IN 10 JAAR

BINNEN

De adviezen in dit boek steunen op persoonlijke en waargebeurde ervaringen van de auteur en mensen uit zijn naaste omgeving. Om de boodschap levendiger over te brengen is de verhaalstijl gebruikt, en om de privacy van de betrokkenen te beschermen zijn de feiten zo aangepast dat de werkelijke identiteit van personen en bedrijven onherkenbaar blijft.

Om dezelfde reden verkoos de auteur het pseudoniem Frank van Rycke te gebruiken.

Een juiste toepassing van de uiteengezette ideeën vergt zorgvuldige interpretatie, nuancering en oefening. Hoewel de auteur al het mogelijke heeft gedaan om de lezer aan de hand van voorbeelden en concrete tips naar positieve resultaten te begeleiden, is een succesvolle uitkomst nooit gegarandeerd. Auteur, uitgever noch verkooppunten kunnen aansprakelijk gesteld worden voor de ongewenste gevolgen van onjuiste of gebrekkige interpretatie van dit boek. Zij manen de lezers dan ook aan tot voorzichtigheid wanneer zij de vele tips toepassen die via dit boek worden aangereikt.

‘Mijn vrouw en ik gebruiken een handige elektronische vermogensplanner om het jaarlijkse overzicht van ons vermogen op te stellen en de effecten van onze plannen de simuleren. Ik ken geen eenvoudiger middel om de impact van onroerend goed op vermogensgroei te visualiseren.’

In de laatste pagina’s van dit boek vind je een code die je gratis toegang biedt tot een gloednieuw rekenplatform. Het werd ontwikkeld ter vervanging van het Excelprogramma dat gepaard ging met de lancering van het boek In 10 jaar binnen. Surf naar de ‘downloads’ tab op www.frankvanrycke.com om toegang te krijgen tot het programma. Dit platform is uitvoerig getest. Mochten er technische vragen rijzen, dan ga je best te rade bij je eigen computerspecialist.

Frank van Rycke

IN 10 JAAR

BINNEN

HOE DOE IK HET?

WOORD VOORAF

Als uitgever word je dagelijks aangesproken door mensen die ervan dromen een boek uit te brengen. Ze zijn ervan overtuigd een potentiële bestseller in zich te hebben en wijzen je op het unieke van hun idee, of op het uitzonderlijke van hun aanpak en talent.

Helaas blijft de overgrote meerderheid van die hoopvolle schrijvers teleurgesteld achter. Er is heel wat voor nodig voordat een uitgever beslist om een boek uit te geven. Hij peilt naar het verhaal en de geest van het boek, en naar de geloofwaardigheid, de betrouwbaarheid en de capaciteiten van de would-be auteur. Past het boek trouwens wel in het fonds en de uitgeefstrategie? En de markt, hoe zit het daarmee? Is er wel een plaats voor dit boek, zal het niet geruisloos verdwijnen tussen de talloze nieuwe releases?

Ik was uitgever en ontmoette Frank van Rycke voor het eerst op een herfstige avond in 2010. Hij vertelde me dat hij een boek wilde schrijven dat gezond verstand met financiële intelligentie zou combineren. Hij zette zijn ideeën rustig maar bezield uiteen. Hij sprak over slim, eerlijk en effectief zijn. En boven alles had hij het over Geluk en Vrijheid. Het boek moest een handleiding worden voor iedereen die iets wilde maken van zijn leven, en hiervoor een stevige financiële basis diende uit te bouwen. Eigenlijk wou Frank van Rycke het boek schrijven dat hij zelf twintig jaar eerder in handen had willen hebben, toen hij de schoolbanken verliet. Het leven, een gebruiksaanwijzing. Zoiets.

Om dat boek te realiseren was Frank op zoek naar de juiste partners. Een van zijn lessen luidde immers: doe de dingen niet alleen. Zoek medestanders. Zijn enthousiasme werkte aanstekelijk en maakte me benieuwd naar zijn visie op inkomen, carrière en ambitie. Ik stelde steeds meer vragen, luisterde en herkende de vriendelijke gekte die iemand drijft om een boek te schrijven. Dat zat alvast goed.

Maar ik merkte ook hoe doorleefd Frank zijn denkbeelden uiteenzette. Messcherp. Trefzeker. Doordacht. En onwankelbaar: Frank van Rycke had op al mijn sceptische vragen een glashelder antwoord. De conclusie van zijn betoog was kras: iedereen kan in tien jaar binnen zijn. Meteen hadden we een treffende titel voor het boek. Een provocerende titel bovendien, en een ferme promesse: dit zou lezers vast en zeker aanspreken.

Het boek dat u nu in handen hebt, is het resultaat van wat na die eerste ontmoeting volgde: anderhalf jaar onverdroten schrijven, schrappen, schaven en slijpen. Zelden heb ik met een auteur samengewerkt die zo veeleisend is voor zichzelf. Altijd moest het bondiger, praktischer, beter. Frank liet zijn teksten nalezen en hengelde hongerig naar kritiek (de meeste schrijvers hengelen naar complimentjes). Verschillende keren gooide hij alles weg, begon hij opnieuw en dwong hij zichzelf voor een leeg blad te gaan zitten. Het verschil tussen de eerste ontwerpen die ik onder ogen kreeg en het uiteindelijke boek is enorm.

Frank van Rycke liet zich bijstaan door ervaren redacteurs en door ouwe rotten in het schrijversvak. Hij zocht advies, maar besliste zelf welke raad hij volgde of waaraan hij vasthield. En vooral: hij zette niet zichzelf, maar de lezer centraal. De structuur van het boek moest zo helder zijn dat de lezer in een aanstekelijke flow terechtkwam. Het moest logisch in elkaar steken: de hoofdstukken niet te lang en de boodschap telkens snedig samengevat. Zonder met woorden te morsen moest de lezer toch alle middelen aangereikt krijgen om zelf aan de slag te gaan.

