DEN HAAG

MARTIN SCHOUTEN

DEN HAAG

ROMAN

Gibbon Uitgeefagentschap

Copyright © 2015 Martin Schouten en Gibbon Uitgeefagentschap

Omslagontwerp Bart Kraamer

Omslagillustratie Marcel van Eeden, Zonder Titel (uit de serie

‘The Death of Matheus Boryna’), Zwart potlood op papier,

19 x 28 cm, 2007

Auteursfoto Jan Reinier van der Vliet

www.gibbon.nl

ISBN 978 94 913 6337 5 / NUR 301

RIETBEEK

‘Niet aan beginnen.’

Hij is naast me komen staan, terwijl ik naar binnen loer bij Café Lucky Corner. Verdorde sanseveria’s omlijsten zijn weerspiegeling in de stoffige ruit, een oude man met een geblokt hoedje.

Een bordje achter de deur meldt dat het café om twee uur opengaat. Het is nu half vijf. Tafels, stoelen, barkrukken en twee bierpompen staan nog te wachten op klanten en even is het of ik ook mezelf daar zie, als barkeeper, een schim, teruggekeerd uit het verleden. Ter overname met inboedel staat op een plakkaat achter een raam.

‘De loop krijg je er niet meer in,’ zegt de oude man. ‘Ik heb nog meegemaakt dat het een mooie zaak was. In de achterzaal had ik mijn trouwfeest, orkestje erbij, alles dik in orde met eten en drinken. De halve straat te gast en het was een mooie straat hier, meneer.’

‘Wordt de woning boven het café nog bewoond?’ vraag ik.

‘De tijd dat je hier je buren kende is al lang voorbij. Ja, misschien is het door muizen bewoond. Zonder mijn kat had ik ook zulke inwoning.’

Naast het café zat, zoals valt te lezen op de gevel, ooit Van Dalen Elektra Installatie.

‘Woont daar nog iemand?’

‘Soms brandt er licht en dat zullen de muizen niet hebben aangedaan. Maar dit café, meneer, ik zou er niet aan beginnen.’

De oude man, dat is duidelijk, zou graag nog wat kletsen over het café en de straat, maar ik weet genoeg.

Het café staat op de hoek van een straat die uitkomt op een pleintje. In het midden een droge fontein, op de rand van het bassin een plaquette met een door mos overwoekerde naam. Ine is alles wat ik er nog van kan lezen. Een dame dus, ooit geëerd met een waterpartij. De lege bier- en colablikjes die daar nu liggen zouden haar verdriet doen. Als ik de oude man in een huis zie verdwijnen loop ik de straat in. De winkeliers die hier ooit hun nering hadden zijn vertrokken. Veel etalages zijn geblindeerd met plasticfolie en soms voorzien van een plaatje van een hond die zegt: ‘Hier waak ik.’ Alleen ‘Groenten, Fruit, Vlees, alles halal’ houdt het nog vol, de kisten met sinaasappels en bloemkool voor de winkel bewaakt door een dik jongetje.

Boven Van Dalen Elektra Installatie hangen gordijnen, half open alsof de bewoner beducht is voor inkijk. In het portiek twee deuren, een voor de winkel, daarnaast de huisdeur. Bij de bel hangen aan twee schroeven de restanten van een wit naamplaatje, ruw losgewrikt, de bewoner wil blijkbaar anoniem blijven. De bel doet het niet. Tussen de Lucky Corner en Van Dalen loopt een brandgang, de zon schijnt er net doorheen en knipperend tegen het licht waag ik me erin, langs het café plus achterzaal. Aan de andere kant een loods, verbonden met het pand van Van Dalen Elektra Installatie.

Ik kom op een binnenplaats, overwoekerd door brandnetels, en zie de achterkant van huizen aan de volgende straat. Op een balkon hangt een vrouw met een hoofddoek lakens op, tot ze mij ziet en verdwijnt. De loods heeft een dubbele achterdeur, vergrendeld met een hangslot. Ik klop en wacht, maar wat ik hoor is een tram die op straat passeert en dan het verre schreien van een baby. Ik haal een sleutelbos uit mijn zak. Het slot is weerspannig, blijkbaar lang niet gebruikt. Binnen blijft het stil, ook als ik de scharnieren van de deur eindelijk hoor piepen en een ruimte zie, schaars verlicht door hoge raampjes in de zijmuren. Links en rechts lange tafels, bedekt door golvende witte zeilen, een soort alpenlandschap.

