankafschriften – in 2014 ging nog niet alles digitaal – ordners met privédocumenten, foto’s, de schoolspullen van de kinderen, alles komt aan de beurt. Ze bladeren en zwaaien met boeken en schriften, alsof ze verwachten dat er spontaan een briefje van honderd uit zal vallen. Ze kijken in potten en pannen, spieden door de kledingkast en voelen en woelen door de hele garderobe tot ons ondergoed aan toe. Je kunt het zo gek niet bedenken. Ik trek ondertussen de koelkast open voor een blikje cola en zie de boodschappen liggen die Marjo en ik twee dagen eerder hebben gekocht. Shoarma, knoflooksaus, een zak voorgebakken frites en gemengde sla. Het was bedoeld als ons eten voor vanavond en ik krijg er een brok van in mijn keel. Zelfs de tulpen op de tafel hebben begrepen dat er iets niet koosjer is. Ze zijn even oud als de boodschappen, maar hangen nu al slap en zijn half uitgevallen. Het is een triest gezicht.

‘Waren jullie op een swingersfeestje?’ vraagt De Witt uit het niets. Los van de vraag of dat er überhaupt toe doet, wat Marjo is overkomen had overal kunnen gebeuren, vraag ik hem naar zijn definitie van een swingersfeestje. ‘Nou, dat lijkt me een feestje waar geswingd wordt’ is zijn te verwachten antwoord. Ik begrijp niet zo goed welke kant hij daarmee op wil, dus haal ik de laptop erbij en laat hem de website van de organisatie zien. The Most Exclusive, Elegant And Upscaled Events For Open Minded People In The Benelux staat er in chocoladeletters op de homepage. ‘Er is mij niks van gebleken’, geef ik hem aan. ‘Als er al geswingd werd dan was het op de muziek en verder heb ik nergens bedden, matrassen of attributen gezien die daarop zouden wijzen. Daarnaast was het feest in Klooster Bethlehem, een fucking klooster, wat gebruikt wordt voor vergaderingen, bruiloften en fatsoenlijke feestjes en partijen. Ik kan me niet voorstellen dat ze zo’n locatie voor één avond zouden omtoveren in een pop-up parenclub. ‘Maar we hebben begrepen dat er ook swingers waren’, probeert hij zijn stelling te verdedigen. ‘Wat zegt u daar dan op?’ ‘Daar zeg ik op dat u zich met die gedachte bedient van een behoorlijke tunnelvisie. In een publiek van honderden mensen zul je zeker swingers tegenkomen, evengoed als vertegenwoordigers, verpleegsters en automonteurs. Ik kan niet bij iedereen achter de deur kijken toch?’. ‘Dus ze waren er wel?’ doet hij nog een uiterste poging, waarop ik hem bits de vraag stel: ‘U wordt uitgenodigd op een verjaardagfeestje en u zit met twintig personen in de huiskamer. Van de twintig zijn er twaalf die in God geloven en elke zondag naar de kerk gaan. Bent u dan op een verjaardagsfeestje of zit u bij een christelijke bijeenkomst?’ De Witt moet me het antwoord met tegenzin schuldig blijven.

Na een half uurtje is het klaar, maar onverrichter zake lijken de heren niet te willen vertrekken. ‘Van wie is die laptop eigenlijk?’ wijst De Witt naar de MacBook die weer dichtgeklapt op tafel ligt. ‘Die is van ons samen’, antwoord ik. ‘We gebruiken ‘m allebei’. ‘Dan zullen we die nog maar eens omspitten’, hoor ik hem zeggen. Voor het eerst voel ik dat ze binnen mijn comfortzone komen. De Witt is zo wantrouwig dat hij de paus nog om zijn cv zou vragen. Mijn aura jeukt er bijna van en het hele sfeertje schuurt tegen het irritante aan. Ze zijn stante pede van spelsysteem gewisseld en ik word in één beweging tussen mijn benen doorgespeeld. Een panna voor de politie. Dan gaat het mobieltje van De Witt af en zo te horen heeft hij een collega aan de lijn. ‘Nee, hier is alles oké’, hoor ik hem zeggen. Het klinkt alsof ‘t hem tegenvalt. ‘We nemen wel een laptop mee en die wil ik vandaag nog uitgelezen hebben, kan dat?’ ’Hoe laat?’ …. ‘Oké, dat is goed, want dan zit mijn dienst erop’ …. ‘Ja,ik geef het aan ‘m door’. ‘Dat was één van mijn collega’s’, richt hij zich weer mijn kant op. ‘Hij en nog een andere collega willen u vanavond graag spreken op het bureau. U wordt om 18.00 uur verwacht. Kunnen we daarop rekenen?’ De ‘verdachtekaart’ is overduidelijk getrokken en van verbazing ga ik zitten. De lucht slaat uit mijn longen en mijn hart klopt zo hard tegen de deur dat het lijkt alsof het na meer dan een halve eeuw ineens buiten wil gaan spelen.

