Van Gerrit Brand verschenen eerder:

Tolvlucht (2007)

Een heel nieuw leven (2011)

De wegen van Valentina (2014)

De Amerikaan (2019)

Gerrit Brand

Le Mans

Roman

Le Mans © 2021 Uitgeverij Nobelman

All rights reserved

Eerste druk 2021

ISBN 978-94-91737-80-0

NUR 301

Design: Sven Schriever

www.nobelman.nl

Dit is een roman. Fictie. Namen, personages, bedrijven, plaatsen, evenementen en incidenten zijn ofwel het product van de verbeelding van de auteur of worden op een fictieve manier gebruikt. Elke gelijkenis met werkelijke personen, levend of dood, of feitelijke gebeurtenissen is puur toevallig.

‘Zo zou het zijn als je werkelijk oud was – een stad vol denkbeeldige huizen en vrouwen, kamertjes en meisjes.’

(uit Rituelen, Cees Nooteboom, 1980)

‘A book is the writer’s secret life, the dark twin of a man: you can’t reconcile them.’

(uit Mosquitos, William Faulkner, 1927)

Le Mans # 1

Het gehuil van de racemotoren sterft langzaam weg in de verte. Vanuit zijn commentaarpositie probeert hij op de baan te kijken. Hij ziet haar nergens.

De opwarmronde is begonnen. Over enkele minuten volgt het startsein voor de 24 uur van Le Mans. Een rode racewagen gaat in de verte als laatste de bocht in en lost langzaam op in de trillende lucht. Als hij verder vooroverbuigt, over de beeldschermen en zijn microfoon die als een zilveren fallus uit het tafelblad oprijst, kan hij de pitstraat zien. De teams staan al klaar om onmiddellijk actie te kunnen ondernemen als straks hun wagen binnenkomt. Mannen in witte, blauwe, rode overalls. Reservewielen keurig opgestapeld voor de pits, hydraulische autokrikken, luchtslangen, gereedschapswagens. De pitspoezen zijn al uit het zicht verdwenen.

Het is bloedheet in zijn commentaarhok. Het zweet staat duimendik op zijn voorhoofd en prikt in zijn haren. De koptelefoon klemt. Hij verschuift hem een beetje zodat-ie minder strak over zijn oren zit.

‘Beste kijkers, welkom op het circuit van Le Mans waar ‘s werelds beroemdste 24-uurs race van start gaat. Alain Delon zwaait de Franse vlag. Twee Porsches pakken onmiddellijk de leiding, gevolgd door een Ferrari met niemand minder dan onze Belgische vriend Eric van de Poele in de driver’s seat –’ Hij hoort het zichzelf zeggen: ‘onze Belgische vriend’; een tijdje later zal hij hem zelfs bij zijn bijnaam Tintin noemen (had hij gelezen in de papieren die hij voor zich heeft liggen). ‘Daarachter een wagen van Aston Martin Racing, dat vorig jaar hier op Le Mans de show stal door Corvette van de eerste plaats te verdringen.’

Live commentaar geven is wel even wat anders dan schrijven over auto’s. Het is net karaoke zingen zonder dat er een tekst onderin het beeld verschijnt. Je hoort de muziek, maar bezig je wel de juiste woorden?

De wagens zijn de Mulsanne-bocht door. Voor de zoveelste keer laat Chris zijn blik over de pitstraat dwalen. Ze loopt daar ergens rond met haar fototoestel en een rode perskaart om haar nek. Tussen al die reporters, wachtende coureurs, sleutelende monteurs en nerveuze teamleiders. Ze moet toch te zien zijn. Met haar blonde haar.

Hij is zenuwachtig. Zijn handen trillen. Het is alsof elke vezel in zijn lichaam vibreert. Hij ademt diep in en uit. De geëxalteerde staat waarin hij verkeert is niet alleen te wijten aan het feit dat hij voor het eerst van zijn leven als tv-commentator optreedt. Het is heel die abnormale situatie waarin hij zich bevindt. Er is niets routinematigs aan. Niet normaal dat ik hier met Carla in Le Mans ben. Helemaal alleen met haar.

