Koning der Bomen

Helena Rentmeester

Halverwege de achttiende eeuw leefde in de buurt van Augst een jongeman die Ulrich heette. Hij was de zoon van een houtvester die aan de rand van een bos woonde dat toebehoorde aan de getergde Friedrich von Schmertzenberg. Ulrichs vader beheerde het woud, greep vogelvrijen bij de kraag, berispte stropers die het te bont maakten en bracht de rest van zijn tijd door met het kappen van zieke of vervaarlijk overhellende bomen.

Ulrichs vader heette Gunther. Gunther was een vierkante, door het buitenleven gelooide man, met een breed gezicht en een korte baard waarin meer grijs dan bruin zat. Uit plichtsbesef, of misschien was het angst voor wat hem na de dood wachtte, want Ulrichs vader was een zeer godvruchtig man, werkte hij harder dan zijn aftakelende lijf toestond. Een man als hij was zeer gebaat bij een sterke, gezonde zoon die zijn vader bij kon staan tijdens de werkzaamheden in het bos.

Wel, zo’n zoon had hij want Ulrich was sterk en kerngezond. Dat was hij al sinds de dag dat hij geboren werd. Terwijl de vroedvrouw nog bezig was de vruchtzak van zijn hoofd te pellen zette Ulrich een keel op van jewelste, zodat de boer die aan de overkant van het veld woonde meteen wist dat Gunther die avond iets te vieren had. Gunther echter staarde verslagen naar het rode gezichtje en de woedend gebalde knuistjes en besefte tot zijn afgrijzen dat de eerste daad van dit kind het vermoorden van zijn eigen moeder was. Het was de zomer van 1738, die iedereen zich herinnert als een bijzonder warme en Helga werd nog diezelfde dag begraven, want ze begon al een paar uur na haar dood te stinken en de nageboorte die naast haar in een schaal lag trok zo veel vliegen dat Gunther kokhalzend naar buiten vluchtte. Het kind liet hij achter bij zijn dode moeder en als straf voor zijn zonde liet hij het ook niet dopen, maar Ulrich bleek niet van zins de wereld zo snel al weer te verlaten. Na drie dagen vroeg Gunther aan een van de bedienden op het slot van Schmertzenberg of die een min wist, want al wilde hij diep in zijn hart niet dat dit kind bleef leven, het van de honger laten doodgaan kon hij ook niet en bovendien begon de vrouw van de boer aan de overkant te klagen over het aanhoudende gekrijs van het jong.

Ulrich groeide op zonder doopsel en kwam derhalve nooit in de kerk. De andere kinderen waren een beetje bang voor hem, wat niet helemaal uit de lucht gegrepen was, want hij vertoonde de neiging zich van hun spel afzijdig te houden en iedereen zwijgend te observeren. Zelfs de oudere jongens durfden hem niet uit te dagen.

Zo kwam het dat Ulrich uitgroeide tot een eenzaat die door het gros van de mensen met de nek werd aangekeken. Naarmate hij ouder werd vertoonde hij zich minder vaak in de buurt van de hoeves rond het slot en bracht hij steeds meer tijd door in het bos, dat hij door en door kende en waar hij zich veilig en geborgen voelde.

Er werd over hem geroddeld en vooral de vrouwen lachten besmuikt wanneer ze hem zagen. Een bosgeest, noemden ze hem, en daar had hij ook wel wat van weg, met die sluipende, bijna dierlijke gang van hem, die bleke huid en verder voornamelijk bruin en groen, niet alleen zijn kleding maar ook zijn haar en ogen. Een faun, dat was hij en dan kwam de afschuwelijke dood van zijn moeder weer ter sprake. De weduwvrouw met de zwarte kat, die kaarten legde en kruiden kweekte, probeerde hem af en toe naar haar hut te lokken maar hij wist de verleiding telkens te weerstaan, of misschien wilde hij wel maar durfde hij niet omdat haar nagels zo lang en vuil waren. Vroeger, voor ze blind werd, was ze vroedvrouw geweest.

Niemand had Ulrich ooit horen praten. Voor sommige mensen was dat een reden hem voor krankzinnig te verslijten. Hij maakte dankbaar gebruik van dit misverstand en bleef soms lange tijd naast iemand staan om hem op zijn vingers te kijken. Omdat de mensen dachten dat hij niet goed bij zijn hoofd was en hij toch niet begreep wat er gezegd werd, liet men hem maar begaan, al kreeg een enkeling er na verloop van tijd zo’n kregelig gevoel door dat ze hem wegjaagden, soms met behulp van de zool van hun laars.

En dan verdween Ulrich weer naar het bos.

Wie nu denkt dat Ulrich daarheen ging om zijn vader te helpen, komt bedrogen uit. Ulrich verdween soms dagenlang in het woud, dat donker en geheimzinnig was, met onverwachte kloven en steile hellingen, fluisterende beken en bemoste eiken die zo dik waren dat zes mannen ze niet konden omvatten. Geen mens wist wat hij er uitvrat en zijn vader maalde er allang niet meer om, al bezorgde de frustratie wanneer hij iemand uit het dorp moest inhuren om hem te helpen hem dikwijls een drukkende pijn in zijn borststreek.

Ondanks zijn gemis aan meewerkende zoons had hij na Helga’s dood nooit de drang gevoeld opnieuw te trouwen. Voor hem voelde de gedachte alleen al na twintig jaar nog steeds als verraad. Helga was de enige van wie hij ooit gehouden had. Van zijn zoon hield hij niet. Hij had hem nooit kunnen vergeven dat hij zijn moeder had gedood. Het jong was hem een doorn in het oog en al zijn pogingen hem voortijdig te laten sterven waren mislukt. Zelfs toen hij de jongen op vijfjarige leeftijd diep in het bos had achtergelaten nadat hij wolven had horen huilen, keerde het kind enkele dagen later vuil en hongerig maar zonder verwondingen terug. De jongen liep naar binnen en Gunther liep naar buiten, waar hij zo driftig op zijn brandhout begon in te hakken dat er enkele uren later een drie voet hoge stapel splinters naast het huis lag. Toen hij opkeek waren zijn wangen nat en zag hij dat zijn zoon met een vinger in zijn mond naar hem stond te kijken.