VERZWEGEN TRAUMA

Melissa Skaye

Uitgeverij LetterRijn Leidschendam

Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de auteur en uitgever geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor de directe of indirecte gevolgen hiervan.

Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd, waaronder begrepen het reproduceren door middel van druk, offset, fotokopie of microfilm of in enige digitale, elektronische, optische of andere vorm of (en dit geldt zo nodig in aanvulling op het auteursrecht) het reproduceren (i) ten behoeve van een onderneming, organisatie of instelling of (ii) voor eigen oefening, studie of gebruik welk(e) niet strikt privé van aard is.

Eerste druk, oktober 2019

© ٢٠١9 LetterRijn

Auteur: Melissa Skaye

Redactie: Theo van Rijn, Marlies de Bruin

Grafische vormgeving: LetterRijn

Uitgeverij: LetterRijn

www.letterrijn.nl

isbn: 978-94-918759-5-3

Eerder verscheen van Melissa Skaye:

Uit de VT-thrillerreeks:

Virtuele tango (2013)

Verboden tranen (2014)

Verleden tijd (2016)

Verminkte toekomst (2017)

Verknipte tegenstander (2018)

In onschuld (2017)

Meedogenloos (Sharpe & Skaye 2018)

Uit de Jeremy Jago fantasyreeks:

Het geheim van de Passage (2013)

De kracht van Assingna (2014)

De strijd om Gemini (2015)

De erfenis van Lotus (2016)

Voor mijn schoonmama Corry.

Mijn boekpresentaties zullen nooit meer hetzelfde zijn,

maar ik weet dat je er in onze gedachten altijd bij bent.

Waar we ook gaan.

Zoals jij altijd zei: Love you.

Om te weten hoe je wraak moet nemen, moet je weten hoe je moet lijden.

Voltaire

Proloog

2017, het heden.

Het mag duidelijk zijn dat een amputatie een zeer ingrijpende gebeurtenis is. De redenen om een amputatie uit te voeren, kunnen verschillend zijn. Toch komen ze in feite allemaal op hetzelfde neer: er is sprake van zodanige weefselschade dat het niet amputeren ernstige gevolgen heeft voor het verdere leven.

Doc keek neer op zijn patiënt. Deze man was de fortuinlijke eigenaar van twee gezonde, flink behaarde benen. Niet voor lang meer, maar dat wist de man nog niet. Hij wist sowieso niets, hij was volledig onder zeil.

‘Ik hoop dat je geen bloedverdunners slikt, maat, anders wordt het een zootje.’ Het zeil zou het bloed opvangen, net zoals het plastic scherm en de opvangbakken. Ja, Doc had zijn voorbereidingen goed getroffen.

Voor complicaties was hij niet bang. Doc was het amputeren niet verleerd, dat was al eerder gebleken. ‘Bij voorkeur,’ hij boog een stukje voorover, ‘wordt er in het ziekenhuis gewerkt met een multidisciplinair amputatieteam. Dat is nu niet het geval, ik doe het helemaal alleen.’

Een chirurg in het ziekenhuis zou een zo goed mogelijke stomp creëren, een die stevig genoeg is om met een prothese te lopen. Doc maakte zich daar geen zorgen over: het interesseerde hem niets als zijn patiënt niet meer zou kunnen lopen. Liever nooit meer, dat was zijn intentie.

Bij een knie-exarticulatie wordt het been door het kniegewricht geamputeerd. Het onderbeen wordt van het bovenbeen gescheiden. Aangezien het dijbeen hierbij volledig intact wordt gelaten, mag zijn patiënt zich gelukkig prijzen.

Hij klopte op het bovenbeen. ‘Voor het geval je het jezelf afvraagt, de operatie duurt ongeveer een uur.’ Doc controleerde de vitale functies. Ademhaling was prima, bloeddruk ook. Feitelijk lag de patiënt heel comfortabel, ook al zou diens mening daarover heel anders zijn, mocht hij ineens wakker worden en om zich heen kijken.

Maar dat zou niet gebeuren.

Alles lag netjes klaar, van de instrumenten tot en met hechtdraad en stompverband. Hij had handschoenen aangetrokken en was er klaar voor.

‘De belangrijkste doelstellingen in de fase direct na de operatie betreffen: wondgenezing, pijncontrole en het vormen van de amputatiestomp,’ zei hij. ‘Maar je hoeft niet naar mij te luisteren, hoor. Je mag lekker zelf uitzoeken wat je wilt. Met je psychische toestand zal het straks niet best zijn gesteld. Ik verwacht een heel laag zelfbeeld vol wanhoop en radeloosheid, woede misschien. Maar, hè, elk huisje heeft zijn kruisje, nietwaar?’