Nu is het aan u. Laat u overtuigen door de argumenten van Frank van Rycke en kies de doelstelling die het best bij uw eigen leven past. Laat u niet van de wijs brengen door de vele stuurlui aan wal, door de beterweters die niet durven. Misschien ontdekt u tijdens het lezen van dit boek wel de sluimerende ondernemer in uzelf. Mogelijk neemt u al snel uw uitgaven onder de loep, met welzeker verrijkende gevolgen. Er zijn zo veel grote en kleine dingen die u kunt doen, en die u dichter brengen bij úw doel.

Nee, de gebraden kippen zullen u niet in de mond vliegen. Anders dan de meeste boeken in dit genre belooft de auteur u geen gouden bergen. Als u in tien jaar binnen wilt zijn, dan zult u moeten focussen, hard werken en de juiste keuzes maken. En genieten van elke stap vooruit, richting eindmeet.

Maar begin vooral bij het begin. Lees dit boek. Het kan uw leven veranderen. Is dat wat u zelf ook wilt, dan vindt u hierin een briljante handleiding.

Veel leesplezier, en... succes!

Bram De Vos

Uitgever

PROLOOG

In tien jaar binnen

Enkele jaren geleden was ik op een receptie van de Amerikaanse kamer van koophandel. Een van de gasten, die net als ik zonder partner of vrienden was komen opdagen, wou duidelijk een praatje maken. Hij bleek Amerikaan te zijn en vroeg mij meteen wat voor werk ik deed. Ik haalde een naamkaartje tevoorschijn en vertelde tegelijk wat mijn functie was. Ik verwachtte dat hij beleefd zou opmerken dat ik vast een boeiende baan had, of dat hij geïnteresseerd zou vragen wat mijn functie concreet inhield. Maar dat deed hij niet. Met een uitgestreken gezicht vroeg hij of dat ook goed verdiende. Ik knikte eerst, glimlachte en antwoordde ja. Maar in een flits vroeg ik mij toch af of mijn salaris echt wel hoog genoeg was voor iemand in mijn positie.

Dat korte moment van twijfel zette mij achteraf aan het denken. De meeste Europeanen zijn veel gereserveerder dan deze man, die mij onomwonden naar mijn inkomsten vroeg. Maar fundamenteel zijn wij net zo geïnteresseerd in wat anderen verdienen, omdat wij succes in het leven direct met geld in verband brengen.

Als succes gelijkstaat met veel geld en mislukking met armoede, hoeft het niet te verbazen dat wij ons bij voorkeur rijker voordoen dan wij werkelijk zijn. En niet zeer open over geld kunnen of willen praten.

Wordt er dan nooit over geld gesproken? O, jawel. Meestal om – al dan niet subtiel – uit te pakken met financiële successen en vaak ook om vrienden en kennissen te overdonderen met ‘slimme’ beleggingsstrategieën. Over foute financiële beslissingen die leiden tot pijnlijke verliezen, wordt vooral gezwegen. Dat is jammer, want uit mislukkingen valt vaak nog het meeste te leren. Door dat gebrek aan openheid blijven mensen steeds weer dezelfde fouten maken en nodeloze verliezen lijden.

Via mijn werk bij verzekeringsmaatschappijen en banken kreeg ik op jonge leeftijd al de kans om naar hartenlust achter de schermen te kijken van de financiële wereld. Ik observeerde het gedrag van zeer vermogende mensen en verwierf gaandeweg inzicht in de strategieën die zij toepasten. Vaak slaagde ik er ook in heel openlijk met hen te praten over de redenen van hun succes. Alles wat ik op die manier leerde, vormde in combinatie met mijn eigen inzichten en ideeën, het fundament van een persoonlijke financiële aanpak die erop gericht was in tien jaar binnen te zijn. Over die financiële aanpak wil ik alvast even kwijt dat hij niet of nauwelijks te maken heeft met beleggings- en verzekeringsproducten. Dat kan verbazen, want de laatste jaren werd daar net het meeste over gesproken en geschreven.

Waarom dit boek?

Waarom wilde ik zo graag in tien jaar binnen zijn? Het feit dat ik liever een winner ben dan een loser, heeft daar ongetwijfeld veel mee te maken. Maar een minstens even belangrijke drijfveer was mijn grote drang naar vrijheid. De westerse samenleving zet haar leden aan tot stereotiep gedrag. Als iedereen in identieke omstandigheden min of meer hetzelfde doet, is het geheel toch veel gemakkelijker te controleren, te beheren en te besturen? Maar dat stereotiepe gedrag was nooit aan mij besteed. Ik wou mij aan die ratrace onttrekken en mijn leven zelf in handen nemen. Het begon als een persoonlijk project waar ik weinig over praatte, maar na verloop van tijd verkondigde ik steeds vaker wat mijn plan was. ‘Ik wil in tien jaar binnen zijn,’ zei ik, ‘om vervolgens enkel nog te hoeven doen waar ik zin in heb. Ik ga geluk, harmonie en gezondheid nastreven en mij vooral nooit meer laten dwingen tot dingen die ik niet wil doen.’ Die ambitie herken ik ook in vele mensen om mij heen. Ze is dus helemaal niet uitzonderlijk en ik ben dus ook niet zo’n uitzonderlijk man. Ik was en ben wel een man met een plan.

Intussen heb ik mijn schaapjes op het droge. En wat doe ik nu met die gewonnen vrijheid? In de race naar het doel kreeg ik de smaak echt te pakken. En nu verricht ik nog steeds wat ik altijd heb gedaan: ik werk, spaar, investeer, onderneem en probeer een voorbeeld te zijn voor mijn kinderen. Het enige wat ik uiteindelijk heb bereikt, is de mentale vrijheid, de wetenschap dat ik op ieder moment in perfecte anonimiteit uit de ratrace kan stappen. In dit boek verbreek ik die anonimiteit gedeeltelijk. Ik doe dat omdat ik werd getroffen door de reactie van enkele vrienden en kennissen op mijn verhaal. Nadat ik hun beknopt had uitgelegd hoe ik mijn mentale vrijheid had verkregen, vroegen zij mij waarom ik dat niet eerder had verteld. Via dit boek wil ik nu proberen mijn motieven, mijn weg en mijn ervaringen te delen met iedereen die eenzelfde pad wil bewandelen en zich interesseert voor de financiële kant van de zaak. Ik wil mensen vertellen hoe zij nodeloze tegenslagen en mislukkingen kunnen vermijden. Ik wil ze helpen in tien jaar binnen te zijn.

