Merete Junker

POEMA

Psychothriller

Vertaald uit het Noors door Renée Vink

Uitgeverij de Rode Kamer | Haarlem

Introductie

Hij noemt zich Felis. Hij zit in een flatgebouw in Porsgrunn, een sterke verrekijker gericht op de ramen van advocaat Torkel Vaa aan de overkant van de rivier. Felis drukt een amulet tegen zijn borst en voelt dat de kracht hem vervult. Binnenkort zal er weer een mens sterven.

In de flat daarboven woont de veertienjarige Silje, die bang is dat haar moeder het kind dat ze draagt, zal verliezen. Dan ontdekt ze de moordenaar, en hij haar. Torkel Vaa heeft tot nog toe een rustig leven geleid, lange dagen op kantoor, lange wandelingen met zijn teckel, Acteur. Maar de laatste weken krijgt hij mysterieuze brieven. Brieven zonder tekst, met alleen het blauwe silhouet van een katachtige erop, een poema. Iemand wil hem bang maken.

Radiojournaliste Mette minde heeft al een hele tijd een zwak voor Torkel. Hoe nader ze de advocaat komt, hoe meer ze de aandacht van Felis trekt. Diverse mensen zijn nu in levensgevaar en ze weten het geen van allen. Dan vindt de eerste moord plaats.

AuthorMerete Junker is als journaliste en lerares werkzaam in de Noorse plaats Skien. Haar debuut, Jenta med ballongen (Het meisje met de ballon) was een groot succes in Noorwegen en won daar de debutantenprijs voor thrillerschrijvers, onze Schaduwprijs.

Maaltijd

Ik wil lamsvlees

zei hij

en hij at vers voedsel

met knapperige lentesla

Haar zette hij

oud taai vlees voor

en hermetische erwten

Bodil Tveit Tørdal,

Uit de bundel Moltestadene,

uitgegeven door Grøndal & Søn Forlag, 1986

Vrijdag 16 juni

Torkel Vaa bleef staan om te luisteren, zette zijn handen achter zijn oren en draaide langzaam zijn hoofd van de ene kant naar de andere. Ergens klonk een geluid. Een geluid dat niet in het bos thuishoorde. Een laag, aanhoudend geluid dat onmogelijk te identificeren was.

Hij liep op een sukkeldrafje door, afwisselend in het karrenspoor en op de bult in het midden. De adrenaline dreef zijn lichaam aan als een motor. Dat kon een goed gevoel geven, bijvoorbeeld wanneer hij samen met Acteur hoog op de Hardangervidda op reeën of rendieren jaagde. Maar nu gaf het geen goed gevoel. Hij was bang.

Bijna struikelde hij over het steenhoopje dat in het gras midden op het karrenspoor troonde. Als hij dat witte stuk papier ter grootte van een kleine envelop niet had gezien, zou hij verder zijn gedraafd. Hij boog zich voorover om het op te rapen, draaide het om en verstijfde.

De blauwe poema.

Nog een blauwe poema.

Hoeveel had hij er nu? Drie... met deze meegerekend vier.

Die was voor hem bestemd, ze hadden geweten dat hij hem zou vinden. Ze, hij, zij, van wie die blauwe vellen papier met de opdruk van een blauwe poema dan ook afkomstig waren. De advocaat voelde midden op de lichte morgen een onaangenaam gevoel onder zijn witte overhemd kruipen. Hij keek over zijn schouder en tuurde tussen gebladerte, stammen en kruinen door.

Was dit een valstrik? Was het de bedoeling dat hij zichzelf als prooi ging beschouwen? Waar bleef die politiewagen? Een paar minuten voordat hij zelf in zijn auto was gesprongen, had hij nog via zijn mobiele telefoon met Morgan Vollan hoogstpersoonlijk gesproken.

Hij luisterde. Het vreemde geluid was er nog steeds. Monotoon en gelijkmatig. Hij vouwde het papier in vieren en stopte het in de broekzak van zijn pak, waarna hij met de neus van zijn Italiaanse schoen een stevige trap tegen het steenhoopje gaf. De steentjes vlogen in het rond en het deed pijn, zowel aan zijn voet als inwendig, omdat hij die dure schoenen had gevandaliseerd. Hij strompelde verder.

Toen hij om een verhoging in het terrein heen was gelopen waar het karrenspoor een bocht maakte, bleef hij abrupt staan. Voor hem, hooguit een paar meter verderop, stond een rood bestelbusje van een ouderwets model. De felle rode kleur contrasteerde scherp met al het groen. De ochtendzon werd in de glanzende ruiten weerspiegeld, maar er klopte iets niet.

De motor draaide.

Hij begreep onmiddellijk wat er aan de hand was, dat de tijd drong, dat het misschien al te laat was. Hij liep erheen en trok aan het portier aan de chauffeurskant.

Op slot!

Op de chauffeursstoel zat een vrouw in een bontjas met een soort kap over haar hoofd getrokken. Ze bewoog niet. Torkel greep de slang die in een kier van het zijraampje geklemd was. Hij zat muurvast. Het viel hem op dat de slang, die aan de uitlaatpijp was bevestigd, van het professionele soort was, geen tuinslang of iets anders amateuristisch, maar een slang van het type dat in garages wordt gebruikt als de monteurs de motor in de werkplaats moeten uittesten. De uitlaatgassen worden via zo’n slang de buitenlucht in geblazen.

In dit geval gingen ze regelrecht de cabine in.

Vastberaden sprong hij op de achterkant van de auto af, maakte het bevestigingsmechanisme om de uitlaatpijp los en trok de slang eraf. Daarna drukte hij zijn schoenzool tegen het uiteinde van de pijp. De motor hikte en sloeg af. Een benzinemotor, ging het door hem heen, alsof dat ertoe deed.

Hij draafde om de auto heen, greep het handvat aan de passagierskant en rukte de deur naar zich toe, viel achterover op de grond, stond weer op, haalde diep adem en stortte zich naar binnen, waarna hij de vrouw in de bontjas met allebei zijn vuisten bij haar schouders greep.

Het leek alsof er een windvlaag door zijn lichaam streek.

Ze was zo licht als een veertje, schoot met hem mee naar achteren, de frisse lucht in, en tuimelde luchtig over hem heen toen hij op zijn rug belandde. De zwarte kap die over haar hoofd was getrokken, gleed af. Hij keek recht in een paar lege, blauwe ogen. Haar mond stond wijd open, de volle rode lippen gaapten hem aan. Hij schoof haar van zich af, het bont gleed opzij en hij kwam in aanraking met een blote borst. Ze viel naast hem op haar rug. Torkel kwam op zijn knieën overeind en steunde met zijn handen op de grond. Zij lag naakt voor hem op de bontjas met haar benen gespreid.

Een onterechte schaamte welde in hem op.

De politiewagen had hij niet gehoord. Hij had geen enkele menselijke activiteit geregistreerd, zozeer was hij opgegaan in zijn poging een leven te redden. Nu keek hij op en kwam onhandig overeind.

Commissaris Morgan Vollan en de blonde agente Maiken Kvam staarden hem met een mengeling van schrik en medeleven aan. Vollan opende als eerste zijn mond.

‘Nou, nou, Vaa. Heb je haar pols gevoeld?’

‘Verdomme, Vollan, ze hebben me goed beetgehad,’ zei de advocaat vermoeid.

‘Dat moet je niet zeggen, Vaa. We moeten haar personalia natrekken. Voor zover ik weet is haar voornaam Barbara,’ zei Vollan droogjes.

‘Opblaas-Barbara,’ zei Maiken Kvam met een zweempje minachting.

Ze keerde hem de rug toe, trok een paar latex handschoenen aan en boog zich door het geopende portier de auto in. Torkel volgde haar met zijn blik om niet naar Vollan te hoeven kijken, die al pratend in zijn mobieltje met een boog om de pop heen liep.

De commissaris belde de ambulance af, ving Torkel op.

Kvam dook weer op en ging achter het rode bestelbusje staan. Hij hoorde de deur met een klik van het slot opengaan. Haar gezicht vertrok van walging. Snel ging hij naast haar staan.

Hij zag de teckel die met doorgesneden keel in het busje lag. Hij registreerde het hek tussen de voorstoelen en de laadruimte, de groene bordjes, dat de hond een teefje was, kleiner dan Acteur, dat ze geen halsband had, dat er geen bloed te zien was, dat het smerig rook, dat Morgan Vollan naar hen toe kwam, dat hij moest overgeven.

Er viel niets over te geven. Alleen een straaltje gele gal. Ontbijten had nooit hoog op Torkels prioriteitenlijstje gestaan. Hij ontbeet graag op kantoor, en zover was hij vanmorgen niet gekomen. Toen hij over zijn kale schedel streek, voelde hij dat het haar dat van slaap tot slaap in een halve cirkel om zijn achterhoofd krulde, vochtig was. Hij ging rechtop staan, deed zijn bril af, wreef in zijn ogen en zag Vollans gezicht in een geleiachtig waas, totdat hij zijn bril weer opzette.

De commissaris keek om beurten naar Vaa en naar het bestelbusje met de dode hond erin.

‘Heb je enig idee waar dit om gaat, Vaa?’

‘Nee,’ zei Vaa, terwijl hij zijn hand in zijn broekzak stak en het opgevouwen vel papier met de blauwe poema eruit haalde. ‘Dit heb ik onderweg gevonden, niet ver van het busje. Het zat aan een steenhoopje.’

Kvam pakte het papier met haar latexvingers en vouwde het open.

‘Een lynx,’ zei ze, en liet Vollan het papier zien. Die knikte bevestigend. Torkel wilde protesteren, maar hield zich in en haalde diep adem.

‘Vast een schoolklas die een natuurwandeling heeft gemaakt, daar is het de tijd van het jaar voor. Dit lijkt wel een aardappelstempel, die maken ze op de kleuterschool,’ zei ze.

‘Nee,’ zei Torkel resoluut. ‘Ten eerste stelt die afdruk een poema voor, geen lynx, dat kun je aan de vorm zien, met dat kleine hoofd en die lange staart. Ten tweede heb ik de laatste paar dagen drie van die afdrukken met de post gekregen.’

Vollan trok zijn borstelige wenkbrauwen op. ‘Alleen maar een afdruk van dat beest? Geen tekst en uitleg?’

‘Alleen maar een afdruk,’ antwoordde Torkel.

‘En hoe vat je dat op? Als een dreigement?’