Het hok heeft een oppervlakte van zo’n zes vierkante meter. Achter hem is een deur. Naast hem ziet hij, achter glazen tussenwanden, zijn collega-verslaggevers zitten, links een Duitser, rechts een Engelsman. Hun lippen omsluiten de microfoon alsof ze hem op willen vreten. Ze zien er verhit uit. Hijzelf waarschijnlijk ook. Hij legt zijn handen op zijn wangen en voelt hoe warm zijn gezicht is. Voor hem op een tafeltje liggen het programmablad van de 24 Heures du Mans en persmappen met daarin informatie over de deelnemende teams: de auto’s, de toegepaste techniek, de historie van het team en levensbeschrijvingen van de coureurs. Chris heeft zich de afgelopen uren goed voorbereid in de immense persruimte. Toch heeft hij moeite met het onthouden van alle namen en details. Belangrijk voor een goede verslaggeving. De race zelf kan hij volgen op een monitor met de tv-beelden van de race. Niet vertellen wat de kijker thuis ook wel kan zien. Je commentaar moet origineel zijn, hadden ze hem op het hart gedrukt. Origineel? Hoezo origineel, wat moet ik dan zeggen? Hij bladert in de enorme berg persinformatie. Ziet door de bomen het bos niet meer. Rustig aan. Op een ander scherm verschijnt gelukkig continu informatie over de positie van de wagens op de baan.

Soms hoort hij zichzelf compleet foute dingen zeggen. De tv-beelden wisselen elkaar zo snel af dat het geen zin heeft fouten en versprekingen te herstellen. Hadden ze bij de briefing in Brussel ook gezegd. Als je iets fout zegt, doe geen poging het te herstellen. De meeste kijkers zullen niet doorhebben dat de commentator er af en toe behoorlijk naast zit. Als puntje bij paaltje komt zijn er maar weinig mensen die er echt het fijne van weten. Dit bedenkend ploetert hij dapper voort.

Er vinden geen ernstige ongelukken plaats, noch is er sprake van grote verschuivingen in de posities. Nog geen uur na de start neemt een Porsche de leiding over om vanaf dat moment tot aan het einde van de wedstrijd aan kop te blijven rijden. Geen gewone Porsche maar een zogenaamd Prototype, speciaal voor de lange-afstandsracerij gebouwd.

Vanuit de studio krijgt hij af en toe een aanwijzing tijdens de uitzending. Praat wat dichter in de microfoon. We gaan er over vijf minuten even uit voor de reclame. Oppassen dat hij niets terugzegt zonder de rode knop in te drukken want anders kunnen de kijkers thuis het horen. Ook handig als je even moet boeren, hoesten, je neus snuiten, je vriendin zoenen of wat dan ook. Maar Chris hoeft geen gebruik te maken van die knop. Zijn vriendinnetje is heel discreet. Ze wil niet eens binnenkomen in het commentaarhok. Wel komt ze hem afhalen.

Op het afgesproken tijdstip staat ze in de gang achter zijn deur. ‘Beste kijkers, we gaan er nu even een paar uur tussenuit. Vanavond om acht uur zijn we weer bij u terug. Dit is Chris Jager, rechtstreeks vanaf het circuit van Le Mans –’ En met een zwierig gebaar drukt hij voor de zekerheid de rode knop in, legt de koptelefoon voor zich op tafel, wist het zweet van zijn voorhoofd en opent de glazen deur van het hok.

Hij kust haar op de mond.

‘Hoe ging het?’

Ze kijkt wat onwennig om zich heen als hij haar omhelst. (Ze had altijd het gevoel ieder moment betrapt te kunnen worden.) Maar niemand let op hen.

‘Het ging fantastisch,’ antwoordt hij. ‘Het viel me honderd procent mee. Maar heb jij je wel kunnen vermaken?’

‘Ja hoor.’ Het klinkt wat aarzelend. ‘In het begin had ik het gevoel dat al die fotografen bij zichzelf dachten: wat doet die meid? Maar ik begin er al aardig in te komen en wring me nu gewoon naar voren als ik een foto wil maken. Duik onder hun armen door. Je moet wel voor jezelf opkomen. Veel consideratie hoef je niet te verwachten. Maar ik heb mooie foto’s gemaakt.’ Ze houdt trots het fototoestel dat hij haar had gegeven in de lucht. ‘Ook van die coureurs waar jij het over had. Ik heb in ieder geval een mooie foto van Jan Lammers met zijn helm op. Hij wilde best even voor me poseren. Het valt me op hoe aardig iedereen is. Niemand doet moeilijk.’