Wat heet ‘binnen zijn’?

Er bestaat geen universeel sluitende definitie van ‘binnen zijn’. De uitdrukking betekent voor iedereen net iets anders. Maar voor een goed begrip van dit boek is het handig dat ik vooraf even mijn persoonlijke definitie van ‘binnen zijn’ toelicht. Zij omvat drie essentiële elementen.

Als je binnen bent, hoef je niet meer te werken om je dagelijkse uitgaven te financieren. Je hebt immers een vermogen opgebouwd dat ieder jaar opnieuw voldoende inkomsten genereert om al je kosten te dekken. Zolang je moet werken om rond te komen, ben je dus niet binnen.

Als je binnen bent, beschik je eveneens over een stevige spaarpot – een oorlogskas, zeg maar – die je in geval van nood kunt aanspreken. Een voertuig dat total loss is, moet ineens vervangen kunnen worden, zonder je koopkracht in de rest van het jaar aan te tasten. Persoonlijk vind ik dat je altijd voldoende geld aan de kant moet hebben gelegd om de uitgaven van een half jaar te dekken.

Om echt binnen te zijn en te blijven moet je er ten slotte ook voor zorgen dat je vermogen vanzelf blijft groeien en niet krimpt onder invloed van inflatie of intering (herhaaldelijke geldafhalingen). Het punt is dat je kapitaal niet mag worden aangetast om je uitgaven te financieren. Als je 1 miljoen euro op je spaarrekening hebt staan en je geeft jaarlijks 100.000 euro uit, dan zie je na 10 jaar al de bodem van je spaarpot, tenzij dit vermogen minstens 10% rendement oplevert. In dat geval ben je dus niet binnen. Je bent wél binnen als je met 65 met pensioen gaat en rondkomt met de 1500 euro die je maandelijks van de staat ontvangt, terwijl er 100.000 euro op je spaarrekening blijft staan.

Waarom in tien jaar?

De waarheid is eenvoudig: tien is een mooi rond getal en ik houd van uitdagingen. Toen ik voor het eerst zei dat ik in tien jaar binnen wou zijn, lachten sommige vrienden dat me dat nooit zou lukken. Dat prikkelde mij om het tegendeel te bewijzen. Voor mij was tien jaar een mooi en motiverend streefdoel. Maar het kan natuurlijk ook in vijftien of twintig jaar, afhankelijk van je eigen motivatie, doelstellingen en wensen.

Finaal nog dit: de tijdshorizon is niet zo belangrijk, het bedrag evenmin. Het doel én de reis ernaartoe zijn dat des te meer. Het is belangrijk dat je gelooft in het doel en geniet van de geleidelijke verwezenlijking ervan. Voor mij was binnen zijn nooit een materialistisch doel. Ik droomde van een fijn leven – zonder excessen – met mijn gezin en vrienden. Een leven zonder materiële beslommeringen. Een leven waarin wij altijd over de middelen kunnen beschikken om te doen wat ons en de mensen van wie wij houden gelukkig maakt … Een vermogen verwerven was een noodzakelijke voorwaarde om dat doel te bereiken. Ik vond dat geen aantrekkelijke klus, dus wou ik ze zo snel mogelijk van de baan hebben. Ik deed het in iets meer dan tien jaar. Maar het kan ook langzamer. Of sneller. Jij beslist. Dit boek helpt je te bepalen wat je doel is en hoe snel je het wilt bereiken.

Frank van Rycke

december 2011

Consumeer minder

Ik herinner het me nog levendig. Ik was net begonnen met mijn eerste vaste baan en verdiende 46.000 frank (1150 euro) bruto per maand. Dat was een vrij gewoon aanvangsloon begin jaren 1990. Omdat ik zo snel mogelijk op eigen benen wou staan, had ik meteen een klein appartement gehuurd op de bovenste verdieping van een fraai maar te renoveren herenhuis even buiten het centrum van de stad. Over de huurprijs was ik erg opgetogen, die bedroeg amper 5000 frank (125 euro). Terwijl mijn collega’s gemakkelijk 3 tot 4 keer zoveel betaalden voor hun woning. Maar ook toen al mocht je voor dat bedrag geen hoge eisen stellen. Ik had bijvoorbeeld warm water uit één enkele kraan en koken deed ik op een oude kachel. Ik leefde op een dieet van blikgroenten en Zwanworstjes die ik opwarmde in hun eigen vocht … en in hun eigen blik.

Hoewel ik van nature niet vrekkig ben, gaf ik in die beginperiode dus heel weinig uit. Op die manier hield ik aan het eind van de maand altijd een aardige som over, wat me het fijne gevoel gaf dat ik de zaken verstandig aanpakte en een goed leven opbouwde. Bovendien was ik voor het eerst echt vrij in mijn doen en laten. Vooral dat laatste maakte me echt gelukkig.

Op mijn werk presteerde ik steeds beter en dat vertaalde zich in bonussen en loonsverhogingen. En naarmate mijn inkomsten stegen, begon ik ook meer uit te geven. Ik kocht duurdere kleren, ging wekelijks naar de film en trakteerde mezelf en mijn vrienden al wat vaker op een concert of een nachtje stappen. Omdat mijn toenmalige vriendin pas met mij wou gaan samenwonen als ik beter was gehuisvest, verhuisde ik naar een keurige flat met uitzicht op het stadspark. Net vóór de verhuizing verving ik de oude groene fauteuils met kwastfranje, die ik via via had gekregen, door een design bankstel. Vanaf dan kochten mijn vriendin en ik bijna maandelijks iets nieuws om ons interieur te verfraaien. Mijn levensstijl veranderde dus drastisch. Het financiële gevolg daarvan was dat ik aan het einde van de maand almaar minder en soms zelfs helemaal niets meer overhield. Anders gesteld: hoe meer ik verdiende, hoe minder ik in staat bleek te sparen.

