Harm de Jonge | Steenkuib is een rat

Herziene digitale uitgave, 2010

ISBN: 978-94-91178-03-0

Eerder verschenen als:

Steenkuib is een rat (Malmberg, Nederland)

Steenkuib is een rat (Van Goor, Nederland)

eBookfabriek | Amsterdam, Nederland

© Harm de Jonge

Omslagontwerp & illustratie:  eBookfabriek

Digitale bewerking & distributie: eBookfabriek

Meer lezen over Harm de Jonge? www.harmdejonge.nl

Ook een boek digitaal uitgeven? www.ebookfabriek.nl

1.  

ALDERT  

Mijn vader controleert nooit of ik thuis ben. Misschien mist hij me niet eens. De anderen hebben het vast te druk om hem te bellen. Ze zullen me wel zoeken. Maar hier vinden ze me nooit. Daarvoor ligt het zomerhuisje te afgelegen. Alleen in het weekend komen er mensen naar Sassenoord. De andere huisjes zijn ook onbewoond. Toch heb ik geen licht aan gedaan. Ik zit voor het open raam en kijk naar buiten. Veel is er niet te zien. De maan geeft een beetje licht. Het spiegelt op het donkere water van de veenplas. Het is een stille zomernacht. De  populieren bewegen niet. De toppen van de bomen steken zwart af tegen de lucht. Af en toe hoor ik een vogel schreeuwen. Het zal wel een uil zijn. Het is al bijna half twee. Eigenlijk moet ik gaan slapen. Maar dat lukt me nooit. Mijn ribben doen pijn. De punt van Hermans laars heeft me daar gemeen geraakt. Iedere keer als ik me beweeg of wat diep adem haal schiet er een pijnscheut door mijn borst. Ik wil ook niet slapen. Ik moet nadenken, alles nog eens beleven, begrijpen hoe het zo ver gekomen is.
Eigenlijk is het allemaal met Herman begonnen. Hij was de eerste die me op school 'de struisvogel' noemde. Maar mijn vader heeft die naam uitgevonden. Dat is al jaren geleden, toen mijn moeder de straat nog opdurfde. Op een zondagmiddag hadden ze weer een uitstapje bedacht. Meestal was dat een boswandeling. Deze keer was het droog brood brengen naar het dierenpark. Achter de afrastering liepen kippen, geiten en lama's. Daartussen op hoge poten een paar struisvogels. Ik stond in mijn korte broek voor het hek en drukte sneetjes bruinbrood door het gaas. Mijn vader was knorrig en maakte flauwe grappen. Hij had de pest aan die zondagmiddagen. De hele week zat hij in zijn tijdschriftenzaakje vriendelijk te doen tegen de mensen. Was hij daarom op zondag nooit te genieten? Ik hoorde hem lachen en hard roepen: "Kijk die struisvogel, die poten! Moet je dat nieuwsgierige koppie op die lange hals zien. Precies onze Aldert!"
Verschillende mensen lachten. Ik kon wel huilen. Uit schaamte om me zelf, om mijn vader. Vanaf die tijd noemde hij me altijd 'de struisvogel', als hij knorrig was. Herman moet dat een keer gehoord hebben. Hij bracht de naam op school.
Als ik in een spiegel kijk weet ik dat mijn vader niet helemaal ongelijk had. Die hals van me is te lang en de oren staan te ver uit. Zeiloren zijn het. En dan al die pukkels op mijn kin. Nee, moeders mooiste ben ik niet. Meestal zit ik daar niet mee. Als je om je heen kijkt zie je genoeg mensen die iets hebben om over te klagen. Mijn moeder zegt vaak: "Een lachend gezicht maakt iedereen mooi."  Ik geloof dat ze geen gelijk heeft, maar ik kan meestal nog wel lachen met mijn struisvogelkop. Ook al word ik er dan bijna elke dag mee gepest. Maar woensdag werd het me te veel. Dat kwam natuurlijk ook omdat ik wist dat Herman op de achterste bank zat te grijnzen. Zijn hoofd met de vette bos haar weggedoken in zijn leren jack. En vooral omdat ik wist dat Linda keek.
De dag was al slecht begonnen. Ik had me verslapen en moest me haasten. We hadden de eerste twee uur Steenkuib en dan kun je beter niet te laat zijn. Steenkuib is de directeur. Hij zit bijna de hele week op zijn kamer achter een bureau. Twee lessen geeft hij nog. "Om voeling te houden met het klassengebeuren," noemt hij dat. En die twee lessen zijn nou juist in onze klas. Ik mag hem niet, die man met zijn paardengebit en met die grote ogen achter brillenglazen. Ik had die morgen in de haast nergens mijn schrift kunnen vinden. Halverwege de tweede les had hij dat door. Ik zat te wachten op zijn opmerkingen. Die konden er nog wel bij op deze dag.