Voorzichtig, bedacht op obstakels, loop ik naar het eind van de loods. Daar is een deur naar het voorhuis. Ik klop, geen reactie. Naast de deur staat een piano. Ik doe de klep open en probeer met één vinger Klein, klein kleutertje.

Net als ik het deuntje heb gevonden gaat de deur open. Er verschijnt een man. Rond de dertig, ringbaard, vale spijkerbroek, geblokt hemd en een pitbull aan de lijn.

‘Goedemiddag, samen,’ zeg ik.

‘Wat doe jij hier?’ vraagt hij.

‘U hoort het, een stemmer kan geen kwaad.’

Hij steekt een hand in de borstzak van zijn overhemd en krabt zich. De hond kijkt naar hem op, wachtend op orders.

‘Wie ben je?’ vraagt de man.

‘Drooglever is de naam. En u bent?’

‘Gaat je niks aan.’

‘Is Gaatje uw voornaam?’

‘Wat wil je?’ zegt ringbaard.

‘Een praatje, graag onder vier ogen, zonder de woefwaf.’

‘Boris blijft hier.’

‘Gezelligheid kent geen tijd, nietwaar Boris?’

Vaak die naam noemen op vriendelijke toon, dat lijkt me het beste.

‘Ik geef toe dat een mens troost kan vinden bij een Boris,’ zeg ik. ‘Ik heb er zelf ook wel eens over gedacht om een Boris in huis te nemen. Ach, zo’n Boris, misschien zou ik die ook wel overal mee naartoe nemen. Boris, Boris, zou ik dan tegen hem zeggen, o Boris, wat ben ik blij met je, beste jongen. Of is Boris een meisje? Dat gebeurt ook hè, tegenwoordig, dat meisjes een jongensnaam krijgen, maar toch nooit Boris. Ben jij een echte jongen, Boris?’

Ik zak door de knieën, steek een hand uit en Boris kwispelt. Alle honden zijn schlemielen, ook de gevaarlijkste. Altijd die vragende ogen.

‘Doe niet zo stom,’ zegt de man, ‘hij heeft zo je hand te pakken en dan laat hij niet meer los.’

‘Ah, een hij dus. Een echte Boris. Waar liefde woont gebiedt de heer zijn zegen, zoals mijn moeder placht te zeggen. Zij was de godsdienst toegedaan, de grote troost van haar leven.’

Ik kom overeind, langzaam, om Boris niet op verkeerde ideeën te brengen.

‘Tja, Boris,’ zeg ik, ‘daar staan we dan. Maar ter zake. Waarde heer, ik heb u mijn naam verteld en het zou prettig zijn als u, gewoon even voor de beleefdheid, uw ongeloofwaardige pseudoniem laat varen. Nee? Dan zal ik u helpen. U heet Rietbeek. Klopt dat?’

Hij zwijgt.

‘U ontkent dus niet, zo komen we toch nader tot elkaar. U hebt er misschien ook geen bezwaar tegen als ik uw familienaam voorzie van de voornaam Sjoerd?’

‘Wat wil je van me, man?’

‘Mijn voornaam is Max. Dat scheelt maar één letter met man, al is het misschien even wennen met die x. Kwestie van oefenen, nietwaar Boris? Kijk hem eens blij kijken. Hij begrijpt het en zou graag de x op het repertoire nemen, hè Boris?’

Boris wacht de ontwikkelingen nu zonder kwispelen af.

‘Ik ga het hem niet voordoen,’ zeg ik, ‘in de helder uitgesproken letter x zit algauw iets agressiefs en dat zou tot misverstanden kunnen leiden. Laten we afspreken dat ik voor u meneer Drooglever ben, meneer Rietbeek. Bent u de bewoner van dit pand?’

Hij blaast zijn wangen op, alsof hij zint op een repliek. ‘Ik sprak zojuist over mijn moeder in de verleden tijd, zoals u niet zal zijn ontgaan. Zij is onlangs ten hemel gevaren. God hebbe haar ziel. Een mooie vervoeging van dat hulpwerkwoord, vindt u niet? De aanvoegende wijs, wanneer hoor je die nog? Hebbe…’

‘Wat moet je?’