De spaarsom

Wij kennen het allemaal: hoe meer er binnenkomt, hoe vlotter er ook weer wordt uitgegeven. Vrolijk van de hand in de tand leven, heeft misschien iets charmants, maar het is beslist geen geschikte strategie voor wie iets wil opbouwen in het leven. Wie vandaag de ambitie koestert om over acht, tien of vijftien jaar binnen te zijn, kan beter beginnen een kapitaal op te bouwen. Een noodzakelijke basis daarvoor is de ‘spaarsom’. Dat is het bedrag dat opzij kan worden gezet wanneer de maandelijkse inkomsten hoger zijn dan de maandelijkse uitgaven.

Spaarsommen heb ik altijd al belangrijk gevonden. In de eerste plaats omdat ze gemoedsrust geven: je levert voor jezelf het bewijs dat je rondkomt en tegelijk bouw je een klein kapitaal op dat in geval van nood kan worden ingezet. Maar er is nog een andere reden waarom spaarsommen zo belangrijk zijn. Zij fungeren namelijk ook als steunpunten voor de financiële hefbomen die banken leveren.

Dat klinkt ingewikkelder dan het werkelijk is. Stel, je wilt een huis kopen. De som van alle bedragen die je maandelijks hebt bijeengespaard, is meer dan waarschijnlijk onvoldoende om die aankoop te bekostigen. Dus klop je aan bij een bank. Die zal meteen nagaan hoeveel je maandelijks opzij kunt leggen. Over de rol van de banken zullen wij het later in dit boek nog hebben, maar mij is het altijd opgevallen hoe zij zich blindstaren op bepaalde cijfers en ratio’s om beslissingen te nemen. Een beproefde manier om ze te overtuigen af te wijken van deze ratio’s, is ze wijzen op wat je werkelijk maandelijks gespaard hebt. Zo fungeren de maandelijkse spaarsommen al een eerste keer als steunpunten. Vervolgens zal de bank ook vragen of je een deel van de aankoop met eigen spaargelden kunt bekostigen. Dat is dan een tweede steunpunt voor de bankhefboom. Als je helemaal geen eigen spaargeld kunt inbrengen, zullen de meeste banken je leningsaanvraag weigeren, en beland je bij financiële instellingen die je enkel tegen ongunstige voorwaarden een lening toestaan als compensatie voor het verhoogde risico.

Consumeren versus investeren

Filip, een vriend die ik leerde kennen als medebewoner van het te renoveren herenhuis, was wellicht de eerste met wie ik het uitgebreid had over het belang van spaarsommen. Als jonge leraar verdiende hij net iets meer dan ik, maar aan het einde van de maand stond zijn bankrekening steevast in het rood. Filip was namelijk een verwoede lezer en een gepassioneerde verzamelaar van romans, theaterstukken en dichtbundels. Geregeld praatte ik op hem in om hem het minimum aan financiële discipline bij te brengen. Hij reageerde altijd met een eigenwijze glimlach en als ultiem tegenargument leende hij me dan een boek uit van zijn lievelingsauteur, van wie hij enkele manuscripten en veel eerste drukken in zijn bezit had. Uiteraard vertrouwde hij me nooit zo’n eerste editie toe. Van ieder werk bezat hij namelijk ook een ‘gewone’ uitgave, die hij zelf las en herlas en uitleende tot er amper nog een hoopje papierpulp van overbleef. ‘Dat is wat jij met je centen doet, Filip’, zei ik toen vaak, wanneer ik hem alweer een verhakkeld boek teruggaf. ‘Je stopt je geld in dingen die gewoon vergaan.’

Drie jaar geleden kwam ik Filip opnieuw tegen, in Antwerpen. Het was kort na de begrafenis van zijn lievelingsauteur. Trots vertelde ik hem dat ik hem na al die jaren had herkend op de televisiebeelden van de afscheidsplechtigheid. Filip nodigde me uit voor een goed glas wijn bij hem thuis. In een grote boekenkast zag ik daar toen weer die eerste drukken staan. Die zou hij nu kunnen verkopen voor een veelvoud van wat hij er ooit voor gaf, dacht ik. Ik ben er nochtans zeker van dat hij nooit afscheid neemt van zijn bibliofiele collectie. Zoals het een ware verzamelaar past, blijft hij ze zijn hele leven lang koesteren, zelfs als ze nóg meer in waarde stijgt.

Wat ik Filip destijds ook probeerde duidelijk te maken, is dat er twee soorten uitgaven bestaan. De ene soort levert weinig meer op dan een vluchtige voldoening. Een avondje naar de bioscoop of een lekker etentje met je partner in een goed restaurant zijn daarvan sprekende voorbeelden. Cru uitgedrukt is het gewoon consumeren. Daar is helemaal niets mis mee. In tegendeel, door samen te genieten van lekkere, mooie en prettige dingen, versterken wij onze onderlinge banden. Het mooie gedeelde moment is vluchtig, maar het gevoel dat het opwekt, werkt nog heel lang na.

De tweede soort uitgaven noemen wij investeren. Het meest voor de hand liggende voorbeeld daarvan is de aankoop van obligaties en aandelen, vastgoed of een bedrijf. Het is een manier om het geld te laten renderen dat je hebt gespaard.

Het voorbeeld van Filip, mijn bibliofiele vriend, laat zien dat het onderscheid tussen consumeren en investeren soms heel moeilijk te maken is. Als beginnend leraar dacht Filip nauwelijks na over wat die boeken ooit waard zouden zijn. Hij kocht ze uit passie en ik wees hem erop dat hij iedere maand in geldnood kwam omdat hij te veel consumeerde. Toen ik daar in Antwerpen voor Filips boekenkast stond waarin hij zijn eerste drukken apart bewaarde, besefte ik plotseling dat Filip niet louter had geconsumeerd, maar op zijn manier ook had geïnvesteerd.