‘Mijn collega’s hebben vanochtend een tijdlijn uitgelopen van zaterdagavond tot gistermorgen en hebben daarover nog wat vragen aan u’, duidt De Witt het gesprek met zijn collega van even daarvoor. ‘Ja maar’, stamel ik, ‘daar heb ik vandaag toch helemaal geen tijd meer voor. Het is hier straks zo druk als bij de Albert Heijn op zaterdagochtend en ik zal de begrafenisondernemer ook nog wel over de vloer krijgen’, kop ik terug. ‘Daar hoeft u voorlopig geen haast mee te maken’, mengt ‘de vriendelijke’ zich ineens in het gesprek. ‘Het lichaam van Marjo gaat morgen voor autopsie naar het NFI in Rijswijk. Pas als ze haar daar weer hebben vrijgegeven kunt u afspraken gaan maken over de uitvaart’, bijt hij me toe. Er lijkt nu echt geen maat meer op te staan.

‘Wilt u het wachtwoord niet weten?’ vraag ik De Witt als hij met onze laptop onder zijn arm al in de hal staat. ‘Niet nodig’, gaat hij er met gestrekt been in. ‘Daar hebben we onze specialisten voor’. Ik geloof ‘t ondertussen allemaal wel en ben zo langzamerhand ook compleet uitgeluld. Als ze eindelijk vertrokken zijn en ik de deur achter ze sluit, plof ik als een vis op het droge op de bank. De rek is uit mijn elastiek en over een paar uur volgt alweer het volgende verhoor, heb ik net begrepen.

Het NFI

Oftewel het Nederlands Forensisch Instituut, is een overheidsinstantie die forensisch onderzoek doet voor strafrechtelijke zaken. Omdat uit de ziekenhuisonderzoeken geen enkele doodsoorzaak bleek, heeft het NFI in opdracht van het Openbaar Ministerie een autopsie op het lichaam van Marjo uitgevoerd.

3.

ZO’N ACHT UUR VERDER

‘Blocking memories of unhappy hours, leavin’ just a burnin’ love’

Chicago uit ‘Questions 67 en 68’ (Chicago Transit Authority 1969)

Als ik me ‘s avonds meld op het bureau word ik vriendelijk ontvangen. Het is alweer het derde verhoor van vandaag en ik had mijn tijd liever ergens anders aan besteed. We zijn inmiddels zo’n acht uur verder waarvan ik er al minstens drie aan de recherche verloren ben. Natuurlijk, ze doen hun werk, maar ik heb ook nog genoeg te doen. Het voelt erg onwerkelijk om nu niet bij de kinderen en de rest van de familie te kunnen zijn. Ik heb ze de hele dag maar amper gezien en gesproken.

De rechercheurs van dienst, een man en een vrouw deze keer, vragen me niet naar veel meer dan wat ze al weten. De uitgelopen tijdlijn waar De Witt het eerder over had komt precies overeen met mijn eerdere verklaring, dus dat kan alvast van tafel. Ze lijken vanavond eerder een beeld te willen schetsen van mijn persoon en ook nu merk ik weer de rolverdeling. Waar de mannelijke helft zich vriendelijk en begripvol toont, is zijn collega een stuk minder joviaal. Onbewogen en bedachtzaam stelt ze de vragen die er voor het onderzoek toe doen. Niet over de afgelopen 48 uur, maar over mijn hele leven daarvoor. Van mijn opleiding en interesses tot aan mijn werk en vriendenkring. Het is allemaal nodig om tot de slotsom te komen of mij wél of geen schuld kan worden verweten. Schuld aan Marjo’s plotselinge dood. Er zijn sporen van amfetamine in haar bloed gevonden. Daar ga je weliswaar niet dood aan, maar hoe kwamen die erin? De vraag is of ik in alles wel juist gehandeld heb. Of ik, links- of rechtsom en als laatste die haar gezien en gesproken heeft, haar dood had kunnen voorkomen. Het zal moeten blijken uit alle analyses en onderzoeken. Waar ze het gelukkig over eens zijn, is dat van enige opzet geen enkele sprake is. Het klinkt absurd en voor mij niet als een verrassing, maar onderaan de streep tellen natuurlijk alleen de feiten.

