NLP voor ouders

Word zelf een communicatie-expert in je gezin!

Neuro Linguïstisch Programmeren

Door: Marianne Langemeijer

www.nlpvoorouders.com

ISBN 9789491687310

2016. Eerste druk © Uitgeverij Scrivo Media - www.scrivomedia.nl

Vormgeving: Cees Ruijter - www.performancees.nl

Illustraties en foto omslag: Shutterstock

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd dan wel opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, elektronisch databestand of op welke andere wijze ook, zonder toestemming van de uitgever.

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave

Voorwoord

Dankwoord

Inleiding

1.    De werkwijze

2.    Achtergrond van NLP (Neuro Linguïstisch Programmeren)

3.    NLP en opvoeding

3.1.     Welke resultaten kun je verwachten voor je gezin?

4.    Wat is waarheid?

4.1.     Opdracht 1: Een communicatiemisverstand

5.    NLP en vooronderstellingen

5.1.     Opdracht 2: Eén vooronderstelling per week

5.2.     Opdracht 3: Welke vooronderstellingen hanteer jij als opvoeder?

6.    Overzicht van de verschillende gebieden in de opvoeding?

6.1.    Op welk niveau pakken we welk probleem aan?

Aanpak op het niveau van omgeving

Aanpak op het niveau van overtuigingen

Aanpak op het niveau van ?

Bekijk de volgende uitspraken met daarbij het niveau waartoe ze behoren

6.2.     Laag van het familiesysteem

6.3.     De piramide en opvoedingsdoelen

6.4.     Opdracht 4: Opvoedingsdoelen

6.5.     Opdracht 5: Ouderschap vanuit jouw talenten

7.    Gedrag of identiteit?

7.1.     Zelfvertrouwen versterken

7.2.     Interne referentie of externe referentie

7.3.     Het competitie-element tussen kinderen in de hand houden

7.4.     Moeite met grenzen stellen als ouder

8.    Lichaamstaal, stemintonatie en inhoud

8.1.     Opdracht 6: Het effect van intonatie en houding

9.    Hoe neem jij de wereld waar?

9.1.     Opdracht 7: Schrijf een vakantieverslag

10.  Onze zintuigen en de wereld

10.1.    Iemand die goed communiceert

10.2.    Woordenlijst

10.3.    Lijst met zinnen

10.4.    Strategieën en modellen voor gedragsveranderingen

10.5.    Opdracht 8: Welk zintuig gebruik jij bij voorkeur?

10.6.    Opdracht 9: Test voor ouders: Visueel, Auditief, Kinesthetisch?

10.7.    Opdracht 10: De boswandeling

11.  Hoe ziet de wereld van je kind er uit?

11.1.    Opdracht 11: Heb jij: een Kijk-, Luister- of Doe/Voel-kind?

12.  Oogbewegingen als non-verbale aanwijzing

12.1.    Schema: Oogbewegingen

12.2.    Opdracht 12: Constructie of herinnering?

12.3.    Opdracht 13: Herkennen oogbewegingen

12.4.    Opdracht 14: Waar gebeurd óf bedacht?

13.  Waarnemings- en Leersystemen van je kind

13.1.    Opdracht 15: Leersystemen ontdekken

13.2.    Opdracht 16: Dat wat je zelf al bij je kind kunt observeren

14.  ‘Rapport’ is het fundament van communicatie

14.1.  ‘Rapport’ maken via lichaamshouding, door te ‘spiegelen’

