Colofon

Oorspronkelijke titel: Rester Sage

Copyright: © Alma éditeur. Paris 2012.

Published by special arrangement with Alma éditeur in conjunction with their duly appointed agents L’autre agence and 2 Seas Agency.

Vertaling: Lysbet Lok

© Uitgeverij Nobelman

Groningen, 2013. www.nobelman.nl

Eerste druk

ISBN 9789491737015

NUR 302

Conversie e-book: Alderlane Digital Publications

Braaf blijven

Arnaud Dudek

Gepubliceerd op aanbeveling van Jean-Baptiste Gendarme.

Voor Claire en voor Degenen-Zonder-Wie

EEN

Martin Leroy is zeven jaar reisbureaumedewerker geweest. Hij bood wisselend rondreizen in Tunesië aan onder de naam Magie van het zuiden en trektochten voor ervaren wandelaars onder de naam Avonturen in de Sahara; bij contante betaling kreeg je als extra een gratis verzekering tegen repatriëring. Hij haat reizen maar het één sluit het ander niet uit. Martin woonde trouwens samen met Justine, een zachtaardige en tegelijkertijd verrukkelijke vrouw, zoals zo vaak. Hun comfortabele bestaan bestond uit boswandelingen, sinaasappelsap zonder vruchtvlees, automatische incasso’s van een gemeenschappelijke rekening en zelfs vrienden die pasten bij het tapijt.

In een paar weken tijd is Martin alles kwijtgeraakt.

Eerst Justine. Het was zo banaal, een cliché scheiding: een blonde, romantische collega van kantoor, een wel zeer besloten debriefing na een afdelingsvergadering in een Ibis hotel. Koffers raakten gevuld op de klanken van een ik was het, het is mijn schuld, jij hoeft jezelf niets te verwijten. Geen gezamenlijke rekening meer, geen gezamenlijk tapijt meer, geen gezamenlijke vrienden meer. Een zo’n oninteressant einde: meer woorden hieraan vuil maken zou waarlijk op een verstandverbijstering duiden.

Dan zijn werk. Het middelmatige reisbureau waar hij zijn talenten ontplooide, zijn enthousiasme soms overacteerde, werd verkocht. Verkocht aan een concern dat zich uitstrekt over sectoren variërend van Betadine tot benzine (vanzelfsprekend raakten de trektochten snel in de vergetelheid ten gunste van de goedkoopste verblijven in middelmatige hotels, met prulschilderijen met landelijke taferelen op groezelige muren, haren in de badkuip en oud brood bij het ontbijt). Meteen erachteraan een reorganisatie. De werknemers hadden recht op een onderhoud met de nieuwe leidinggevenden. Het einde laat zich moeiteloos raden. Verschillende ontslagbrieven, aangetekend verzonden, gingen de deur uit, vergezeld van een verzoek om een ontvangstbevestiging: welkom op de planeet van het barbaars kapitalisme. Leroy zal weldra tot het uitschot van de maatschappij behoren, net als een slappe, half opgegeten boterham in de vuilnisbak. Weldra zal hij zijn abonnement op de sportschool, zijn rekeningen, zijn huur niet meer kunnen betalen. Geflankeerd door een slotenmaker met een stinkende adem en vuiligheid onder zijn nagels komt een gerechtsdeurwaarder dan beleefd zijn onbetaalde rekeningen innen alvorens over te gaan tot zijn uitzetting…

Of niet.

Martin heeft besloten te vechten. Misschien was het de verzameling tekortkomingen (veel minder mooi dan de verzameling speldjes waar hij als kind zo trots op was), misschien was het de opeenstapeling van tegenslagen. In zijn hoofd liep het om. Dus vanochtend nog heeft hij de deur van zijn appartement achter zich dichtgeslagen, is in zijn oude Opel Corsa gestapt. Hij wil naar zijn vroegere baas toe, die zichzelf een riant pensioen toe-eigende door zijn ziel aan de Betadinegigant te verkopen. Met de voet op de koppeling zegt Martin tegen zichzelf dat hij hem zou kunnen overtuigen (waarvan, dat weet hij nog niet, maar dan improviseert hij wel). Het is moeilijk je voor te stellen hoeveel pijn en hoeveel vermoeidheid hem overvallen heeft, in welke staat van ontreddering hij is geraakt om zover te komen. Maar kijk, steeds smartelijker wil hij Justine, zijn werk, zijn normale omgeving terugvinden. Hij is tot alles bereid om zijn leven weer op orde te krijgen.

En zo begint het verhaal. In een oude Opel, op een vierbaansweg richting een centrum.