Meer uitleg was niet nodig. De man zou over niet al te lange tijd ontwaken en denken dat hij in een nachtmerrie was beland, waaruit hij niet kon ontsnappen.

Wist hij ook eens hoe dat was.

1

12 mei 2009

Nolan

Hij wist dat hij ooit zou worden gestraft voor wat hij had gedaan. Een diepgeworteld gevoel vertelde hem dat al jaren. Je kon niet ongestraft blijven als je tegenover de duivel had gestaan en hem zijn zin had gegeven. Hij had destijds geen andere keus gehad. Tenminste, daarmee suste hij zijn geweten. Was hij vredelievend geweest? Nooit had hij er met iemand over gesproken, niet met zijn familie en niet met zijn vrouw. Dit geheim zou hij meenemen in zijn graf.

Toen het net achter de rug was, deed hij alsof hij er niets mee te maken had gehad. Zijn leven ging gewoon door. Hij ademde en zou dat blijven doen. Maar dat stemmetje, een vals geknisper dat hem ’s nachts wakker hield, verdween nooit helemaal.

Vandaag dacht hij er in ieder geval even niet aan en van een stem was geen sprake. Samen met zijn vrouw Angela, zoon Max en dochter Britt was hij onderweg naar Artis. De spaarkaarten waren eindelijk vol en nu konden ze met korting naar de aapjes kijken. Ook al waren zijn kinderen elf en veertien, een dierentuin bleef leuk, ongeacht hoe groot je je voelde.

‘Pap, kunnen we straks een ritje maken met de tram?’ vroeg zijn elfjarige zoon. ‘Dat heb ik nog nooit gedaan.’

‘Een ritje?’ Britt lachte. ‘Dat doe je met een paard, dombo.’

‘We zullen zien, Max. Eerst Artis maar eens in.’ Ze waren bijna bij de Plantage Kerklaan waar de ingang van Artis zich bevindt. Het was druk op de weg en Nolan was zeer oplettend waar het de trams betrof. Door Amsterdam rijden was voor hem geen hobby en dat zou het nooit worden. Toen hij hier vroeger woonde, vond hij het al een gruwel om in de binnenstad aan het verkeer deel te nemen. Al die fietsers die lukraak alle kanten op reden, voetgangers die zichzelf voorrang verleenden en de bumperklever was ook een doorn in zijn oog.

‘Waar wilde je met de tram naartoe?’ vroeg Angela aan Max.

‘Voor mij hoeft het niet,’ reageerde Britt nors. ‘Artis vind ik wel tof, maar een tram? Wat is daar nu aan?’

‘Jij hebt er al eens in gezeten toen je met school naar Amsterdam ging, maar ik niet. Ik wil dat ook.’

‘Baby! Er is geen moer aan. Meestal moet je staan omdat er geen plek is én dan al die zwetende, stinkende mensen. Gatver.’

Angela voorzag katjesspel en draaide zich een kwartslag. ‘We zien later wel of er nog tijd is om een tram te nemen.’

‘Mam, ik wil niet en ik ga niet!’

‘Ik wil wel, Britt,’ zei Max luid. ‘Dan blijf jij toch lekker alleen wachten in de auto.’

Het verkeerslicht sprong op groen. Nolan gaf een dot gas en ergerde zich niet alleen aan de bumperklever, maar ook aan zijn kinderen die, ondanks de verzoenende stem van hun moeder, gewoon doorgingen met bekvechten.

‘Jongens, schei uit,’ zei hij. ‘We gaan het natuurlijk wel gezellig houden. Anders keer ik om en is het doei Artis.’

‘Maar pap, ik vroeg het alleen maar. Zij gaat meteen janken!’

‘Wat nou,’ riep Britt. ‘Jij bent hier de baby, ik niet. Ik leg je gewoon uit dat je niets mist aan een tram!’

‘Mag ik dat zelf bepalen?’

Nolan keek in zijn binnenspiegel en zag een slaande beweging. En nog een paar. ‘Nu is het afgelopen, anders zal ik even slaan.’ Hij zwiepte zijn rechterarm naar achteren en raakte doel.

‘Au, papa, je sloeg mij,’ riep Max. ‘Zij begon, ik niet.’

‘Ondankbare koters!’ Hij draaide zich een kwartslag en negeerde Angela die riep dat hij op de weg moest letten. ‘Doe verdomme jullie gordels om! Hoe oud zijn jullie, ik moet elke keer weer zeggen dat die klotegordels om moe...’

‘Nolan, remmen!’

In verwarring keek hij naar zijn vrouw die beide handen op het dashboard hield. Die ene seconde was genoeg om te beseffen dat hij een onherstelbare fout had gemaakt. Hij trapte op de rem, de bestuurder die vlak achter hem was blijven rijden dook in zijn kofferbak. Daardoor kreeg zijn BMW een ongelooflijke zet. Nolan draaide aan het stuur, maar in zijn paniek precies de verkeerde kant op.