‘Op de pui van dit pand staat, daar vertel ik u natuurlijk niets nieuws mee, Van Dalen Elektra Installatie. Meneer Van Dalen, die dat heeft laten aanbrengen, was mijn grootvader. Hij had één kind, een dochter, en toen zij haar leven ging delen met meneer Drooglever, die mijn vader zou worden, drong hij aan op huwelijkse voorwaarden. Na het voortijdig verscheiden van mijn vader viel dit ontroerend goed dus aan haar toe. Ook zij had maar één kind en dat staat nu voor u. Ergo, ik ben uw huisbaas.’

‘Ik betaal elke maand de huur aan een makelaar.’

‘Mijn makelaar, meneer Rietbeek, aan wie ik opdracht heb gegeven om de boel hier te verkopen. Hebt u belangstelling?’

‘Nee.’

‘Dan zult u moeten omzien naar andere woonruimte. Onze makelaar heeft me verteld dat hij de beste prijs kan maken als het hier leeg wordt opgeleverd.’

‘Heb je wel eens gehoord van huurbescherming?’

‘We zouden kunnen komen tot een schikking. De makelaar zal contact met u opnemen, maar het leek me correct om eerst zelf met u te praten.’

‘Sodemieter toch op, man.’

‘Heldere taal, meneer Rietbeek. Daar hou ik van. Maar over taal gesproken, hebt u wel eens gehoord van het gekrookte riet? Mijn moeder had het er wel eens over in haar godsdienstige vertogen. De mens is in deze gebroken wereld niet meer dan een rietstengel die knakt en dan een gekrookt riet is. Ik vermoed dat we nog veel plezier aan elkaar gaan beleven, meneer Rietbreek.’

HET MES

Ik werk in het lelijkste gebouw van Den Haag, een enorme bunker van bruingrijs beton. Oost-Duitsland, daar doet het aan denken, en meer van die landen waar Stalin de arbeidende klasse een fijn rotleven bezorgde. Eindeloze rijen identieke ramen, aan de buitenkant voorzien van afgeschuinde vensterbankjes, een soort glijbaantjes, als om de mensen binnen uit te nodigen zo het gebouw te verlaten. Maar de ramen kunnen niet open en dus kun je mannen en vrouwen gewoon door de gangen zien lopen, op weg naar kamers en zalen waar ze naar computerschermen kijken en met elkaar overleggen. Ik ben in de organisatie zo hoog gestegen dat ik een eigen kamer heb, mijn naam op de deur, Drooglever dus, hip M. Drooglever. Mooie functie, goed salaris en vaak niet meer omhanden dan te bestuderen verloflijsten. De mijne vertelt me dat ik nog drie maanden vakantie te goed heb en als ik daarvan binnenkort de helft niet opneem ben ik ze kwijt, maar wat moet een man alleen met vakantie?

Na een paar van die dode dagen banjert Aysel Sener mijn kamer binnen, in volle oorlogsbeschildering, de ogen zwart omlijnd, de mond knalrood.

‘Max! Ik…’

‘Goedemorgen, inspecteur Sener.’

‘Goedemorgen, hoofdinspecteur Drooglever.’

Ze is een Turkse van de tweede generatie na de gastarbeiders uit de jaren zestig, of uit de derde generatie, dat kan ook. Zo ingeburgerd dat ze haar haren heeft geblondeerd, maar nog altijd vol mediterraan temperament. Afblussen, dat is altijd mijn eerste reflex.

‘Je wilde mij iets zeggen?’

‘We hebben een moord.’

‘Wie is de gelukkige?’

Grote ogen, afblussen gelukt.

‘We hebben een melding gekregen over een hond die al dagen zat te janken. De buren werden er gek van, niemand deed open en een ploegje heeft de deur opengebroken.’

‘Erg goed, dat verkleinwoord. Ploegje, heel Nederlands.’

‘Mijn Nederlands, Max, is vlekkeloos.’

Ze heeft gelijk, maar ik kan het niet laten.