Ze dalen de trappen van het pitgebouw af en mengen zich onder het publiek. Het is heet en de tienduizenden racefans lopen er luchtig bij. Veel mannen in hemden met walgelijk dikke bierbuiken en vrouwen met dikke konten en benen in te korte rokjes. Carla draagt ook een gewaagd kort jurkje maar zij is niet te dik en heeft bovendien mooie benen.

Ze lopen achter de tribunes langs waarop de Engelsen hun favoriete teams zitten aan te moedigen. Voor de Britten is Le Mans in de loop der jaren uitgegroeid tot een waar bedevaartsoord. Zij geven kleur aan het evenement met hun vlaggen en vooroorlogse auto’s. Zij hebben de stad in bezit genomen. Ervoor gezorgd dat alle hotels volgeboekt zijn. Op campings is geen plek meer te vinden. Zij zijn de doorzetters die de hele nacht op de tribunes blijven zitten.

Chris en Carla zijn op weg naar het perscentrum. Onder een hels kabaal. Het deelnemersveld is verspreid geraakt. De ene na de andere racewagen dendert voorbij. Als ze in het voetgangerstunneltje onder de baan door lopen klinkt boven hen het zware gedreun van een Corvette. Of is het de Marcos van Euser? Ze zijn de tunnel nog niet uit of het snerpende gekrijs van een twaalfcilinder doet hun trommelvliezen sidderen. McLaren? Ferrari? Na twaalf uur zijn vrijwel alle wagens nog in de race.

In het perscentrum nemen ze plaats in een van de cafés. Een kale ruimte, slechts voorzien van een soort tuinmeubilair. Aan de wand het onvermijdelijke tv-toestel met beelden van de race. De journalisten staren naar het scherm. Chris heeft alleen maar oog voor Carla. Ze bestelt broodjes en koffie aan de bar. Hij slaat haar gade. Ze maakt altijd gebaartjes als ze spreekt. Ook nu gaan haar handen snel en sierlijk op en neer terwijl ze probeert duidelijk te maken wat voor soort broodjes ze wil. Ze draait zich even om en lacht naar hem. Er loopt een rilling over zijn rug. God, wat is ze mooi! Ze gaan nu al bijna twee maanden met elkaar om en nog steeds zuigt hij haar figuurtje in zich op. Telkens weer raakt hij vertederd als hij naar haar kijkt. Hij observeert haar bleke gezicht, hemelse neus, volle lippen (boven én onder) en grote grijze ogen – of zijn ze groen? Ergens ertussenin; hij weet het niet zeker, het hangt van de lichtval af. Haar blonde haar hangt over haar schouders.

Nadat ze het dienblad op het tafeltje gezet heeft en is gaan zitten, pakt hij haar hand beet.

‘Ik hou van je, Carla.’ Hij heeft het zo hard gezegd dat iedereen het gemakkelijk kon horen. Ze kijkt geschrokken om zich heen. ‘Wat maak je je nou toch druk, niemand die het verstaat. En als ze het al verstaan, wat dan nog? Niemand die ons hier kent.’

Hij glimlacht en streelt de rug van haar hand. Ze zucht.

‘Je bent altijd zo onvoorzichtig,’ fluistert ze. ‘Alsof het je niets zou kunnen schelen als het uitlekte dat we iets met elkaar hadden.’

‘Hebben. Het zóu me ook helemaal niets kunnen schelen.’ Hij had het wel van de daken willen schreeuwen: ik ben verliefd op Carla Bergman! Maar dat is onmogelijk, want hun verhouding moet altijd en eeuwig een geheim blijven. ‘Geneer je je voor ons?’ vraagt hij.

‘Nee, maar ik wil niet dat iemand het weet. Als Harry erachter komt, betekent dat het einde van onze relatie, dat weet je.’