Voor hem botsten auto’s op elkaar. In één seconde leek de vrouw die uit het niets opdook en door de lucht vloog, volkomen surrealistisch. Hij dacht: Wat doet ze in godsnaam op de weg?

Ineens was daar de tram.

Nolan hoorde geschreeuw en metaal op metaal, er vloog iets door de voorruit, hij zag armen en benen – waren dat zijn kinderen? – en in die paar seconden werd zijn BMW voortgeduwd door de tram. Daar waar ze eerst nog met z’n vieren waren, drong er nu van alles zijn auto binnen. Ondefinieerbaar, net zoals de lucht van benzine. In een split second realiseerde Nolan zich dat er iets met zijn benen aan de hand was, maar wat misschien nog wel meer indruk maakte, was de ijzingwekkende stilte in zijn auto. Zijn laatste gedachte was dat de dag des oordeels was aangebroken en zijn leven nooit meer hetzelfde zou zijn.

2

Zondag 8 januari 2017

Hoorn

Sanne

Ongelooflijk. Bizar. Er schoot Sanne Philips nog veel meer door het hoofd, terwijl ze in een modern ingerichte slaapkamer aan de Fruitlaan in Zwaag stond. Zwaag viel onder de gemeente Hoorn en de Fruitlaan lag maar tien minuten bij het politiebureau vandaan. Hoewel ze in haar leven al vaak op een plaats delict was geweest, had ze nog nooit zoiets eigenaardigs gezien. Het enige voordeel was dat het slachtoffer nog in leven was, maar of de man daar blij mee zou zijn, viel sterk te betwijfelen. Ze zei het niet hardop.

‘Ik heb over een andere zaak gehoord, in Zaandam, waar precies hetzelfde werd aangetroffen,’ zei Luca Borra, haar collega.

Aan zijn gezicht te zien, was hij net zo gechoqueerd als Sanne.

‘Een man op bed, dwars door de knie keurig geamputeerd, de stompen verzorgd en zijn benen netjes tegen de muur alsof het een stel laarzen betrof.’

Luca knikte. ‘Dat was een paar maanden geleden. Zoiets vergeet je niet snel, Sanne. Ik moet daar nu sterk aan denken.’

‘Ik weet ervan. Zag het op het nieuws, las het in de krant en we hebben het er op het bureau over gehad, weet je nog? In Zaandam, nu in Hoorn, of eigenlijk Zwaag. Dezelfde MO.’

Ze haalde diep adem. Het slachtoffer was zojuist opgehaald en naar het ziekenhuis vervoerd. Hij was volledig overstuur wakker geworden en wist op dat moment nog niet waarom, tot hij ontdekte dat hij geen onderbenen meer had. Toen was er meteen het besef van de oorzaak van zijn extreme pijn. Zijn vrouw was niet thuis, zij had nachtdienst. Hij gilde zo hard, dat de buren er wakker van werden. Aangezien ze geen sleutel hadden, hebben ze zijn vrouw op haar mobiel gebeld. De telefoon van het slachtoffer lag tegenover het bed op een kastje, goed in het zicht, onmogelijk om te pakken voor een man die niet meer kon staan.

‘Dat was in Zaandam net zo,’ wist Luca te vertellen. ‘Wel een mobiel in de buurt en in het zicht, maar het slachtoffer kon er niet bij. Daar ging het om een alleenstaande man en het duurde lang voor men hem hoorde en er iemand kwam.’

‘Hoe kwam de dader binnen?’

‘Er waren sporen in de achtertuin, een gebroken ruit. Degene die de man te hulp schoot, was een buurman en die is op dezelfde manier naar binnen gegaan. Hij had wel politie gebeld, maar is niet blijven wachten tot ze arriveerden omdat het slachtoffer zo hard schreeuwde.’

‘Gruwelijk, serieus, dit slaat werkelijk alles. Amputatie!’

‘Het slachtoffer in Zaandam heeft niets gemerkt. Terwijl hij sliep werden zijn benen geamputeerd, later vonden ze zware rotzooi in zijn bloed. De dader had hem in zijn slaap gedrogeerd, hoogstwaarschijnlijk intraveneus, en kon zo zijn gang gaan. Het slachtoffer moest in leven blijven, dat is duidelijk te zien aan de verzorging naderhand. De stompen zijn vakkundig behandeld en omzwachteld.’

‘Die man in Zaandam mankeerde niets aan zijn benen, we hebben het hier niet over een barmhartige Samaritaan die anoniem mensen helpt,’ zei iemand van de technische recherche.

‘Het is wat je helpen noemt,’ reageerde Sanne.