‘In principe niet, maar ik moet toegeven dat het me niet helemaal pluis leek, omdat het er meer dan een was, en nu... nadat dit is gebeurd, weet ik het niet meer,’ antwoordde hij.

‘Oké,’ zei Vollan. ‘We nemen dit serieus, en jij legt hier en nu een verklaring tegenover Maiken Kvam af, terwijl we wachten tot er iemand van de technische recherche komt.’

Ze had haar latex handschoenen uitgetrokken. Ze gingen op een omgevallen boomstam zitten, een eindje bij de rode bestelbus vandaan. Maiken schreef zijn personalia en zijn adres op en vroeg hem te vertellen wat er eerder die ochtend was gebeurd.

‘Ik was op weg naar kantoor, zoals gewoonlijk te voet, vlak voor acht uur. Ik liep net op de Storgata toen ik een verontrustende mededeling op mijn mobiel kreeg,’ zei hij, en hij haalde de telefoon uit zijn zak, opende het bericht en las hardop: ‘“Over een halfuur is de lucht op de onverharde bosweg in Trommedalen waar je zondag voor het laatst geweest bent, op. Jij bent de enige die de dood kan voorkomen.” En ik ken het nummer waarvan dat bericht is verstuurd niet,’ zei hij. Hij las het haar voor en stopte de telefoon weer in zijn zak.

Kvam noteerde alles en hij vervolgde: ‘Het eerste wat ik deed was Morgan Vollan bellen, want ik had zijn nummer nog in mijn mobiel staan. Ik legde de situatie uit en beschreef de weg hierheen, waarna ik een kopie van het bericht naar zijn telefoon stuurde. Toen heb ik het op een hollen gezet, ik heb de auto gehaald en ben meteen hierheen gereden.

‘Je had bericht gekregen dat je het gebied niet in mocht gaan voordat wij er waren,’ zei Kvam. ‘Waarom heb je het dan toch gedaan?’

‘Ik kon niet wachten,’ zei hij. ‘Ik had het gevoel dat iedere seconde telde. Ik parkeerde de Rover en zette het op een lopen. Met een klassieker als de mijne kun je deze bosweg niet op. Het karrenspoor ligt te diep en de carrosserie hangt te laag. Dat moet degene die mij hier naartoe heeft gelokt, ook hebben geweten. Als ik net als jullie rijdend was gekomen, had ik het briefje met die afdruk van de poema niet gevonden.’

Maiken Kvam knikte en schreef.

‘En toen je hier kwam?’

‘Toen dacht ik natuurlijk dat alles afgelopen was. Het lukte me om de slang eraf te trekken en de motor stil te krijgen... en de rest hebben jullie zelf gezien,’ zei hij.

Ze knikte weer.

‘Ben je hier zondag voor het laatst geweest, zoals in je bericht stond?’

‘Ja, ik kom vaak met mijn hond in dit gebied. En dat zou kunnen betekenen dat degene die achter dit bizarre tafereel steekt, mij heeft geobserveerd.’

‘Weet je nog of je zondag iemand tegen bent gekomen?’

‘Nee, ik geloof niet dat ik iemand tegen ben gekomen,’ zei hij. ‘Maar het kan zijn dat er beneden bij de afslag van de Trommedalsvegen een paar auto’s stonden. Dat is vaak het geval.’

‘Die poema-afdrukken waar je het over had, heb je die bewaard?’

‘Ja, met enveloppen en al. Ik heb ze op mijn kantoor.’

‘Waren ze naar je kantooradres gestuurd?’

‘Nee, naar mijn privéadres,’ antwoordde hij.

‘We moeten er maar eens naar kijken,’ zei ze. ‘Raak ze verder maar niet meer aan.’

‘Het is allemaal een beetje morbide, hè?’

‘Inderdaad,’ zei ze. ‘En in de organisatie moet nogal wat tijd en energie zijn gestoken.’

Ze stonden op en liepen naar de plaats delict terug. ‘Ik moet jullie iets laten zien,’ zei Morgan Vollan, en hij troonde ze mee naar de pop die nog steeds wijdbeens op de bontjas lag. Hij boog zich naar haar kruis toe en wees. Datgene wat het schaamhaar moest voorstellen bestond uit vijf centimeter lange, bruine, steile haren. Eropgeplakt.

‘Dat lijkt wel hoofdhaar... van een mens,’ zei Maiken Kvam.

Dat leek Torkel ook. De kleurloze lijm zat er in klodders op en glansde in het zonlicht.

‘We trekken zo veel mogelijk na,’ zei Vollan. ‘En jij neemt je zaken door,’ voegde hij er nadrukkelijk en ernstig aan toe. ‘Als je vijanden hebt, privé of beroepsmatig, meld dat dan. Je kunt nu wel weggaan, maar neem contact op als er iets gebeurt. Ik ga een paar dagen naar Tromsø, maar Kvam werkt aan de zaak.’

Maiken Kvam trok een kaartje uit de borstzak van haar uniform.

‘Je kunt me op ieder moment bellen,’ zei ze. ‘En wij komen de enveloppen ophalen.’

De auto met de technische hulptroepen parkeerde achter die van Kvam en Vollan. Torkel Vaa groette de onbekende medewerker kort in het voorbijgaan.

Fraude, zedenmisdrijven, bedreiging en een of twee moorden. Wat had hij allemaal niet in zijn portefeuille zitten, en waar moest hij beginnen?

Iemand is heel ijverig geweest. Dit is een raadsel, een toneelstukje dat door iemand met serieuze bedoelingen in scène is gezet. Nog niet erg fataal, maar dit is misschien alleen de eerste akte, dacht hij op de terugweg naar de auto. Acteur stond op de chauffeursstoel met zijn voorpoten op het stuur, zoals hij altijd deed als hij zich verveelde. Torkel deed de deur open en de teckel sprong uit de auto.

Hij had nog steeds het beeld van die doorgesneden keel op zijn netvlies. Nog steeds rook hij de geur van verrotting.

Tijdens zijn werkdag had Torkel Vaa niet veel tijd gehad om over de gebeurtenissen van die ochtend na te denken. Er kwam een agent naar zijn kantoor om de drie enveloppen met de blauwe poema-afdrukken op te halen, maar hij had nog wel kans gezien zelf een ervan te kopiëren. Weliswaar in zwart-wit, maar anderzijds wel flink vergroot in verhouding tot het origineel.

Hij nam de trap naar de derde verdieping van het appartementengebouw waarin hij woonde. Toen hij de deur van zijn appartement opendeed, golfde de warmte hem tegemoet. Hij liep regelrecht zijn slaapkamer in, trok zijn donkere broek en zijn sokken uit, deed zijn das af, rolde de mouwen van zijn witte overhemd op en trok een versleten spijkerbroek aan die vlak boven de knieën afgeknipt was. De zon viel schuin op de grote glazen ruiten die een complete wand van zijn woonkamer in beslag namen. Hij deed de deur naar het balkon open, haalde mineraalwater uit de koelkast en ging in een van de stoelen zitten, waarna hij de stoelrug naar achteren kantelde en zijn blote voeten op de rand van het balkon legde. Beneden in zijn brievenbus had alleen een rekening gezeten, en een blad over de jacht, waarop hij geabonneerd was. Geen envelop met een nieuwe poema.

Hij rekte zich uit en wriemelde met zijn tenen. Toen pakte hij de doorzichtige plastic map waarin hij de kopie van de poema had gestopt. Het kleine hoofd, het soepele lijf en de lange staart die zich recht achter het rennende dier uitstrekte. De poema. De beste van alle katachtigen, een vreemde, eenzame jager. Een goede jager. Levensgevaarlijk.

De kopie was zwart-wit. De oorspronkelijke poema was blauw. Hij sloot zijn ogen. Toen hij een aantal dagen geleden de eerste envelop had geopend en de blauwe poema had gezien, was zijn eerste gedachte geweest dat het om een kindertekening ging. Toen had hij aan zijn moeder gedacht. Dat was vast vanwege die blauwe kleur. Zij gebruikte vaak blauw in haar schilderijen. Het licht in Vinje was soms blauw, bedacht hij. Het gebergte. De blauwe bergen in de verte, rij na rij. De gedachte aan haar was zo indringend geweest, dat hij had overwogen het verpleegtehuis te bellen om te vragen of ze daar een werkplaats hadden waar patiënten schilderijen maakten. Of zijn moeder misschien die poema-afdrukken had gemaakten het personeel zover had gekregen dat ze die naar hem opstuurden. Gezien datgene wat hij in het bos had meegemaakt en de poema die hij op het pad had gevonden, bevestigd aan dat hoopje stenen, was dat een absurd idee. Zijn moeder had zoiets nooit voor elkaar gekregen. Nu hij aan haar dacht, stak zijn slechte geweten de kop op. Zij zat daar in zijn geboorteplaats, helemaal alleen.

Torkel trok met zijn wijsvinger de rug van het dier onder het plastic na, vanaf de nek tot het puntje van de staart. ‘Wie ben jij, en wat wil je?’

Hij zei het hardop. Ergens beneden zich hoorde hij een kind jengelen. Boven hem rammelde iets wat als bestek klonk. Een meeuw zweefde met gespreide vleugels langs zijn balkon. Waarom had hij vanmorgen overgegeven? De vorige keer was al een eeuwigheid geleden. Hij gaf nooit over. De laatste keer was als eerstejaars rechten geweest, toen hij met een stel andere knullen een treinreis naar Joegoslavië had gemaakt. Hij had een hele fles witte Martini opgedronken die hij uit Italië had meegenomen, en hij was compleet over zijn nek gegaan.

Toen hij daar samen met Maiken Kvam achter dat rode bestelbusje naar die dode hond met de doorgesneden keel had staan kijken, had hij even gedacht dat zijn eigen hond daar lag. Heel even, maar dat was kennelijk genoeg geweest om een complete afweerreactie in zijn lichaam op gang te brengen. De angst, de onmacht, de schrik en de pijn.

Maar er was nog iets. Iets waar hij zijn vinger niet achter kon krijgen. Het gevoel dat hij dit al eens eerder had meegemaakt.

In een ander leven misschien, of in een droom, als bij een ongrijpbaar beeld, zoals wanneer hij wakker werd en wist dat hij iets fantastisch had gedroomd, maar daar maar een flard van kon vasthouden. Zoals die keer dat hij als kind een hagedis had gevangen. Hij had het kleine beestje stevig bij zijn staart gehouden, alleen maar om te ontdekken dat de hagedis zijn staart losliet, die van zijn lichaam scheidde, en ervandoor ging. Daar stond hij met de staart, die eerst spartelde en vervolgens tussen zijn vingers afstierf.