"Huiswerk weer niet gemaakt, vriend Aldert?" informeerde hij.
Ik zag dat mijn klasgenoten er even voor gingen zitten. Een verzetje tijdens de saaie wiskundeles is altijd welkom.
"Schrift vergeten, meneer. Ik heb het huiswerk wel gemaakt," zei ik.
"Een origineel excuus," hoonde hij.
Hij nam zijn bril af en begon hem uitgebreid te poetsen. Zijn koude ogen gingen van mijn tafel naar mijn hoofd. Ik denk dat hij mij ook niet mag. Ik zag hem broeden op een opmerking. Toen kwam het en het ging weer over mijn oren.
"Vriend Aldert. Die zeilen van jou zijn groot genoeg. Knoop nou eens in je oor..."
Ik verstond de rest niet eens meer. Waarom kon ik het deze keer niet hebben dat hij weer begon? Ik hoorde mijn klasgenoten lachen. Boven alles uit de vette hiklach van Herman. Hij roffelde met zijn hand op de tafel. Steenkuib beschouwde het denk ik als applaus; hij zei er niets van. Ik wist dat Linda naar me keek met haar zwarte ogen. Ik wist ook dat zij niet lachte, dat ze haar lippen op elkaar geperst had. Voor ik het in de gaten had gooide ik er uit:
"Altijd over mijn oren. Hou toch eens op! Ik zeg toch ook niks van uw gebit."
En het allerergste was nog dat mijn stem oversloeg naar een gierende uithaal. Ik schopte met mijn voet mijn tas om en begon te huilen. Toen schaamde ik me nog veel meer. Een jongen die begint te huilen!  Nou kon ik het wel helemaal vergeten bij de klas, bij Linda. Ik hoorde Sigrid en Digris, de tweelingen, tegelijk in een proestlach uitbarsten. Ze doen alles gelijk. Herman hinnikte: "De struisvogel huilt!  Hij kan...."  Maar Steenkuib snoerde hem de mond.
"Vriend Aldert moet maar even afkoelen," zei hij. "Ga naar mijn kamer en wacht op me."
Ik rende de klas uit, nog steeds huilend. Voor de deur van de directeurskamer is een bankje. Ik viel er op neer en bonkte met mijn hoofd tegen de rugleuning. En toen kwam de reactie pas goed los. Mijn schouders schokten van het huilen. Het kon me allemaal niets meer schelen. Dat het op school was, dat iedereen me kon zien. Een paar meisjes uit de eerste kwamen langs en bleven staan. Ze giebelden en fluisterden en wezen naar me. Ik zag ze door mijn tranen heen. Ik vloog overeind en schopte tegen de deur. Die zwiepte open. Ik wist nauwelijks meer waar ik was, wat ik deed. Ik moet de directeurskamer ingelopen zijn. Ik geloof dat ik tegen zijn bureau getrapt heb, de papieren op zijn bureau door elkaar gegooid heb. Toen voelde ik de hand van Kroeze op mijn rug.
"Kalm nou maar," zei de conciërge. "Mensen nog an toe. Je lijkt wel dol."
Hij pootte me in een stoel. De huilbui zakte af. Ik deed mijn handen voor de ogen en bleef een tijdje zo zitten. De conciërge scharrelde bij het bureau. Ik geloof dat hij de papieren weer recht legde en een stoel overeind zette. Toen schonk hij een glas water in en gaf het me. Ik durfde hem nauwelijks aan te kijken.
"Doe nou rustig aan," hoorde ik hem zeggen.  "Je maakt het alleen maar erger als je de boel hier op stelten zet."
Hij praatte door, maar ik hoorde niet meer wat hij zei. Ik dronk de beker water in een keer leeg, veegde mijn ogen wat schoon en keek rond. Toen zag ik het schilderij aan de wand. Het is een precies lijkend portret van Steenkuib in olieverf. Hij heeft het gekregen toen hij vijfentwintig jaar bij het onderwijs was. Ik keek nog eens goed. De adem stokte in mijn keel. Het was niet te geloven!  Ik had ineens ontzettend behoefte aan iemand bij me, een hand die ik kon vasthouden. Niet Kroeze, maar iemand die me begreep. Linda! Wat deed ze, waar was ze? Was die les nu nog niet afgelopen?