‘Ik bedoel een of andere geschifte arts die dénkt barmhartig te zijn en iemand amputeert omdat hij bijvoorbeeld weet dat diegene iets mankeert. De bloedvaten, ik noem maar iets. Naar de reden valt alleen te raden, maar sommige mensen zijn nu eenmaal gestoord.’

‘Weet je wat mij ook opvalt?’ Sanne keek de slaapkamer rond. ‘Dat je helemaal geen sporen ziet. Geen bloed, niets. Zelfs niet op het bed.’

‘Een georganiseerde dader die zijn spullen netjes opruimt,’ zei Luca. ‘Doet wederom denken aan Zaandam, ook daar is niets gevonden. Vermoedelijk heeft de dader een stuk zeil meegenomen en dat onder het slachtoffer gelegd. Alles is goed schoongemaakt.’

‘Ik ruik iets van desinfecterende middelen, maar toch niet zo sterk als je zou verwachten. Hij nam de tijd en wist dat hij die had. Kennelijk was de dader ervan op de hoogte dat de man alleen thuis was en in dat geval denk je toch aan een bekende.’

‘Of niet, de dader is georganiseerd dus die heeft mogelijk alles in de gaten gehouden en heeft geweten wanneer hij zijn slag kon slaan.’

Luca liep naar Gerald den Daalder van de Forensische Opsporingsdienst: een grote, donkergetinte man met lichtblauwe ogen, die met de technische recherche stond te praten. Er werden monsters van de grond genomen en iemand stopte ze in zakjes.

Sanne had Gerald al enige tijd niet gezien. Ze onderhielden alleen contact als ze samen bij een zaak betrokken waren. Dan belde ze hem of er al informatie of uitslagen waren en dan nam hij altijd op met: Op jouw kosten. Een oude, enigszins flauwe grap, maar ze zou het missen als hij dat niet meer deed.

Gerald knikte om aan te geven dat hij Sanne en Luca had gezien, keek naar de onderbenen en schudde zijn hoofd. ‘Dan denk je toch dat je alles wel hebt meegemaakt,’ zei hij. ‘Geen sokken aan de voeten.’

‘Geweldig hoe bepaalde details jou opvallen,’ zei Sanne. Ze werd een beetje misselijk van de aanblik. De dader had de benen schoongemaakt, maar ze kon duidelijk het bot, de spieren en de pezen zien. ‘Wel of geen sokken lijkt mij niet van belang.’

Zijn blauwe ogen keken haar koel aan. Hij had geen andere blik, bedacht ze. ‘Alles kan belangrijk zijn, Philips. Het slachtoffer in Zaandam had bijvoorbeeld ook geen sokken aan.’

‘De slachtoffers sliepen,’ zei Luca.

‘Klopt, al zegt dat geen moer, ik slaap graag met sokken aan.’

Sanne kon niet bepalen of dit een geintje of de waarheid was.

Gerald had handschoenen aangetrokken. Hij bukte en pakte een onderbeen op. ‘Getint en met veel beharing, de nagels zijn kortgeleden keurig netjes geknipt en de hielen van eelt ontdaan. Iemand die zichzelf goed verzorgt of regelmatig een pedicure bezoekt. De dader vond het niet nodig om gebruik te maken van sokken en waarom ook? Juist als hij dat wel had gedaan, zou het veelzeggender zijn.’

‘Omdat het minder wreed zou staan als iemand zijn eigen onderbenen tegen de muur aantreft als de voeten sokken dragen?’ zei Sanne. ‘Lijkt me onzin.’

Gerald zette het been terug tegen de muur en richtte zich in zijn volle lengte op. ‘Voor deze man is het nieuwe jaar niet al te best begonnen. Is er in dit geval iets wél zinnig dan, Philips?’

De volgende ochtend werd de zaak op het bureau tijdens de ochtendbriefing besproken. Sanne zette bekers koffie op tafel en ging naast Luca zitten.

‘Geen petje?’ Hij wees naar haar bruine loshangende krullen.

‘Vergeten.’

‘Ik zie je op het werk nooit zonder en begrijp nu waarom er naar je gekeken wordt.’

‘En ik maar denken dat ik met een smerige plek op mijn gezicht rondliep.’

‘Dat petje hoort bij jou, mensen weten niet beter, maar ik moet zeggen dat …’

‘Ja, ja, dat je liever mijn krullen ziet.’ Ze trok een elastiek uit haar zak en maakte een staart. ‘Het voelt kaal.’

‘Het staat beter,’ hield hij vol.

‘Het is godgeklaagd,’ zei hoofdinspecteur Ramon van Rhoden en hij pakte daarmee ieders aandacht. ‘Je gaat nietsvermoedend naar bed om vervolgens zonder onderbenen te ontwaken. Een nachtmerrie, het kan niet surrealistischer zijn.’ Hij keek de groep rond. ‘Ik wil zo snel mogelijk resultaat, mensen, voor die idioot nog meer benen amputeert. Buurtonderzoek heeft nog niets opgeleverd, camera’s in de straat zijn niet gevonden.’