Torkel Vaa had in zijn leven al veel dieren gedood. Al sinds zijn kindertijd maakte de jacht deel van zijn leven uit. Rendieren op de hoogvlakte, reeën en hazen in de bossen. Hij had kelen doorgesneden, geslacht, gevild en uitgeweid, zijn handen hadden onder het bloed gezeten en hij had de lucht opgesnoven van naakte karkassen die al een tijdje hingen te besterven.

Met de hond van vanmorgen was het anders geweest. De grofheid en respectloosheid van die daad had hem tegen de borst gestuit. Het was Torkel met de paplepel ingegoten dat alles wat leefde, respect mocht eisen. Ook het wild dat gedood zou worden, had recht op respect, in de dood en als het geslacht was. Wild was een gave en moest als zodanig worden beheerd.

Een hond die om een of andere reden afgemaakt moest worden, hoorde zo pijnloos mogelijk te sterven. Daarna hoorde het dier op een verantwoorde manier begraven of gecremeerd te worden. Dat het in de laadruimte van een auto werd gesmeten en als een soort rekwisiet werd uitgestald, waar was dat goed voor? Torkel merkte dat hij steeds bozer werd hoe meer hij eraan dacht. Hij wierp een blik op Acteur, die zich had uitgestrekt in de schaduw van de balustrade. De hond ademde rustig.

Hij nam een nijdige slok van zijn mineraalwater en staarde naar de rivier beneden. Een boot met een stalen romp en een krachtige buitenboordmotor spoot met de boeg omhoog over het donkere water en liet een V-vormig spoor van wit schuimende golven achter. Even later sloegen de golven tegen de steiger onder hem, en de Targa die het dichtst bij de promenade lag, rukte aan zijn meertouwen. Hij volgde de woesteling totdat die afboog naar een steiger aan de hoger gelegen kant van de brug. Op de andere oever, aan de westkant, rezen verspreid de oude, wit geschilderde houten huizen op, met daarachter op een welige groene heuvel de twee flatgebouwen. Belangrijke herkenningspunten in het kleine Porsgrunn. Hij liet zijn blik vaak rusten op de twee staken, die eruitzagen alsof ze in een dikke bos krulpeterselie geplant waren.

Langzaam maakte hij alle knopen van zijn witte overhemd los en liet de namiddagzon op zijn huid inwerken. Het kaartje van agente Kvam zat nog in zijn borstzak. Hij haalde het eruit om het te bekijken. Ze ging over een kleine week trouwen met Torkels jachtkameraad, de politieman Axel Lindgren. Hij vroeg zich af of ze wist dat hij op die bruiloft een speciale rol zou spelen. Ze had vanmorgen in het bos uit niets laten blijken dat ze van de plannen op de hoogte was, en Axel had hem op het hart gedrukt dat het een geheimpje moest blijven. Torkel glimlachte flauwtjes. Hij zou moeten oefenen. Het was meer dan een week geleden dat hij voor het laatst zijn tapdansschoenen aan had gehad. Dat zou hij een stuk vaker moeten doen, maar hij zou hoe dan ook moeten wachten tot de zon onderging. Hij verheugde zich op de bruiloft en op zijn hernieuwde ontmoeting met de NRK-journaliste Mette Minde. Ze hadden elkaar niet meer gezien sinds ze een paar maanden geleden aan die zaak met de tweelingen hadden gewerkt. Hij luisterde naar haar stem op de radio en hij wist dat haar man naar het noorden was gegaan. Dat was alles.

Hij stond op en keek naar de oeverpromenade beneden zich, waarna hij zijn blik weer op het westen richtte. Daar woonde ze, aan de overkant, maar haar witte huis was van hieraf niet te zien.

Hij vulde Acteurs bakje met droogvoer en deed de koelkast open op zoek naar iets waarvan hij een soort maaltijd in elkaar kon draaien. Zijn eetlust hield niet over, want zijn gedachten bleven maar doormalen over die poema. Wat had hij gedaan om dat voorval in het bos vanmorgen vroeg te verdienen? De politie hield zich met haar eigen taken bezig. Die zou er wel achter komen waar de auto vandaan kwam en wie de baas van de hond was. Honden werden als vermist opgegeven. Hij kon zich niet voorstellen dat het baasje dat arme beest de keel had doorgesneden. Maar hoe paste hij zelf in het plaatje?

Hij had geen aanknopingspunten. Geen verdenking in welke richting ook. Alleen maar verwondering, een sluipende onzekerheid en een woede en rusteloosheid die hij moest zien af te reageren. De deur uit en joggen, dacht hij. Toen ging zijn mobieltje over. Hij herkende het nummer op het display en haalde diep adem voordat hij opnam.

‘Hallo, Adi, alles in orde?’

‘Nee! Camilla zegt dat ze misschien toch niet wil getuigen!’

‘O, en zegt ze ook waarom niet?’

‘Ze zegt dat ze bang is voor Khalids bende.’

‘Oké, Adi, ik zal met haar praten,’ zei de advocaat, en hij keek op zijn horloge.

Zijn werkdag was nog niet voorbij. Dat was zelden het geval.

*

Het appartement in het flatgebouw aan de Skogvegen had zon achter. De sterke verrekijker, die een klein vermogen had gekost, was gericht op het grote balkon voor het appartement van advocaat Torkel Vaa aan de overkant van de rivier. Ik zou je van hieraf kunnen doodschieten, dacht hij, al wist hij best dat zelfs als dat mogelijk was geweest, het geen deel van het plan uitmaakte.

De advocaat zat op zijn balkon mineraalwater te drinken met de zon op zijn gezicht en zijn benen op de rand. Telkens als hij zijn hoofd naar achteren boog om te drinken, blonken zijn brillenglazen.

Felis bestudeerde zijn gezicht.

Er was geen spoor van bezorgdheid te zien op die gladde advocatensmoel. En nu verscheen er godbetert ook nog een lachje om zijn arrogante bek.

Felis drukte een maagzuurtablet uit de strip die hij altijd in zijn borstzak had en kauwde het roze geval weg. Het prikte en schrijnde in zijn keelgat.

Die dag dat de brief van de advocaat was gekomen, was alles anders geworden.

In dat ene uur dat hij nodig had gehad om de inhoud te verwerken, was hij van iemand niemand geworden.

Toen werd hij Felis.

Hij maakte zijn blik van Vaa los, ging rechtop staan en drukte met de duim van zijn linkerhand op de amulet dat hij aan een leren riempje om zijn hals droeg. Hij voelde hoe het ruw tegen zijn borstbeen drukte en hoe de kracht met klauwende poten in al zijn ledematen schoot. Hij voelde hoe de vacht uit zijn huid omhoog stak. Felis zwaaide met zijn kleine kop, deed zijn bek open en grauwde, kneep zijn ogen dicht en zag voor zijn geestesoog de spitse, gele hoektanden. Zijn borstbeen deed pijn, alsof het ijzer van de amulet door zijn huid en verder door zijn vlees drong, helemaal tot in zijn gebeente.

Het deed pijn. Een prettig soort pijn.

Voorzichtig nam hij de amulet tussen de duim en de wijsvinger van zijn rechterhand, terwijl zijn linker over de diepe afdruk in zijn borst streek. Hij keek schuin omhoog naar het plafond.

‘Je bent zo goed als dood, Torkel Vaa, maar eerst doen we een spelletje,’ zei hij met een quasi-opgewekte stem, alsof hij het tegen een kind had. ‘Ik heb toch zeker al eerder gedood? Ik heb toch pal onder de neus van volwassen mensen gedood zonder dat ze ook maar iets in de gaten hadden? Ik ben sterker en slimmer dan jij, onderkruipsel. Jij denkt dat je uitverkoren bent, maar ik bezit de macht om je weg te stemmen van alles wat je denkt te bezitten. Ik ben onoverwinnelijk.’

Felis genoot van zijn eigen stemgeluid.

Het had tijd gekost om hier te komen. Tijd en denkwerk. Als hij op zijn verrichtingen terugkeek en serieus nadacht over wat hij had bereikt, was hij vol bewondering voor zichzelf. Hij had het liefst gelachen, maar hij wist dat hij dat niet kon.

Hij kon niet lachen.

Dat was hem nooit gelukt, maar hij kon wel glimlachen. Hij kon zijn mooie glimlach lachen, en dat deed hij nu.

Opnieuw bracht hij de kijker naar zijn ogen. Daar verderop stond Vaa uit zijn stoel op en verdween in zijn appartement met de witte slippen van zijn overhemd fladderend om zijn heupen. Ik zet een val voor je op, glimlachte Felis. Een val, kleine Vaa.

Hij richtte zich op en trok de gordijnen dicht. Uitzicht is inkijk. Soms bekroop hem de angstige gedachte dat iemand aan de overkant van de rivier misschien op dezelfde manier met een kijker op zijn ramen gericht zat om hem te observeren. Dat was onzin, dat wist hij wel, maar toch. Hij keek de woonkamer rond, die veel te vol meubels stond. Als dit zijn flat was geweest, had hij hem zo niet ingericht.

Maandag 19 juni

De deur van de rechtszaal ging precies om 9 uur open. De voorzitter van de rechtbank, rechter Laila Veronica Lundefaret, schreed naar binnen, gevolgd door de twee lekenrechters, een vrouw van middelbare leeftijd en een wat oudere man. Alle aanwezigen in de zaal stonden op. Torkel Vaa keek even opzij naar zijn cliënt. Adi droeg een donker overhemd met dunne, lichtblauwe strepen, ingestopt in een goed passende spijkerbroek met een brede, zwarte riem om zijn heupen. Zijn donkere haar was kortgeknipt. Hij was pas geschoren en rook flauw naar aftershave. Adi stond erbij met zijn handen in elkaar geschoven en zijn hoofd licht gebogen, als uit respect.

Terwijl Lundefaret verklaarde dat de zitting begonnen was, verplaatste Torkel zijn blik naar de vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie, officier van justitie Johan Jørgen Gumestad, achter de katheder tegenover hem. Tussen hem en Gunnestad waren in de loop der jaren een paar vetes ontstaan. Twee historische vetes. Bepaalde zaken waren prestigekwesties. Een proces kon tot een gevecht op leven en dood tussen het OM en de verdediging uitgroeien. Die twee domineerden de rechtszaal zoals boksers de ring, maar deze strijd werd niet door rauwe spierkracht beslist. Geen zwetende lijven en gebarsten lippen, geen lichamelijk contact en geen bloed. Een bokser en een advocaat hadden misschien een verfijnde techniek en een geavanceerde tactiek gemeen, maar in de rechtszaal waren de gevechtsronden in de allereerste plaats oefeningen in denkvermogen en retoriek. Na afloop kon het gevoel van de uitputting even groot en fysiek zijn als na een voltooide bokswedstrijd.

