DE

AL-QAEDA-

CONNECTIE

Rolf Österberg

Hoofdstuk 2

Amsterdam

Cas van Daelen stapt zijn kleine bureau binnen, gooit zijn jack onverschillig op de enige stoel in het vertrek, trekt zijn colbert uit en zakt met een zucht in zijn bureaustoel. Langzaam slurpt hij de hete, zwarte koffie uit het plastic bekertje dat hij op de gang uit de automaat heeft gehaald. Daarna pakt hij een van de kranten die elke morgen door de afdelingssecretaresse op zijn bureau worden gedeponeerd. Hij is veel te junior om over een eigen secretaresse te beschikken. Afwezig bladert hij door De Volkskrant.

‘Vijf uur, schiet op’, mompelt hij.

Sinds drie maanden werkt hij voor het bureau van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, in de volksmond de NCTB genoemd. Noodgedwongen, houdt hij zich voor. Hij is ‘heel gewoon’ als politicoloog in Groningen afgestudeerd en heeft stad en land afgelopen om een fatsoenlijke baan te vinden, maar overal nul op het rekest gekregen. Alleen de top van zijn studiejaar is op de arbeidsmarkt geslaagd. Na een halfjaar krijgt hij een tip dat de NCTB een politiek analist zoekt. Zonder veel enthousiasme solliciteert hij en nog geen maand later is hij aangenomen. Beter iets dan niets is zijn motto en ondanks het magere salaris begint hij vol goede moed aan zijn eerste baan. Enthousiast stuurt hij het ene na het andere epistel naar zijn chef Wiebe van der Laan, maar de feedback is en blijft ongeveer nul. Wiebe, volgens Cas een zure Fries, stuurt zijn aantekeningen terug met opmerkingen zoals ‘wat oppervlakkig, mist diepte, meer studie nodig, te weinig onderbouwd’ en maar één keer met ‘interessant’. Het commentaar heeft Cas ontmoedigd en de laatste twee weken heeft hij geen letter meer op papier gezet. Hij worstelt trouw de kranten door, gaat eens per week naar een coördinatievergadering van de Amsterdamse politie en snuffelt door wat bladen die nauwelijks iets interessants bevatten. Hij besteedt meer tijd aan de advertentierubriek ‘personeel gevraagd’, maar niemand zoekt een afgestudeerd politicoloog. Het zit hem niet mee.

Het bekende Microsoftmuziekje van zijn computer wordt verstoord door de telefoon die soms dagen niet rinkelt. Het nummer is van zijn superieur.

‘Met Cas.’

‘Cas, heb je even tijd om naar mijn bureau te komen?’

‘Natuurlijk, ik kom eraan.’

Stel dat ik gewoon ‘nee’ had gezegd, hoe zou die Fries dan hebben gereageerd, denkt hij. Zoiets als: ‘Nee, het komt nu even niet gelegen, Wiebe.’ Daarmee zou ook zijn carrière bij de NCTB tot een wel zeer vroegtijdig einde gekomen zijn en dat kan hij zich nu niet permitteren. De huur van zijn tweekamerflat moet worden betaald en voor een simpel getapt glaasje bier durft de Amsterdamse horeca drie euro en zelfs meer te vragen. Je moet maar lef hebben.

Cas controleert haastig of zijn stropdas recht zit, schiet in zijn colbert en loopt de deur uit om direct daarop weer zijn bureau binnen te stappen. Zonder aantekenblok bij zijn chef binnenkomen is onbestaanbaar. Hij haalt de enige fatsoenlijke ballpoint uit zijn bureaulade en begeeft zich haastig naar de kamer van zijn chef.

Een vergadering met collega’s waarbij ik vast niet nodig ben en het stellen van onbenullige, weinig ter zake doende vragen in het kader van het profileren hoogtij viert.

Cas schudt zijn hoofd en loopt met twee treden tegelijk de trap op.

‘Binnen.’

‘Goedemorgen, meneer.’

Tot zijn verbazing is er niemand van zijn collega’s op het bureau aanwezig.

‘Ga zitten. Al koffie gehad?’ Van der Laan wacht het antwoord niet af en bestelt door de intercom twee koffie. ‘Met zoetjes voor mij’, laat hij erop volgen.

Cas wil op de stoel voor het bureau van zijn chef gaan zitten, maar die nodigt hem uit in een van de leren fauteuils plaats te nemen die deel van een zithoek uitmaken. Er moet iets bijzonders zijn gebeurd. Ik had de kranten wat sneller door moeten nemen en naar het wereldnieuws moeten luisteren, gaat het door Cas heen. Hij voelt zich schuldig.

‘Zo, waar ben je de laatste tijd mee bezig? Ik heb al een tijdje niets van je gezien’, opent Van der Laan het gesprek nadat ook hij in de zithoek heeft plaatsgenomen en de secretaresse hun koffie op het tafeltje heeft gezet.

‘Wel, ik denk dat we in een ongemakkelijk politiek vaarwater gekomen zijn’, zegt Cas. ‘Het conflict in Syrië en de salafisten in het Midden-Oosten kunnen in de geopolitiek een bedreiging gaan vormen.’

Ik moet toch wat zeggen. Waar wil Wiebe naar toe?

Van der Laan zet zijn kopje voorzichtig neer en vraagt: ‘Denk je dat de islam een bedreiging vormt?’

Cas kijkt hem onnozel aan.

‘Een bedreiging voor wie?’

‘Voor allen die geen moslim zijn, de ongelovigen, zoals zij hen noemen.’

Cas laat de geschiedenis van de laatste jaren in een flits door zijn gedachten gaan. Wat bedoelt Van der Laan precies? De Amerikanen zijn op het wereldpolitieke toneel nog steeds dominant aanwezig. Hun optreden in Irak en Afghanistan was en is voor zijn gevoel een mislukking, al geeft Uncle Sam dat tot nu toe niet toe. Uiteindelijk zal in Irak een federale staat ontstaan waarbij de Sunni en de Shia een soort gewapende vrede sluiten terwijl de Koerden de onafhankelijke staat Koerdistan uitroepen. Iran is en blijft een zorgenkind, althans zo zien de Amerikanen en Britten het. De Verenigde Naties probeert een bemiddelende rol in het Midden-Oosten te spelen, maar dat is volgens Cas tot mislukken gedoemd, zoals zoveel geldverslindende interventies van ’s werelds meest invloedrijke organisatie. Libanon zal uiteindelijk uiteenvallen waarbij de volgende oorlog tussen Israël en de Hezbollahaanhangers onvermijdelijk is. Het land is in feite onbestuurbaar, ondanks de bemoeienissen van de buurlanden, of misschien wel juist daarom. In Libië is het na het Khadaffitijdperk nooit meer rustig geworden. Syrië begint op een soort Somalië te lijken en in Egypte mogen de vrouwelijke toeristen binnenkort alleen nog in een boerka op een kameel in de woestijn rijden. Al met al krijgen de fanatieke salafisten steeds meer invloed. Die invloed is, na de dood van Bin Laden, alleen maar toegenomen. In het grootste moslimland, Indonesië, hebben radicalen weinig invloed hoewel er een paar jaar geleden enkele bommen op het Hindoe-eiland Bali zijn geëxplodeerd. Zeker, alle westerse landen zijn ieder jaar opgeschrikt door terroristische aanslagen waarbij zelfs Groot-Brittannië het doelwit is geweest. Afghanistan zal uiteindelijk een tweede Vietnam worden en nadat de Amerikanen en hun bondgenoten het onherbergzame land hebben verlaten, zal het terugkeren naar de Middeleeuwen met als toegevoegde waarde de enorme corruptie die in het land heerst. Ondanks al deze problemen, die veelal ingekapseld en regionaal zijn, is er niet zoveel aan de hand. Waar wil Van der Laan heen?