‘Aysel, het is een genoegen om naar je te luisteren, maar misschien kun je je tenen een beetje intrekken? Het politiebureau is geen plek waar de volkeren tot elkaar komen. Je kunt dat vervelend vinden, maar je moet tegen een stootje kunnen en dat stootje ben ik.’

‘Zo kan hij wel weer.’

‘We kunnen ook gaan zingen. Muziek brengt de volkeren tot elkaar, dat is bekend, en je warme, melodieuze alt hoor ik graag, maar mijn zang zal ik je besparen. We houden het nog even op het gesproken woord. Vertel.’

‘Toen we voor dat huis stonden hoorden we die hond. Niemand deed open en we hebben de deur dus een boem gegeven. De hond kwam meteen op ons af, een pitbull, waar je normaal bang voor bent, maar dit was een hoopje ellende, als je me toestaat nog een verkleinwoord te gebruiken.’

‘Je moet ze doseren, schat. Veel verkleinwoorden maken een tekst tuttig.’

‘Ik ben je schat niet.’

‘Je moest eens weten wat ik voor je voel.’

‘De hond bracht ons meteen naar een kamer waar een dode man lag.’

Zo beland ik weer bij voorheen Van Dalen Elektra Installatie en tref daar Sjoerd Rietbeek, een beetje gelig al, met een zweem van blauw. In zijn borst een mes.

DE GOUDEN DORADE

Plaats delict, witte pakken: het hele theater. We struinen het huis door, dat niet veel chaotischer of smeriger is dan het mijne, nu de werkster een maand naar Marokko is. Naast het bed met het lijk een slordig dozijn lege wijnflesjes van het formaat dat je in een vliegtuig krijgt. Sherry van het merk L.

‘Junkiebusiness,’ zegt Aysel.

‘Waarom denk je dat onze dode vriend een junk was? Heeft hij sporen van injecties in zijn armen? Heeft hij wit poeder onder zijn neus?’

‘Een crackhead, dat zie je toch zo?’

‘Kan zijn, de patholoog gaat het ons vertellen, maar gezien de flesjes had hij een andere liefhebberij. Al blijft het natuurlijk mogelijk dat hij aan het eind zat van een Turkse drugslijn.’

‘Waarom moet dat speciaal een Turkse drugslijn zijn geweest?’

‘Het schijnt voor te komen dat onze Turkse vrienden drugs afzetten in Den Haag. Of hebben Suri’s die handel overgenomen?’

We doen, met handschoenen aan, alle kasten en laden open, bekijken boeken (Couperus, Tacitus, Kafka) en cd’s (Radiohead, Bach, Miles Davis), zetten een computer aan en stuiten op de vraag naar een wachtwoord. Daar zal dus op het bureau werk van worden gemaakt door de specialist die we Han de Hacker noemen.

Rietbeek ligt er vredig bij, met als enige ongerijmdheid dat mes. Op het heft de naam van een restaurant, De Gouden Dorade.

‘We gaan eten in De Gouden Dorade,’ zeg ik.

‘Niet vanavond,’ zegt Aysel.

‘Het is een dienstbevel,’ zeg ik.

‘Ik krijg vanavond familie te eten, dat is al lang afgesproken en je ontslaat me maar, dienstbevelhebber.’

‘Geweldig. Dienstbevelhebber! Je mag door naar de volgende ronde, schat, in ons grote inburgeringscarrousel. Doe meneer Sener de groeten van me.’

‘Zal ik overbrengen aan mijn vader.’

Op mijn telefoon zoek ik het adres van De Gouden Dorade.

Scheveningen, boulevard, jammer dat ze niet mee kan.

Het is een van de eethuizen die aan de zeekant zijn geplakt tegen het Kurhaus, waardoor dat sieraad van Scheveningen het aanzien heeft gekregen van een deftige dame met een steun voor nekletsel. Veel gasten zijn er niet, maar de opgewekte stemmen van Louis Armstrong en Ella Fitzgerald zorgen voor gezelligheid. Een jonge blondine neemt mijn bestelling op met het air van een meisje dat eigenlijk viool speelt en dit nu even doet vanuit haar grote genade. Ik wil kreeft, het staat op de kaart, maar hij moet nog worden bevrijd uit de diepvries, daar is ze eerlijk over. Is er wel verse dorade? Het wordt zeebaars.