Een Mercedes of een Peugeot?

Over consumeren en investeren circuleren wel meer misverstanden. Als je met je partner in een sterrenrestaurant uit eten gaat, dan is dat consumeren, maar als je met klanten in datzelfde restaurant uitgebreid dineert, kan dat een zeer nuttige investering zijn. Sommige mensen doen immers het liefst zaken met mensen die ze goed kennen en kunnen vertrouwen. Een chic diner kan een prima manier zijn om respect uit te drukken en om elkaar op een meer ongedwongen wijze te leren kennen. Bovendien creëert het een zekere verplichting: mensen die je uitnodigt, willen doorgaans graag iets terugdoen.

De aankoop van een eigen woning is vandaag bijna altijd een prima investering. Het bedrag dat je anders aan huur uitgeeft (en dus ‘consumeert’), kun je beter spenderen aan de afbetaling van een eigen woning met bijbehorende grond waar over 15, 20 of 25 jaar meer voor zal worden gegeven dan jij er initieel voor betaalde.

In uitzonderlijke gevallen is de aankoop van een woning ook een vorm van consumeren. Een kinderloos koppel dat een huis koopt met drie badkamers en vijf slaapkamers is eigenlijk niet aan het investeren maar aan het consumeren. Zij betalen immers ook voor de delen van het huis die zij niet of amper gebruiken. Met dat geld hadden zij bijvoorbeeld ook obligaties kunnen kopen die wél direct voordeel opleveren en dus beter renderen. Tenzij ze het deel dat ze zelf niet gebruiken, alsnog verhuren, natuurlijk.

Ik werd me heel erg bewust van de dunne scheidingslijn tussen consumeren en investeren toen ik als jonge verkoper in een showroom van een Mercedes-dealer stond. De dealer probeerde mij ervan te overtuigen dat de aankoop van een Mercedes in mijn geval wel degelijk een investering was en geen weggegooid geld. Hij wees me op de hoge restwaarde van de auto, de veiligheid, het comfort en de duurzaamheid. Dat waren toch dingen waar ik als professionele kilometervreter oren moest naar hebben? Omdat hij voelde dat ik mij niet zomaar zou laten overtuigen, pakte hij ten slotte ook uit met de exclusiviteit en de representativiteit van het merk.

Korte tijd daarna reed ik met een veel minder representatieve Peugeot 205 naar mijn eerste klant. Mijn collega-verkopers keken niet-begrijpend en meewarig op mijn auto neer. Zelf hadden zij wel geloof gehecht aan de argumenten van de autodealers en reden dus met veel duurdere ‘representatieve’ auto’s. Van hun schampere opmerkingen trok ik mij niets aan, want de 10.000 euro die ik had uitgespaard door te kiezen voor een wat bescheidener auto, kon ik gebruiken als aanbetaling voor de aankoop van een eerste pand dat ik zou gaan bewonen. Die spaarsom had ik mooi geïnvesteerd, terwijl mijn collega’s ze hadden geconsumeerd.

Snoeien in de terugkerende uitgaven

Als het woord ‘consumeren’ valt, denken wij bijna automatisch aan occasionele aankopen die ons kortstondige genotsmomenten verschaffen. Minder consumeren om meer te kunnen sparen zou dus betekenen dat we ons wat minder moeten laten gaan en ons wat vaker een genotsmoment moeten ontzeggen. Dat is een weinig aantrekkelijke boodschap. Gelukkig is ze ook niet helemaal waar.

Steeds terugkerende uitgaven, zoals huur- en energiekosten, abonnementen en afbetalingen van persoonlijke leningen knagen veel harder aan de spaarsom dan eenmalige aankopen. Mijn moeder drukte mij dat altijd al op het hart en zij kan het weten. In een oude buffetkast bewaart zij al haar hele leven lang notitieboekjes waarin zij minutieus de gezinsuitgaven noteert. Als adolescent vond ik dat een kneuterige gewoonte, maar de dag dat ik het zelf moeilijker kreeg om rond te komen, besloot ik toch haar voorbeeld te volgen en ging ik nauwgezet mijn maandelijkse uitgaven opschrijven. Toen ik zowat halverwege mijn eerste uitgavenboekje was gekomen, kon ik alleen maar beamen wat mijn moeder altijd al had verteld. Eenmalige uitgaven terugdringen levert veel minder op dan het systematisch besparen op de terugkerende uitgaven, want die wegen veel zwaarder door op ons maandbudget.

Verkopers en reclamemakers kennen als geen ander het belang van die recurrentie. Zij zijn er dan ook opuit om ons te verleiden tot steeds nieuwe terugkerende uitgaven. Voor hen zijn dat immers steeds terugkerende inkomsten. Een opvallend voorbeeld daarvan vond ik enige tijd geleden in een advertentie voor het leasen van een kleine vinnige auto van een bekend Italiaans merk. Daarin werd voorgerekend dat zo’n fraai vormgegeven karretje mij slechts 10 euro per dag zou kosten. Nu is 10 euro op zich geen onoverkomelijk bedrag, maar het komt er wel op neer dat ik maandelijks pakweg 300 euro zou moeten ophoesten. Dat is 3600 euro per jaar en volgens de advertentie zou ik dat 4 jaar lang moeten volhouden. Over verzekering, belastingen, brandstof en onderhoudskosten viel er in de advertentie uiteraard niets te vernemen. Achter die ogenschijnlijk onschuldige 10 euro per dag gingen dus veel terugkerende kosten schuil die mijn spaarvermogen lange tijd zouden aantasten.