In de afgelopen vijf jaar had Torkel Vaa twee keer tegenover officier van justitie Gumestad in de ring gestaan. Wat Vaa betrof was de stand voorzover hij kon beoordelen onbeslist, een-een.

In de eerste zaak had het OM in de figuur van Johan Jørgen Gumestad op alle punten gelijk gekregen en was Torkels cliënt veroordeeld voor moord met voorbedachten rade zonder dat de rechtbank aanleiding zag om rekening te houden met de verzachtende omstandigheden die Torkel in zijn pleidooi had aangevoerd. Een duidelijke nederlaag, en dat had pijn gedaan, in de eerste plaats omwille van zijn cliënt, maar ook omwille van hemzelf.

In de laatste zaak, die drie jaar geleden voor de rechtbank in Nedre Telemark had gediend, had de rechtbank de eis van de verdediging tot volledige vrijspraak van cliënt, naar voren gebracht door Torkel Vaa, gevolgd. De man was aangeklaagd wegens ontvoering van zijn eigen zoon en dood door schuld na een tragisch verkeersongeluk waarbij het jongetje een paar minuten nadat zijn vader hem zonder toestemming van zijn ex-vrouw van de kleuterschool had afgehaald, was omgekomen.

Het hoger beroep van het OM had evenmin tot een veroordeling geleid en het oordeel van de lagere rechtbank was gehandhaafd. Een overwinning, en een juiste beslissing, in de ogen van Torkel. Een deel van de pers was het daarmee oneens geweest. Ook delen van de bevolking hadden zijn cliënt graag zien hangen, maar die was op alle punten vrijgesproken.

Aan de rechtszitting die zojuist in rechtszaal vier van start was gegaan, was geen prestige verbonden. Er was één dag uitgetrokken voor dit proces en aan het eind daarvan zou het vonnis worden gewezen. Adi had zich schuldig verklaard aan het hem ten laste gelegde. De perstribune was leeg. Voor het soort kleine criminaliteit dat in deze zaak aan de orde zou komen, hadden de media nul en generlei belangstelling.

Hij richtte zijn blik op de rechter. Laila Veronica Lundefaret was een bekwaam en ervaren rechtbankvoorzitter. Ze stelde de verdachten altijd goede vragen en bezat een heel bijzonder vermogen om met jonge mensen te communiceren. Ze gebruikte geen vreemde woorden, leek met met beide benen op de grond te staan en boezemde vertrouwen in. Haar benadering van verdachten, slachtoffers en getuigen werkte aanstekelijk en leidde ertoe dat degenen die in de getuigenbank plaatsnamen, zich ontspanden.

Adi antwoordde vlot op haar inleidende vragen over zijn naam, leeftijd, woonplaats, werk, salaris en burgerlijke staat. Hij antwoordde met een duidelijk ja op de vraag of hij schuldig was aan datgene waarvoor hij was aangeklaagd.

Adi heeft zich zo goed mogelijk aangepast, dacht Torkel. Dit was niet de eerste keer dat hij wegens geweldpleging terechtstond. Ondanks zijn jeugdige leeftijd - hij was pas drieëntwintig - had hij al twee korte straffen wegens het toebrengen van lichamelijk letsel uitgezeten. Dit zou naar alle waarschijnlijkheid de derde worden.

‘Geachte rechtbank!’

De officier van justitie had een poosje met de katheder staan prutsen om die op de voor hem juiste hoogte af te stellen. Nu was hij klaar voor zijn inleidende verklaring voor de rechtbank betreffende de inhoud van het ten laste gelegde en de aan te voeren bewijzen.

Torkel nam Johan Jørgen Gumestad op. Zij tweeën hadden buiten de ring nog een derde gevecht uitgevochten.

Die gedachte trof hem sterker dan anders, misschien omdat Gumestad daar achter zijn katheder het woord vriendin gebruikte. Adi’s vriendin, Camilla.

Telkens als hij met Gumestad werd geconfronteerd, werd Torkel aan Henriette Lunde herinnerd. Hij besefte best dat het Gumestad net zo moest vergaan. Ze zagen elkaar relatief vaak en hij had vaak gedacht dat Henriette Lunde tussen hen in stond als een... misschien wat verbleekte, maar toch uiterst zichtbare herinnering. Henriette Lunde was een strijd geweest die ze allebei hadden verloren, en een verloren strijd blijft een mens bij.

‘En de reden dat het zo lang heeft geduurd voordat deze zaak voorkwam, was dat we pas op 6 april dit jaar uitsluitsel van het ziekenhuis hebben gekregen,’ hoorde hij Gumestad verklaren.

Torkel sloot zijn ogen. Gumestad was bezig de traagheid van het OM goed te praten. Hij wilde er kennelijk een stokje voor steken dat de verdediging een voorwaardelijk vonnis zou kunnen eisen. Het Europese verdrag ter bescherming van de mensenrechten is bedoeld om te zorgen dat iedereen een rechtvaardig proces krijgt. Zo mag het onderzoek zich niet eindeloos voortslepen, maar Gumestad had zich nu ingedekt voor de hoeveelheid tijd die eroverheen was gegaan.

Torkel Vaa luisterde, maar hij bezat het eigenaardige vermogen om zijn aandacht moeiteloos in twee even oplettende delen te verdelen. Hij kon tegelijkertijd een debat op de radio volgen en documentatie lezen. Zo zat hij in elkaar, en dat vond hij zelf niets bijzonders. Hij maakte er ook geen ophef over. Het probleem was uiteraard dat hij daardoor op andere mensen een verstrooide indruk kon maken.

Henriette was even oud als hijzelf en een jaar jonger dan Johan Jørgen en ze waren dat voorjaar alle drie derdejaars rechten geweest. Torkel en Johan Jørgen waren in geen enkel opzicht vrienden geweest, maar ze bevonden zich in de periferie van elkaars vriendenkring en kwamen elkaar voortdurend tegen op feestjes en bij andere sociale gelegenheden.

Geconcentreerd hield hij zijn blik op Gumestad gericht, terwijl die zijn inleidende verklaring afsloot. Wat hij in werkelijkheid zag was Henriette met dat blonde haar dat over haar schouder golfde. Met haar indiaanse kralenhoofdband, haar lange rok en haar kleine, versleten leren sandalen. Een Scandinavische versie van het indianenmeisje Manestraal uit de Zilverpijl-serie, in alle opzichten heel anders dan alle andere meisjes van de rechtenfaculteit. Zij was de intelligentste, de leukste en de mooiste. Misschien was er op de campus van de universiteit van Oslo nog wel iemand met haar uitstraling, maar bij rechten? Absoluut niet. Daar was het allemaal vesten, parelkettinkjes, rechte rokken of doodgewone spijkerbroeken en blouses wat in de kleerkasten de klok sloeg.

Gumestad was uitgesproken en Torkel kreeg het woord.

Hij somde de feiten in de zaak op vanuit het gezichtspunt van zijn cliënt en lichtte de getuigenlijst van de verdediging toe. Die bestond uit niet meer dan twee namen. De vriendin van de verdachte, Camilla, en Adi’s broer Fatmir.

‘Mijn cliënt is dus van mening dat hij terecht in de vechtpartij heeft ingegrepen om zijn broer te beschermen, maar hij geeft toe dat hij te ver is gegaan en verklaart zich schuldig aan het hem ten laste gelegde,’ besloot Torkel.

Adi werd naar de getuigenbank geroepen om zijn verklaring af te leggen. Torkel Vaa gaf zijn cliënt bij wijze van steun een nauwelijks merkbaar knikje. Er was een heel jaar verstreken sinds de gebeurtenis waarover Adi een verklaring ging afleggen en dat was op zich geen gunstig uitgangspunt. Hij luisterde geconcentreerd naar Adi’s stem.

Hij was die avond bij zijn vriendin Camilla geweest. Ze hadden naar een film gekeken. Toen had zijn broer vanuit de uitgaansgelegenheid Park in Porsgrunn om hulp gebeld. Hij was door een bende uit Skien aangevallen. Een bende waar ze al eens ruzie mee hadden gehad. In de auto lag een verfkrabber die Camilla’s vader in zijn vakantiehuisje had gebruikt. Toen Adi de auto uit sprong om zijn broer te ontzetten, had hij die verfkrabber gegrepen. Toen hij bij zijn broer kwam, had die twee man boven op zich liggen. Adi had uitgehaald met de verfkrabber en de bovenste daarmee op zijn hoofd geslagen. Toen was de politie gekomen. Die was er eigenlijk al die tijd al geweest, enkele tientallen meters bij de vechtpartij vandaan, om in te grijpen in een andere situatie die buiten de uitgaansgelegenheid was ontstaan.

De advocaat bleef in gedachten verzonken zitten, terwijl rechter Lundefaret Adi verder ondervroeg. Hij haalde zijn vingers door het krulhaar op zijn achterhoofd. Hoe makkelijk was dit proces niet te voorkomen geweest als Adi bij het bereiken van Park contact had gezocht met die politiemensen, in plaats van een dronken kerel die wilde vechten een gat in zijn hoofd te slaan. Het was lang geleden dat hij ‘als’ had gedacht... als iedereen zich nou maar rationeel en redelijk opstelde, niet meer zoop en geen rotzooi meer gebruikte om high te worden, dan kwam alles goed en had hij zelf weinig te doen. Het was zo zinloos om te zien hoe die jonge mensen hun talenten en mogelijkheden vergooiden. Hij trad ieder jaar opnieuw ontelbare keren als raadsman voor ze op. Jonge mannen. Autochtone Noren, en etnische Koerden, Somaliërs, Kosovo-Albanezen en Serviërs met een Noors paspoort. Jonge mannen die domme dingen deden. Hij had gespeeld met de gedachte een voetbalelftal voor veroordeelde cliënten op te richten. Een of twee teams, die een keer per week trainden en gezellig bij elkaar kwamen. In alle ernst. Hij liep warm voor dat idee, en vroeg of laat zou hij er werk van maken.

