Vertaald uit het Engels door Stanneke Wagenaar en René van de Weijer

Oorspronkelijke titel

Bonk: The curious coupling of science and sex

© 2008 Mary Roach / W.W. Norton & Company, New York

Nederlandse vertaling

© 2011 Maven Publishing B.V., Amsterdam / Stanneke Wagenaar en René van de Weijer, Hallum

www.mavenpublishing.nl

Ontwerp omslag G2K

Foto auteur David Paul Morris

Opmaak binnenwerk Asterisk*, Amsterdam

ISBN 978 94 9057 417 8 (boek) 

ISBN 978 94 9057 462 8 (e-book) 

NUR 740

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoud

Voorspel

Een

De worst, de egel en de vriendelijke mw. G.

Hoogtepunten van de pioniers van de seksuele respons van de mens

Twee

Vrijen met de peniscamera

Kan een vrouw gelukkig worden van een apparaat?

Drie

De prinses en haar erwt

De vrouw die haar clitoris liet verplaatsen en enkele overpeinzingen over coïtale orgasmen

Vier

De opzuigkronieken

Is een orgasme goed voor de vruchtbaarheid en wat weten varkens daarvan?

Vijf

Wat gebeurt daarbinnen?

De vermakelijke wereld van de coïtale beeldvorming

Zes

De Taiwanese oplossing en de penisring-met-punten

Creatieve benaderingen van impotentie

Zeven

De testikeldealers

Als twee goed is, zou drie dan nog beter zijn?

Acht

Wij verwelkomen een nieuw lid

Transplantaten, implantaten en noodpenissen

Negen

De dame heeft een stijve

Is de clitoris een klein penisje?

Tien

De turbovibrator

Masturberen voor je gezondheid

Elf

Het onbevlekte orgasme

Wat moet je met geslachtsdelen?

Twaalf

Het brein achter de vagina

Vrouwen zijn gecompliceerde wezens

Dertien

Wat zou Allah zeggen?

De vreemde, moedige carrière van Ahmed Shafiq

Veertien

Aapjes kijken

De stille kracht van hormonen

Vijftien

‘Eenlingen bestudeerd in tweetallen’

Het lab dat geweldige seks blootlegde

Woord van dank

Bibliografie

EEN

De worst, de egel en de vriendelijke mw. G.

Hoogtepunten van de pioniers van de seksuele respons van de mens

Albert R. Shadle was ’s werelds meest prominente kenner van het seksleven van kleine bosdieren. Als je de bibliotheek bezoekt van het Kinsey Institute for Research in Sex, Gender, and Reproduction in Bloomington, Indiana, zul je daar zes banden met audio-opnamen aantreffen die Shadle maakte van ‘Copulatie en postcoïtale reacties van stinkdieren en wasberen’. (Daar in de buurt vind je ook een opname uit 1959 van ‘Geluiden tijdens de heteroseksuele coïtus’ en een band met ‘masturbatiesessies’ van proefpersoon 127253, wat misschien verklaart waarom nooit iemand toekomt aan het beluisteren van de wasberen.)

Shadle was bioloog aan de University of Buffalo in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw, toen het fijne van het leven op aarde nog grotendeels ontraadseld moest worden. Terwijl de hedendaagse bioloog de hele dag eiwitreceptoren bekijkt door een scanningmicroscoop en DNA’s uitleest, stopte die van de jaren vijftig een paar beesten bij elkaar in een hok en keek hoe ze seks bedreven. In 1948 schreef Shadle in een artikel in het Journal of Mammalogy over de paringsgewoonten van egels: ‘Vele feiten omtrent deze boeiende dieren wachten nog op onthulling.’ Het was Shadle die de mythe ontzenuwde dat egels hun seks vis-à-vis moeten bedrijven: het wijfje beschermt het mannetje tegen haar stekels door haar staart als een schild over haar rug te klappen.