Mensen met wie ik praat over het inperken van terugkerende kosten, werpen mij geregeld tegen dat het toch erg moeilijk of zelfs onmogelijk is te besparen op energiefacturen, verzekeringen, huurgelden, leningen en andere terugkerende uitgaven. Ik ben het daar niet mee eens. Als je huur te hoog is, kun je beter verhuizen naar een beter betaalbare woning. Of je kunt de huur opzeggen en een eigen woning kopen via een banklening. Zo investeer je in vastgoed en dat is altijd zinvoller dan lange tijd te hoge huurgelden te betalen. Als je je woonlening te duur betaalt, kun je proberen de lening te herfinancieren. Als je energiefactuur te hoog is, kun je veranderen van leverancier. Sinds de liberalisering van de energiemarkt maken trouwens te weinig mensen gebruik van die mogelijkheid. Het komt er dus op aan alle terugkerende kosten kritisch tegen het licht te houden, te beginnen bij de zwaarste uitgavenposten. Op die manier is het altijd mogelijk 10 tot 15% te besparen op de terugkerende uitgaven. Voor de fanatiekeling is zelfs een besparing van 20% en meer perfect haalbaar. Terugkerende kosten terugschroeven is een prima begin voor wie een vermogen wil opbouwen.

De tering naar de nering

‘Wij verdienen niet genoeg om te kunnen sparen!’ Ook dat krijg ik regelmatig te horen, als ik over spaarsommen spreek. Die uitspraak is grondig fout. Het zijn immers niet je inkomsten, maar je uitgaven die bepalen wat je aan het einde van de maand overhoudt. Mensen die dat niet inzien, hebben de grootste moeite om een spaarsom te verzamelen en in stand te houden. Ik ken mensen zowel met lage als met hoge inkomsten die erin slagen een spaarsom te vergaren.

Een jaar nadat ik mijn Peugeot 205 had aangeschaft, kocht ik ook een kleine woning in een rustige Vlaamse gemeente. Omdat ik het huis wilde gaan verhuren, besteedde ik evenveel zorg en tijd aan de selectie van de kandidaat-huurders als aan het opknappen van het huis en bijbehorende tuintje. Op die manier wou ik mij ervan verzekeren dat de huur tijdig betaald zou worden (zodat ik mijn lening tijdig kon aflossen) en dat er geen problemen zouden komen met de buren. Finaal koos ik voor een koppel. Beiden waren veertig jaar oud. De man werkte als zelfstandige en had een mooi netto-inkomen, hij kluste her en der nog wat bij. Mevrouw bleef thuis. Het leken mij open, sociale mensen die ik kon vertrouwen. Het eerste jaar betaalden zij de huur steeds een maand vooraf, maar ergens in de loop van het tweede jaar merkte ik dat ze gewoon op tijd gingen betalen, wat uiteraard ook prima was. Helaas was daarmee wel een negatieve trend ingezet, want nog vóór het tweede jaar was verstreken, begonnen mijn huurders systematisch met minstens een maand vertraging te betalen.

Toen ik op een zaterdag in de buurt was, besloot ik even ter plekke te gaan informeren wat er aan de hand was. Voor de garagedeur stond een zware fonkelnieuwe motorfiets geparkeerd en toen ik aanbelde, hoorde ik honden blaffen. Het duurde even voor de deur werd opengemaakt en de vrouw mij wat afstandelijk verwelkomde. Zij hield een baby in de armen en terwijl ik naar binnen stapte, deed ze alle moeite om twee grote honden in bedwang te houden. Haar man zat in de bank televisie te kijken en deed geen moeite om op te staan.

‘U komt zeker voor de huur?’ vroeg hij. Ik knikte en meteen kreeg ik het hele verhaal te horen. Net voor het eerste kindje werd geboren, had de man rugproblemen gekregen. Hij was sindsdien werkonbekwaam. Het gezin leefde al bijna een jaar van een karige ziekenfondsuitkering voor zelfstandigen. Toen de moeder van de man overleed, ontfermde het gezin zich over de twee Duitse schapers die de oude vrouw had achtergelaten, want meer viel er niet te erven. ‘En om al die ellende wat te vergeten, deed ik mijn man een Kawasaki 1000 cadeau,’ voegde de vrouw nog toe. Voor de huur bleef er op die manier nauwelijks nog enige, om niet te zeggen geen ruimte meer over.

In dergelijke situaties houd ik het hoofd koel en probeer ik vooral te voorkomen dat het gesprek emotioneel wordt. Ik vroeg of mevrouw niet uit werken kon gaan, terwijl meneer de zorg voor het kind op zich nam. Daar hadden ze het met elkaar al over gehad, maar dat bleek voor hen geen optie te zijn. ‘Dan zit er maar één ding op’, besloot ik. ‘Jullie uitgavenpatroon is te hoog voor jullie inkomsten, waardoor jullie op nog grotere problemen afstevenen. De huur is jullie zwaarste maandelijkse uitgave, dus als we daarop kunnen besparen, creëren we opnieuw wat financiële ruimte. Misschien doen jullie er ook goed aan de motor te verkopen. Daarmee zijn jullie ook van die lastige afbetaling verlost. En wie weet doen jullie anderen een plezier met die honden.’

Het gezin accepteerde mijn advies en wij legden onze nieuwe afspraken meteen vast in een schriftelijke overeenkomst. Op die manier konden wij voor beide partijen veel erger voorkomen. Het koppel verhuisde naar een goedkopere woning en verkocht de motor. Wat er nadien met hen gebeurde, is mij onbekend. Ik wenste hen van harte toe dat de verhuizing de financiële en emotionele spanning zou verlichten, waardoor er weer ruimte zou ontstaan voor een betere verzorging van het rugletsel van de man.

Budgettaire discipline

Toen ik voor het eerst naar een notitieboekje greep om mijn uitgaven in te noteren, wist ik niet dat ik op het punt stond spelenderwijs kennis te maken met een van de eenvoudigste en krachtigste middelen om een spaarsom te doen groeien. Pas na enkele maanden besefte ik immers dat ik bijna vanzelf minder ging uitgeven door mijn uitgaven van de lopende maand systematisch te vergelijken met die van de maanden voordien. Iedere keer opnieuw probeerde ik het weer wat ‘beter’ te doen en gaf ik ook wat minder uit. Het werd een soort spel dat ik met mezelf speelde en waar ik nog veel plezier aan beleefde ook.