Het lijkt goed wonen te zijn in de rue Léon-Blum, ondanks het fietspad dat in tegenovergestelde richting loopt. Buurtwinkels, sierlijke bankjes, ambassades. Je stelt je de appartementen voor: deftig, gelegen op het zuiden, mooie, hoge plafonds.

Gedeeltelijk op de stoep staand, tast de Opel Corsa dit stadsbeeld aan. Heel weinig benzine in de tank. Een paar wasmuntjes te laat. Maar net door de APK gekomen doordat er een remverschil achter was. Martin stapt uit de auto. Hij kauwt voortdurend zenuwachtig op een bladgroen kauwgompje.

Twee stappen, vijf stappen, de deur van een flatgebouw. Ik moet bellen, nu. Met zijn wijsvinger drukt hij ferm op de bel.

Stilte.

Als we het al niet een beetje dachten.

Martin is teleurgesteld. Hij had zich deze situatie zo niet voorgesteld. Zijn positie innemen totdat de ontmoeting erop volgt? De volgende dag terugkomen, en daarna de daaropvolgende dag? Hij heeft nog genoeg lef om een nieuwe poging te overwegen. Hij besluit één of twee uur geduldig in de wijk af te wachten. Zin in een biertje of, nog beter, sinaasappelsap; een beetje vitamine C zal hem goed doen. Hij gaat naar een geldautomaat, steekt zijn Visakaart erin. Op het touchscreen wordt een bericht getoond. Hoewel het afdrukken van een transactiebon niet mogelijk is, wil hij toch doorgaan. Daarna keert hij terug naar de Opel en opent het handschoenenkastje. Tussen twee gekreukelde wegenkaarten en een doosje Rennies grijpt hij een voorwerp van zo’n twintig centimeter dat hij in een mauve rugzak duwt. Hij heeft een stiekeme gedachte. Goed of slecht, dat weet hij nog niet. Maar eerst het sinaasappelsap.

TWEE

Laten we onze held en die deftige wijk een moment verlaten. Een straat verder, twee straten verder, andere verhalen.

Boven een flatgebouw uit de beginjaren zeventig bindt een duif de strijd aan met een olijf zonder zich af te vragen hoe deze tussen zijn poten terecht heeft kunnen komen.

Op de hoogste verdieping doopt een vermoeid ogende boekhandelaar madeleines in een kom lauwe koffie.

Een raam lager: een moeder schreeuwt haar zoon toe dat hij zijn tanden moet gaan poetsen, en wel snel, verdraaid nog aan toe, de bus wacht niet op hem!

Op de tweede: een gebruinde vijftiger, houder van een postagentschap, legt aan de vrouw die hij met een doordringende blik van boven naar onder aftast als ware hij de bezitter uit dat de kleur van zijn cabriolet hem maar half bevalt.

Op de eerste: adolescenten vrijen, hun ogen fonkelen, ze willen trouwen, vijf kinderen. Over drie weken is het uit; hij schrijft er nog een liedje over terwijl zij op haar bling bling BlackBerry IHHU sms’t.

Op de begane grond: Kapsalon Prestige, goedemorgen, u speekt met Cindy, waarmee kan ik u van dienst zijn? noteert de afspraak van een vaste klant die een kleurtje in haar haar wil, terwijl een klant met bleke wangen in een oud tijdschrift haar horoscoop van de maand daarvoor leest. De invloed van Saturnus zou diepgaande veranderingen inhouden voor de Boogschutters van de derde decade? Precies, knikt de klant instemmend terwijl ze een rode haarlok terugduwt. Er is de laatste tijd veel veranderd in haar leven. Haar relatie vertoonde barstjes, ze begrepen elkaar niet meer, zaten elkaar in de haren om niets. Zij pureerde haar biologische groente, hij opende een kartonnetje ganzenpastei, hij deed zijn sneakers aan, zij de televisie, zij viel twee kilo af door te stoppen met snaaien tussen de maaltijden, hij zag het niet, zij kocht een afslankcrème voor cellen die immuun zijn voor diëten, hij antwoordde dat dat een goed idee was. Nooit een dagje uit, nooit een weekendje weg (hij haat reizen, om hem het Palazzo Ducale te laten bezoeken zou je hem een tranquillizer, een paardenmiddel hebben moeten toedienen). Uitgeput en kwetsbaar als ze was, heeft ze zich laten verleiden door een collega. De verhouding werd een serieuze zaak. Ze is nog nooit zo verliefd geweest. Haar ex vervelend? Verlaten. Vandaag (vrijdag, de dag van de Boogschutters) zal haar gedaanteverwisseling compleet zijn. Kiest ze voor een nonchalante coupe.