‘Wacht even,’ zei Patrick Jongbloed, een van Sannes favoriete collega’s waar ze al jaren fijn mee samenwerkte. ‘Er is een grijs busje in de straat gezien.’

‘Wie zegt dat?’ wilde Ramon weten. ‘En definieer busje.’

‘Een van de buurtbewoners die niet kon slapen en uit het raam stond te staren. Dit is pas bekendgemaakt, ik kreeg het vanmorgen door. Om welk merk het gaat, wist de man niet te vertellen, van de kleur was hij zeker dankzij het licht van straatlantaarns. Het kon een Volkswagen, maar ook een Mercedes zijn. In dat geval dacht hij aan een grote Sprinter. Kenteken onbekend, niet op gelet. Ook niet hoeveel personen erin zaten.’

‘Tijd?’

‘Rond twee uur ’s nachts reed het busje door de straat en het keerde niet terug, voor zover de getuige weet. Hij is weer naar bed gegaan.’

‘Wat weten we van het slachtoffer?’ vroeg Ramon.

Lars Alexander, een lange man met kort bruin haar en blauwe ogen, schraapte zijn keel. ‘Daar kan ik iets over vertellen. Elaro Martina is van Antilliaanse afkomst, net als zijn vrouw Esri. Ze hebben drie kinderen die niet thuis waren ten tijde van hun vaders amputatie. Ze sliepen bij hun grootouders. Elaro is werkzoekende sinds hij werd wegbezuinigd en zou vandaag een sollicitatiegesprek hebben. Zijn vrouw is MDL-verpleegkundige. Grote familie, veel vrienden, maar er is niemand die kan bedenken wie hem heeft geamputeerd of waarom. Volgens de familie hebben zij geen vijanden.’

‘Is er een persoonlijke connectie met die zaak uit Zaandam?’ vroeg Ramon.

Luca schudde zijn hoofd. ‘Steef Botman. Daar heb ik naar gekeken, maar op de amputatie na hebben de slachtoffers niets met elkaar gemeen.’

‘Op het oog.’

Nu knikte Luca. ‘We duiken er uiteraard beter in, want de werkwijzen komen overeen.’

Aan de wand hingen diverse foto’s. Zowel van het slachtoffer als van zijn slaapkamer, zijn lichaam en de geamputeerde onderbenen. Sanne was het volledig eens met Ramon: heel surrealistisch.

‘Will, vertel me eens over je tijd in Amsterdam,’ zei Sanne en ze trappelde kort met haar benen, blij dat zij ze nog had. Het was zondagavond, acht uur. Ze lagen heerlijk warm tegen elkaar aan in bed en hadden na het vrijen geen zin gehad om eruit te gaan. ‘Heb je Roy Morsen eigenlijk leren kennen doordat je zo af en toe de recherche assisteerde?’

‘Nee, Sanne, ik kende hem al.’

‘Ik had zonder Roy niet bij de recherche gezeten, ik zal hem dus altijd dankbaar blijven.’

Toen Sanne drieëntwintig was, was ze zwanger van haar toenmalige vriend Troy. Op een zomeravond werd ze door een ontsnapte crimineel verkracht, en verloor zowel haar ongeboren zoontje als ook Troy die door de crimineel van het leven werd beroofd. Ze was buiten zichzelf geweest en had de man eigenhandig vermoord, wat Sanne haar net gestarte carrière had kunnen kosten. Roy, de man van haar oud-collega Beryl, had haar geholpen. Roy en Beryl waren naar Amsterdam verhuisd en overgeplaatst en er was weinig tot geen contact. De diepe betekenis van de gouden ketting die Sanne al jaren droeg, had ze Will zonder weinig woorden heel duidelijk gemaakt. Twee gouden engeltjes die een hartje omhelsden met drie diamantjes in het hart.

Hij sloeg een arm om haar heen en verstevigde zijn greep. ‘Ik heb als paragnost bij aardig wat zaken geassisteerd.’

‘Is er één die zo’n indruk op je heeft gemaakt dat je die nooit meer vergeet?’

‘Ja, het afgehakte hoofd. Wat een gruwel was dat, lieverd. Die zaak zou ik heel graag willen vergeten.’

Ze ging er goed voor liggen. ‘Vertel! Moet ik er chips bij pakken of zeg ik nu iets heel grofs?’

‘Ik denk niet dat die chips je zal smaken, mij in ieder geval niet. Voor het ellendige geval met dat hoofd was er eerst een andere zaak waarvoor ik werd gevraagd, met een uitkomst die ik in mijn stoutste dromen niet zag aankomen.’