Torkel had geen verstand van voetbaltraining, maar er waren er genoeg die dat wel hadden. Hij had vrienden, en hij wist dat veel van hen zich zouden inzetten als hij het idee lanceerde. Misschien kon Adi de eerste worden die hij als speler rekruteerde. Volwassen mannen voor jonge wetsovertreders! Volwassen waarden, veiligheid en saamhorigheid, dwars over etnische grenzen heen. Die gedachte beviel hem wel.

Adi werd gegarandeerd veroordeeld, en hij zou moeten zitten. Het beste waarop hij als verdediger kon hopen, was dat het vonnis ten dele voorwaardelijk zou zijn.

Hij liet zijn ogen over de roze muur achter het raam bij Gummestad gaan. Achter die muur bevond zich ABB, een van de weinige werkgevers in de industrie die er in Grenland nog waren. Daar had Adi nog maar een paar maanden geleden een baan gevonden. Sinds die tijd had hij zich gedeisd gehouden. Hij had nu iets. Een baan en een leven, en dat zou allemaal op losse schroeven komen te staan vanwege een stommiteit die hij een jaar geleden had begaan.

Torkel zuchtte geluidloos. In rechtszaal negen, een van de grootste zalen, verderop langs de gang, diende de zaak tegen de man van middelbare leeftijd die terechtstond wegens seksueel misbruik van twee minderjarige stiefkinderen. De pers was vanmorgen naar rechtszaal negen getogen, maar waarschijnlijk zaten ze inmiddels alweer op de redactie, want dat proces zou achter gesloten deuren plaatsvinden.

Overal was vuiligheid. In alle lagen van de maatschappij. Torkel waadde door dat vuil, en dat kon op zich zinvol zijn, als hij maar meer zou kunnen doen dan uitsluitend waden. Hij kon bijvoorbeeld proberen het in te dammen, er iets goeds van te maken, iets nieuws.

Gumestad hield de verfkrabber omhoog om hem aan de rechtbank te laten zien. Hij draaide hem om en hield hem ondersteboven. Het ding was van metaal en had een scherpe, rechte rand van ongeveer vijf centimeter breed. Die kant was met grote kracht op het hoofd van het slachtoffer neergekomen.

Adi verhief zijn stem enigszins toen hij de vraag van het OM beantwoordde:

‘Nee, ik was niet van plan die verfkrabber te gebruiken om mee te slaan. Ik had hem meegenomen om mezelf te verdedigen. Die lui trekken altijd messen!’

Het enige wat er bij deze zaak om spande was, of het OM zou proberen hard te maken dat de handeling opzettelijk met een bijzonder gevaarlijk stuk gereedschap was uitgevoerd, of zou vertrouwen op Adi’s verklaring dat de verfkrabber al in de auto had gelegen en niet uit de woning was meegenomen om bij de vechtpartij te gebruiken. Adi’s vriendin Camilla zou in het voordeel van Adi getuigen. Wat ze de dag daarvoor als een bedreiging had opgevat, zou enigszins overdreven blijken te zijn. Ze zou komen.

Het slachtoffer in de zaak, Khalid, nam in de getuigenbank plaats. Terwijl hij beloofde naar eer en geweten te zullen getuigen, staarde hij rechter Lundefaret strak aan. Hij leek opgelucht dat hij kon gaan zitten, en hij pakte het waterglas dat voor hem was neergezet en dronk het leeg.

Het kwam niet als een verrassing dat Khalids verklaring op wezenlijke punten van die van Adi afweek. Khalid dacht dat Adi hem meermalen met de verfkrabber had geslagen. Niet alleen op zijn hoofd, maar ook op zijn lichaam. In een leren jasje dat hij tijdens de vechtpartij had gedragen, zo beweerde hij, zaten diverse scheuren na de kennismaking met de verfkrabber.

Nadat het slachtoffer uitvoerig was ondervraagd door Lundefaret, Gumestad en Vaa, werd er gepauzeerd. De zaak was sneller gegaan dan voorzien en de getuigen die voor een bepaald tijdstip waren opgeroepen, waren nog niet in de rechtbank gearriveerd. De rechter kondigde een pauze van een kwartier af, stond op en verdween naar de achtergelegen kamer, gevolgd door de lekenrechters. De deur van de rechtszaal ging achter hen dicht. Adi prutste wat met een aansteker, stond op en verdween naar buiten, terwijl hij iets over de rookruimte prevelde. Torkel bleef zitten.

Johan Jørgen Gumestad stond op van achter de katheder tegenover hem en pakte een tas van de grond. Hij zette de tas op zijn tafel en haalde er een blauwe ringband uit. Torkels hart sloeg een slag of twee over. De tas was zwart, met het witte logo van een poema erop. Langzaam kwam hij overeind en liep hij naar Gumestad toe. De zwarte toga omsloot zijn lichaam als een thermopak. Het was warm en benauwd in de zaal. Gumestad keek op, glimlachte flauwtjes en haalde een stevige vuist door zijn dikke, blonde haar. Zijn blauwe ogen keken Torkel onderzoekend aan.

‘Wat een interessante tas heb je vandaag bij je, Johan,’ zei Torkel.

Johan Jørgen lachte kort en zo te horen oprecht.

‘Het handvat van mijn koffertje begaf het vanmorgen,’ zei hij. ‘Dit is de sporttas van mijn oudste zoon, de beste die ik in de gauwigheid kon vinden, tenzij ik een draagtas van de supermarkt wilde gebruiken.’

‘Hm,’ zei Torkel. ‘Waar denk je aan als ik “poema” zeg?’

Johan Jørgen keek verrast. Hij trok zijn wenkbrauwen op. Zijn voorhoofd rimpelde zich als een trekharmonica.

‘Sport natuurlijk,’ zei hij. ‘Voetbal misschien?’

‘Herinner je je Henriette Lunde nog?’

‘Nee zeg, die was ik verdorie helemaal vergeten! Verzamel je soms vragen voor de kerstquiz van het advocatengenootschap?’

Torkel glimlachte.

‘Ik moest aan Henriette denken,’ zei hij. ‘Heel plotseling.’

‘Ik denk eerlijk gezegd heel vaak aan Henriette,’ zei Johan Jørgen. ‘Ik heb nooit begrepen wat ze in jou zag!’

‘Ik ook niet,’ zei Torkel. ‘En al helemaal niet nadat ze eerst iets met jou had gehad, min of meer.’

Johan Jørgen glimlachte.

‘Ik was destijds heel kwaad op je, Torkel, maar we zouden geen van beiden iets bij haar hebben bereikt. Ze mikte hoog, hoor. Na haar student-assistentschap heeft ze iemand gevonden die nog meer macht en invloed had. Zo was ze, dat is een ding dat zeker is,’ zei hij.

‘Hm,’ zei Torkel.

‘Weet je dat ze na haar rechtenstudie is meegelift op de IT-golf? Kun je je Henriette als nerd voorstellen?’ Gumestad moest om zijn eigen woorden lachen. Het kostte Torkel meer moeite om in Henriette iets anders dan een mooie manestraal te zien.

‘Ze werkt bij Kripos,’ vervolgde Gumestad. ‘Daar heeft ze een of andere speciale positie, en ze is getrouwd met een afdelingsdirecteur op het ministerie van Justitie. Ik heb haar een paar jaar geleden ontmoet en ik kan je wel vertellen dat er in die tuin niet veel flower power meer over was.’

‘Hm,’ zei Torkel. ‘Herinner je je de zaak Svendsen, drie jaar geleden?’

‘Uiteraard!’

‘Weet jij hoe het met Tone Svendsen gaat, de moeder van dat omgekomen jongetje?’

‘Nee, zou ik dat moeten weten? Weet jij hoe het met Morten Svendsen gaat, de vader van het jongetje dat ontvoerd was en verongelukte?’

‘Ja,’ zei Torkel luchtig. ‘Die is ruim een jaar geleden naar Stavanger verhuisd. Hij werkt voor een Amerikaans bedrijf in de oliebranche en woont samen. Zijn vriendin verwacht over een maand hun kind. Het gaat hem naar omstandigheden goed, maar hij denkt nog veel over het gebeurde na en voelt zich schuldig, zij het niet in strafrechtelijke zin.’

Gumestad was gaan zitten. Zijn vingers speelden met een pen. Hij keek op.

‘Indrukwekkend, Vaa. Voor mij is iedere zaak verleden tijd zodra het vonnis is geveld. Ik blijf er verder niet mee rondlopen, integendeel, ik ga golfen om er voor eens en altijd van af te zijn.’

‘Hm, begrijpelijk,’ zei Torkel. ‘Ieder het zijne.’

Hij draaide zich om en liep naar zijn eigen katheder terug, terwijl hij Gumestads blik door zijn zwarte toga heen voelde branden. Als Johan Jørgen hem haatte, had hij Torkels naam op een van zijn witte balletjes geschreven en die met een rotklap de green uit geslagen, een vennetje in, waar hij nooit meer teruggevonden zou worden. Het zou echt niet de officier van justitie zijn die ’s avonds laat blauwe poema-afdrukken zat te maken.

Hij zag de foto’s van de plaats des onheils in de Svendsen-zaak voor zich, waar de driejarige Noah Svendsen nu bijna vier jaar geleden was omgekomen. Na de botsing lukte het de vader, Morten Svendsen, de auto uit te komen. Een paar seconden later was die in brand gevlogen. Noah, die in zijn kinderzitje vastgegespt zat, was omgekomen. De auto was rood geweest. Zo rood als de auto in het bos. Als er iemand was van wie Torkel Vaa zich kon voorstellen dat die hem haatte, dan Noahs moeder wel, Tone Svendsen.

Hij deed zijn bril af en streek met een hand over zijn gezicht. Op dat moment ging de deur van de rechtszaal open. Adi zat weer op zijn plaats naast hem.

Hij moest Tone Svendsen zien te vinden.

Dinsdag 20 juni

Er heerste een druk geroezemoes in de vertrekhal op Gardermoen, waar NRK-journaliste Mette Minde bezig was haar hele gezinnetje naar haar man in het noorden te sturen, Peder Haugerud. Terwijl ze over de koffers gebogen stond en het bagagelabel aan de laatste daarvan probeerde vast te maken, stootte er iemand tegen haar aan. Eirik trok aan haar truitje.

‘Schiet nou op, bliksem.’

‘Kalm aan, we hebben tijd zat,’ snauwde ze, maar daar had ze onmiddellijk spijt van. Haar irritatie kon beter niet het laatste zijn wat ze zich van haar herinnerden. Kwaaie, boze mama. De uiteinden van het label plakten tegen elkaar en klaar was Kees. Ze stond op en ontmoette de blik van haar schoonmoeder. De bruine ogen keken kalm in de hare.