‘Graag met al het bestek dat bij kreeft hoort, krakers, messen, de hele boel, ik wil toch die illusie, het is mijn laatste dag op Scheveningen en veel metaal op tafel maakt me minder eenzaam.’

Met Aysel was het leuker geweest. We hadden elkaar kunnen aankijken bij het zien van een puntig mes met op het heft de naam van het restaurant, lang en stevig genoeg om, tussen de ribben van een mens gestoken, het hart te bereiken.

‘Zo’n mes zou ik thuis ook wel willen,’ zeg ik tegen de blondine als ze komt vragen of alles naar wens is.

‘Dat hoor ik meer.’

‘Zijn ze te koop?’

‘Nee.’

‘Breng me nog maar een glas wijn.’

Ik kijk haar na als ze naar de bar loopt. Stevige meid met iets te dikke enkels.

Wat voor enkels heeft Aysel eigenlijk? Nooit op gelet. Duiden dunne enkels op snelheid van geest? Ik krijg de neiging om de mijne te inspecteren, maar beperk me tot het wiebelen met mijn tenen.

‘Ik zou dat mes dus moeten stelen als ik het wil hebben,’ zeg ik als ze me de wijn brengt. ‘Niet dat ik dat van plan ben, hoor, maar zeg eens, worden die messen wel eens gestolen?’

‘Niet dat ik weet.’

‘Worden ze elke avond geteld?’

‘Ik geloof het niet.’

Ze loopt weer naar de bar en begint een gesprek met de barman, misschien wel over messen en een gek die daar steeds over begint. Ik moet het doen met Let’s Call the Whole Thing Off van Louis en Ella.

‘Mooi werk heb je hier,’ zegt ik als Blondie koffie komt brengen, ‘zo met uitzicht op zee en een tevreden klant.’

‘Het heeft zijn ups en zijn downs.’

Ze heeft een mooie stem. Misschien moet ze die viool maar opgeven en gaan zingen.

‘Dat is aardig gezegd. Lang niet gehoord, die uitdrukking. Studeer je?’

‘Ja.’

‘Wat?’

‘Communicatiewetenschap.’

‘In Leiden?’

‘Ja.’

‘Leuke stad, maar ik woon liever in Den Haag.’

‘Ik wóón ook in Den Haag.’

‘Dan zijn we stadgenoten, ah, Den Haag, je tikt ertegen en het zingt. Ken je Sjoerd Rietbeek?’

Daar moet ze even over nadenken en dat doet ze met een hand in het haar. De lokken even opzij gooien, een dier dat zich breed maakt.

‘Nooit van gehoord.’

‘Ik heb hem pas nog gezien. Met zo’n mes. Hij wilde alleen niet zeggen hoe hij eraan kwam. Niet zo goed in de communicatiewetenschap, die Sjoerd.’

MEVROUW RIETBEEK

Dat hij elke maand de huur overmaakte had hij gelogen, dat deed zijn moeder. Als ik haar opbel moet ik mijn ernstigste bariton uit de reserve halen.

‘Nee, dit kan echt niet telefonisch, mevrouw Rietbeek.’

‘Komt u dan maar even langs. Hoe zei u ook alweer dat uw naam is?’

De koningin is er niets bij.

Op weg naar haar huis passeer ik de volgende borden: Attentie Buurtpreventie, Verboden Toegang en Parkflat ‘Marlot’. Toegang uitsluitend voor bewoners. Ik zet mijn auto bij het laatste bord en loop het paradijs in, waar een tuinman bezig is om in een vijver waterlelies op hun plicht te wijzen. Mevrouw klinkt door de intercom al even bekakt als door de telefoon en ik probeer te klinken als een man van standing; je neemt de kleur aan van je omgeving, dat gaat bij mij vanzelf en wat dat over mijn karakter zegt, ach, dat is, zolang ik Aysel niet tegenover me heb, van de inschikkelijke soort.

‘Inspecteur, u gaat met de lift naar tweehoog en dan rechts.’