Hoe eenvoudig dat spel ook is, Daan en Ellen kregen de regels ervan nooit onder de knie. Zij leerden elkaar kennen aan de universiteit, waar ze allebei pedagogie studeerden. Ze straalden geluk uit en vielen daardoor ook toen al op. Na hun studies vonden ze allebei snel werk en kochten zij een charmante woning in de groene gordel om de hoofdstad. Met de hulp van de ouders was al snel een deel van het huis afbetaald. Er kwamen kinderen en na de geboorte van hun derde, schoven de ouders hun nog eens 95.000 euro extra toe. Daan en Ellen hoefden niet lang na te denken over de manier waarop zij dat geld zouden besteden. Het hele bedrag ging meteen naar de renovatie en uitbreiding van hun huis.

Op een dag vertrouwde Ellen mij toe dat zij er nooit in waren geslaagd een spaarsom te vergaren. Daan bleek uiterst ongedisciplineerd met geld om te springen en hoewel zij beiden goed verdienden, waren hun gezamenlijke inkomsten amper voldoende om hun uitgaven te dekken. Het gevolg hiervan was dat zij totaal afhankelijk werden van hun Visa-kredietkaart. Zo hadden zij na enige tijd hun kredietlijn helemaal opgebruikt en keken zij tegen een schuld aan die groter was dan de som van hun beide maandlonen en die bovendien razendsnel opliep door de debetintresten, waarvan ik vernam dat ze meer dan 10% op jaarbasis bedroegen.

Toen het tijd was om hun Visa-kaart te vernieuwen, weigerde de bank een nieuwe kredietkaart te verstrekken tot de volledige schuld was ingelost. ‘Wij gingen toen sparen als gekken’, vertelde Ellen me. ‘Wij ontbeten met pannenkoeken, dronken alleen nog water uit de kraan en ’s avonds aten wij enkel pasta. De auto werd door de fiets vervangen en hoewel wij de verwarming flink lager hadden gedraaid, kwamen wij nauwelijks nog het huis uit. En weet je wat? Wij hadden een reuzeleuke tijd. Wij droegen oude dikke truien in huis en hadden meer tijd voor de kinderen. Wij speelden zelfs gezelschapspelletjes. Dat hadden wij in geen jaren nog gedaan. In een hele maand gaven wij maar honderd euro uit. De bank beloonde ons al gauw met een nieuwe Visakaart en toen begon het verhaal weer helemaal van voor af aan. Als vandaag onze kredietkaart moest worden vervangen, zou de bank dat vast opnieuw weigeren. Wij missen de budgettaire discipline …’

Niemand legt zich graag een strenge budgettaire discipline op, maar soms moet het wel, zoals blijkt uit het verhaal van Daan en Ellen. Dan komt het erop aan situaties te vermijden die bijna automatisch koopreflexen uitlokken. Zelf kom ik ’s ochtends de deur niet uit vóór ik de krant heb gelezen. Als er om een of andere reden geen krant in de bus steekt, is mijn ochtendritueel verstoord en word ik wat prikkelbaar. Vreemd genoeg heb ik op vakantie in het buitenland nooit behoefte aan een krant bij het ontbijt. De omstandigheden zijn dan zo dat ik er zelfs niet aan denk een krant te gaan kopen. Budgettaire discipline is een stuk makkelijker vol te houden als wij onze leefomstandigheden zodanig aanpassen dat wij vanzelf minder in de verleiding komen minder noodzakelijke spullen te kopen.

Voor mijn wekelijkse inkopen rijd ik bij voorkeur niet meer naar een groot shoppingcenter, want daar kom ik gegarandeerd met dingen naar buiten die ik helemaal niet nodig heb. Ik vermijd zelfs de gewone supermarkt, want als verwoede verzamelaar van stripverhalen ben ik helemaal weerloos tegen de verleiding van rekken vol internationale strips. Neen, voor mijn inkopen ga ik bij voorkeur naar een kleine discounter met een beperkt assortiment noodzakelijke levensmiddelen en huishoudproducten. In zo’n zaak word ik veel minder afgeleid en werk ik praktisch ongehinderd mijn boodschappenlijstje af. Daar ben ik vanzelf wel ‘budgettair gedisciplineerd’. Ik ga bovendien op tijdstippen dat het niet druk is in de winkel, dan verlies ik ook niet te veel tijd.

In de krant las ik ooit het advies van een psycholoog om inkopen pas na het middageten te doen. Na een maaltijd voelen wij ons verzadigd en zijn wij vanzelf minder gevoelig voor verleidelijke aanbiedingen. Ik twijfel er niet aan dat dit inderdaad klopt. Dus geef ik deze tip ook mee voor wie de budgettaire discipline tot in de perfectie wil gaan beoefenen. Zelf ben ik niet zo fanatiek en ik heb zeker niet de bedoeling alle denkbare tips op te sommen. Voor wie toch op zoek is naar meer praktische wenken bij het winkelen, verwijs ik naar handige hoe-doe-ik-hetboeken zoals Je Geld of je Leven van Hanneke van Veen & Rob van Eeden. Onder de titel ‘Consuminderen, hoe doe je dat?’ geven de twee auteurs massa’s inspirerende en bruikbare tips en adviezen.

Een zeer waardevolle les in budgettaire discipline kreeg ik van mijn vrouw. Wij woonden nog niet lang samen en hadden afgesproken dat zij het gezinsbudget zou beheren, zoals dat wel vaker gebeurt in gezinnen van onze generatie. Op een dag keek ik toch eens de rekeningafschriften na en stelde ik vast dat er nauwelijks nog 300 euro op onze bankrekening overbleef. Dat was vreemd, want onze beide lonen waren enkele dagen eerder gestort. Bij nader toezien bleek dat mijn vrouw maandelijks een vast bedrag automatisch naar een spaarrekening overschreef. Erg handig, want geld waar je niet onmiddellijk bij kunt, geef je ook niet zo gauw uit.