Als het verhoor achter de rug is rij ik naar het huis van Marjo’s ex. Hij en zijn vrouw hebben me uitgenodigd om samen met de kinderen bij hen te overnachten. Een aanbod waar ik graag gebruik van maak. Ik moet er ook nog niet aan denken om straks weer alleen thuis te zijn. In het huis waar altijd leven was en dat nu zo leeg en zielloos is. Als ik uiteindelijk in bed lig, maalt mijn hoofd nog uren door. De rust ontspant me niet. Daarvoor waren de afgelopen dagen veel te heftig.

Amfetamine

Is zowel een medicijn als een drug. Als medicijn wordt het regelmatig voorgeschreven als therapie voor o.a. ADHD en narcolepsie. Ook wordt amfetamine vaak recreatief gebruikt. Het is geestelijk verslavend, werkt stimulerend en bevordert slapeloosheid. Daarnaast vermindert het de lust tot eten en drinken. Amfetamine werd vroeger ook wel toegepast als vermageringsmiddel of als doping in de sport.

4.

NIEMAND ANDERS

‘Into this house, we’re born. Into this world, we’re thrown’

The Doors uit ‘Riders On The Storm’ (L.A Woman 1971)

Het is woensdagochtend als de bel gaat. Door het bobbelglas in de voordeur zie ik ze al staan. De Witt en zijn collega, al bijna kind aan huis. Als ik opendoe kijken ze me uitgeslapen aan. ‘Goedemorgen meneer Halters, mogen we even binnenkomen?’ klinkt het monter. Ik zie geen enkele reden om ‘nee’ te zeggen en enkele tellen later schuiven we met z’n drieën aan tafel.

‘We komen u goed nieuws brengen’, opent ‘de vriendelijke’ het gesprek terwijl hij mijn laptop aan me teruggeeft. ‘We hebben ‘m behoorlijk binnenstebuiten gekeerd en weten inmiddels wat we moesten weten. Hij is weer van u’. Als ik ‘m openklap om mezelf te overtuigen dat ze er netjes mee zijn omgegaan, haakt De Witt aan. ‘De uitslag van de autopsie heeft geen duidelijke of directe doodsoorzaak opgeleverd. Er is wel weefsel afgenomen voor verder toxicologisch onderzoek, maar de uitslag daarvan laat nog wel een aantal maanden op zich wachten. Verder hebben we vanochtend uitgebreid contact gehad met de officier van justitie. Op basis van al onze bevindingen en de onderzoeksresultaten van het NFI, heeft hij besloten het dossier te sluiten en niet tot vervolging over te gaan. Dat betekent dat u nergens van wordt verdacht en uiteraard ook nergens voor wordt vervolgd. Hij wenst u verder nog erg veel sterkte toe’.

Acht dagen later is Marjo’s uitvaart in Haarlem. Met de rouwstoet rijden we door onze straat waar we één minuut stilstaan voor ons huis. Het is een laatste groet. Als we even later het terrein van het crematorium opdraaien gaan mijn gedachten weer terug naar die éne nacht. Naar het moment dat we hier ook stonden, nadat ik de verkeerde afslag had genomen. De metafoor voor het rechercheonderzoek. Binnen zijn alle stoelen bezet. De laatsten hebben een staanplaats achterin de aula of zelfs in de entree. Ondanks het vroege uur op carnavalsmaandag zie ik veel Brabantse vrienden en bekenden. Ze hebben de jaarlijkse traditie vandaag gelaten voor wat het is.

De aula is opgesplitst in twee delen. Links van het gangpad zit Marjo’s familie. Op dwingend verzoek zijn ook haar kinderen daar ingedeeld. Een veilige marge, omdat ze van hun vader geen enkel contact meer met me mogen hebben. De breuk tekent zich daarmee voor het eerst letterlijk af. Rechts van het pad zit ik vooraan met Eva en Lola. Verdere naaste familie heb ik niet meer. Vrienden, kennissen, collega’s en tal van bekende en onbekende Nederlanders sluiten de rijen. Vooral Misha, Marjo’s dochter, had veel moeite met het haar opgelegde verbod. Rebels als ze is nodigde ze Lola en mij enkele weken later nog uit om een schoolvoorstelling van haar bij te wonen. Een invitatie waar we graag op ingingen en die bij haar vader en zijn vrouw zulke zure gezichten opleverde, dat je zou zweren dat ze even daarvoor een hele fles limoncello achterover hadden geslagen.