Mevrouw Rietbeek is een mooie dame met lichtblauwe ogen, een fijn belijnd gezicht en strak over de schedel gekamd blond haar met een eerste zweem van grijs. Ze gaat me voor langs kamerlindes naar een zitje in een erker en ik neem plaats in een rieten zetel die even kraakt onder mijn gewicht.

‘Belieft u thee, inspecteur?’

‘Graag, mevrouw.’

‘Dan laat ik u nu even alleen.’

Als ze wegloopt let ik op haar enkels. Slank natuurlijk, alles aan die vrouw is volmaakt, ook haar inrichting. Antiek meubilair, gemengd met modern, buitengewoon smaakvol, kan zo in een tijdschrift.

‘Het spijt me,’ zegt ze als ze terugkomt met een dienblad, ‘dat ik door de telefoon niet zo vriendelijk was. Maar wie belt er nog, vandaag de dag? Ik doe alles met sms en e-mail, dan stoor je elkaar minder. Ik heb het ook druk, een essay over de schilder Weissenbruch wacht op voltooiing en de deadline nadert. Houdt u van kunst, inspecteur?’

‘Ik kom graag in het Gemeentemuseum, mevrouw, maar ik moet het nu helaas met u hebben over een ander onderwerp. Het betreft uw zoon Sjoerd. Ik vrees dat ik slecht nieuws over hem heb.’

‘Heeft hij iets misdaan?’

‘Niet dat ik weet.’

‘Dat is dan een opluchting. Sjoerd zoekt, laat ik daar eerlijk over zijn, de rand van de samenleving op. Ik heb me vaak zorgen over hem gemaakt, maar misschien weet u zelf ook hoe het is met opgroeiende kinderen.’

‘Ik heb geen kinderen. Uw zoon is, zoals dat heet, het slechte pad op gegaan?’

‘Als dat zo was zou ik daar niet met u over praten, dat begrijpt u.’

‘Helaas moet ik u in kennis brengen van zijn overlijden. Mijn deelneming.’

Ik vertel hoe Aysel hem heeft gevonden. Erg ontdaan lijkt ze niet, maar dat is natuurlijk deftigheid, geen gevoelsuitbarstingen. Ze voelt mijn verbazing.

‘Ik was hem al lang kwijt, inspecteur. Mijn rouw over Sjoerd is jaren geleden al begonnen. Maar u begrijpt dat ik vragen heb.’

‘Die heeft de politie ook.’

‘Twee jaar geleden, op zijn verjaardag, ben ik naar hem toe gegaan, maar hij wilde me niet ontvangen. Ik ben op straat blijven staan tot hij naar buiten kwam en schreeuwde dat ik weg moest, dat hij me nooit meer wilde zien.’

‘U had een conflict?’

‘Blijkbaar.’

‘Waarover ging dat?’

‘Een kind komt in opstand tegen zijn ouders en je denkt dat het wel bijdraait. Ik weet niet wat we verkeerd hebben gedaan, zijn vader en ik, behalve dat we zijn gescheiden.’

‘Had hij wel contact met zijn vader?’

‘Die zit al jaren in Amerika.’

‘Met wie ging uw zoon om?’

‘Tuig van de richel.’

‘Kunt u namen noemen?’

‘Nee, ik weet niet met wie hij omging.’

‘Maar als u tuig van de richel zegt, hebt u wel een idee.’

‘Drugsdealers, neem ik aan. U zult ze beter kennen dan ik.’

‘Zou het zelfmoord kunnen zijn?’

‘U bent wel heel direct in uw taalgebruik, inspecteur, tegenwoordig zegt men dat iemand zich heeft gesuïcideerd.’

‘Neem me mijn grofheid niet kwalijk.’

‘Verder nog vragen, inspecteur?’

‘Het zal nodig zijn, vrees ik, dat u hem identificeert.’

Bij de deur kijkt ze me aan alsof we een fijne ochtend hebben gehad.

Koel koekje, die moeder.

De rouwadvertentie, een paar dagen later in de NRC, is sober en stijlvol.

Aan het eenzame leven van onze lieve zoon

Sjoerd François Rietbeek

’s-Gravenhage’s-Gravenhage
13 april 198016 juni 2012

is door eigen verkiezing een eind gekomen.
‘Eindelijk vrij’
Wij zijn treurig

Reinhilde Rietbeek-Sanders en Godfried Rietbeek

De crematieplechtigheid zal worden gehouden in de aula van het Yarden crematorium Nieuw Eykenduynen te ’s-Gravenhage op vrijdag 22 juni om 10.15 uur.