2.  

LINDA 

Linda Peper worstelde met een oorbel. Ze hield haar hoofd scheef en moest wel kijken naar de plaat van het menselijk lichaam aan de wand. Dat had in ieder geval als voordeel dat ze Steenkuib niet hoefde aan te kijken. Ze hoorde hem ongeduldig snuiven. Ze wist dat de haren in zijn neusgaten nu bewogen. Direct na de les had hij een paar tafeltjes bij elkaar gezet. Het wachten was op de anderen. Eigenlijk was Linda veel te ongeduldig om te vergaderen over het schoolfeest. En dan ook nog wel met Steenkuib. De manier waarop hij Aldert had gepest zinde haar niet. En nu liet hij hem ook nog extra lang wachten. Het liefst was ze achter Aldert aangegaan. Hij moest behoorlijk van streek zijn. Je liep niet zo maar huilend de klas uit.
Steenkuib ordende de papieren op zijn tafel.
"Vlot het een beetje met je rol als koningin?" vroeg hij.
Nu moest ze hem wel aankijken.
"Gaat wel," zei ze.
Ze keek naar zijn grote tanden. Goed van Aldert om het te zeggen. Hij had groot gelijk! Die tanden waren niet normaal. Ze waren zo groot dat ze altijd zichtbaar waren, nauwelijks door de lippen bedekt werden. Moest hij nodig iets over Alderts oren zeggen!
Siebine en Oscar kwamen binnen. Klassenvertegenwoordigers, die meehielpen bij de organisatie van het schoolfeest. Ze gingen zitten en zwegen ook. Steenkuib wipte op zijn stoel. Misschien wilde hij ook zo snel mogelijk naar Aldert. Zou hij spijt hebben? Vast niet, dat kwam niet in zo'n wiskundehoofd op.
Het wachten was op Bazuin en Reeboer, twee leraren die meededen in het schoolfeest. Reeboer als regisseur van het toneelstuk en Bazuin om allerlei zaakjes te regelen. Linda verheugde zich op het schoolfeest, deze keer extra omdat ze een rol in het stuk speelde. Ze begon dat hoe langer hoe leuker te vinden. Zo leuk zelfs dat ze al met haar vader over de toneelacademie had gepraat.
Bazuin, de gymleraar, kwam het eerst binnen, natuurlijk in trainingspak. Reeboer was er even later. Hij gromde wat, knipoogde naar Linda en harkte door zijn baard. Iedereen wist dat hij Steenkuib nooit aankeek. Ook niet als hij iets tegen hem zei. Die twee hadden ooit eens ruzie gehad en gingen elkaar daarna zoveel mogelijk uit de weg. Wat het precies geweest was wist niemand, al gingen er wel allerlei geruchten.
"We zijn compleet," zei Steenkuib.
Hij schoof de pas gepoetste bril op zijn neus. Zijn ogen werden achter het glas groot.
"Ik heb wat haast. Daarom stel ik voor dat we vandaag alleen de afspraken nalopen. Als we dan voor vrijdag nog een keer bij elkaar komen, moet dat voldoende zijn. Zullen we eerst kijken naar het programma?"
Bazuin legde een stapel papieren vol onleesbaar schrift voor zich op tafel. Hij bladerde er in en keek gewichtig. Hij vindt zichzelf weer erg belangrijk, dacht Linda. Hij vindt natuurlijk dat het organiseren van een schoolfeest geen kleinigheid is. Dat kun je niet aan iedereen toevertrouwen. Daar moet je een man als Bazuin voor hebben. Dan is het in goede handen.
Van haar vader wist Linda dat Bazuin graag directeur wilde worden. Zolang daar nog geen kans op was stelde hij zich tevreden met het organiseren van allerlei zaken. Maar daar zat meestal niemand op te wachten.