14.2.    Opdracht 17: Non-verbaal spiegelen van je partner

14.3.    Opdracht 18: Non-verbaal spiegelen van je kind

14.4.    ’Rapport’ maken via taalgebruik

14.5.    Opdracht 19: Taal en zintuigen

14.6.    ’Rapport’ maken door begrip, respect en ruimte voor elkaars wereldmodel

14.7.    Geleidelijk uitnodigen tot gedragsverandering

14.8.    Het belang van ‘rapport’ kunnen verbreken

14.9.    Opdracht 20: Rapport maken

15.  Matchers en mismatchers

15.1.    Opdracht 21: Doe samen onderstaande oefening in ‘matchen’ en ‘mismatchen’

15.2.    Ben jij, of je partner, van nature een ‘matcher’ of ‘mismatcher’?

15.3.    Hoe ziet ‘niet doen’ eruit?

15.4.    Opdracht 22: Wat wil je wél dat je kind doet

16.  Je boodschap wordt sterker als je congruent bent

17.  Meer en ontbrekende informatie krijgen van je kind

17.1.    Opdracht 23: ‘Ik wil’

17.2.    Overzicht van 9 categorieën met bijbehorende vragen: Het Metamodel

17.2.1. Breedte- en dieptevragen

17.2.2. Geen waarom-vragen

17.2.3. ‘Schone’ communicatie

17.3.    Het Metamodel: 9 categorieën met bijbehorende vragen

17.4.    Opdracht 24: Meer informatie verkrijgen

17.5.    Opdracht 25: Opvoedingsdoel verduidelijken

18.  Positieve intenties achter het gedrag van je kind ontdekken

18.1.    Ongewenst gedrag stoppen en veranderen: de 4 stappen

18.2.    Opdracht 26: Zoek de positieve intenties achter het gedrag van jezelf

18.3.    Opdracht 27: Zoek de positieve intenties achter het gedrag van je kind

19.  Kinderen een positieve, flexibele en creatieve levenshouding leren ontwikkelen; de kracht van ‘herkaderen’

19.1.    Universele herkaderingen

19.2.    Opdracht 28: Herkader een probleemsituatie met je kind

19.3.    Opdracht 29: Herkader meer situaties

20.  Opvoedingsdoelen behalen

20.1.    Opdracht 30: Opvoedingsdoel precies formuleren zodat deze haalbaar wordt

21.  Ontspannen zijn

21.1.    Oefening 31: ‘The Circle of Excellence’: Een ‘ontspannen ouderschaps-staat’

21.2.    Oefening 32 : Oefening voor je kind: omgaan met een pester/irritante ‘ander’

22.  Samenvatting: de inhoud van je NLP-gereedschapskist

23.  Boekenlijst

Voorwoord

Hartelijk welkom bij de NLP-training voor ouders: Ouderschap is vakmanschap. Leuk dat je gemotiveerd bent om dit werkboek te lezen! Door de oefeningen daadwerkelijk te doen wordt NLP een wezenlijke, en eigen, ervaring. In eerste instantie zou het gebruik van NLP kunnen lijken op het toepassen van een methodiek bestaande uit vaardigheden en technieken, maar uiteindelijk wordt het een ‘way of life’. Het biedt jou en je kind de ruimte om te zijn wie jullie zijn, zonder oordeel, zonder macht en straf maar in gelijkwaardigheid en met wederzijds respect.

Zo komen ieders eigenheid en talenten tot volle ontwikkeling.

Uit reacties van andere ouders blijkt dat zij de opgedane kennis als zeer essentieel en fundamenteel voor hun ouderschap hebben ervaren:

•  “Dit is basiskennis voor iedere opvoeder.”

•  “Hadden we het maar eerder geweten, dan was het zoveel makkelijker geweest voor ons en voor de kinderen.”

•  “Het is zo belangrijk om samen bewust stil te staan bij onze rol en taak als opvoeder, los van de relatie.”

•  “Er is nu echt teamwork tussen ons ontstaan als ouders.”

Sinds 1992 geef ik met veel plezier en succes trainingen aan ouders. (Lees waar ‘ouders’ staat in de verdere tekst ook ‘opvoeders’, waar ‘kind’ staat kun je ook ‘kinderen’ lezen.)