Druk is het er niet. De meeste aanwezigen schat ik op familie, kennissen of buren van mevrouw. De enige die uit de toon valt is Blondie uit De Gouden Dorade.

‘U bent familie?’ vraag ik haar.

‘Hanna is een goede vriendin,’ zegt mevrouw Rietbeek.

‘Gecondoleerd. Mag ik u zo een paar vragen stellen?’

‘Inspecteur,’ zegt mevrouw Rietbeek, ‘alles op zijn tijd. Nu hebben we even iets anders aan ons hoofd.’

We kijken naar de kist, geflankeerd door twee grote vazen met witte lelies, en luisteren naar een stukje Bach, een nummer van Radiohead en een gedicht van Rutger Kopland, voorgedragen door mevrouw. Dan gaat de kist het vuur in.

‘Was het zijn wens om te worden gecremeerd?’ vraag ik.

‘Wat hij zou hebben gewild weet ik niet. Het was mijn wens.’

‘In de advertentie citeert u uw zoon. Eindelijk vrij. Hebt u een afscheidsbrief?’

‘Nee. Maar hij had het altijd over vrij zijn, zodat ik zo vrij ben geweest om hem dat in de mond te leggen.’

‘U houdt het dus op suïcide?’

‘U niet?’

‘De politie sluit een misdrijf vooralsnog niet uit. Is de vader hier ook?’

‘Nee. Ik heb via e-mail met hem overlegd.’

‘Wat was de relatie van Hanna met uw zoon?’

‘Dat moet u haar zelf vragen.’

Maar Blondie is al vertrokken.

‘Waar kan ik haar bereiken?’

‘Ze werkt in een restaurant aan de boulevard. Dat is alles wat ik weet.’

‘Mevrouw, bij de lijkschouwing zijn opiaten gevonden. Een verdovingsmiddel dus, waardoor die steek in zijn hart niet al te pijnlijk zal zijn geweest.’

‘Dank u voor de mededeling, inspecteur.’

Ik loop nog even naar het graf van mijn moeder en lees onderweg veel tot steen gestold verdriet, waarin het woord lieve het meest voorkomt. Lieve vader, lieve moeder, iedereen is lief geweest. Wat zou het verfrissend zijn als nabestaanden het op zo’n steen eens over hun rotmoeder hadden. Er zijn ook stenen met alleen een naam en twee jaartallen, dat is de oplossing die ik voor mijn moeder heb gekozen en boven haar naam de tekst die zij wilde: ‘Veilig in Jezus’ armen’.

Op de parkeerplaats kom ik mevrouw Rietbeek weer tegen. De beleefdheid eist nog een knikje en een enkel woord.

‘Stijlvolle plechtigheid, mevrouw.’

‘Doe hoofdcommissaris Labberton de groeten van me. We kennen elkaar nog van de universiteit.’

De hoofdcommissaris ontbiedt me op zijn kamer, met uitzicht op de toren van het Vredespaleis en bomen die dat uitzicht belemmeren tot ze de blaadjes laten vallen. De commissaris is zelf ook een soort natuurverschijnsel, groot en gezet, met een stem die altijd meer lucht produceert dan nodig is om zijn woorden tot klinken te brengen. Of andermans woorden, want hij heeft vaak iets paraat van Vondel of Shakespeare, zijn nieuwjaarstoespraken hebben Michaël Labberton bekend doen staan om zijn eruditie.

‘Max,’ zegt hij, ‘goed je weer eens te zien.’

‘Michaël, alles goed hier, zo hoog gezeten?’

‘Ik zit in een glazen huis, Max, met een enorme verantwoordelijkheid en dat is wel eens zwaar.’

‘Je moet de groeten hebben van mevrouw Rietbeek.’

‘Reinhilde is een dierbare vriendin van me.’

Maar blijkbaar niet zo dierbaar dat hij zich verplicht voelde aanwezig te zijn bij de crematie van haar zoon.