‘Ja, ja.’ Hij knikt gedwee. Hij denkt na terwijl zij een hap van haar broodje neemt. ‘Je hoeft maar te kikken, Carla, dat weet je en ik laat zo alles en iedereen in de steek om met jou verder te gaan.’

Ze buigt zich naar hem toe en strijkt hem over zijn hoofd.

‘Nee, je weet dat ik dat niet wil. Het kan niet.’

Hij buigt zijn hoofd alsof hij toegeeft, maar waarschijnlijk om haar het strelen te vergemakkelijken.

‘Vind je het wel leuk hier op het circuit?’ vraagt hij om van onderwerp te veranderen.

‘Het valt me heel erg mee. Ik had verwacht in een wereld terecht te komen waarin ik absoluut niets te zoeken had. Dat is ook wel zo, maar het is best uit te houden. Ik vermaak me zelfs. Maar als ik niet als fotograaf kon rondlopen had ik beslist niet geweten wat ik hier de hele tijd had moeten doen.’

Carla en hij kwamen uit twee totaal verschillende werelden. Auto’s waren zijn grote hobby. Hij was autojournalist en voelde zich op het circuit als een vis in het water. Voor Carla was dit allemaal nieuw.

In hoeverre kan een mens zeker zijn van zijn gevoelens? Worden die niet ingegeven door de omstandigheden? Als ik de kans zou krijgen, áls ze me de kans zou geven, zou ik dan wel echt voor haar kiezen? Heb ik het lef Laura voor haar te verlaten?

Buiten het perscentrum verging horen en zien je door het lawaai van de racemotoren die continu op volle toeren draaiden. Ze besluiten binnen te blijven en zoeken een plekje uit achter een van de vele monitoren in de immense zaal. Die zit vol journalisten van allerlei pluimage. Links van hen wordt Japans gesproken, rechts Frans. Ze kijken naar de race. Zonder de papierwinkel die hij in de commentaarruimte om zich heen heeft zou hij niet weten wat te vertellen bij de beelden van de alsmaar voortrazende auto’s. Er gebeurt vrijwel niets. De snellere auto’s uit de GT1-klasse halen de minder snelle uit de GT2-klasse bij voortduring in. Duidelijk. Maar wie wie is, valt uit de geluidloze beelden niet op te maken. Met een druk op de knop kun je echter de meest recente posities op het scherm laten verschijnen. En trouwens, elk uur worden de uitgeprinte standen ook in plexiglazen bakjes achter in de persruimte aangeboden.

‘Ik kan het bijna niet geloven dat ik dit doe,’ zegt Carla. ‘Vreemd, hè. Soms kijk ik naar je en dan denk ik: dit kan niet waar zijn.’

‘En toch is het waar.’

Ze waren allebei in gedachten veel met zichzelf bezig. Het is een cliché maar wel de waarheid. Je bent in wezen altijd eenzaam. Je weet immers nooit wat een ander precies denkt. Om die eenzaamheid te verlichten zoek je de nabijheid van een ander. Waarschijnlijk is het zoeken naar liefde in wezen dan ook op niets anders dan op egoïsme gebaseerd. Waarom ben je er anders zo kapot van als die ander je verlaat? Is dat niet omdat je dan weer helemaal op jezelf teruggeworpen wordt en je je eigen eenzaamheid weer moet trotseren?

‘Weet je wat gek is?’ vraagt Carla.

‘Nee.’

Vreemd, hoe intens je naar iemand luistert als je verliefd bent.

‘Dat we allebei vreemdgaan.’

‘Ja?’

‘Ja, want volgens mij komt het veel vaker voor dat een oudere man zoals jij – sorry hoor, ik wil je niet beledigen, maar je begrijpt wat ik bedoel – vreemdgaat met een alleenstaand meisje dan dat dat meisje ook vreemdgaat.’

Carla gebruikte graag de term ‘vreemdgaan’. Op de een of andere manier had ze zich in haar hoofd gehaald dat ze vreemdgingen.

‘Vind je het vervelend om vreemd te gaan?’

Carla aarzelt even. ‘Nee, maar ik kan niet zeggen dat ik het de gewoonste zaak van de wereld vind. Ik wil het gewoon. Ik doe het heel bewust.’