Na mijn opleiding tot NLP-Master en Counselor ben ik als vanzelfsprekend en op natuurlijke wijze de inzichten vanuit NLP gaan gebruiken in ons eigen gezin (Julia 1983, Nienke 1984). Opvoedvraagstukken worden er een stuk eenvoudiger door!

Na het lezen van dit boek, kun je niet meer niet weten wat je dan weet; je leeft het gewoon.

Om de informatie voor meer ouders beschikbaar te maken, was het ontwikkelen van dit werkboek een logische stap. Je kunt de training nu thuis volgen samen met je partner en in je eigen tijd. Geen oppas nodig. Je past de kennis toe in je gezin en ziet direct het resultaat.

Uit het grote gebied van NLP heb ik een keuze gemaakt voor de belangrijkste en meest praktische ‘tools’ voor ouders. Mocht je je verder willen verdiepen in de andere en verdere mogelijkheden van NLP dan is daar veel vakliteratuur over te vinden.

Wanneer je iets nieuws leert doorloop je een aantal fases:

1.  Onbewust incompetent: Je weet niet wat je niet weet. Fantastisch, je begint nu aan de training.

2.  Bewust incompetent: Je gaat ontdekken dat je een aantal zaken niet weet en over het hoofd hebt gezien; dit kan pijnlijk zijn, maar zelfreflectie is dé voorwaarde voor een volgende ontwikkelingsstap.

3.  Bewust competent: Je ervaart dat nieuwe inzichten en ander gedrag tot oplossingen leiden.

4.  Onbewust competent: Je kunt niet meer niet weten wat je weet, het wordt je tweede natuur, het toepassen gaat moeiteloos.

Ik wens je een ontspannen manier van opvoeden toe, met vooral veel plezier!

Marianne Langemeijer

Zie voor recente blogposts, ervaringsverhalen, webinars en verdiepingstrainingen: www.nlpvoorouders.com

Dankwoord

Dat wat in dit boek geschreven staat had ik niet kunnen verwoorden zonder de fantastische leermeesters die ik heb gehad op het gebied van NLP. De trainingen die ik bij hen heb mogen volgen, de vele boeken die ik heb kunnen lezen.

Ouders die aan mijn trainingen hebben deelgenomen, hebben voor prachtige voorbeelden gezorgd, ook hen wil ik hartelijk bedanken. Een aantal voorbeelden staan verwerkt in dit boek.

Ik ben ook dank verschuldigd aan mijn kritische proeflezers: Annette, Anneke, Femke, Julia, Maud en Shula. Door hun opmerkingen en vragen is de tekst duidelijker geworden.

Mijn echtgenoot Derk wil ik bedanken voor zijn altijd aanwezige bemoedigende steun en zijn praktische en technische support.

Ik hoop dat mijn bijdrage het gebied van NLP voor ouders zal verrijken met het gevolg dat ouders en kinderen vooral genieten met, en van elkaar.

Dit boek draag ik op aan onze dochters Julia en Nienke, en onze kleinkinderen Nora, Liv en Ethan.

Inleiding

Een goedbedoelde boodschap wordt nog niet altijd goed ontvangen.

Hoe komt het dat een goedbedoelde opmerking soms een averechts effect heeft op je kind? En hoe komt het dat opvoeden op het ene moment vanzelf lijkt te gaan en op een ander moment zo moeilijk is? Het blijkt dat een belangrijk aspect van opvoeden gewoon in de communicatie zit. Het gaat namelijk meestal niet om de inhoud van je boodschap, maar om de vorm die niet passend is in je communicatie met je kind. Veel problemen en conflicten, zoals de ‘generatiekloof’, de ‘peuterpuberteit’ en de ‘puberteit’ zie ik dan ook voornamelijk als communicatiemisverstanden.

Hoe zou het voor je zijn als je als ouder zelf de tools in handen krijgt om een communicatie-expert te worden in je gezin?