‘We dineren,’ zegt Labberton, ‘wel eens in De Witte en het is altijd een genoegen om met zo’n mooie, verstandige vrouw van gedachten te wisselen.’

‘Over Weissenbruch? Ze vertelde me dat ze werkt aan een essay over hem en dat de deadline nadert.’

‘Ach, dat valt wel mee. Kunst verdraagt geen drang en dat geldt mutatis mutandis ook voor het schrijven over kunst. En nu is er die geschiedenis met haar zoon. Heel droevig. Je gunt dat zo’n vrouw niet. Reinhilde heeft echt beter verdiend. Het was altijd wat met die jongen. Ik verwacht binnenkort je rapport.’

‘Gaat nog even duren.’

‘Zelfmoord, wat is daar moeilijk aan?’

‘Hij had een mooie jonge vriendin. Ik zou daar erg levenslustig van worden. Ze was bij de crematie, maar toen ik haar wilde spreken was ze al weg. Ik wil haar horen.’

‘Ja, natuurlijk, Max. We moeten het netjes afronden, maar laat het niet te lang duren. Gij, om met Vondel te spreken, die der vromen schild en wisse toevlucht zijt.’

HANNA

De Gouden Dorade krijgt me weer te eten. Belachelijke naam trouwens, dorade is in gewoon Nederlands goudbrasem. De gouden goudbrasem dus, of hoe maken we ons dik; laat dat maar over aan een Haagse ondernemer. Hanna heeft ook nu weer dienst.

‘Je was bij de crematie van Sjoerd.’

Ze reageert met zo’n glimlach waar meisjes goed in zijn, een combinatie van verlegenheid en verleiding, geheel op de automatische piloot. En dan het haar even naar achteren strijken, kijk mij eens blond zijn.

‘Ik zal me even voorstellen, het kwam er toen niet van. Drooglever, inspecteur bij de politie. Ik heb een paar vragen.’

‘Een ogenblik, graag.’

Ze loopt naar de bar, niet om mijn bestelling door te geven, want die heeft ze nog niet, en verdwijnt dan achter een deur. Even later verschijnt ze met de uitnodiging van de manager om op zijn kantoor een aperitief te drinken. De manager heeft gebleekt haar, draagt een kostuum alsof hij aan het hoofd staat van een bank en is, om dat beeld meteen ook weer af te breken, behangen met goud. Een nicht als een paard, de gouden goudbrasem zelf.

‘Van Leeuwenhoek,’ stelt hij zich voor.

‘Drooglever. Ik had hem graag wat sappiger gehad, die lever, maar je hebt het niet voor het kiezen.’

‘Goede binnenkomer. Gaat u zitten. Mag ik u iets aanbieden?’

‘Nee, dank u.’

‘U hebt ons restaurant in verband gebracht met een moord als ik het goed heb begrepen.’

‘Er is een lijk gevonden met een van uw messen in het hart.’

‘Nee.’

Dat woord kun je op duizend manieren uitspreken, ik heb ze allemaal gehoord, maar dit was een nee dat ik nog niet zo goed kende. Een ironisch nee.

‘Ja,’ zeg ik.

‘Dan hebben we dus een probleem. Ik ben dol op problemen, wat zou het leven zijn zonder problemen? Een woestenij van verveling! Maar als ik vragen mag, meneer Drooglever, bent u van de politie?’

‘Hoofdinspecteur bij de afdeling Ernstige Delicten van de politie Haaglanden.’

‘Jammer dat u niet meteen open kaart hebt gespeeld, meneer Drooglever. Het zou correct zijn geweest als u zich meteen bekend had gemaakt als politieman. Mag ik uw legitimatie zien?’

Ik laat die zien.

‘Juist. Dan weten we wat we aan elkaar hebben. Ik ga, anders dan u, wel open kaart spelen, inspecteur.’

Hij schuift een telefoontje naar het midden van het bureau.

‘Dit apparaatje neemt op wat we met elkaar bespreken. Wat raadt u me aan? Moet ik mijn advocaat laten komen voor we verder praten of handelen we de kwestie hier samen af?’

‘De advocaat luistert toch al mee, nu of later, dat hebt u duidelijk gemaakt.’

‘Stel uw vragen, inspecteur.’

‘Kende u Sjoerd Rietbeek?’