Dat deed me meteen nadenken over mijn eigen gewoonten. In die tijd had ik altijd behoorlijk wat cash op zak. Bij iedere tankbeurt kocht ik dan een reep chocolade of een flesje chocolademelk en af en toe ook een stripalbum of een tijdschrift. Ongeacht hoeveel geld ik op zak had, het was altijd uitgegeven voor ik er erg in had. Sindsdien probeer ik net als mijn vrouw te doen: ik heb nooit of zelden veel cash meer bij me. Want wat ik niet op zak heb, geef ik ook niet uit. Een eenvoudig principe dat gemakkelijk toe te passen is en dat meer oplevert dan je zou denken.

Het doel en het stappenplan

Budgettaire discipline is niet het enige wat Daan en Ellen misten. Zij hadden geen doel om voor te sparen en bijgevolg voelden zij niet de behoefte om een stappenplan uit te werken om dat doel te bereiken. Pas toen de bank weigerde een nieuwe kredietkaart te verstrekken, hadden zij heel even een doel om na te streven. En uit dat doel volgde automatisch een simpel stappenplan: eerst de schulden vereffenen, vervolgens een nieuwe Visa-kaart bemachtigen en ten slotte de oude vertrouwde levensstijl weer opnemen. Het duidelijk afgelijnde doel motiveerde hen voldoende om hun hele handel en wandel drastisch te wijzigen. Al was het maar voor één maand.

Jaarlijks maken mijn vrouw en ik een overzicht van wat wij de afgelopen twaalf maanden hebben verdiend en uitgegeven. Toen wij dat voor het eerst deden, stelden wij tevreden vast dat wij een mooi bedrag bij elkaar hadden gespaard en dat de waarde van onze woning aardig was gestegen. Door de verkoopprijs van vergelijkbare panden op het internet op te zoeken, wisten we ongeveer hoeveel ons huis waard was geworden: zelfs een voorzichtige raming duidde op een flink hoger bedrag dan toen we het gekocht hadden. En de lening was ook al een stukje terugbetaald. Twee keer winst dus. Die vaststelling bracht ons op het idee om een plan uit te voeren dat wij eerder al hadden uitgebroed: wij besloten het spaargeld te gebruiken voor de aankoop van een huis dat wij zouden verhuren. Dat leek ons een prima investering. Wij zorgden ervoor dat de huur volstond om de lening te financieren. Zodra de woning was afbetaald, zouden wij de maandelijkse huurgelden aan ons inkomen kunnen toevoegen. Een andere optie was dat wij het huis met winst zouden verkopen. Dat plan voerden wij stap voor stap uit en het werkte prima.

Een paar jaar later, bij het maken van een nieuw overzicht, vatten mijn vrouw en ik het plan op om jaarlijks een huis te kopen en dat zo tien jaar lang vol te houden. Als wij dat goed aanpakten, zouden wij in tien jaar helemaal binnen zijn. Dat stappenplan is intussen met succes uitgevoerd en dit boek is er de neerslag van. Een stappenplan opmaken is van cruciaal belang, maar reken er niet op dat het perfect zal worden uitgevoerd zoals je vooraf had bedacht. Altijd weer zorgen onverwachte wendingen en omstandigheden ervoor dat je gaandeweg flink moet bijsturen. Een geschikt huis vinden tegen een zo laag mogelijke prijs, kost echt wel tijd en vasthoudendheid. Het regelen van een interessante financiering vergt zorg en onderhandelingstalent. Ook in het verbouwen en het zoeken van geschikte huurders gaat heel veel tijd zitten. Wie in tien jaar binnen wil zijn, moet dus niet enkel een spaarsom opbouwen. De uitvoering van het stappenplan kost bijna evenveel energie en tijd als een gewone voltijdse dagtaak.

Een duwtje in de rug

Op het einde van dit dit boek vind je je persoonlijke toegangscode tot een handige elektronische vermogensplanner. Surf naar www.frankvanrycke.com en tik je code in om dit programma kosteloos te downloaden. Mijn vrouw en ik gebruiken het om het jaarlijkse overzicht van ons vermogen op te stellen en de effecten van onze financiële plannen te simuleren.

CONSUMEER MINDER:
DO’S-AND-DON’TS

1   Investeer meer dan je consumeert

Er bestaan twee soorten uitgaven: consumpties en investeringen. Houd altijd het verschil voor ogen, investeer meer dan je consumeert en vergroot zo je maandelijkse spaarsom.

2   Geef minder uit

Niet je inkomsten, maar je uitgaven bepalen wat je aan het einde van de maand overhoudt. Iedereen kan sparen, of je nu een hoog of een laag inkomen hebt. Houd altijd een bedrag over aan het einde van de maand.

3   Snoei in terugkerende uitgaven

Het afbouwen van eenmalige uitgaven levert veel minder op dan systematisch besparen op terugkerende uitgaven. Houd alle terugkerende kosten kritisch tegen het licht, en begin bij de zwaarste uitgavenposten. Laat vooral niet na om ook eenmalige kosten onder de loep te nemen.

4   Leg jezelf budgettaire discipline op

Vergelijk systematisch de uitgaven van de lopende maand met die van de afgelopen maanden. Zo verminder je vanzelf je uitgaven. Vermijd situaties die je verleiden om minder noodzakelijke goederen te kopen, zeker als die een patroon van regelmatig terugkerende uitgaven kunnen doen ontstaan.

5   Bepaal je doel en maak een stappenplan

Stel jezelf een doel voorop en schrijf een realistisch plan uit waarin je de verschillende stappen uitzet om dat doel te bereiken. Laat je niet ontmoedigen, houd er rekening mee dat je zult moeten bijsturen, maar wijk niet af van je einddoel.