‘Je bent uitgeput, Mette,’ zei haar schoonmoeder met die irritante, vriendelijke stem van haar. Om haar mond en in haar ogen lag een klein lachje op de loer. Haar lange, bruine haar hing in een vlecht langs haar hals en eindigde in een kwastje bij haar ene borst. Ze had een hand om Tryms nek geslagen. Haar vingers gleden liefkozend over de dunne jongenshals. Hij liet zijn hoofd tegen haar middel rusten. Mette bekeek de vingers van haar schoonmoeder. Haar nagels waren kortgeknipt, zonder de gebruikelijke nagellak, en de ringen, ja zelfs alle sieraden waar haar schoonmoeder altijd mee pronkte, waren weg. Alles aan haar was anders. Ze leek jonger, intelligenter en sterker. Haar schoonmoeder liet Tryms hals los, bracht haar hand naar Mettes schouder en trok haar met een vastberaden, krachtige beweging naar zich toe.

‘Beloof je dat je goed op jezelf zult passen?’ fluisterde ze haar in het oor. Haar goede oor, gelukkig. Mette mompelde iets bij wijze van antwoord en kreeg een brok in haar keel. Vier weken, dacht ze. Vier volle, lange weken zonder de tweeling. Hoe zou dat zijn? Hoe kon ze het in vredesnaam vier volle, lange weken zonder haar kinderen uithouden? Natuurlijk, het was Peder ook gelukt, maar die had er zelf voor gekozen. De wanhoop en machteloosheid hadden haar in hun greep sinds de dag dat hij hen had verlaten om zichzelf weer te worden en zijn levensvreugde terug te vinden, zoals hij zei.

‘Dan gaan we maar,’ kondigde haar schoonmoeder aan, en ze glimlachte schalks tegen de jongens, die hun gezicht verwachtingsvol naar haar toe keerde. Zij krijgt haar zoon te zien, de tweeling krijgt hun vader te zien, en dat moet ik ze verdorie toch gunnen, foeterde ze tegen zichzelf. In de ogen van buitenstaanders zien we er vast als een vrolijke, gelukkige familie uit, dacht ze, terwijl ze de drie koffers bij de bagage drop-off afleverde. De volgende vlucht was die naar Kirkenes!

Vlak voor de veiligheidscontrole omhelsde ze de jongens hard en langdurig, totdat Trym zich voorzichtig loswurmde en in de rij reizigers ging staan die langzaam tussen de afzettingen door naar de definitieve scheiding tussen hen en haar zigzagde. Hun mama. Ze zette een lichte en luchtige stem op toen ze veel plezier en goeie reis riep. Ze wuifde en glimlachte. Ze mochten niet zien dat ze het naar vond. Ze moesten op reis gaan in de veilige zekerheid dat alles in orde was met hun mama. Ze zou zich wel redden. Ze mochten zich geen zorgen over haar maken. Dat deden ze ongetwijfeld ook niet. Het was niet gegaan zoals ze had verwacht. Ze hadden zich niet aan haar vastgeklampt en geweigerd haar los te laten. Ze gingen vrijwillig met haar schoonmoeder mee. Vrijwillig en vrolijk het onbekende tegemoet. Ze gingen vliegen. Naar papa, ver weg in het noorden. Waar het donker ’s zomers de aarde nooit bereikte. Waar het wollegras op het veen wiegde en de moerasbessen in de herfst als goud blonken, en waar de zee zich tegen de kuststrook wierp op die eeuwig donkere winterdagen waarop niemand echt in de wederopstanding van de lente geloofde.

Het laatste wat ze zag was hoe haar schoonmoeder de kleine rugzak die ze als handbagage bij zich had van haar rug wurmde. Haar schoonmoeder met een rugzak als handbagage. Niet te geloven. Haar dure handtassen had ze naar de winkel van het Leger des Heils gestuurd, samen met haar jurken en bontmantels, had ze in de auto op weg naar het vliegveld verteld. Het was nu drie maanden geleden dat Mettes schoonvader plotseling en onverwacht aan een zwaar hartinfarct was overleden. Dat was voor iedereen als een schok gekomen. Het ene ogenblik had hij in zijn splinternieuwe auto over de E18 gezoefd. Het volgende ogenblik was hij naar de kant gezwenkt, gestopt, had zijn knipperlichten aangezet... en was gestorven. Beheerst en correct, zoals de gepensioneerde directeur zijn hele volwassen leven had geleefd, voor zover Mette wist. Nu had haar schoonmoeder het grote huis in Bærum te koop gezet. Ze was van plan met haar drie zonen de boedel verdelen en daarna iets leuks te zoeken. Ze wist niet waar ze wilde wonen, ze wist niet wat ze wilde gaan doen, en het leek er niet op dat ze daar ook maar enigszins mee zat.

Mette ontdekte dat ze stond te glimlachen, terwijl haar ogen blindelings naar de zee van reizigers staarde die voor haar golfde. Ze schraapte bedremmeld haar keel, draaide zich om en liep naar de roltrap die naar de aankomsthal op de ondergelegen verdieping leidde. Haar schoonmoeder had met vervroegd pensioen kunnen gaan, of zoiets, als ze een baantje had gehad. Dat had ze niet. Voor zover Mette wist, had haar schoonmoeder nooit een baan gehad, maar nu was ze op een of andere manier plotseling vrij. Vrij om precies te doen wat ze wilde, en wat ze wilde was haar kleinkinderen, Trym en Eirik, meenemen naar Kirkenes om haar zoon Peder op te zoeken, die daar sinds kort als arts in het stedelijk ziekenhuis werkte. In Kirkenes, waar haar schoonfamilie tijdens Peders kindertijd een paar jaar had gewoond, toen zijn vader in het noorden voor een mijnbouwbedrijf had gewerkt. In zekere zin was het prima. Over vier weken kreeg Mette zelf vakantie en zou ze in het vliegtuig naar Kirkenes stappen. Zij naar het noorden, haar schoonmoeder naar het zuiden. Dat was de afspraak.

In de aankomsthal wemelde het van de mensen. Sommigen hingen uit pure vreugde over het weerzien om elkaars hals. Ze voelde de honger knagen en liep naar de kiosk voor een softijsje met chocoladestrooisel. De zomerwarmte was hierbinnen niet te voelen, maar buiten blaakte de zon hoog en fel. Ze likte intensief aan haar ijsje, terwijl ze probeerde te voorkomen dat het losse chocoladepoeder, het lekkerste van allemaal, op haar witte truitje terechtkwam. Toen ze op een van de draaideuren af liep die naar de buitenlucht voerden, hoorde ze een eindje achter zich een schallende stem haar naam roepen.

‘Minde! Mette Minde! Wacht!’

Ze draaide zich om en tuurde achter zich. Morgan Vollan.

Commissaris Vollan, met een arm zwaaiend door de lucht en een verrijdbaar koffertje aan de andere. Ze bleef rustig aan haar softijsje staan likken totdat hij dichtbij genoeg was om haar te verstaan. Ze glimlachte guitig, iets wat ze zich na Peders vertrek had aangeleerd. Ze had gemerkt dat haar benadering van het tegenovergestelde geslacht veranderd was, en daar was ze enigszins blij om. Het onschuldige geflirt en het daaruit voortkomende vervolgcontact gaf een soort nieuwe energie. Niet dat ze ook maar enigszins van plan was om iets ongepasts te doen terwijl Peder in Noord-Noorwegen was, want vroeg of laat zou hij terugkomen, maar alleen al dat ze zich een beetje aantrekkelijk voelde, verbeterde haar humeur. Ze was niet echt verlaten, dat wist ze wel, maar ze was ook niet van plan bij gebrek aan aandacht te verkwijnen. Ook zij had een eigen leven en was op zoek naar geluk.

De forse politieman bleef voor haar staan en haalde een verkreukelde zakdoek over zijn voorhoofd.

‘Ga je naar huis? Ben je met de auto?’

‘Ja,’ zei ze glimlachend tegen hem. ‘Mijn auto staat hier buiten voor de deur, ik heb de tweeling en mijn schoonmoeder weggebracht, die gaan naar Kirkenes om Peder op te zoeken.’

‘Aha, mooi zo. Ik was met de trein naar het vliegveld gegaan, maar ik wil heel graag met je mee naar huis rijden,’ zei hij. ‘Ik ben naar een politiecongres in Tromsø geweest.’

‘Spannend, hoor, vertel eens op.’

‘Niet spannend genoeg voor journalisten, zou ik zeggen,’ zei Vollan. ‘Strategie en preventie.’

‘Dat klinkt als een zaak voor de misdaadbestrijding.’

Hij glimlachte bevestigend op haar neer.

‘Wat is er met je Golf gebeurd?’ vroeg hij, toen ze voor Peders relatief recente blauwe Opel stationcar bleven staan.

‘Naar de eeuwige jachtvelden gestuurd. Hij was niet geschikt meer om dierbare kindertjes mee te vervoeren,’ zei ze, terwijl ze de kofferbak voor hem opendeed. Hij legde zijn wielkoffertje in de bagageruimte en klapte die dicht. Zij manoeuvreerde de auto van de parkeerplaats af en reed in gestaag tempo langs het SAS-hotel in de richting van de E6. De vorige keer dat ze op Gardermoen was geweest was ze uit Finland gekomen met haar hoofd in een wit verband gewikkeld, een half oor armer. Haar hand ging automatisch omhoog naar het misvormde oor. De wond was allang dicht, maar ze zou duidelijk nooit meer ophouden om met haar vingers over het onregelmatige oppervlak te strijken. De andere helft van het oor was eraf gesneden met een rietsnijder, een soort elektrische schaar. Ik bof dat ik nog leef, dacht ze telkens als ze het oor onderzocht, vaak in de verwachting dat het plotseling weer heel was. Dat het uit zichzelf aangegroeid was. Die gedachte was bepaald niet compleet absurd. Wetenschappers waren bezig te onderzoeken hoe ze lichaamsdelen weer aan konden laten groeien. Vroeg of laat zouden ze daarin slagen. De vrouw in de bruidsjurkenwinkel waar ze een paar maanden geleden samen met Maiken was geweest om jurken uit te zoeken, had gezegd dat ze haar haar uit haar gezicht weg moest houden. Dat ze het strak naar achteren moest trekken, zodat haar oren zichtbaar waren. Dat zou ze nooit meer kunnen, tenzij de wetenschappers opschoten. Dat kapsel was meteen al achterhaald, zuchtte ze inwendig, en ze glimlachte. Wat was een half oor, vergeleken met een heel leven? Het was verspilde energie om stil te staan bij dingen waar je toch niets aan kon doen. Punt uit. Ze glimlachte nog steeds, toen ze zich naar Vollan toekeerde.