"Voor de pauze is er een programma van korte bijdragen van elke klas," zei hij. "De meeste zijn ingestudeerd. Alleen in klas 3b loopt het nog wat moeilijk. Wie komt er uit 3b?"
Oscar reageerde, maar Bazuin gaf hem geen gelegenheid iets te zeggen.
"Geef ze een zetje," adviseerde hij. "Morgen moeten jullie een plan hebben. Na de pauze komt het stuk. Daar kan Reeboer beter iets over zeggen."
Reeboer keerde zijn rug naar Steenkuib.
"Alles loopt als een trein," gromde hij. "Donderdag generale repetitie. En als Linda haar rol kan onthouden kan het niet misgaan."
Steenkuib schraapte zijn keel.
"De meeste zorgen heb ik voor het feest na afloop," zei hij. "Ik wil absoluut niet dat er alcohol de school binnenkomt."
Bazuin deed alsof hij het niet gehoord had.
"Er is voor muziek gezorgd. De hapjes en drankjes zijn geregeld," zei hij. "Ik stel voor dat de eerste dans voor de directeur en Linda is."
Linda verslikte zich en schoot in een hoestbui. Reeboer lachte bulderend. Steenkuibs grote ogen rustten even op Linda. Op zijn gezicht was geen spoor van een lach te bekennen.
"Geen alcohol," herhaalde hij, "geen drup in mijn school."
Linda begon wat ongeduldig te worden. Zo ging het nou meestal: de leraren vonden dat de leerlingen in de organisatie moesten meedoen. Maar eigenlijk deden ze alles liever zelf. En waar het ook over ging, Steenkuib begon altijd over alcohol. Wat had die man daar toch mee? Zou hij zelf nooit wat drinken? Ze werd er een beetje kriebelig van. Wat pesterig zei ze:
"Ik vind bessenlikeur heel lekker."
Reeboer grinnikte. Steenkuibs blik ging de kring rond. Toen hij bij Reeboer kwam, zakten de oogleden even naar beneden. Hij trok zijn bovenlip op en staarde naar Linda. Ze keek met afschuw naar de gele knaagtanden, die in de onderlip hapten.
"Geen drup in mijn school," zei hij, "zelfs geen bessenlikeur."
Reeboer viste een pijp uit zijn zak en begon er met een dikke vinger tabak in te proppen.
"Geen alcohol?" vroeg hij spottend. "Het zijn niet allemaal kinderen meer. Wat wou je doen als iemand zelf een blikje naar binnen smokkelt?"
Hij stopte de pijp tussen zijn baard en keek naar het plafond.
"Verwijderen," zei Steenkuib, "dat is onze taak als leraar."
Reeboer opende zijn mond. Zijn ogen schitterden. Op dat moment ging de deur open. Een leerling verscheen op de drempel.
"De adjunct vraagt of u onmiddellijk wilt komen. Er is iets gebeurd op uw kamer."
Steenkuib knikte alsof hij wist wat er aan de hand was.
"Ik sluit de vergadering," zei hij. "Donderdag in de pauze zien we elkaar weer. Tot morgen."
Hij veegde de papieren bij elkaar en greep zijn tas. Haastig beende hij het lokaal uit. Linda keek hem na. Ze was even vergeten wat er met Aldert was gebeurd. Maar nu kwam alles weer op haar af. De pauze was nog niet voorbij. Misschien maakte Steenkuib het niet te lang. Dan had ze nog kans met Aldert te praten voor de volgende les begon.

Meer lezen over Harm de Jonge? www.harmdejonge.nl | Ook een boek digitaal uitgeven? www.ebookfabriek.nl