‘Ik ook en ik vind het prachtig. Ik heb de laatste tijd zo ongelofelijk veel energie. Dat komt allemaal door jou.’

Hij kust haar op de wang. Ze werkt niet echt mee. Ze wordt altijd een beetje verlegen als hij haar in het openbaar zoent.

‘Vind je me oud?’ Het is vragen naar de bekende weg.

‘Een beetje wel.’

Ze glimlacht geruststellend en aait hem over zijn neus. Hij fronst zijn wenkbrauwen. Kijkt op zijn horloge.

‘Kom, ga je mee? Over een kwartier begint de uitzending weer.’

Het had geen zin over hun leeftijdsverschil door te gaan. Ze hadden het er geregeld over maar het loste nooit iets op. Hij bleef erbij dat het niets uitmaakte.

‘Denk je dat ik met de race in volle gang nog in de pitstraat mag komen om foto’s te maken?’

‘Natuurlijk, zolang je die kaart om je nek draagt ben je fotograaf en mag je overal gaan en staan waar je wilt.’

‘Dan loop ik met je mee tot het begin van de pitstraat,’ zegt ze dapper.

Zo gauw ze buiten komen is het geloei van de motoren weer onontkoombaar. Ze lopen over de galerij, die zich langs het hele gebouw uitstrekt, en dalen aan het eind ervan via een betonnen trap af naar de pitstraat.

‘Kom je me straks weer ophalen?’

‘Goed.’

Het klinkt zakelijk alsof ze hem niet wil storen.

Af en toe kon ze zich ineens heel onafhankelijk opstellen.

Carla is niet langsgekomen maar staat hem in de hal op te wachten. Het begint te schemeren. De lucht is zwoel na een hete dag. Het is vrij ver wandelen naar de parkeerplaats. Chris raakt bezweet en als hij zijn arm losjes om Carla’s schouders legt voelt hij dat zij ook transpireert. Hij neemt het fototoestel van haar over en laat het voor zijn buik bungelen. Hij trekt haar dicht tegen zich aan en voelt haar linkerborst zacht tegen zijn ribben drukken. Ze lopen stevig door. Ze had geen moeite hem bij te houden. Het was veeleer andersom. Loop eens wat langzamer. Ze had een tomeloze energie.

Hij laat zijn vingers onder het schouderbandje van haar rode zomerjurkje glijden en voelt haar beha. Hij kan het niet laten zijn rechterhand verder in haar jurkje te steken. Als hij zijn hand om haar borst legt, duwt ze hem weg. Ze houdt niet van dit soort vrijpostigheden. Ze maakt een bruuske beweging. Hij legt zijn hand braaf terug op haar schouder.

Het is stoffig op de parkeerplaats. Het schaarse gras heeft moeite zich tussen het witte zand te handhaven. Chris laat de linnen kap van de Mercedes zakken. Volautomatisch. Met een druk op de knop. Voorbijgangers werpen begerige blikken op de auto. Hij kijkt om zich heen. Ze rijden rustig het terrein af en draaien, de parkeerwacht groetend, de weg op richting Le Mans. Het is niet druk op straat. De meeste toeschouwers zijn al lang geleden van het circuit vertrokken om ergens te gaan eten en slapen. De echte doorzetters blijven de hele nacht op de tribunes zitten, het lawaai van de motoren ondergaand alsof het een popconcert betreft. Ieder zijn eigen kicks. Ook voor Chris is Le Mans een enorme kick. Vanwege de race. Maar vooral omdat hij Carla bij zich heeft. Hij geniet van iedere seconde. Jij ook, Carla? Een banale vraag. Sommige dingen vraag je niet. Hij houdt zijn mond. De betovering niet verbreken.

Ze zit stil naast hem in de auto en legt haar hoofd tegen zijn bovenarm. Hij pakt haar hand vast. Ze nemen de D304 richting Tours. De auto heeft een automatische versnellingsbak. Met zijn eigen auto hadden ze niet zo ongehinderd verliefd hand in hand kunnen rijden.