‘Dus hoe gaat het op het politiebureau, nog spannende zaken waar wij niets van afweten?’

‘Niet echt,’ zei Vollan. ‘Ik zou denken dat NRK en de andere media goed gevoed worden met al onze geweldsmisdrijven, berovingen en diefstallen.’

‘En het ophelderingspercentage?’

‘Kunnen we misschien over iets leukers praten? Hoe staan de zaken wat de politieacademie betreft? We hebben nogal wat bekwame politiemensen nodig om dat percentage op te krikken,’ zei hij.

Typisch Morgan Vollan, dacht ze. Hij glibbert als een kwal door je handen.

‘Ik heb een verzoek ingediend om het derde jaar te mogen volgen, maar nog geen reactie gekregen,’ zei ze. ‘En als ik een plaats aangeboden krijg, weet ik nog niet zeker of ik ja zeg, gezien de situatie bij ons thuis, nu Peder in Kirkenes is en zo.’

‘Waarom niet?’

Ze wierp een snelle blik op de man van middelbare leeftijd die op de passagiersstoel zat. Dacht hij dat het makkelijk was als je overal alleen voor stond? Met een baan die ochtend- en avonddiensten inhield? Als de buurvrouw niet bereid was geweest op de tweeling te passen wanneer haar werktijden niet met de schooltijden samenvielen, zou alles in het honderd zijn gelopen. En als ze hen mee zou slepen naar Oslo, wie zou er dan op hen passen?

‘Ik weet niet of ik het wel zo’n goed idee vind om ze bij hun huis, hun vriendjes, hun school en alles waarbij ze zich veilig voelen, weg te rukken. En zeker niet nu Peder verhuisd is en thuis alles anders is,’ zei ze.

‘Kinderen kunnen wel tegen een stootje,’ zei hij. ‘Ze redden zich wel.’

Inwendig voelde ze de irritatie opbruisen. Kinderen kunnen wel tegen een stootje. Wat ontzettend generaliserend en betweterig.

‘Weet je, daar ben ik het niet mee eens. Sommige kinderen kunnen tegen een stootje, andere zijn kwetsbaar en bangelijk. En van degene die niet tegen een stootje konden, vind je er misschien wel een aantal terug in je statistieken op het politiebureau.’

‘Ik snap wat je bedoelt, maar vergeet niet dat ik die jochies van jou ook heb gezien - in een crisissituatie. Die houden het wel een jaartje uit met een studerende mama en een afwezige papa - met gemak, moederkloek.’

Mette schaterde het uit. Die zat.

‘Ik zal de zaak serieus in overweging nemen, als ik een positief antwoord krijg,’ zei ze. ‘En als ik geen plaats toegewezen krijg, ben ik straks vreselijk teleurgesteld, maar dat is dan meer uit oogpunt van concurrentie, zelfs al is daar niet echt sprake van. Er is plaats voor mij als een andere derdejaarsstudent om welke reden dan ook niet van zijn of haar plaats gebruik kan maken. Zo ligt het nu eenmaal,’ zei ze.

Ze bleven zwijgend zitten terwijl de auto over de E6 richting Oslo zoefde. Toen ze het tolstation bij Alna passeerden, kon ze Vollan horen snurken. Zijn gezicht was naar haar toegekeerd, zijn ogen waren dicht en de man zelf maakte een rustige en ontspannen indruk. Ze zijn zo lief als ze slapen, dacht ze. Alle mensen, groot en klein, kregen in hun slaap iets ontwapenends. Ze zette de radio aan, zachtjes, om hem niet te wekken. De politieacademie. Zij had alleen dat ene jaar niet gedaan, het derde en laatste. Ze had het gevoel dat het nu of nooit was. En ze voelde zich er merkwaardig toe aangetrokken. Ze had het prima naar haar zin als journaliste bij NRK-Østafjells, waar ze de afgelopen jaren had gewerkt, maar de misdaadzaken waar ze daarnaast bij betrokken was geweest, hadden haar enorm gestimuleerd. Dat was het werk dat ze in de toekomst wilde doen, zelfs al zou ze die carrière op de onderste tree moeten beginnen, als agente bij de orde-politie. En Morgan Vollan geloofde in haar. Het hoofd recherche van de politie van Grenland had haar meteen gezegd dat ze zich weer bij de politieacademie moest aanmelden. Ze hadden niet altijd met elkaar door één deur gekund, maar hij had duidelijk een streep door hun onenigheid gezet. Vollan gelooft in me, dacht ze, en ze wierp een blik op hem. Hij had mijn vader kunnen zijn, en daar had ik geen bezwaar tegen gehad, dacht ze, terwijl ze de diepe groef tussen zijn borstelige wenkbrauwen opmerkte. Hij haalde krachtig adem en vouwde zijn armen voor zijn borst, alsof hij het koud had. Hij droomt, zei ze bij zichzelf.

Vollan werd met een ruk wakker toen ze de rechter richtingaanwijzer aanzette, van de E18 afsloeg en de heuvel naar het tankstation-annex-café van Grelland op reed. Ze moest plassen. Hij keek enigszins verward om zich heen.

‘Zijn we er al?’

‘Ja, je hebt lekker geslapen en niet echt lekker gedroomd,’ antwoordde ze.

‘Ik heb helemaal niet gedroomd,’ zei hij knorrig.

Ze glimlachte bij zichzelf en parkeerde de auto.

Toen ze tien minuten later verder reden met een worstje achter de kiezen, was Morgan Vollan aanzienlijk opgewekter.

‘Zeg, we gaan zaterdag samen naar een bruiloft,’ zei Vollan. ‘En jij treedt als getuige voor Maiken op, dat is mooi.’

Ze wierp hem van opzij een blik toe. ‘En jij bent ceremoniemeester,’ glimlachte ze. ‘Daar verheug ik me al op.’

‘Ceremoniemeester, en inmiddels ook getuige voor Axel, vanwege een crisis in Afghanistan,’ zei Vollan.

‘O ja? Iets met Preben, die beroepsmilitair?’

‘Ja, hij is vrijdag opgeroepen om in Meymaneh te dienen,’ zei Vollan. ‘Niks aan te doen, helaas, dus vervang ik hem in de kerk, en daarna proberen we hem tijdens het diner zijn toespraak te laten houden via de webcam. En voor het geval dat in de soep loopt, heb ik zijn toespraak op papier.’

‘Dan krijg ik jou als tafelheer!’

Die gedachte bezorgde haar een prettig gevoel. Een veilig gevoel, in zekere zin. Ze had enigszins opgezien tegen de conversatie met die Preben de beroepsmilitair, die ze alleen van horen zeggen kende - via Maiken, die Preben duidelijk niet tot haar favorieten onder de vrienden van haar aanstaande rekende.

‘Nee, je krijgt Torkel Vaa als tafelheer,’ zei Vollan.

Ze liet met haar ene hand het stuur los en greep naar haar oor.

‘Maar geen woord tegen Maiken,’ vervolgde Vollan. ‘Torkel moet een verrassing worden. Dat moet je beloven,’ zei hij met strenge stem, terwijl hij zich naar haar toekeerde.

*

Silje stond in de badkamer haar moeders make-up uit te proberen. Het was laat op de dag. Ze had lang geslapen. Niemand had haar gewekt, niemand hoefde dat te doen, en zij probeerde van haar vrijheid te genieten, ook al miste ze haar moeder. En alsof dat nog niet genoeg was, was ze ook bang. Bang dat er iets fout zou gaan, ook al was het niet zo erg om op het randje van een zwangerschapsvergiftiging te zijn wanneer je in het ziekenhuis was. Ze zou een klein broertje krijgen dat Robin zou heten. Eigenlijk had hij pas over zes weken uit de buik moeten komen, maar misschien wilde hij veel eerder komen. Als ze de waarden niet in orde kregen, zodat haar moeder echt een zwangerschapsvergiftiging kreeg, moesten ze hem eruit halen, ook al was hij nog niet helemaal klaar.

Robin! Silje en Robin. Ze verheugde zich er zo op dat ze kriebels in haar buik kreeg zodra ze eraan dacht. Zij had mee mogen helpen de naam uit te kiezen.

Zij, haar moeder en Kalle hadden in de woonkamer besproken hoe hij moest heten. Haar moeder had met haar handen over haar dikke buik gestreken. Ze was die avond zo mooi en blij geweest. Kalle had naast haar op de bank gezeten met zijn arm om haar heen. Op dat moment had het net geleken alsof zij met zijn tweetjes bij die buik hoorden en zijzelf een buitenstaander was, maar toen had Kalle gezegd dat hij vond dat Silje de naam moest uitkiezen. Ze kon kiezen tussen vier namen die ze alle drie prima vonden. Toen had ze Robin gekozen. Broertje Robin. Kalle was de liefste vriend die haar moeder ooit had gehad. Een paar anderen herinnerde ze zich met afschuw, maar aan hen wilde ze niet denken.

Silje smeerde bruine crème over al haar sproeten, maar dat zag er niet mooi uit. De rode lippenstift ook niet. Ze glimlachte bij wijze van proef in de spiegel. Haar bovenste voortanden stonden een beetje scheef en waren te groot. Ze zuchtte. Mooi haar had ze ook niet. Het was dun en wilde maar niet lang en dik worden. Zij was de enige die geen lang, dik haar had.

Silje waste alles van zich af en liep naar de keuken om haar ontbijt te klaar te maken... of eigenlijk haar lunch. Ze glimlachte flauwtjes. Vandaag was ze voor het eerst alleen thuis. Haar moeder moest in het ziekenhuis blijven tot haar kleine broertje eruit kwam, en Kalle was naar zijn werk op de Noordzee vertrokken.

Dat had een hoop verwarring gegeven. Kalle moest naar de Noordzee en haar moeder moest naar het ziekenhuis. Kalle vond dat Siljes vader de verantwoordelijkheid op zich moest nemen, maar haar vader ging met zijn nieuwste vriendin op vakantie, en ze wilden Silje niet mee hebben. Dat zou toch alles verpesten! Dat had ze gehoord toen Kalle haar vader aan de lijn had. Kalle werd niet gauw boos, maar eergisteren had hij in de telefoon geroepen: ‘Maar je kunt toch niet van me eisen dat ík vrij neem om op jouw kind te passen? Dat slaat toch nergens op?’