‘Kijk er eens naar. Neus wat rond in onze moslimgemeenschap, laat je voelhorens uitgaan. Ik wil graag weten of mijn stelling dat de islam zich in versnelde pas onder jonge, autochtone Nederlanders verspreidt, juist is en áls dat zo is, met welke snelheid.’ Van der Laan staat op, direct gevolgd door Cas. ‘Ik stel voor dat we begin september dit onderwerp nog eens bespreken.’

‘Mag ik vragen of u informatie over andere landen hebt? Is het daar het geval?’

‘Ja, in Engeland is ook een dergelijk onderzoek gaande, zij het dat er geen ruchtbaarheid aan wordt gegeven. Dat geldt ook voor Frankrijk en Duitsland. Ik heb nog geen resultaten van het onderzoek gezien.’

‘Kan ik mijn contacten in die landen aanspreken?’

Hiermee blaast hij wat hoog van de toren. Zijn contacten zijn zeer beperkt.

‘Nee, maak geen slapende honden wakker. Begin september?’

‘Zeker, meneer. Ik zal proberen de nodige informatie te verzamelen.’

Dat wordt speurwerk. Gelukkig is er het internet. Islamisering? Ik moet er eerst eens achter zien te komen wat die kreet precies inhoudt. Autochtonen die zich tot de islam bekeren? Nou en?

‘Daar twijfel ik geen moment aan.’

Van der Laan loopt naar de deur en houdt die voor hem open.

Cas betaalt de vrouw aan het loket voor het kaartje dat hem toegang verschaft tot een schilderijenexpositie van al dan niet beroemde meesters. Hij beschouwt zich niet als een echte kunstkenner, maar weet meer van schilderijen dan de gemiddelde Nederlander, zeker in zijn leeftijdscategorie. Cas heeft vooral iets met de impressionisten en kan uren naar de schilderijen van Van Gogh, Renoir, Monet en Matisse kijken, of liever bestuderen zonder dat hem dat een seconde verveelt. Vooral de fleurige en kleurige penseelstreken van Van Gogh geven hem rust en een blij gevoel. De werkelijkheid was voor de schilder heel anders. De kleuren gaven hem niet de rust die hij zocht en hij pleegde op jonge leeftijd zelfmoord, gedreven door een vreemd verlangen naar iets wat zijn meesterwerken zo moeiteloos uitademen. Een absoluut miskend genie.

Vandaag heeft hij zijn gedachten er niet echt bij. Hij heeft zelfs slecht geslapen. Van der Laans interesse in de opkomst van de islam houdt hem bezig. Hij is na het gesprek op internet naarstig op zoek gegaan naar het bewijs voor de stelling van zijn superieur en tot de conclusie gekomen dat hij gelijk heeft. Het aantal moslimjongeren, met name onder de autochtone bevolking, is sterk toegenomen. Ondanks dat zijn chef daar geen toestemming voor heeft gegeven, heeft hij ook een e-mail naar wat contacten in Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en België gestuurd en ook zij bevestigen wat hij via internet al te weten is gekomen. Twee vragen spelen voortdurend in zijn hoofd. Waarom worden autochtone jongeren tot de islam aangetrokken en waarom ziet Van der Laan dit als een bedreiging? Dat gevoel heeft zijn chef hem in elk geval gegeven. Cas heeft op internet nergens een bewijs gevonden dat de nieuwe generatie moslims radicale ideeën hebben. Integendeel. Terrorisme wordt door veel websites veroordeeld, zij het dat dit soms tussen de regels door niet altijd zo duidelijk overkomt. De kritiek op de Verenigde Staten en de westerse regeringen is als een rode draad door elke website geweven, maar nergens wordt tot openlijke ongehoorzaamheid of een jihad, een heilige oorlog, opgeroepen. Voor zover hij dat heeft gezien, worden er zelfs geen demonstraties gepland. Goed, er komen dus meer moslims bij. De enigen die dat merken, zijn waarschijnlijk de varkensfokkers, glimlacht hij en loopt naar het volgende schilderij.

‘Mooi, hè?’

Verbaasd kijkt Cas naar het meisje dat hem met donkere ogen toelacht. Met een schok beseft hij dat zij een hoofddoekje draagt, wat erop duidt dat zij een moslima is.

‘Eh, ja, een Matisse’, stottert hij. ‘Een van de belangrijkste schilders van zijn tijd.’

Cas heeft geen zin in een discussie. Zijn hoofd staat er niet naar. Vrouwen en schilders gaan niet goed samen. Hij voelt het als een inbreuk op zijn band die hij met hen en hun werken mentaal heeft opgebouwd. Toch kijkt hij nog eens opzij in het knappe gezichtje.

‘Heel goed’, zegt het meisje. ‘Ik zie dat je een kenner bent.’

‘Wel, jij anders ook.’

Hij neemt haar wat aandachtiger op, maar wordt niet veel wijzer.

‘Mijn naam is Rejhana.’ Ze steekt haar hand uit die hij haastig aanneemt. ‘Rejhana Vergeer.’

‘Cas, Cas van Daelen’, zegt hij, struikelend over zijn naam, en draait zich half om.

‘Nu ik weet dat je een kunstkenner bent, wil je me vast wel wat meer over de schilderijen op deze tentoonstelling vertellen. Ik studeer in mijn vrije tijd kunstgeschiedenis en kom maar zelden iemand tegen die er iets vanaf weet en geen vijftig of zo is.’

‘Nou, jij zag anders ook dat het een schilderij van Matisse was’, glimlacht hij.

‘Dat was niet zo moeilijk, want het staat er als verklaring onder.’

Haar lach klinkt gedempt door de zaal.