Ze ging overeind zitten, drapeerde zijn arm goed om haar heen, leunde tegen hem aan en zei: ‘Ik luister.’

‘Ik heb een dagboek waarin ik veel over mijn leven heb beschreven. Over mijn tijd voor en na Elize, mijn familie, maar ook over mijn werk bij de recherche.’

Sanne draaide zich een kwartslag en keek hem aan. ‘Een dagboek, jij?’

‘Het hielp om een en ander op een rijtje te krijgen,’ zei hij eenvoudig.

‘Met de hand geschreven?’

‘Jazeker.’

‘Je blijft me verbazen, Will de Jager.’

Hij opende het laatje van zijn nachtkastje en pakte een dagboek met een donkerblauw leren omslag. Hij gaf het haar en zei: ‘Je begrijpt vast wel dat er paranormale zaken in vermeld staan. Mijn gedachten, wat ik zag en voelde. Ik weet dat jij het nog steeds hocus pocus shit vindt, zoals je het zo liefjes noemt, dus je bent gewaarschuwd. Je mag geloven wat je wilt geloven, zullen we dat afspreken? Je mag alles lezen, ik vertrouw je volledig, al weet ik zeker dat je vaak zal fronsen en cynisch denken, maar dat is niet erg. Ik besef heel goed dat het paranormale voor velen iets ongrijpbaars is.’

Ondanks dat ze dat allemaal wist, voelde ze zich ontroerd en zelfs trots. Een dagboek stond vol emoties en gedachten. Je nam letterlijk een kijkje in iemands hoofd. Sanne kuste hem. ‘Dank je voor het vertrouwen.’ Ze begon te lezen.

3

2015

Purmerend

Nolan

Nolan staarde uit het raam. Iedereen die naar hem keek zou kunnen denken dat hij van het uitzicht genoot. Nou ja, als iedereen in zijn kleine achtertuin stond, wat niet het geval was. Zijn linkermondhoek stond iets omhoog alsof hij glimlachte. Het kon ook een scheve grijns zijn. Niets was echter minder waar. Hij had geen controle over bepaalde gelaatsspieren en grijnsde non-stop.

Het was treurig dat hij dagelijks wachtte op de komst van Jace, zijn grote steun en toeverlaat. Als hij Jace niet had gehad, zou hij zichzelf van kant hebben gemaakt. Niet dat hij dit niet alsnog graag zou willen doen, maar het gevoel dat hij boete deed voor iets wat hij dubbel en dwars verdiende, zorgde ervoor dat hij zich schikte in dit lot. Hij moest juist blijven ademen om niet te vergeten wat hij had gedaan.

Nolan had dagelijks hulp nodig. Hij was lange tijd niet eens in staat geweest zijn eigen achterwerk fatsoenlijk af te vegen en zelf naar bed gaan of er juist uit, was onmogelijk. Door veel fysiotherapie en wilskracht – al was dat even ver te zoeken – kon hij na een lange tijd in ieder geval zelf naar de wc en in en uit bed komen. Plassen was een nieuwe ervaring geworden. Door middel van een operatie was er een gaatje in zijn navel gemaakt, waar de urinebuis naartoe was geleid. Om te kunnen plassen moest hij een katheter met een afvoerslang in zijn navel steken. Om zichzelf niet te bevuilen had hij een darmtraining moeten doen. Vroeger was hij geobstipeerd, bij vlagen had hij daar nog last van, maar het was van groot belang dat hij zijn darmen op gezette tijden leegde. Waar een mens zich al niet druk om moest maken.

Helemaal zelfstandig wonen was sinds het ongeluk niet meer mogelijk. Via woonvoorziening Odion had hij op de begane grond een appartement met eigen voordeur. Er was een gemeenschappelijke huiskamer, zelfs een gemeenschappelijke tuin, maar daar kwam hij niet graag. Wel was er vierentwintig uur, zeven dagen per week een medewerker beschikbaar voor het geval hij hulp nodig had buiten de hulp om die hij dagelijks kreeg. Wat een feest. Hij was volgens de website veilig en geborgen, maar niet eerder in zijn leven voelde hij zich zo kwetsbaar. Een invalide. Vaak had hij aan zelfmoord gedacht, even zo vaak aan zijn broer. Die zou hem vast helpen, ondanks het feit dat Nolan zijn oudere broer niet bepaald goed had behandeld. Toch was de gedachte om zelfmoord te plegen makkelijker dan het oppakken van de telefoon. Diep in zijn hart wist Nolan dat hun ruzie niet de reden was dat hij niet belde, de waarheid lag veel dieper.