Nog iets wat Shadle ontdekte door Prickles, Johnnie, Pinkie, Maudie, Nightie en Old Dad op het afgezette egelterreintje van de universiteit te observeren: een van de mannetjes verhief zich wanneer het seksueel opgewonden was, ‘op achterpoten en staart en liep rechtop naar het wijfje toe (…) met een penis in volle erectie’. (Waarom denk ik nu dat dat Old Dad was?) Dit werd gevolgd door wat Shadle beschreef als een ongebruikelijke ‘urinedouche’, waarvan ik je de details zal besparen. Bovendien hupt een verliefde egel nogal eens rond ‘op één voorpoot en zijn achterpoten, terwijl hij de andere voorpoot op zijn genitaliën houdt.’

Wat ik wil zeggen is dat het bestuderen van dieren waarschijnlijk niet de vruchtbaarste methode is om inzicht te krijgen in de seksuele respons van de mens. Toch was het vele jaren de manier waarop wetenschappers – beducht voor maatschappelijke censuur en hun carrièrekansen – seks bestudeerden. Vóór de wetenschap de moed heeft verzameld iets uit te proberen op een mens, richt ze zich op dieren. En het heeft heel lang geduurd voordat de wetenschap de moed had verzameld om seksueel opgewonden mensen aan wetenschappelijke studie te onderwerpen. Zelfs de onverschrokken Alfred Kinsey was in het kader van zijn onderzoek weken onderweg om seks tussen dieren te filmen. Eén bijzonder vruchtbare excursie naar het Oregon State Agricultural College resulteerde in dertienhonderd meter pornofilm waarop runderen, schapen en konijnen de beest uithangen. Gegeven de kortstondigheid van de meeste animale liaisons viel daar slechts beperkt lering uit te trekken. Waar het in essentie op neerkwam was dat de mens op het punt van seks ook gewoon een zoogdier is. ‘Elke vorm van seksueel gedrag die we bij mensen observeerden of kenden, vind je ook bij dieren,’ schreef Kinseys collega Wardell Pomeroy, die duidelijk nog nooit een bezoekje had gebracht aan de Clown Fetish Group van Yahoo.1

Heel wat wetenschappers in de jaren veertig en vijftig stuurden de dierenbus ver voorbij de halte van de simpele waarneming en reden zo het laboratorium in. In deze experimenten wil ik verder niet spitten, omdat ze ons a) weinig vertellen over mensen en b) afgrijselijk zijn. Een onderzoek dat concludeert dat ‘verwijdering van de ogen en de reukkolf en ontmanteling van het slakkenhuis niet leiden tot het wegvallen van copulatieresponsen bij vrouwelijke katten of konijnen’, vertelt ons wellicht iets over sadisme bij de mens, maar niet zo heel veel over de menselijke copulatie.

Veel mensen denken dat William Masters (geholpen door zijn compagnon en latere echtgenote Virginia Johnson) de eerste was die een teen in het potentieel kokend hete water van het onderzoek naar de menselijke seksuele respons doopte. Maar lang voor Masters, Johnson en Kinsey een begrip werden, wijdde Robert Latou Dickinson zich al aan het ondenkbare, in zijn zonnige, vrolijk ingerichte gynaecologische praktijk in Brooklyn Heights, New York. Vanaf 1890 nam hij, als onderdeel van het eerste onderzoek, een uitvoerige seksuele anamnese van elke patiënt op. Zijn vrouwelijke patiëntenbestand besloeg het complete sociale spectrum van rond de eeuwwisseling: veel gegoede, maar ook minvermogende patiëntes. Sommige van deze anamneses waren verbluffend intiem.

Patiënte 177

1897– (…). Op haar 16e (…) sliep ze met een ander meisje – ze masturbeerden elkaar – zuigen aan haar tepels (…). Coïtus vanaf haar 17e – masturbatie via vulva, vagina, baarmoederhals, borsten (…). Wrijven over clitoris geeft intens genot – het beste is om te beginnen met wrijven over clitoris, dan over cervix met wijsvinger van andere hand (…). Clitoris niet erg groot maar erectiel – ze heeft een wasknijper gebruikt en een worst (...).