Cas voelt zich als een schooljongetje dat tijdens het spieken is betrapt en door de meester de klas wordt uitgestuurd met de opmerking: ‘een dikke nul’. Hij loopt met haar mee en probeert zoveel mogelijk over de schilderijen te vertellen. Aanvankelijk gaat het stroef, maar allengs vlot het beter. Rejhana is echt geïnteresseerd en stelt veel vragen waarbij hij het antwoord zelden schuldig blijft. Na bijna twee uur zijn ze bij het laatste schilderij. Hij aarzelt. Zijn aanvankelijke tegenzin om met haar een gesprek te beginnen, is geheel verdwenen.

‘Kan ik je iets aanbieden? Een kopje koffie misschien?’

Opnieuw krijgt hij het warm.

‘Zou ik best willen, maar ik moet naar een vergadering. Misschien een volgende keer?’

‘Mag ik je bellen?’

Hij schrikt van zijn eigen woorden.

Een ogenblik aarzelt ze. Ze maakt haar schoudertas open en geeft hem een visitekaartje.

‘Bel me vrijdag na vier uur ’s middags.’ Ze steekt haar hand uit. ‘Ik vond het leuk om met je kennis te maken en vond het geweldig dat je me alles zo goed hebt uitgelegd. Tot ziens, Cas.’

‘Tot ziens, Rejhana.’ Het klinkt als een dof gemompel.

Hij kijkt op het visitekaartje en leest: ‘Rejhana Vergeer, assistent gerechtsdeurwaarder’.

Cas fronst zijn wenkbrauwen.

Ze mag dan een moslima zijn, maar ze is ook een echt knappe, sympathieke meid. Ik hoop dat ik haar nog eens zie. Waar die oude meesters al niet goed voor zijn.

Het is precies vier uur als Cas die vrijdag Rejhana belt. Hij moet zijn naam twee keer noemen voordat er bij haar een lichtje opgaat.

‘Zullen we morgen ergens gaan eten? Restaurant Vermeer, om in de sfeer te blijven, Franse keuken?’

Het gaat ver boven zijn budget.

Rejhana lacht.

‘Dat is toch dat chique restaurant op de Prins Hendrikkade? Moet ik dan in het lang? Mag ik een voorstel doen? What about het Libanees restaurant Beyrouth in de Kinkerstraat? Vast ook gezellig en ook nog betaalbaar. Ik spreek voor mezelf.’

Cas wil protesteren, maar hij slikt zijn woorden in.

‘Acht uur?’

‘Prima, zie je dan’, zegt ze vriendelijk.

Wat nu? Cas fronst zijn voorhoofd. Waarom maak ik een afspraak met een vrouw die ik in geen honderd jaar in bed krijg? Of zit ik ernaast? Ik leer in ieder geval iets over haar religie, denkt hij terwijl hij in zijn auto stapt en naar zijn flat rijdt.

Cas loopt naar de slaapkamer, kleedt zich uit en stapt onder de douche. Hij is benieuwd hoe de avond zal verlopen, maar stelt zich er niet teveel van voor. Hij heeft niets met welke vorm van religie dan ook en dat geldt ook voor de islam. Een kwartier te vroeg stapt hij het restaurant binnen en zoekt een plaats voor twee personen. Het is er druk.

‘Hebt u gereserveerd?’

Cas kijkt het meisje met haar voorschoot, waar een vage afbeelding van de Eiffeltoren op is te zien, onnozel aan en antwoordt: ‘Nee, niet aan gedacht.’

‘Ik kijk wat ik voor u kan doen. Wilt u even aan de bar gaan zitten?’

Een goed begin. Niet slim, Van Daelen. Je had kunnen weten dat het zaterdagavond in een dergelijke tent druk is.

Hij bestelt een biertje en vraagt zich af wat hij moet zeggen als Rejhana binnenkomt. Sorry, geen plaats, zullen we ergens anders naartoe gaan? Misschien als laatste redmiddel een paar kroketten ergens uit de muur trekken, denkt hij cynisch. Hij begint net aan een tweede biertje als Rejhana binnenkomt. Een knap gezichtje stelt hij opnieuw vast. Ze is gekleed in een donkerblauwe spijkerbroek die niet echt strak om haar lichaam sluit, blauwe suède laarsjes, een witte blouse met een roze versiering en een roze hoofddoekje dat haar oren vrij laat met een gouden broche als sluiting. Rejhana draagt een paar ringen met bijbehorende oorhangers, om haar rechterpols een heel stel armbanden terwijl een artistiek horloge, zo te zien een Gucci, het geheel completeert. Haar gezicht is licht opgemaakt en haar donkere ogen twinkelen. Best aardig, maar zonder die hoofddoek vast veel leuker, gaat het door hem heen.

‘Wat wil je drinken?’

Bijna had hij haar gevraagd of ze ook een biertje wil. Dat zou een onvergeeflijke blunder zijn. Alcohol en islam gaan niet samen. Het is maar goed dat Mohammed niet in de vele kroegen en bordelen kan kijken waar ladderzatte moslims zijn gedachten aan hun laars lappen. Niet dat hem dat iets uitmaakt, maar hij houdt niet van schijnheiligheid.

‘Colaatje. Wacht je allang?’

Ze schuift naast hem op een lege kruk.

‘Nee, maar ik was wat vroeg. Ik ben bang dat ik het niet goed heb gepland. Ik heb geen tafeltje besproken en het is hartstikke druk.’

‘Dat heb ik al gedaan.’ Ze kijkt hem geamuseerd aan. ‘Ik kom hier wel vaker en ik weet dat je het zonder reserveren zaterdags kunt vergeten.’

Rejhana wenkt het meisje met de voorschoot. Cas hoort dat er over een kwartiertje een tafel vrijkomt.

Het gesprek loopt vlot, vooral omdat Rejhana er vrolijk op los babbelt. Ze vertelt over haar werk en hoopt eens gerechtsdeurwaarder te worden.

‘Het is een leuke studie en deurwaarders zijn echt aardige mensen.’

‘Dat vraag ik aan iemand die uit zijn huis is gezet’, grinnikt Cas.

‘Het recht moet zegevieren, ja toch? Maar wat doe jij eigenlijk?’

Cas heeft zijn verhaaltje klaar. ‘Ik werk voor Buitenlandse Zaken, in de volksmond BuZa genoemd. Ik ben afgestudeerd in politicologie en schrijf politieke analyses met als regio Afrika.’

Hij nipt aan zijn biertje en hoopt dat hij geloofwaardig overkomt. Het lijkt hem sterk dat ze veel over Afrika weet.

‘Interessant. Reis je er ook heen? Je kunt je toch alleen een oordeel vormen als je in Afrika hebt gewerkt?’

Haar opmerking bevalt hem niet.

‘Dat ligt wel in de planning’, beaamt hij.

‘Wat denk je van Nigeria en de spanning tussen de christenen en de moslims daar? Staan we aan de vooravond van een burgeroorlog?’

Cas denkt na. Hij heeft een kuil gegraven en staat op het punt erin te vallen.