Overal waar communicatie van belang is wordt heden ten dage NLP toegepast, zowel in de gezondheidszorg als in het bedrijfsleven, de sportwereld en binnen coaching en onderwijs. Met dit boek wil ik ook ouders dit handige en belangrijke basisgereedschap in handen geven. Het heeft me altijd verbaasd dat de maatschappij zich voornamelijk bezighoudt met het organiseren en professionaliseren van de hulpverlening rondom het gezin. Hoe zou het zijn als we ons direct richten op ouders zelf en hun inspirerende trainingen van kwaliteit aanbieden zoals we in het bedrijfsleven gewend zijn? We zouden ook voor hen opvoedingsweekenden ‘op de heide’ kunnen organiseren waarin praktische ‘tools’ worden aangeboden. Daarnaast zou er aandacht gegeven kunnen worden aan het mobiliseren van persoonlijke kracht en innerlijke wijsheid ten behoeve van het ouderschap. Zo krijgen ouders de waardering voor de belangrijke maatschappelijke taak die ze vervullen. Wat mij betreft vraagt ouderschap, naast het geven van ouderlijke liefde, ook om vakmanschap!

Dit boek richt zich dan ook direct op jou als ouder! De tools en informatie die beschreven staan zijn volledig gebaseerd op NLP (Neuro Linguïstisch Programmeren). Ze bieden je de mogelijkheid om vorm te geven aan je eigen wensen, waarden en normen in je gezin. Via waardevrije en respectvolle communicatie kun jij als ouder een k/prachtig voorbeeld zijn voor je kind.

Kinderen volgen een voorbeeld, handig dus als ouders het goede voorbeeld geven.

1.  De werkwijze

Dit boek is opgebouwd als een praktisch werkboek waarmee je als ouder direct zelf aan de slag kunt gaan in je gezin; word zelf een professional!

Het zou mooi zijn als je samen met je partner dit werkboek gaat doornemen en de oefeningen doet zodat er wederzijds begrip en teamwork ontstaat over de te volgen lijn naar de kinderen toe. Natuurlijk kun je dit werkboek ook alleen doornemen of een collega-ouder (buurvrouw, vriend of vriendin) vragen dit samen met je te doen. Ieder hoofdstuk begint met een kort theoretisch gedeelte om te lezen. Je hoeft niets zomaar aan te nemen; de kracht van NLP zit namelijk in de ervaring zelf. Doe de oefeningen, pas de nieuwe inzichten toe in je gezin en je kunt de werking direct ervaren.

Stap 1: Lees

Lees allebei de theorie zorgvuldig door, op een voor jou geschikt moment.

Stap 2: Oefen

Spreek met je partner een vast tijdstip in de week af om samen te reflecteren en de oefening(en) te doen.

Stap 3: Toepassen

Pas het geleerde direct toe in je gezin.

Stap 4: Ervaar het effect

Wie kaatst kan de bal verwachten; ontvang feedback via het gedrag van je kind(eren) en ervaar het resultaat.

Stap 5: Het resultaat

Is het resultaat naar wens: vervolg met het volgende hoofdstuk. Is het resultaat niet naar wens:

a.  Vraag feedback aan je partner; deze kan weer andere dingen.

b.  Mogelijk vraagt de situatie om een ander stukje gereedschap dat later in dit boek aan de orde komt.

c.  Kom je er echt niet uit, vraag dan coaching aan bij een in NLP en opvoeding getrainde coach of neem deel aan de live Masterclasses: zie www.nlpvoorouders.com.

2.  Achtergrond van NLP (Neuro Linguïstisch Programmeren)

NLP en zijn vakjargon ontstonden in de zeventiger jaren in Santa Cruz, Californië. NLP staat voor Neuro Linguïstisch Programmeren. Neuro komt van het Griekse woord ‘neuron’ voor zenuw. Het woord Neuro slaat in deze samenstelling op ons centrale zenuwstelsel, dat impulsen van buitenaf omzet in beelden, geluiden en gevoelens. De term Linguïstisch komt van het Latijnse woord ‘lingua’ voor taal. Het gaat over dat wat we via de taal communiceren. En het woord Programmeren gaat over hoe we alle informatie en onze ervaringen organiseren.

