Digitale trends

Hoe als bedrijf om te gaan
met de digitale revolutie

Kweekel/RGO-Academy

Het Nieuwe Vizier - Nieuwkoop

Wim Kweekel

Met praktische aanvullingen van de volgende leden uit de RGO-community:

Edwin Abee – Aernout Koolen – Hajar Siamar – Tijmen Kwakkel – Cato Furum – Justus de Bruijn – Sander Jansen – Stefan van Oirschot – Wiemer Kuik – Rick Strijbos – Victor de Pous

Digitale trends

Hoe als bedrijf om te gaan met de digitale revolutie

© 2021 Het Nieuwe Vizier

Tekstadvies Nienke van Oeveren, Boekredactie
Redactie Marjoleine Schlösser-Geuze, Zonderfout.nl

Ontwerp en boekverzorging: Remco de Vries, Route 5

Uitgever: Het Nieuwe Vizier

ISBN: 978-94-91260-07-0

ISBN: 978-94-91260-09-4 (ePub)

NUR: 807

Alles uit deze uitgave is vrij te gebruiken, mits voorzien van de juiste bronvermelding: Wim Kweekel, Digitale trends, Nieuwkoop: Het Nieuwe Vizier, 2020. Kennis is er om te delen, niet om te bezitten.

Hoewel dit boek met veel zorg is samengesteld, aanvaarden de schrijvers noch de uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele fouten en/of onvolkomenheden in dit boek.

1. Digitale evolutie of revolutie?

Wim Kweekel

Vandaag de dag is er sprake van een ware digitaliseringsgolf. In bijna alle apparaten en processen worden massaal chips ingebouwd en we gebruiken ze veelvuldig voor zakelijke toepassingen, privé, als toeschouwer, gebruiker of als iemand die meerdere trends opneemt in de eigen producten of diensten, of in de eigen bedrijfsvoering.

Nieuwe ontwikkelingen en nieuwe technieken zijn uiteraard niet nieuw. Zolang de mens bestaat worden er ontdekkingen gedaan die het leven aangenamer, leuker of waardevoller maken. Soms zelfs duurzamer. Sommige technieken hebben geleid tot een kleine vooruitgang en kunnen als evolutionair gezien worden. En sommige maakten compleet nieuwe tijdperken mogelijk. Uitvindingen als het vuur, het wiel, het drieslagstelsel en de stoommachine zorgden voor ware revoluties die de hele maatschappij op zijn kop zetten. Het vuur (waardoor o.a. gereedschappen gemaakt konden worden) en het wiel maakten gedecentraliseerde landbouw en handel mogelijk, doordat er apparaten konden worden gemaakt die het verplaatsen makkelijk maakten. De stoommachine maakte een heel andere manier van produceren, van ook vele nieuwe producten, mogelijk. Het vuur, het wiel en de stoommachine waren ware revoluties. Niemand had voor die tijd zo gewerkt en de mogelijkheden en gevolgen waren vooraf niet duidelijk.

Uitvindingen zoals het vuur, het wiel en de stoommachine zijn de basis van onze maatschappelijke ontwikkelingen, onze welvaart en ons welzijn.

Tegenwoordig worden vaak ondernemings- of businessplannen gehanteerd als het gaat om investeren en groeien. Dergelijke plannen zijn alleen zinvol als er sprake is van een geleidelijke evolutionaire ontwikkeling. Maar als er sprake is van een revolutionaire ontwikkeling, is een voorspelling vrijwel onmogelijk. Wie kon voorspellen wat het effect van de stoommachine zou zijn?

Nieuwe ontwikkelingen kwamen voor in diverse bedrijfstakken, maar waren vooral van toepassing in een betreffende bedrijfstak. Ze waren zelden bedrijfstak-overschrijdend. Nu is er een dominante ontwikkeling die voorkomt in elke bedrijfstak, namelijk digitalisering. Juist door die digitalisering groeien bedrijfstakken naar elkaar, kunnen zich verbinden, aanvullen en elkaars oplossingen gebruiken.

De digitalisering begon met de Intel 40041. Dat was de eerste microprocessor die volledig op één chip werd gebouwd. In 1971 was dit spectaculair, maar er was niet gelijk sprake van een revolutie. Van een revolutie is nu pas sprake, namelijk door het heel, heel veel digitaal combineren waarbij allerlei nieuwe mogelijkheden ontstaan.

De aanleiding van dit boek zijn een aantal trends die momenteel waarneembaar zijn en die effecten hebben op de maatschappij, individuen en organisaties.