‘Nee, ik denk dat het gezond verstand het uiteindelijk wint van de politieke en religieuze geschillen.’

Een lange volzin zonder inhoud, beseft hij. Het is de kracht van politici, vooral ministers, die zich er op de een of andere manier altijd uitdraaien.

Het meisje brengt voor ieder een menukaart en Cas denkt: gered door de gong.

‘Ik adviseer de Karisik Izgara schotel voor twee personen. Libanees, best lekker, oké? Neem er een glaasje Ampelos bij, volgens mijn vrienden drinkbare wijn.’

‘Dus je stoort je er niet aan dat ik alcohol drink?’

‘Nee, hoor, helemaal niet.’

‘Ik kan je niet verleiden om een glaasje mee te drinken?’

‘Je kunt me helemaal niet verleiden’, glimlacht ze.

Haar stem heeft een serieuze ondertoon.

De ober brengt de schotel die er lekker uitziet. Rejhana legt hem de verschillende gerechten uit. Het smaakt voortreffelijk en de fruitige, droge rode wijn verdient ook alle eer. Ze vertelt hem dat ze zich nog niet zo lang geleden tot moslim heeft bekeerd, maar dat haar ouders en twee broers niet gelovig zijn.

‘Waarom heb je dat gedaan?’ vraagt Cas plompverloren.

Ze legt haar mes en vork neer en neemt een slokje water.

‘Ik kan je dat niet zo een-twee-drie uitleggen. Wat weet je van islam?’

Het gaat de goede kant uit, denkt Cas.

‘Weinig’, zegt hij. ‘Ik bedoel heel erg weinig. Meestal wordt de islam verbonden met negatieve zaken, zoals terrorisme. Natuurlijk zijn niet alle moslims terroristen maar...’

‘... alle terroristen moslims. Die heb ik al vaker gehoord. Dat is een beetje kort door de bocht, denk ik.’

Ze neemt een stukje vlees en knikt goedkeurend.

‘Waarom wordt een jonge vrouw moslim en verbergt zich achter een hoofddoekje? Ik wil je niet beledigen’, haast hij zich te verklaren.

Niet beledigen, maar wel confronteren. Ik wil je uit je tent lokken om zo iets meer van je religie te begrijpen. Je bent vast door Wiebe gestuurd om mij op het paard te helpen.

‘We praten er frank en vrij over’, gaat hij verder, ‘en ik ben oprecht nieuwsgierig.’

Hij onderdrukt een glimlach. Hij moet Van der Laan toch eens zeggen dat Mata Hari heel anders was gekleed. Die had genoeg aan een hoofddoekje om haar hele lichaam te bedekken. Dat waren betere tijden.

Ze kijkt hem een ogenblik ernstig aan.

‘Verbergen? Nee, ik heb niets te verbergen. Je moet je niet op een hoofddoekje doodstaren. Als ik het afdoe, ben ik nog net zoveel moslim. Maar ik denk dat ik niet in staat ben je dat uit te leggen. Zoiets komt ook niet uit de lucht vallen, maar is een proces. Als je echt iets over mijn geloof wilt weten, ga dan volgende week mee naar een bijeenkomst.’

‘Wat bedoel je?’

Denkt ze dat ze me kan bekeren?

‘Ik heb vrienden die avonden organiseren waar je geheel vrijblijvend met anderen over alles kunt discussiëren’, zegt ze en voegt er plagerig aan toe: ‘Ook over de impressionisten. Maar er zijn ook jonge moslims en meestal een of meer imams, moslimgeestelijken, die je vragen, als je die hebt, beantwoorden. Praat eerst eens met hen en stel me dan die vraag nog eens. Nu, wil jij me iets meer over Matisse vertellen? Hoe belangrijk is hij voor zijn generatie schilders geweest?’

Cas glimlacht. Ze ontwijkt het onderwerp, maar is ergens in hem geïnteresseerd. Dat is hij ook in haar en niet alleen omdat hij zich heeft voorgenomen om begin september goed voorbereid te zijn als Van der Laan naar zijn vorderingen informeert. Hij vraagt zich af hoe zij er met wat minder kleren aan uitziet. Daar zal hij waarschijnlijk nooit achter komen, geen Mata Hari, meer de Heilige Maagd en die is volgens de paus ook zo gestorven. Het kan niet altijd meezitten, bedenkt hij spijtig.

‘Matisse is eigenlijk geen impressionist en als je goed kijkt, zie je dat ook. Hij wordt als de grondlegger van het Fauvisme gezien, een stijl met fel contrasterende kleuren naast elkaar, zonder enige overgang die je wel bijvoorbeeld bij Van Gogh ziet. Ook houdt hij geen rekening met enig perspectief. Dat valt niet echt op door het kunstig gebruik van de vormen en kleuren. Het schilderij dat werd tentoongesteld, le bonheur de vivre, is daar een goed voorbeeld van. Critici van zijn tijd boorden Matisse aanvankelijk de grond in, maar de stroming had meer volgelingen, zoals Marquet, de Vlaminck, Derain. Matisse is pas rond 1910 als groot schilder en kunstenaar erkend. Hij was ook, zij het in mindere mate, schrijver en beeldhouwer.’ Hij glimlacht. ‘Zeg, zit ik hier privéles te geven? Kunnen we het niet gewoon over voetballen hebben?’

Rejhana heeft met open mond geluisterd.

‘Tjee, jij weet er echt iets van! Vind je het goed dat we het daar meer over hebben? Hoe ben je daar eigenlijk in geïnteresseerd geraakt, ik bedoel in schilders uit die tijd?’

‘Dat weet ik niet en dat is een eerlijk antwoord. Op een gegeven moment las ik iets over schilderijen, ging eens naar een museum en begon me er langzaam maar zeker meer in te verdiepen. En zo is het gekomen’, zucht hij gemaakt bedroefd.

‘Oké, volgende keer Van Gogh?’

‘Geen probleem. Daar heb ik mee in de kleuterklas gezeten. Proost!’

Met een vaag onrustig gevoel zet Cas zijn computer aan. Hij leest de krant meestal op internet en doet dat vandaag met meer dan gewoonlijke interesse. Van der Laans opdracht speelt in zijn achterhoofd en hij probeert zich op wat hij nu weet te concentreren. Dat is niet veel. Rejhana Vergeer is een exponent van de groep die zijn chef op het oog heeft, maar als alle moslims zijn zoals zij, zelfs al zijn dat er een miljoen, vormen zij voor welke samenleving dan ook geen enkel gevaar. Maar is dat wel zo, vraagt hij zich voor de zoveelste keer af. Is Rejhana gewoon een knappe vrouw die zich om welke reden dan ook tot de islam heeft bekeerd, of mist hij iets? Hij heeft er zich al suf over geprakkiseerd, maar komt geen stap verder. Er zijn honderden, nee, duizenden websites over moslims en hun bedoelingen, van extreem radicaal tot puur levensbeschouwelijk, en het is ondoenlijk om die allemaal door te bladeren. Dan ziet hij door de bomen het bos niet meer.