Voor de kapsalon, bij bushalte Jean-Jaurès, sta jij met je ogen dicht te roken terwijl een kwajongen zachtjes op de nagel van zijn duim bijt. Je nek wordt beschermd door het laatste verjaardagscadeau van je partner, je jas komt van de stomerij, je overhemd is zorgvuldig in je broek gestopt. Je denkt aan de eerstvolgende vakantie, ver van je superieur voor wie jij de nieuwe zondebok bent. Je denkt aan de espadrilles, aan de zwembroeken die je gaat meenemen, aan het rosétje dat je zachtjes aan loom maakt aan de rand van het zwembad. Je denkt aan de fiets waarop je rijdt als je brood gaat kopen.

De kwajongen kiest dit moment uit om je te storen.

-Neemt u me niet kwalijk meneer, heeft u misschien een sigaret voor mij?

Hij stelde deze vraag zonder gene, zonder schaamte, alsof hij vroeg hoe laat het was. Je ziet hem een ondeugende meid van zijn leeftijd wel betalen om haar broekje te mogen zien. Je denkt bij jezelf ook dat jij dat op die leeftijd niet had durven vragen. Rookte je eigenlijk toen je zo oud was als hij?

Zomer. Je was dertien. Een paar vriendjes uit de wijk. Een hutje aan een aangelegd watertje, regelmatig vernield, kort en klein geslagen door diegenen die je probeert na te doen, die scooter rijden, die tongen met meisjes die onbereikbaar zijn. De leverancier van de lucifers heet Martin. De leverancier van de sigaretten (een Gitanes, gestolen van zijn vader), Laurent. Met hun blik dagen ze je uit. Een paar tellen aarzel je, dan waag je het erop. Je longen sterven in een wreed lijden. Nog diezelfde zomer volgen andere pogingen. Een maïsblad. Gedroogd gras. Boomschors.

Je bent zestien. Engeland. Oxford, Stratford-upon-Avon, Londen. Lewis Carroll, Shakespeare, Madame Tussauds, de shag van Laurent (nog steeds dezelfde Laurent). Je hoofd explodeert, teveel rook geïnhaleerd. Het gevoel dat je tegen een pijler bent gesmakt.

Een half jaar later: waterpijpsessies. Je bronchiën zwemmen in de as, achterin een ondergrondse parkeergarage zo rond het spitsuur. Daarna word je Batman. Vol vertrouwen, heer van jezelf en de wereld, God, ervan overtuigd dat je alles weet over de verzeping en de geografie van Japan. Maar uiteindelijk verflauwt het, krijgt het scheurtjes en je voelt je ellendig. Op de bank verlies je de moed, verdoofd, vervuild. Ze vinden je terug op het toilet terwijl je praat tegen een drol. Je uit de ergste bedreigingen tegen degenen die je met geweld thuis weten te krijgen. Dat ze je met rust laten, de planeet wacht op je, de ozonlaag moet weer dichtgenaaid worden, breng de dictators ten val. De volgende dag danst en springt een kudde buffels onder je haar.

Het vervolg is volkomen stabiel: ingelijste diploma’s, witte overhemden, meubels die volgens plan naar boven werden gebracht. Meisjes voor één avond, verhoudingen gedurende een week, relaties van een paar jaar: drie blondines, zeven brunettes, allemaal kleiner dan jij. Vier verhuizingen, elke keer naar een groter appartement. Drie werkgevers, elke keer ontslag omdat je een interessantere en beter betaalde baan kon krijgen. En een carrière als zorgeloos roker, ontrouw. Een korte periode pijp ter nagedachtenis aan je grootvader. Chesterfields in het eindexamenjaar van de middelbare school vanwege Godard en À bout de souffle. Gauloises terwijl je toekeek bij een demonstratie waarbij Bevrijd onze kameraden werd gescandeerd. De Vogue’ s van Nadège, de Royale Anis’ van Caroline. Een Winston voor de kerk net na de begrafenis van Laurent, die arme Laurent die dacht dat hij sneller was dan de dood maar die door de dood werd ingehaald op een lange, rechte weg waar een snelheidsbeperking gold van zeventig kilometer per uur. Je tijdperk Lucky Strike en ringbaardje, je periode Beedies en bloemetjesoverhemden. Zes maanden stage in Brussel, Pall Mall sigaretten, een aansteker met de afbeelding van Manneken Pis. Vakantie in Griekenland: een slof Winfield, meegebracht van het vliegveld, en een doosje lucifers van het hotel. Pakjes shag, Drum, veertig gram. Drie jaar Marlboro. Wat een verzameling sigaretten die geconcentreerd is opgestoken, wat een rook die uitgestoten is richting de hemel. Nee, serieus, hoeveel uren rookpauze in je carrière? Dat stemt je tot nadenken.