Dickinson schrijft in de inleiding van een van zijn boeken dat hij geïnspireerd en gestimuleerd werd door ‘de openhartigheid’ van een aantal van zijn patiëntes uit de armere buurten. Deze vrouwen spraken niet alleen ongedwongen over hun seksleven, enkelen van hen stonden hem uiteindelijk zelfs toe observaties te plegen (er was wel altijd een verpleegster bij).

Patiënte 315

1929: Demonstreerde climax week na menstruatie: benen over elkaar geslagen – haar 2 vingers bewogen 1 of 2 keer per seconde over een stukje van 2 à 3 cm – geen zware druk maar draaien met bekken en samentrekking van levatorspier en dij-adductie – ritmisch eens in de 2 sec. of minder. Tweede orgasme, geen kloppende levatorspier – meeste genot en gevoel aan buitenkant maar ‘binnenkant vind ik ook fijn’.

Het is misschien verleidelijk Dickinson af te doen als een smeerpijp die graag heilige huisjes omver schopte, maar dat is hij allerminst. Hij was er domweg van overtuigd dat onbevredigende seks meer huwelijken kapotmaakte dan wat ook, en dat er ‘gezien de ingewortelde huwelijksgewoonten van de natie’ iets moest gebeuren. Het was Dickinson die de clitoris in het zonnetje zette. Hij was een van de eerste pleitbezorgers van een clitorisvriendelijker houding, met de vrouw bovenop. Met behulp van metingen en interviews ontkrachtte hij enkele hardnekkige clitorale mythen, bijvoorbeeld dat grotere clitorissen gevoeliger zijn en dat nette meisjes er niet mee spelen. (Masturbatie, schreef hij, was ‘een normale sekservaring’.)

Het was Dickinsons werk dat Alfred Kinsey ertoe inspireerde seksonderzoek te gaan doen. Kinsey wijdde zijn onuitputtelijke onderzoeksenergie op dat moment nog aan de evolutie van de galwesp. Volgens Kinseys biograaf James Jones bezorgde Dickinson – toen in de tachtig – Kinsey zijn eerste contacten in de homo- en lesbogemeenschappen en droeg hij tientallen dossiers van ‘onorthodoxe’2 patiënten die hij in de loop der jaren was tegengekomen, aan hem over.

Laatste – en oké, minst belangrijke – reden om Dickinson dankbaar te zijn is zijn vondst om een rustgevende plaat aan het plafond van de gynaecologische onderzoeksruimte te hangen. Op dit mooie gebaar kwam hij na een slopend middagje staren naar het lege plafond boven de tandartsstoel. Misschien geef ik mezelf daarmee bloot (een passende uitdrukking in dit verband) als een vrouw van zekere leeftijd, maar begin jaren tachtig was geen vrouwengezondheidscentrum compleet zonder de plafondposter van een kring van sequoia’s, van onderaf gefotografeerd. Dit beeld was zo alomtegenwoordig dat ik tot op de dag van vandaag geen sequoia kan zien zonder het gevoel te krijgen dat ik onderuit moet zakken en ontspannen.

De eerste wetenschappelijke onderzoeker die ervoor pleitte seksuele opwinding en het orgasme binnen de officiële muren van een laboratorium te halen was de psycholoog John B. Watson. Watson kennen we vooral als stichter (1913) van de psychologische beweging genaamd behaviorisme. Die stoelde op de opvatting dat menselijk gedrag, net als dierlijk gedrag, in wezen een reeks reacties op externe gebeurtenissen was, gemakkelijk te sturen met beloning en straf. Watsons reputatie berust voor een niet gering deel op zijn bereidheid om menselijk gedrag binnen een laboratoriumsituatie te bestuderen. Zijn proefpersonen waren voor het grootste deel kinderen, in het bijzonder Little Albert, het jongetje van elf maanden dat hij angst voor witte ratten aanleerde. Hij zag geen reden niet ook volwassenen naar het lab te halen.