Hij neemt een slok van de hete koffie en zegt hardop: ‘Ik moet het anders aanpakken. Wat weet ik eigenlijk van de islam?’

Heel erg weinig. Rejhana heeft hem gevraagd om mee naar een bijeenkomst te gaan. Hij heeft al toegezegd haar te vergezellen, maar stelt zich daar niet veel van voor. Hij moet zijn alias nog eens goed voorbereiden. Cas heeft het gevoel dat zijn contact met Rejhana een heel kort leven is beschoren als hij haar vertelt wat hij werkelijk doet. Dat is gelijk ook een stap terug in zijn onderzoek, ook al twijfelt hij eraan of Rejhana daar iets concreets aan kan bijdragen. Hij zoekt op internet naar wat literatuur en vindt een website waar je boeken kunt downloaden. Uiteindelijk kiest hij voor ‘Islam, the misunderstood religion’. Hij zucht een keer als hij aan de eerste bladzijde begint.

Opschieten, denkt hij plotseling. Hij heeft nog een halfuur om op het Amsterdamse politiebureau te komen waar hij de wekelijkse vergadering bijwoont. Er wordt vandaag over de invloed van culturen op de Nederlandse samenleving, integratieproblemen en groepen die zich fundamentalistisch opstellen, gesproken. Zij mogen zich in de belangstelling van de politie verheugen. Die laatste groepen bestaan zonder uitzondering uit moslims, een paar neonazi’s en leden van Blood and Honour niet meegerekend. Ruim op tijd gaat hij de vergaderzaal binnen waar de meesten nog met een kopje koffie in de hand met elkaar staan te praten. Cas sluit zich aan bij een paar bekenden en is even later druk in gesprek waarbij het Amsterdamse nachtleven de revue passeert.

‘Wilt u gaan zitten?’

De politieofficier die de vergadering leidt, staat voor de katheder. Naast hem staat een man van een jaar of vijftig met sneeuwwit haar. Het witte scherm is naar beneden gelaten, wat op een presentatie duidt.

‘Mag ik u aan hoofdinspecteur Buurman voorstellen? Meneer Buurman is docent aan de politieacademie in Apeldoorn en heeft onlangs een artikel gepubliceerd over fundamentalisme in Nederland.’

Cas gaat met weinig enthousiasme zitten. De zoveelste lezing waarbij wazige theorieën onder de aandacht worden gebracht, die na een paar uur zijn vergeten. Het artikel van de hoofdinspecteur heeft hij in ieder geval niet gelezen. Gewoon doen of het me interesseert en ondertussen aan prettige dingen denken, zoals een goed glas bier en een schaars geklede dame die het wel met me ziet zitten.

‘Mijn naam is Hans Buurman, voormalig hoofdinspecteur van de Amsterdamse politie, afdeling moordzaken en sinds vijf jaar verbonden aan de politieacademie. Ik heb geprobeerd meer te weten te komen over de invloed van de islam op onze cultuur en wil mijn visie met u delen. Ik ben bang dat mijn lezing in het begin nogal saai is, maar dat is helaas onvermijdelijk. Zullen we dan maar?’

Zonder een antwoord af te wachten, klikt hij op de laptop. Het wordt een nogal lange opsomming van namen en stromingen die beginnen bij de geboorte van de Profeet Mohammed. Via allerlei zijsprongen eindigt de presentatie in Irak, waarna Buurman de projector uitschakelt en een paar stappen naar voren maakt.

‘De vraag is gerechtigd of een verdere islamisering een gevaar voor onze samenleving vormt. Met ‘gevaar’ bedoelen alle niet-moslims in Nederland de aantasting van hun cultuur. Veel Nederlanders zijn ongerust dat de islam ons leven gaat beïnvloeden en de seculaire staat, de strikte scheiding tussen kerk en staat, gevaar loopt. Wie heeft daar een mening over?’

Cas gaat rechtop zitten.

Zou hij een vriendje van zure Wiebe zijn? Even opletten, want misschien kan ik een deel van zijn lezing voor mijn onderzoek gebruiken. Tenslotte hoef ik het wiel dan niet opnieuw uit te vinden. Met een beetje geluk heeft die hoofdinspecteur dat al gedaan.

‘Hun gezinnen produceren veel meer kinderen dan de onze en uiteindelijk leidt dat tot de teloorgang van onze cultuur. Met dank aan de mislukte integratie’, merkt een van de toehoorders op.

‘Het zijn net konijnen’, mompelt iemand achter Cas.

‘Dus een botsing van culturen, of meer dan dat? Een politicus heeft eens gezegd dat de helft van de Koran kan worden weggegooid en de andere helft dient te worden herschreven.’

‘Dat had hij ook over de Bijbel kunnen zeggen’, antwoordt een vrouwelijke politieofficier. ‘Daar staan ook dingen in die allang achterhaald zijn.’

‘Dus die opmerking is een loze kreet, bedoeld om te polariseren? Een oproep om de gemoederen te verhitten?’

Niemand antwoordt. Er hangt een ongemakkelijke stilte in de zaal. De vijftien aanwezigen hebben duidelijk moeite met de discussie die in verschillende richtingen gaat. Cas is weer bij de les. Het glaasje bier en de dame op zijn schoot heeft hij op een zijspoor gezet.

‘Wie kent de Koran?’

Er ontstaat een zwak gemompel, maar niemand steekt zijn hand op.

‘Wel, ik heb de moeite genomen het boek te lezen, althans een vertaling waarvan ik niet weet hoe goed die is. Ik zie geloof als een zeer belangrijk deel van een cultuur van een bepaalde, meestal homogene groep. Bij de moslims is de islam het fundament van hun samenleving. De christenen hebben gewoontes aangenomen, noem het cultuur, die op hun geloofsovertuiging zijn gebaseerd. Voor een deel zijn die verwaterd. Bij andere geloven is die verwatering ook aanwezig, of een andere richting ingeslagen. Een voorbeeld is de Hindoes in Bali die een ander soort hindoeïsme aanhangen dan in India, de bakermat van hun geloof. Bij één religie, de islam, is van verwatering, het minder strikt navolgen van de religieuze wetten, geen sprake. Integendeel. Dat wil niet zeggen dat de moslims daarmee een vrijbrief hebben gecreëerd om de wetten van het land waarin ze leven, niet te respecteren. Toch ligt daar nu juist het probleem, omdat die wetten in strijd kunnen zijn met hun geloof, hun cultuur. Het is erg moeilijk voor de imams om Al Qaeda te veroordelen. Er is voldoende bewijs dat Mohammed door zijn persoonlijke voorbeeld en door het gedrag van de mannen onder zijn commando tijdens de door hem geleide veldslagen, toestemming heeft gegeven voor kidnapping, afpersing, het verkrachten van gegijzelden, het op grote schaal vermoorden van gevangenen en het zich niets aantrekken van welke ‘beschaafde’ oorlogsregel dan ook. Iedere salafist, een moslim die teruggaat naar de oorsprong van de islam en dus Mohammeds levenswandel in beschouwing neemt, zal het bijzonder moeilijk hebben om Ayman al-Zawahiri en zijn handlangers, die kinderen gijzelden en vermoordden in Beslan, Noord-Ossetië, te veroordelen. Salafisten zijn de meest trouwe volgelingen van de Profeet, hun lichtend voorbeeld.’