De grondleggers, Richard Bandler en John Grinder, bestudeerden een aantal grootmeesters die bekendstonden om hun ‘magische’ resultaten: Milton Erickson (hypnotherapeut), Virginia Satir (gezinstherapeut), en Fritz Perls (Gestalttherapeut). Zij onderzochten wat deze mensen tot expert maakte op het gebied van de menselijke communicatie.

Welke innerlijke en uiterlijke patronen volgden deze mensen?

De kennis die uit deze onderzoeken voortvloeide, wilden ze overdraagbaar maken zodat anderen dit na zouden kunnen doen. Hieruit zijn een aantal modellen, technieken en vaardigheden voor praktische communicatie en gedragsveranderingen ontstaan.

Op zich is NLP niet nieuw, wel nieuw is de unieke relatie die tussen de verschillende elementen wordt gelegd. Zo combineert NLP ideeën uit de psychotherapie, de hypnose, de taalkunde, de antropologie, de filosofie en de computerkunde. In 1982 werd NLP in Nederland geïntroduceerd door Jaap Hollander, Lucas Derks en Anneke Meijer.

Aanvankelijk werd NLP vooral toegepast binnen de psychotherapie.

De ontwikkelingen gingen en gaan nog steeds erg snel; over de hele wereld wordt NLP toegepast op een grote diversiteit aan gebieden. Dit werkboek richt zich speciaal op gezinnen.

Kort samengevat zou je kunnen zeggen dat NLP zich bezighoudt met de structuur van onze subjectieve ervaringen:

•  hoe we informatie uit de wereld om ons heen filteren via onze zintuigen;

•  hoe we deze zintuiglijke ervaringen verwerken;

•  hoe we deze opslaan in herinneringen;

•  en hoe we deze daarna weer, in woord
en gedrag, tot expressie brengen.

Gun jezelf de kennis en het avontuur om meer vrijheid te ervaren in je denken en handelen.

En wat praktischer gezegd: je zou NLP kunnen zien als een koffer vol gereedschap om datgene mee te creëren wat jij als ouder wilt; hoe meer gereedschappen je weet te hanteren, hoe meer eindproducten je kunt maken. Als je de elementen leert kennen die tot goede communicatie leiden, ben je in staat om elke boodschap naar je kind over te brengen en de boodschap van je kind te ontvangen en te begrijpen. Met gedragsverandering tot gevolg (gedrag is een gevolg, geen oorzaak).

3.  NLP en opvoeding

Zodra het over opvoeding gaat, wordt er fel gediscussieerd over wat je als ouder moet vinden van onderwerpen als zakgeld, voeding, internet, bedtijd. Ouders zoeken hierover contact met elkaar via internetfora en er wordt uitvoerig over geschreven in kranten en tijdschriften. Veel ouders denken dat ‘goed’ opvoeden betekent dat je ‘juiste’ ideeën moet toepassen op kinderen, dat je dus inhoudelijk van alles moeten vinden volgens bepaalde normen. Niets is minder waar. Het belangrijkste is, dat jij als ouder volledig jezelf bent en dat je congruent communiceert over wat er in jou leeft aan normen, waarden en grenzen. Voor kinderen is jouw echte aanwezigheid en van daaruit je eenduidige boodschap het allerbelangrijkste; duidelijkheid biedt namelijk veiligheid. Vanuit deze veilige basis kunnen kinderen met hun talenten tot volledige ontplooiing komen.

Goed voorbeeld doet goed volgen, kinderen volgen ouders.

Het is aan jou om te bepalen hoe je je kinderen wilt opvoeden en wat je ze mee wilt geven in het leven. NLP gaat daar niet over. NLP gaat niet over de INHOUD van je boodschap maar over de VORM, de manier waarop je iets zegt.