Hier had hij Jace leren kennen, die de gedachten aan zelfmoord uit zijn hoofd had weten te krijgen. Voor een tijdje tenminste. Jace had mooie donkerbruine ogen, de ellende was alleen dat hij met dit stel niets kon zien. Staar, had hij gezegd. Dan denk je aan oude mensen, maar helaas ben ik iemand die daar op jonge leeftijd mee te maken kreeg. Niet getreurd, ik kreeg een staaroperatie en dat was het dan. Niet dus. Ik liep het risico op een netvliesloslating, maar ik dacht dat die kans wel heel klein zou zijn. Toch kreeg ik het in beide ogen. Daarop volgde een netvliesoperatie. Met zes maanden zou mijn zicht verbeteren, ik liep rond met rode en gezwollen ogen. Fel licht was een drama en ik had wazig zicht. In plaats van meer zicht te krijgen, werd het donkerder om me heen tot de dag dat ik helemaal niets meer zag. De artsen konden niets voor me doen.

Hij sprak er niet graag over en dat respecteerde Nolan. Dat deed hij zelf ook niet als het om zijn ongeluk ging. Zes jaar waren voorbij, voor Nolan voelde het als de dag van gisteren. Tram veertien, van Amsterdam Centraal onderweg naar Artis. Nog vaak zag hij het gevaarte in zijn nachtmerries, net zoals de verwrongen, bebloede gezichten van zijn gezin. Britt en Max hadden hun gordels niet gedragen. Hij werd daar altijd zo boos om, hield zakgeld in als ze het vergaten, vertelde wat er kon gebeuren als ze een botsing kregen, maar het had niet mogen baten. Ze waren als lappenpoppen door de auto geschoten. Zijn mooie Angela brak haar nek.

Hij had de voordeur op een kiertje gezet en hoorde het tikkende geluid van Jace’ blindenstok. Hij draaide zijn rolstoel een kwartslag.

‘Je zit zeker weer bij het raam naar buiten te turen?’ klonk een warme stem.

‘Jij ziet ook alles.’

Jace lachte en sloot met een hand de deur. ‘Nou, hier ben ik dan, de blinde die de lamme helpt. Ik ruik iets, maar dat is geen koffie.’

‘Jij zuipt altijd mijn koffie op. Ik denk dat ik maar eens kostgeld ga vragen, want je hebt zeker ook geen brood bij je?’

‘Jij krijgt hier altijd donker boerenbruin en oude kaas, waar ik toevallig dol op ben.’

Nolan zorgde steevast dat er extra brood en beleg was als Jace kwam. ‘Ja, dus?’

‘Dus dat. Trouwens, je klaagt ook niet over de gasten die te pas en onpas voor je deur staan. Heb je al gegeten?’

‘Nee, ik heb op jou gewacht, al zou het leuk zijn als jij eens eten meeneemt. En die gasten heten Bert, Noerie en Joost. Ze zijn eenzaam en ook jij staat te pas en onpas voor mijn deur.’

‘Van een ander smaakt het toch een tikkie lekkerder. Vreemd, hè? Verder begrijp ik volkomen dat iedere bezoeker er een is en ik plaag je maar. De keren dat ik hen hoorde, heb ik zelfs nog kunnen lachen.’

‘Dat gebeurt niet heel vaak, dus je had mazzel.’ Vol bewondering bekeek hij hoe zijn vriend bij het aanrecht stond en handelingen verrichtte met de Senseo. Zo blind als een kip, maar die handicap had hij zichzelf zo eigen gemaakt dat er maar weinig fout ging. Soms sneuvelde er wel iets, maar Jace lachte alles weg. Wel stond hij voorover gebukt aangezien het aanrecht op Nolans rolstoelhoogte was.

Nolan bood geen hulp aan met de koffie, hij wist dat Jace dat niet wilde. Hij rolde naar de koelkast, pakte er boter en kaas uit en kweet zich van het klaarmaken van de boterhammen.

‘Toen je binnenkwam, zei je dat je iets rook.’

‘Ja, ik gok erop dat je gisteren bloemkool hebt gegeten.’

‘Klopt, die stank blijft lang hangen, maar ik kook het liefst zo vaak mogelijk zelf.’

‘Zolang je maar niet naar de algemene ruimte hoeft om gezellig met andere bewoners te eten.’

‘Inderdaad. Hoe laat komt je vrouw je halen, Jace?’

‘Ben je me nu al zat?’

‘Ja.’

‘Ze heeft dienst tot vier uur, dus zolang zit je nog met me opgescheept. En geen rare bek trekken, je hebt toch niets beters te doen.’ Zijn bulderende lach vulde de ruimte.

Jace was eenenveertig en twaalf jaar getrouwd. Hij had geen kinderen, maar wel het geluk dat zijn vrouw zijn zicht voor hem overnam. Thuis dan, elders wilde Jace juist alles zelf doen. Drie keer per week zette ze hem voor de deur af en pikte hem uren later weer op. Toen hij volledig blind werd, had hij zijn hoofd kaal laten scheren. Hij kon zichzelf toch niet meer zien en hoefde zich zo niet druk te maken over zijn kapsel. Zijn vrouw schoor hem sindsdien wekelijks.