‘Niet iedere moslim denkt er zo over’, merkt iemand op.

‘Gelukkig maar. De islam is volgens vele imams een vredelievende godsdienst en zij veroordelen, in de sterkste bewoordingen, alle geweld’, gaat Buurman verder. ‘Helaas wordt in sommige landen daar heel anders over gedacht. Daar is de islam een militante mannengodsdienst waarbij de vrouw een volkomen ondergeschikte rol speelt.’

‘Kunt u een voorbeeld geven?’ vraagt de enige vrouwelijke politieofficier.

‘Zeker. Stel je bent getrouwd en je echtgenoot slaat je regelmatig. Je doet aangifte en de zaak komt voor het gerecht. Je echtgenoot geeft toe dat hij je slaat en verklaart dat je zijn opdracht om de lunch stipt om twaalf uur op te dienen, regelmatig niet uitvoert, omdat je te lang bij de buurvrouw zit te kleppen. Ik noem maar een voorbeeld. Denk je dat je in Iran in het gelijk wordt gesteld?’

‘Dat mag ik toch hopen’, antwoordt ze.

‘Klopt: hopen, maar niet meer dan dat. Je echtgenoot wordt in het gelijk gesteld. De vrouw dient de man te gehoorzamen en is aan hem ondergeschikt. Als tegenprestatie moet hij voor haar zorgen. Als hij je regelmatig slaat, heb je dat maar te nemen. Je bent tenslotte zijn eigendom. Overigens is er in 2007 een proces in Duitsland geweest waarbij een vrouw zich beklaagde omdat haar man haar sloeg. Beiden waren moslims. De man gaf het toe, maar de klacht van de vrouw werd niet ontvankelijk verklaard. Volgens de, nota bene vrouwelijke, rechter had de man het recht zijn vrouw te slaan omdat de Koran dit toelaat en het echtpaar in kwestie volgens de richtlijnen van de Profeet leefde. De eerwraak en haar consequenties kennen we allemaal en velen van u hebben daar waarschijnlijk eens of meerdere keren mee te maken gehad. Moeten we door de vingers zien dat de vader zijn dochter vermoordt, omdat hij ontdekt dat zij voor haar huwelijk geen maagd meer is?’ Het wordt stil. ‘Wij moeten ervoor waken dat culturen onze wetten niet overtreden, culturen die eigen wetten creëren en zich niet aan de onze wensen te houden. Ik spreek niet alleen over de islam, maar alle andere richtinggevende godsdiensten. Ik heb het ook niet over integreren. Dat is een gepasseerd station. Iemand die op veertigjarige leeftijd van Irak met zijn gezin naar ons land komt en een verblijfstatus krijgt, integreert niet meer. Hun kinderen misschien, maar er is een groeiende stroming die daar niet aan meewerkt.’

‘We moeten dus toezien hoe een andere cultuur langzaam maar zeker de onze verdringt?’ vraagt iemand.

‘Onvermijdelijk. Of we moeten het land dichtgooien en de moslims naar hun land van oorsprong terugsturen. Zoiets gebeurt alleen als Nederland een enorme ruk naar rechts maakt. Hoogst onwaarschijnlijk.’

‘Misschien moeten we de islamitische scholen sluiten en het aantal moskeeën beperken’, merkt een ander op.

‘Mag ik erop wijzen dat de vrijheid van godsdienst en onderwijs in de grondwet zijn verankerd?’ zegt de hoofdinspecteur met een glimlach. ‘Maar terug naar mijn eerdere vraag. Is een drastische toename van het aantal moslims in ons land, zeg een verdubbeling in de komende drie tot vijf jaar, een gevaar voor onze samenleving?’

‘Niet als ze zich aan onze wetten houden’, zegt een politieman op de achterste rij.

‘Dat is een grijs gebied’, zegt Cas die zich voor het eerst in het gesprek mengt. De discussie boeit hem. ‘Moeten we de boerka en de nikab, de gezichtssluier, toestaan? Moeten we toestaan dat mannen hun vrouwen mogen slaan en dat overal waar moslims willen moskeeën worden gebouwd? Moeten wij de madrassa’s, waar jongens worden afgebeuld om de Koran uit hun hoofd te leren, toestaan? Moeten we onze wetten aanpassen om in onze ogen wantoestanden te voorkomen? Ik denk dat dáár het probleem ligt. Onze cultuur, die op een joods-christelijke grondslag is gebaseerd, staat lijnrecht tegenover de islam. Dáár botst het. Ik denk dat we heel weinig tegen de islamisering van Nederland, en met name West- en Zuid-Europa, kunnen doen. Het is beter om te leren hoe ermee om te gaan. Als we dat niet willen, moeten we ons morgen niet langer iets van de Europese wetten aantrekken. Dat lijkt me ook niet alles. Een klein land in een volledig isolement. En dan?’

‘We hebben al eens tegen de Europese grondwet gestemd. Ons niet langer iets van Brussel aantrekken, is een kleine stap’, hoort hij achter zich.

Hier en daar wordt gegrinnikt.

‘Ik denk dat Cas van Daelen de spijker op de kop slaat.’ De hoofdinspecteur zet zijn bril af, die hij nodig had om het naamkaartje op de tafel te kunnen lezen. ‘Aanpassen, ermee leren omgaan, of terugdringen met alle middelen?’

Iedereen zwijgt. Niemand heeft zin om het achterste van zijn tong te laten zien.

‘Goed, stapje terug. Neemt de islamisering toe?’

Buurman gaat op de tafel zitten die naast de katheder staat. Hij kijkt Cas aan.

Die trekt zijn wenkbrauwen op. Het is de tweede keer in een paar dagen dat iemand hem die vraag stelt.

‘Dat is aannemelijk, maar ik heb er geen concreet bewijs van gezien, niet op het internet en niet in de dagbladen en tijdschriften’, zegt hij. ‘Wat is uw mening?’

‘Volgens de statistieken is in de afgelopen vijf jaar de moslimreligie in Duitsland met eenentwintig procent en in Frankrijk zelfs met dertig procent toegenomen. In ons land zijn geen cijfers bekend. Moeten wij nu ongerust worden?’

‘So what?’ merkt iemand op. ‘Na de aanslagen in Londen en Madrid is het rustig gebleven. Een en een is niet altijd twee.’