In vogelvlucht komen een aantal relevante digitale trends aan de orde.

Juist door de digitalisering kan heel veel met elkaar ‘verbonden’ worden. Er ontstaan dan eindeloze combinaties. Voorbeelden zijn:

Robots die leren van fouten.

Het via Internet of Things (IoT) beschikbaar stellen van veel meer gebruiksdata die dan met datamining kunnen worden geanalyseerd.

Het analyseren van data die zijn vastgelegd in blockchains.

De digitale revolutie heeft vergaande consequenties die de samenleving in haar fundamenten raken. Enerzijds voor de manier hoe we samenleven en anderzijds voor de manier van werken. Maar denk ook aan de privacy van de opgeslagen data van en over mensen en bedrijven. Het werpt allerlei ethische kwesties op waar we niet aan voorbij mogen en kunnen gaan. Ook levert het juridisch nieuwe vragen op. Deze ethische en juridische vraagstukken hebben invloed op de samenleving en zelfs op de democratie.

Al deze ontwikkelingen en vooral de combinaties daarvan hebben tot gevolg dat er geen voorspellingen zijn te doen. Het is dus vergelijkbaar met de uitvinding van het vuur, het wiel en de stoommachine. Een situatie waarin het doen van voorspellingen zeer moeilijk, zo niet onmogelijk is. Het maken van goede ondernemings- of businessplannen is in deze situatie haast ondoenlijk. Sterker nog, het maken van een goed doorwrocht plan kan, doordat daar zoveel tijd in gaat zitten, tot gevolg hebben dat het te laat is omdat een (nieuwe) concurrent sneller is.

In dit boek komen een aantal zaken aan de orde:

Om te beginnen wordt stilgestaan bij de manier waarop de genoemde trends kunnen worden beoordeeld.

Vervolgens worden de huidige digitale trends beschreven.

Dan wordt er apart stilgestaan bij een aantal juridische en ethische aspecten.

Dan is er de vraag hoe als onderneming om te gaan met de digitale revolutie.

Tot slot wordt een denkraam gegeven om de digitale revolutie in het eigen werkgebied te gebruiken.

Trends beschrijven is – zeker in dit digitale tijdperk – een vrij gevaarlijke aangelegenheid. Ze kunnen namelijk achterhaald worden. Daarom worden de trends bijgehouden en beschreven op www.RGO-academy.nl.

Maar ongeacht de ontwikkelingen van de trends gaat het vooral om de vragen:

Hoe tegen de trends aan te kijken?

Hoe als organisatie te reageren op de geschetste digitale revolutie?

Dit boek bestaat uit vier delen:

Hoe tegen trends aan te kijken

De trends

Ethische en juridische beschouwingen

Hoe ermee om te gaan

1 Dat is feitelijk niet helemaal juist. Jacquard begon in 1790 met ponskaarten in weefmachines.

DEEL 1

Hoe tegen trends aan te kijken

2. Hoe de trends te beoordelen

Wim Kweekel

Sommige ontwikkelingen zullen relevanter zijn voor de ene organisatie dan voor de andere. Om de trends op hun waarde te schatten zijn er vier perspectieven relevant. Vier perspectieven waar elke trend tegenaan gehouden kan worden.

Klantperspectief

Het eerste perspectief is het klantperspectief. De vraag is dan in hoeverre een trend invloed zal hebben op verschillende doelgroepen en klanten van een organisatie. Deze invloed kan uiteraard positief zijn, maar ook negatief.

Om niet voor verrassingen te komen staan, is het – naast de vraag of een trend relevant is voor een bepaalde doelgroep – ook meer dan relevant om te kijken of een trend gevolgen zal hebben voor de klant van de klant. Ontwikkelingen bij de klant van de klant zullen ook effect hebben op de klant. Kan de klant daarna ergens mee geholpen worden? Zullen de behoeftes veranderen? Kan de klant geholpen worden richting de klant van de klant? En zo ja, hoe? Wat zou de toegevoegde waarde dan kunnen zijn?

Concurrentperspectief

Naast het klantperspectief is het concurrentperspectief relevant. Kan de betreffende trend onze klant raken? Positief of negatief? Wat zou dat voor onze concurrent betekenen? Zouden wij daar last van krijgen?