Watson ergerde zich aan de onwil van de wetenschap om menselijke seksualiteit te bestuderen zoals ze menselijke voeding, planeten of de seksualiteit van egels bestudeert. ‘Het is het belangrijkste onderwerp in het leven,’ schreef hij. ‘Het is de belangrijkste oorzaak van het feit dat het geluk van zoveel mannen en vrouwen schipbreuk lijdt. En toch is onze wetenschappelijke informatie zo schamel (…) [We moeten het antwoord op onze vragen] niet zoeken bij onze moeders en grootmoeders, niet bij geestelijken in het belang van de mores van de middenklasse, noch bij de artsen, of zelfs bij de freudianen; wij (…) willen het zoeken bij wetenschappelijk opgeleide onderzoekers van seks (...)’

Watsons eerste wetenschappelijk opgeleide seksonderzoeker zou Rosalie Rayner geweest kunnen zijn, een negentienjarige studente van hem op de Johns Hopkins University met wie hij een affaire had. Volgens een vriend van Watson, Deke Coleman, maten Watson en Rayner ‘waarden’ en maakten ze ‘aantekeningen’ van Reyners fysieke reacties terwijl ze seks hadden, wat het stel tot Amerika’s eerste experimentators (en proefpersonen) in het laboratoriumonderzoek naar seksuele opwinding en orgasme bij de mens zou maken. Coleman beweerde verder dat Watsons vrouw de aantekeningen en gegevens van de experimenten ontdekte en dat deze als bewijsmateriaal werden gebruikt in het echtscheidingsproces dat eruit voortvloeide.

Watsons biograaf Kerry Buckley doet het proces-verhaal af als insinuatie. Het is waar dat Watson een affaire met Rayner had en dat zijn leven door die affaire, om met Watson te spreken, schipbreuk leed: toen hij weigerde het contact met Rayner te verbreken, werd hem verzocht de universiteit te verlaten en lukte het hem daarna niet meer aan de slag te komen in de academische wereld. Maar volgens Buckley is er geen bewijs voor het gerucht dat de onderzoeken naar seksuele opwinding in het proces ter tafel kwamen. (De advocaat van mevrouw Watson presenteerde echter wel een reeks geheime liefdesbrieven als bewijsstuk, waaruit werd geciteerd in een andere biografie van Watson, door David Cohen. Watson geeft uiting aan zijn gevoelens zoals alleen de vader van het behaviorisme dat kon: ‘Al mijn reacties zijn positief en op jou gericht. Dat geldt dus ook, stuk voor stuk, voor mijn hartreacties.’) Buckley heeft ook zijn twijfels over de aantijging dat Rayner en Watson hun eigen seksuele responsen onderzochten.

Al lijkt het er wel op dat Watson íemands responsen bestudeerde. In 1936 werd er een doos met John Watsons naam erop gevonden in een kelder op de campus van Johns Hopkins. De doos bevatte vier wetenschappelijke instrumenten. Een was een speculum, de andere drie waren een mysterie. Weer een andere historicus, die aan een artikel over Watson werkte voor het Journal of Sex Research, hoorde eind jaren zeventig van de doos; hij nam contact op met degene die hem in bewaring had en zei dat hij een deskundige opinie over de instrumenten wilde. Er werd een foto gemaakt en naar een team van seksonderzoekers in Californië gestuurd. ‘De gebogen buis met kooiachtig eind was beslist [een] instrument om in te brengen in de vagina (…)’ begonnen de onderzoekers. Ik geloof hen, al kreeg ik het gevoel dat een eierklopper hetzelfde antwoord zou hebben opgeleverd.

1 642 leden tot nu toe. http://www.groups.yahoo.com/group/clownfetish

2 Bijvoorbeeld de pedofiel die liefhebberde in incest (zeventien familieleden, inclusief oma) en bestialiteit. Het feit dat Kinsey de opmerkingen van deze man over preadolescente orgasmen opnam in Sexual Behavior in the Human Female – en zijn stilzwijgende aanvaarding van ’s mans gedrag – brachten hem in een lastig parket waaruit hij zich nooit helemaal wist te bevrijden.