‘Laat ik u mijn persoonlijke visie geven, en ik onderstreep “persoonlijk”. De moslimreligie is gebaseerd op het bekeren van alle ongelovigen, ook als dat met het zwaard in de hand moet geschieden. Om ooit de misschien wel onvermijdelijke strijd met de ongelovigen, waar ook ter wereld, aan te gaan is een leger van gelovigen nodig. Tijd speelt daarbij geen rol. Het paradijs wacht alleen de gelovigen.’

‘Niet veel verschil met de Bijbel’, merkt iemand op. ‘Als je niet bent gedoopt en niet als een goed katholiek hebt geleefd, kom je Petrus ook niet voorbij.’

‘Correct, maar er staat nergens in de Bijbel dat we het geloof met het zwaard moeten uitbreiden. Dat is vroeger wel zo geweest. Enkele pausen hebben zich daar zo’n duizend jaar geleden anders over uitgesproken en daardoor zijn de kruistochten ontstaan.’

‘Misschien lopen de moslims duizend jaar achter en is hun huidige strijd tegen de ongelovigen een verlate kruistocht’, zegt een van de toehoorders.

‘Halve maantocht’, roept iemand, duidend op de halve maan die sommige moslimlanden in hun vlag hebben.

Er klinkt een algemeen gelach. Hans Buurman staat op, loopt naar zijn katheder en legt er een aantal visitekaartjes neer.

‘Laten we het hierbij houden. Mocht je een vraag hebben, of mij ergens op willen wijzen, bel of e-mail me dan. Bedankt voor de aandacht en graag tot een volgende keer.’

‘Bedankt, hoofdinspecteur’, klinkt het in koor.

De politieofficier die hem heeft geïntroduceerd, feliciteert hem met de interessante lezing en biedt hem een schildje van de Amsterdamse politie aan. Buurman neemt de herinnering in ontvangst en verlaat de zaal. Het valt Cas op dat hij wat met zijn rechterbeen trekt.

Cas speelt met het visitekaartje en staart naar de website die in algemene zin informatie over de verbreiding van de islam geeft. Misschien is het verstandig om ook het boek van Pim Fortuin daarover te lezen en natuurlijk de Koran. Dat is nog maar het begin. Of is dat wat ver gezocht? Schiet hij daar iets mee op? Hij moet zich al enorm concentreren om door het gedownloade boek te komen, maar hij probeert door te zetten. De woorden van Buurman spelen nog in zijn hoofd. Hij is van plan binnenkort contact met hem op te nemen, maar hij wil dan beslagen ten ijs komen en op dit moment is er zelfs geen ijs. Het heeft nog niet eens gevroren. Hij zit klem en weet niet hoe hij aan de informatie moet komen waar zijn chef om heeft gevraagd. De lezing van de hoofdinspecteur heeft meer vragen dan antwoorden opgeleverd. Nergens heeft Buurman zijn mening gegeven. Hij heeft een aantal feiten opgesomd en vooral vragen gesteld waar iedereen eventueel over na kan denken. De meesten zullen zijn lezing als zoete koek slikken en nadat de koek is verteerd, achteloos het onderwerp als afgedaan beschouwen. Helaas kan hij dat niet. Daar heeft die zure Fries een stokje voor gestoken.

Amman

Verbaasd en met een bezorgd gevoel steekt Ahmad zijn mobiele telefoon in de zak van zijn colbert en kijkt op zijn horloge. Nog drie uur. Hoewel het niet warm is, veegt hij met een zakdoekje het zweet van zijn voorhoofd. Fahjeed wil hem in een van de restaurants van het internationale vliegveld van Amman spreken. Het liefst had hij gezegd dat het voor hem niet mogelijk is te verschijnen, maar daar neemt de terrorist geen genoegen mee. Allen zijn martelaren heeft hij hem gezegd. Ook vrouwen en kinderen. Ahmad huivert als hij eraan denkt wat zijn familie kan overkomen. Maar bovenal haat hij zichzelf. Hij heeft de vriendschap van zijn vriend Basam misbruikt, hem argeloos in de val laten lopen. Misschien leidt hij hem zelfs naar de slachtbank. Dat alles, volgens Fahjeed, ter meerdere eer en glorie van de islam. Niets is minder waar. Al Qaeda is een kankergezwel van het ergste soort en hij wordt door de terreurorganisatie gebruikt. Zijn schaamtegevoel kent geen grenzen.

Een halfuur voor de afgesproken tijd zit hij in het restaurant aan een kopje koffie. Er is slechts een paar reizigers aanwezig. Hij had half verwacht dat Fahjeed er al zou zijn, maar dat blijkt een vergissing. Ahmad koopt een krant en bladert er afwezig doorheen. Hij kan zich niet concentreren.

Klokslag vier stapt Fahjeed binnen en loopt rechtstreeks naar hem toe. De Al-Qaedaofficier omarmt hem en kust hem op beide wangen.

‘Ahmad al-Masarweh, wat goed om u weer te zien.’

De Saoedi glimlacht en gaat zitten. Hij gebaart Ahmad hetzelfde te doen.

‘Dat gevoel is wederzijds’, zegt Ahmad, die weet dat zijn woorden alle overtuiging missen.

De denkbeeldige slang kruipt langzaam naar zijn keel.

Fahjeed steekt zijn arm op en bestelt een kopje espresso.

‘Hoe gaat het, vriend?’

Ahmad kucht en frommelt zenuwachtig aan het tafelkleedje. Wat wil Fahjeed deze keer van hem? Het hoofdstuk Basam Cole is afgesloten. Het laboratorium is geheel uitgebrand en Basam, die nu met zijn gezin in Den Haag woont, spreekt nooit meer over zijn vroegere experimenten. Nog geen twee maanden geleden heeft hij met zijn vrouw zijn vriend in Nederland bezocht.

‘Goed’, zegt hij aarzelend en verslikt zich prompt als hij te gehaast een slok water neemt.

‘Hebt u nog contact met onze gezamenlijke kennis, Basam Cole?’ De stem heeft de onschuld van een kind.

Ahmad aarzelt.

‘Ja, ik heb hem twee maanden geleden in Den Haag ontmoet met mijn vrouw. We zijn...’

‘... er vier dagen gebleven’, maakt Fahjeed zijn zin af.

Hij knikt Ahmad, die een slag bleker is geworden, bemoedigend toe. Fahjeeds stem heeft niets aan vriendelijkheid verloren.

‘D... Dat klopt’, stamelt Ahmad.

Al Qaeda gaat zijn gangen na. Een slechter begin van het gesprek is nauwelijks mogelijk. Zijn keel voelt droog aan en hij snakt naar adem.

Fahjeed buigt zich wat voorover en kijkt Ahmad recht aan.