Van Le Mans naar Tours is het ongeveer een uur rijden over een tweebaansweg met aan weerszijden bomen. Af en toe passeren ze een dorpje. Ze praten continu, over auto’s, de race, hun relatie. Die perfect is. We horen bij elkaar. Zijn voor elkaar gemaakt. Gedachten aan de toekomst bannen ze uit. Ze leven nu.

In Chemillé-sur-Dême stuiten ze bij een rotonde op een restaurant waar nog mensen buiten zitten te eten. Onder een luifel staan drie tafels. Twee ervan zijn bezet. Chris parkeert de auto aan de overkant van de straat onder een oude kastanjeboom die uitbundig in bloei staat en de zoete geur van zaad over hen uitstort. Terwijl de eters loom toekijken sluit hij de kap die dreigend als een vleermuis die zijn vlerken uitslaat neerdaalt. Carla en hij stappen tegelijk uit. Met een achteloos gebaar doet hij de auto op slot. Een handgebaar richting de wagen. Een druk op de knop van de afstandsbediening. Klik. Als autojournalist had je nu eenmaal allerlei privileges. Zoals met een geleende Mercedes de snelle jongen uithangen.

Het restaurantje blijkt een goede keus. Ze nemen een hartige vissoep en daarna een malse entrecote. Hij kan het niet laten een flesje rode landwijn te bestellen. Carla nipt zuinigjes van de wijn. Ze is geen grote drinker. Hij vindt dat niet onprettig. Het weerhoudt hem ervan het op een zuipen te zetten. Hij kijkt naar haar. Ze snijdt het vlees en haar bord kleurt langzaam rood van het bloed dat zich mengt met een laagje goudbruine olie.

‘Wat kijk je toch altijd naar me?’ vraagt ze met een grote glimlach.

‘Carla, ik hou van je.’ Ze knikt nadenkend alsof ze hem zo toestemming verleent van haar te houden. ‘Vind je dat gek?’

‘Een beetje wel. Het kan toch niet wat we doen. Wees eerlijk, het is toch niet normaal?’

Hij haalt zijn schouders op.

‘Soms is het alsof ik droom.’

‘Op een dag moeten we wakker worden.’

Carla was altijd zo realistisch. Het liefst had hij van haar gehoord dat zij ook droomde. En nooit meer hoopte te ontwaken. Dat ze van hem hield en eeuwig bij hem wilde blijven. Maar dat zei ze niet.

Hij kijkt teleurgesteld.

‘Je bent lief.’

Ze strijkt zachtjes met haar vingertoppen over zijn hand. Kon hij dit moment maar eeuwig vasthouden. Maar het is zo weer voorbij.

Ze komen na middernacht bij het hotel in Tours aan.

Hij ploft op het grote bed neer. Zijn hele lichaam vibreert van vermoeidheid. De spanning van de afgelopen dag. Zijn debuut als tv-commentator. Onder normale omstandigheden was hij waarschijnlijk onmiddellijk in slaap gevallen maar met Carla was geen dag gewoon. Altijd bijzonder. Ze gaat naast hem op bed liggen. Ze rollen onmiddellijk tegen elkaar aan en raken met armen en benen als inktvissen in elkaar verstrengeld. Zuignappen. Hun lippen zuigen zich aan elkaar vast. Hun tongen bewegen gretig in elkaars mond. Hij proeft haar speeksel. Drinkt het in alsof het nectar is. Een godendrank. Haar lichaam begint steeds sneller onder hem te kronkelen. Weg is alle slapheid. Hij voelt zich zo sterk. Carla trekt met één hand zijn broekriem open terwijl ze met haar andere zijn nek stevig vasthoudt. Met een ruk stroopt hij haar slipje naar beneden. Hij glijdt in haar en voelt hoe er een huivering door haar heen trekt. Langzaam begint ze haar hoofd heen en weer te bewegen, nee schuddend, terwijl ze vast ja bedoelt. Zachtjes kreunen alsof ze stilletjes huilt.

‘Je bent mijn passie,’ fluistert ze.

Hij trekt de dekens naar boven en vlijt zich beschermend om haar heen. Zo, met haar ronde achterwerk in zijn schoot, valt hij onmiddellijk als een blok in slaap.