Als het erop aankwam, had Silje eigenlijk helemaal geen zin om bij haar vader te zijn, en al helemaal niet bij die nieuwe vriendin van hem. Sinds ze bij elkaar waren, was ze één keer bij hen op bezoek geweest. Het was leuk geweest om terug te zijn in het oude huis, maar hun gezelschap had ze niet echt leuk gevonden. Nu gingen Kalle en haar moeder ook snel een huis kopen. Met Robins komst zou het een beetje vol worden in de flat. Ze hadden al diverse huizen bekeken, maar er was nog geen besluit gevallen.

Silje smeerde frambozenjam op haar boterhammen. Uiteindelijk had zij Kalle ervan moeten overtuigen dat alles uitstekend zou gaan. Ze glimlachte flauw en morste jam op haar vingers.

Ze had haar handen op haar heupen gezet, net als haar moeder altijd deed als ze ergens verontwaardigd over was.

‘Wat wil je nou, Kalle, ik ben veertien en ik kan best een poosje alleen thuis zijn. Het is bijna zomervakantie en zo!’

Hij keek haar hoofdschuddend aan.

‘Nee, dat kan niet. Dan is Vera straks gek van bezorgdheid, en dat kunnen we niet hebben, zoals het nu met haar gaat.’

‘Maar luister nou. Mama komt er helemaal niet achter. Ik zeg gewoon dat ik naar Sofia ga. Dan zeg ik dat Sofia thuis is uit Spanje. Dat is ze trouwens binnenkort ook. Mama kent Sofia. Er is niks aan de hand!’

‘Sofia Wold op de verdieping hieronder?’

‘Ja!’

‘Komt die thuis?’

‘Ja, ik heb met de conciërge gepraat,’ loog ze.

Kalle had gezegd dat het te onveilig was, dat daar geen sprake van kon zijn.

‘Dan kan ik wel bij Anette slapen, als jullie niet geloven dat ik me kan redden,’ zei Silje.

‘Dat is andere koek, Silje,’ zei Kalle met een glimlach. ‘Je bent een groot meisje, en verstandig bovendien, maar ik wil zeker weten dat alles in orde is voordat ik vertrek, dat snap je wel.’

Dat snapte Silje, en in haar hart was ze daar blij om, maar ze wilde niet dat hij haar als een probleem zou beschouwen, zoals haar vader dat deed. Ze stond midden tussen de volwassenen in die allebei van hun kant nieuwe paren hadden gevormd. Ze wilde erbij horen en meetellen, en niet iemand zijn die een probleem werd.

Ze was naar beneden gelopen, naar de derde etage, waar Anette woonde, en een poosje voor de deur blijven staan. Anette en haar ouders waren met vakantie, dat wist ze best. Toen was ze alle trappen weer op gelopen en had tegen Kalle geroepen dat het in orde was. Hij kwam de keuken uit en oogde blij en opgelucht, dat zag ze zo. Dat deed haar een beetje pijn om het hart. Hij vertrouwde haar, en nu stond zij te liegen.

Toen Kalle gisteren was vertrokken en de flat er stil bij had gelegen, was ze in huilen uitgebarsten. Ze was niet bang in het donker of zo, maar ze miste haar moeder en was bang dat er iets fout zou gaan met Robin. Vandaag had ze een veel beter gevoel en vanmiddag zou ze zoals elke middag bij haar moeder in het ziekenhuis op bezoek gaan. Ze ging bij het raam staan en keek naar buiten. Niemand woonde hoger dan zij. Het hoogste huis van heel Porsgrunn. Skogvegen, de Bosweg, was een mooie naam en paste ook goed, midden in al dat zomerse groen. Ver beneden haar voer een groot schip de rivier op. Aan de andere kant lag de stad.

*

Ze wilde niet dat hij bij haar thuis kwam. Toen hij haar vanochtend had opgebeld en zijn naam had genoemd, was het aan het andere eind zo stil geworden, dat hij dacht dat ze had opgehangen. Dat was niet zo. Toen Tone Svendsen na een poosje antwoord gaf, klonk haar stem schor en zwak. Ze wilde hem wel ontmoeten, alleen niet bij haar thuis. In het Ibsenpark, op een van de bankjes bij de fontein. De zaak waar ze werkte was daar vlakbij. Ze kon wel een lunch meenemen, dat deed ze trouwens toch wel.

Torkel Vaa parkeerde zijn auto in de garage onder het winkelcentrum Arkaden midden in Skien. Hier beneden was het donker en koel. Acteur kwispelde hoopvol, maar kreeg te horen dat hij het fort moest bewaken, waarna Torkel de auto afsloot en zich naar boven begaf, het licht in.

De advocaat was gekleed in een vaak gedragen spijkerbroek en een zwart T-shirt. Op zijn hoofd droeg hij een verwassen legergroen zonnehoedje om zijn betreurenswaardig kale schedel te beschermen, die zo kwetsbaar was voor de zon. Hij zag niet in waarom hij om moeilijkheden zou vragen. Hij hoorde het geluid van de leren zolen van zijn vijftien jaar oude Griekse sandalen. Gaf niets. Solide handwerk. Gekocht in een van de bazaars onder aan de Acropolis. Vandaag had hij geen gesprekken met cliënten. Hij hoefde niet naar de rechtbank. Hij voelde geen enkele aandrang om Tone Svendsen tegemoet te treden als een correct geklede vertegenwoordiger van het advocatengilde. Hij wilde zichzelf zijn. Zichzelf vertegenwoordigen. Haar ontmoeten als zichzelf. En als ze hem haatte, dan mocht ze dat doen.

Op het plein bleef hij staan om een mandje aardbeien te kopen voordat hij verder liep door de voetgangerspromenade.

Zij zat er al. Klein en mager, nog geen dertig, met haar ogen verborgen achter een grote zonnebril. Ze had een verfrommeld boterhamzakje in haar hand. Dus ze had al gegeten.

Ze stond pas op toen hij helemaal bij haar witte bankje was.

‘O, ik had je niet herkend,’ zei ze, en ze stak haar hand uit.

Hij greep hem en drukte hem, niet te hard. Ze had een smalle, kleine hand. Ze gingen zitten, met flink wat tussenruimte. Hij zette het mandje aardbeien tussen hen in. Het geluid van het water dat wit uit de fontein omhoog bruiste had op de een of andere manier een kalmerende uitwerking, bedacht hij. Het geluid van water. Onze wieg. Het viel hem moeilijk om van wal te steken. Misschien was hij kwetsbaarder zonder die zwarte toga, zonder zijn das en zijn witte overhemd. Zij redde hem.

‘Je wilde met me over die rechtszaak spreken,’ zei ze. ‘Waarom eigenlijk, zo lang daarna?’

‘Ik vraag me alleen maar af of je me haatte en misschien nog steeds haat, omdat ik destijds je man heb verdedigd toen je heel diep in de rouw was om Noah,’ zei hij.

Ze zat er een poosje zwijgend bij, de prop van het boterhamzakje in haar handen geklemd. Haar ogen kon hij door de zonnebril niet zien, maar ze beet voorzichtig op haar bovenlip. Toen pakte ze heel verrassend een aardbei, haalde het kroontje eraf en stopte hem in haar mond.

‘Ik had destijds een eigen advocaat bij de rechtbank, Lene Mo, weet je nog? Zij heeft me geholpen de procesregels te begrijpen. Maar desondanks haatte ik je. Ieder woord dat je zei, deed pijn. Ik wilde mijn oren dichtstoppen en het uitjammeren, maar in plaats daarvan zat ik doodstil en kon ik geen vin verroeren,’ zei ze. ‘Bij het hoger beroep ben ik bijna nooit aanwezig geweest. Ik ben in therapie gegaan nadat het gebeurd was, en het gaat nu steeds beter.’

Er kwamen een paar duiven op haar voeten af, dapper geworden door de broodkruimels op de leistenen tegels. Terwijl ze naar de microscopische restjes van haar lunch pikten, koerden ze vanuit een plek diep in hun maag.

‘Weet je, ik ben altijd bang in het donker geweest, maar nu slaap ik met mijn ramen open. Ik ben niet bang meer, want het ergste wat er kon gebeuren is al gebeurd. Ik heb Noah verloren, en niets kan ooit zo erg zijn als dat,’ zei ze. ‘En jij bent bang dat je gehaat wordt?’

De vraag bleef een beetje hangen.

‘Nee, ik ben niet bang,’ zei Torkel. ‘Ik wilde alleen maar zeggen dat ik er begrip voor heb als je me haat.’

Ze lachte een klein, vreemd lachje.

‘Haat is slecht voor iedereen. Haten doet pijn. Wie denkt dat het goed en makkelijk is, heeft het mis. Als je zo praat, kun je nooit gehaat hebben.’

Torkel wist intuïtief dat ze gelijk had. Tone Svendsen had zijn misplaatste pogingen tot zorgzaamheid niet nodig.

‘Zal ik je vertellen hoe ver ik ben gekomen?’ vroeg ze, terwijl ze haar kleine mond vertrok tot een glimlach.

‘Ja?’

‘Ik heb Morten gebeld om hem te feliciteren met het nieuwe kind dat hij verwacht!’

Er klopte iets niet aan haar stem. Ze klonk op een schrille manier triomfantelijk. Haar handen persten de prop boterhampapier plat tot hij onzichtbaar was tussen haar handpalmen. Ineens schopte ze naar de dichtstbijzijnde duif. Onthutst fladderden allebei de vogels op en vlogen over hun hoofd weg. Ze stond abrupt op.

‘Ik ben klaar met haten, jij bent niet belangrijk genoeg om te haten, maar het spreekt vanzelf dat je bij een heleboel mensen gehaat bent. Een heleboel,’ zei ze, en ze liep met kleine, snelle stappen weg.

Torkel bleef zitten met een verdoofd gevoel in zijn lijf. Arme, arme Tone.

* * *

Colofon

Poema

ebook uitgave:
© 2012 Uitgeverij de Rode kamer, Haarlem

ISBN 9789491259739

oorspronkelijke uitgave:
© 2012 Merete Junker, Renée Vink en uitgeverij Conserve

ISBN 9789054293330

NUR: 305

Poema van Merete Junker, verschenen bij Gyldendal Norsk Forlag in voorjaar 2012, werd in opdracht van uitgeverij Conserve te Schoorl vertaald door Renée Vink.

Vormgeving: Edd Simons

Foto omslag: Trevillion Images

Foto auteur: Tom Riis

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie. microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.