Angst is mijn vertrouwde compagnon, een wapen dat vaak meer bereikt dan kogels uit de loop van een kalasjnikov. De chirurg is als was in mijn handen.

‘Enkele wetenschappers die de Profeet, de vrede zij met hem, volgen, hebben de chemische stof zodanig bewerkt dat die nu het gewenste effect bij een persoon teweeg kan brengen.’

Ahmads mond valt open van verbazing.

‘Het gewenste effect?’

‘De chemische stof brengt een reactie in de hersenen teweeg die de persoon dwingt bepaalde geprogrammeerde handelingen uit te voeren. Bovendien zijn de beide stoffen tot één samengevoegd.’

Ahmad fronst zijn wenkbrauwen en plotseling dringt de waarheid tot hem door. Basams laboratorium is door Al-Qaedamedewerkers in brand gestoken, nadat ze zich over alle wetenschappelijke informatie hadden ontfermd. Daarna hebben ze verder met de stof geëxperimenteerd en die vervolmaakt!

‘Ik neem aan dat er proeven zijn gedaan?’ Ahmad klinkt onzeker.

Misschien droomt hij en wordt hij straks wakker. Waarom stelt hij eigenlijk deze onzinnige vraag?

‘Natuurlijk.’

Fahjeed glimlacht. Hij is heer en meester van de situatie. Zijn prooi is machteloos. Hij kan het zich ook niet anders voorstellen. Alles en iedereen moet voor het ideaal van Al Qaeda wijken. Ahmad is niet meer dan een werktuig. Allah is groot.

‘De stof had ongewenste bijverschijnselen’, zegt Ahmad. Hij heeft geen behoefte om dat nader te verklaren en doet een verdwaasde poging om als een gewetensvolle wetenschapper over te komen. ‘Zijn die problemen opgelost?’

‘Problemen? Kunt u me dat uitleggen?’ De stem is arrogant en koud en de ogen van de kameleon onderzoeken hun prooi.

Ahmad zwijgt. Het heeft geen enkele zin de strijd met Fahjeed aan te gaan. Hij is ervan overtuigd dat de Al-Qaedaofficier weet waar hij op doelt. Rustig, gaat het door hem heen, rustig. Hij trekt een beetje aan zijn boord om meer lucht te krijgen.

‘Nee, het is niets.’

Haastig neemt hij nog een slok koffie. Hij heeft nog steeds geen idee wat Fahjeed van hem wil. De volgende woorden van de terrorist slaan in als een bom. ‘Wij hebben u nodig. De stof is verwerkt in een kleurloos, geleiachtig, heel dun plaatje dat onder de schedel moet worden ingebracht. Daar blijft het tot de stof actief wordt.’ Hij opent zijn portefeuille en haalt er iets uit wat op het eerste gezicht op plastic lijkt. ‘Kijk.’

Ahmad neemt het voorzichtig aan. Het plaatje is zacht en doorzichtig, ongeveer twee centimeter lang en een paar millimeter dik. Het bevat een lichtgeel gekleurde vloeistof. Zonder iets te zeggen geeft hij het aan Fahjeed terug.

‘Het werkt als volgt. Het omhulsel lost na een tijdje vanzelf op waarna de stof actief wordt. Proeven hebben aangetoond dat de stof zo dicht mogelijk bij, of liever in, de hersenen actief moet worden om het beste resultaat te verkrijgen. Als de chemische stof een lange weg moet afleggen voordat het de hersenen bereikt, raakt de persoon instabiel en is het effect niet altijd optimaal. Bovendien treedt er dan een vertraging op, waardoor het doel niet wordt gehaald.’

‘Ik begrijp het niet’, zegt Ahmad aarzelend.

Fahjeed leunt achterover, zijn ogen vernauwen zich.

‘Moet ik hieruit afleiden dat wij geen beroep op uw medewerking kunnen doen?’

Uit zijn ogen spreekt minachting. De professor is het martelaarschap niet waardig. De man zou zich geen moslim mogen noemen.

‘Nee, zo bedoel ik het niet’, zegt Ahmad gehaast.

De slang sist en ruikt naar de dood. Geen zacht heengaan na een vredig leven, maar een bloedig einde. Ahmads maag komt in opstand. Hij moet zich beheersen om niet over te geven. Hij haalt een paar keer diep adem en proeft de bittere smaak van gal.

‘U bent een gerenommeerd neurochirurg, de aangewezen persoon om dit soort operaties uit te voeren.’

‘Maar hoe... Waar, wanneer?’ Er klinkt verloren wanhoop in zijn stem.

‘Een van onze officieren zal met u contact opnemen. Hij haalt u op en brengt u naar een privékliniek waar u de operatie uitvoert. Meer wordt niet van u verwacht.’

Ahmad doet een laatste poging om het onheil af te wenden. Zijn ethiek dwingt hem een opmerking te maken, die echter in het gesprek volledig irrelevant is. ‘Het lichaam stoot vreemde weefsels af.’

‘Weefsels, geen voorwerpen’, merkt Fahjeed minzaam op. De Saoedi kijkt op zijn horloge. ‘Ik verwacht dat binnenkort iemand met u contact opneemt. Hij zal zich voorstellen als Bashir. Wij kunnen toch op u rekenen?’ Hij staat op. ‘Ik hoop u nog eens te ontmoeten. Eigenlijk ben ik daar zeker van.’

Hij lacht breed en steekt zijn hand uit.

Ahmad staat haastig op en stoot zijn knie tegen het tafeltje. Hij drukt slapjes de uitgestoken hand. Fahjeed zal zeker voelen dat die klam is.

De superterrorist glimlacht.

Het was nog gemakkelijker dan ik me had voorgesteld. De chirurg heeft geen ruggengraat. Hij zou als goede moslim zonder aandringen deze kans moeten aangrijpen om eraan mee te werken de ongelovigen te bestrijden. Stel mij niet teleur als je leven en dat van je gezin je lief is. Ik hoop dat je dat beseft. Ik kan je angst ruiken. Je zult als martelaar Allah met opgeheven hoofd ontmoeten. Allah is groot.

Verward rijdt Ahmad terug naar het hospitaal. Wat nu, gaat het door hem heen. Een ogenblik denkt hij eraan om naar de veiligheidsdienst te gaan en daar het hele verhaal te vertellen, maar ziet daar onmiddellijk vanaf. Zijn vrouw en kinderen worden daar het slachtoffer van. Maar wat dan? Basam inlichten? Nee, die zal zeker naar de politie gaan. Zijn vrouw en kinderen laten onderduiken? Waar? Hoe moet hij hun dat uitleggen? Waar zij ook heengaan, het is slechts een kwestie van tijd voor Al Qaeda hem en zijn familie vindt. Zelfs in de Verenigde Staten zullen zij niet veilig zijn. Er is maar één oplossing. Meewerken en hopen dat het allemaal wel meevalt. Hij heeft een voorgevoel dat dit niet zo is.