Naast de directe concurrent is het ook de vraag of er nieuwe toetreders kunnen komen. Wat kan het effect zijn als meer mensen gebruik gaan maken van Uber? Zouden er dan meer of minder auto’s verkocht worden? En wat gebeurt er als Uber zijn systemen zou gaan gebruiken voor bijvoorbeeld het bezorgen van maaltijden of het bezorgen van medicijnen? Dat is immers ook het vervoer tussen twee punten. In wezen gaat het dan om toetreders die met kleine aanpassingen in hun systemen en werkwijzen een naastliggende markt betreden.

Continuïteitsperspectief

Het klant- en concurrentieperspectief zijn beide extern gericht. Maar trends kunnen ook vergaande gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering. Het kan uiteindelijk gevolgen hebben voor de concurrentiepositie van een organisatie. De winst kan opdrogen en de continuïteit kan dan in gevaar komen.

Om de continuïteit te behouden zal een organisatie steeds op zoek moeten naar de beste manieren voor het op een rendabele manier zoeken, vinden en behouden van klanten. Trends kunnen dus gevolgen hebben voor de manier waarop marketing en sales wordt bedreven en voor de manier waarop productie en nazorg plaatsvindt. Er is bijna geen bedrijfstak waar de digitalisering geen invloed op heeft gehad of zal krijgen. Zelfs boswachters gebruiken drones en satellietgegevens.

Voor alle bedrijven en instellingen is focus belangrijk. Maar waarop te focussen? Wat wel te doen en wat niet? Bij de beantwoording hiervan komen er fundamentele vragen aan de orde. Bijvoorbeeld wat het doel is van de organisatie. Is het winst of toch ook iets anders? Winst dit jaar wil tenslotte niet zeggen dat dit volgend jaar ook zo zal zijn!? Uiteraard moet er winst gemaakt worden als basis voor de continuïteit op langere termijn. Maar hoe moet continuïteit worden gewaarborgd?

Algemeen wordt tegenwoordig aangenomen dat de continuïteit van een organisatie wordt gewaarborgd door het rendabel zoeken, vinden en behouden van klanten.

Zoeken is het zorgen dat er goede leads binnenkomen (mensen die erover denken om iets af te nemen). Dit is te vergelijken met marketing. Vinden is het omzetten van een vraag in een opdracht. Dit is het verkoopproces. Behouden zorgt voor tevreden klanten en vervolgwerkzaamheden. Het omhelst de eventuele productie, maar ook het aflever- en nazorgtraject. Rendabel tot slot is het zorgen dat er meer geld binnenkomt dan er uitgegeven wordt. In ieder geval om het verdere zoeken, vinden en behouden te financieren en een reserve op te bouwen voor onverwachte zaken, zodat de continuïteit te allen tijde gewaarborgd is.

Juist bij het beoordelen van de trends zal gekeken moeten worden naar het effect van de betreffende trends op elk onderdeel van het rendabel zoeken, vinden en behouden van klanten.

Sociaal perspectief

Naast de invloeden op klanten, concurrenten en bedrijfsprocessen kunnen nieuwe technologieën ook invloed uitoefenen op de manier waarop individuen zelf werken en samenwerken. Het overal en altijd online aanwezig kunnen zijn heeft onze persoonlijke manier van werken en leven sterk veranderd. We zitten niet meer vast aan een locatie, werkplek en werktijden. Nu kunnen we werken waar, wanneer en op de tijden dat we dat zelf willen. Daarbij ondersteund door allerlei digitale toepassingen voor bijvoorbeeld het versturen van berichten, of beeldbellen. Allemaal mogelijkheden ingegeven door de digitalisering.

Beoordelingsvragen

Samengevat zijn er bij de trends een aantal vragen relevant:

Heeft het invloed op de klanten van onze klanten?

Heeft het invloed op onze klanten?

Heeft het invloed op onze concurrentie?

Kan het leiden tot nieuwe toetreders?

Kunnen onze marketingprocessen anders, beter of goedkoper?

Kunnen onze verkoopprocessen anders, beter, sneller of goedkoper?

Kunnen onze productieprocessen anders, beter, sneller of goedkoper uitgevoerd worden?

Kunnen onze afleverprocessen anders, beter, sneller of goedkoper uitgevoerd worden?

Kunnen onze nazorgprocessen anders, beter, sneller of goedkoper?

Kan het onze persoonlijke werkzaamheden anders, beter, sneller of goedkoper maken?

Deze vragen kunnen gebruikt worden om de verschillende trends te beoordelen en op hun waarde te schatten. Juist als ze relevant zijn zou dit in de strategie van een organisatie tot uiting moeten komen.

DEEL 2

De trends

3 Overal 5G

Aernout Koolen