‘Lekker bakkie,’ zei Jace toen hij op de bank zat. ‘Je mag van geluk spreken dat ik op een dag over je heen viel.’

Nolan nam een slok. ‘Vreemd eigenlijk.’

‘Wat is vreemd?’

‘Jij herinnert je nog hoe we elkaar anderhalf jaar geleden hebben ontmoet?’

‘Hoe zou ik dát kunnen vergeten?’

‘Ik was net vijf minuten buiten in mijn rolstoel en daar kwam jij. Je viel letterlijk over me heen.’

‘Ik lette niet op, ondanks dat ik toen nog wel een klein beetje kon zien. Mijn blikveld was niet ruim, het was alsof ik door een troebel glaasje keek. Mijn lieve vrouw was zo kwaad toen ze het hoorde. Ze wilde me naar binnen begeleiden, maar nee, ik was natuurlijk eigenwijs en zei dat ik mezelf wel kon redden. Bla bla. Dat heb ik nog verdomd lang moeten aanhoren.’

‘Na de schrik lachten we en bood ik je een kop koffie aan. Daarna spraken we af dat je hier altijd welkom was.’

‘Klopt. Maar wat bedoel je nu met vreemd?’

‘Hoe belangrijk je voor mij bent geworden. Qua gezelschap moet ik het zo nu en dan met Hein doen die niet bepaald praatziek is én Bert, Noerie en Joost, maar met hen voer ik geen diepgaande gesprekken.’

‘Hein, de klusjesman. Hij zal ongetwijfeld handig zijn als je een kapot onderdeel hier of daar hebt, maar ik heb hem nooit veel horen zeggen.’

‘Als ik alleen met hem ben, is hij iets toegankelijker, maar niet veel. Van hem weet ik wat hij komt doen. Ik heb nooit geweten wat jij hier die dag kwam doen.’ Raar, dat had hij zich gewoon nooit eerder afgevraagd, maar ineens was hij benieuwd. Misschien stond hij er nu pas voor open. Dat zou kunnen. Nolan voerde de laatste tijd veel gesprekken met zichzelf en was tot de conclusie gekomen dat er meer mensen met leed waren.

Jace haalde zijn schouders op, zijn hoofd omhooggericht. Zijn ogen waren niet zichtbaar, omdat hij een zonnebril droeg. Die droeg hij meestal. ‘Ik ging op bezoek bij Jerry.’

‘Er woont hier geen Jerry.’

‘Jij woont in het appartement dat voorheen van een oud-klasgenoot was, ik dacht dat hij hier nog woonde. Jerry en ik waren ooit goede vrienden.’

‘Zit hij ook in een rolstoel?’

‘Destijds wel, nu niet meer. Hij is bij zijn zus ingetrokken tot hij een eigen woning kreeg.’

‘Het is hier niet ideaal, maar ik zou nooit bij Ilona gaan wonen.’

‘Dat weet ik, jij wilt je zus dat niet aandoen, maar vergeet niet dat Jerry niet langer in een rolstoel zit. Hij werkt zelfs weer en inwonen bij zijn zus was tijdelijk.’

‘Ik zal nooit meer lopen, mijn ruggengraat en benen matchen niet meer. Ilona bezoekt me regelmatig en neemt me op twaalf mei altijd mee naar mijn vrouw en kinderen. Dan leggen we bloemen neer, huilen samen en drinken vervolgens een borrel.’ Nolan slikte de brok in zijn keel weg. Nu janken was het laatste wat hij wilde.

‘Wil je erover praten? Ik ben mijn zicht kwijtgeraakt, niet mijn gehoor en al zeker niet mijn empathie.’

‘Laten we het erop houden dat ik een bloedhekel heb aan spaarprogramma’s en ik degene die dat heeft bedacht zou willen neerschieten.’

‘Dat moet je me echt even uitleggen, Nolan.’

‘Van die acties bij supermarkten. Je krijgt bij elk tientje een zegel en als je boekje vol is, krijg je korting op pretparken en dierentuinen. Dat leidt tot hysterische vrouwen en kinderen, want alleen die betreffende supermarkt mag worden bezocht anders krijg je het boekje niet op tijd vol.’

‘Ik geloof dat ik je nog steeds niet goed begrijp.’

‘Artis, Jace. Fucking Artis. Als onze boekjes niet vol waren geraakt, was ik twaalf mei 2009 niet naar Amsterdam gereden en had ik mijn gezin nog gehad.’

‘Goed, nu begrijp ik je. Ik weet dat je er niet graag over praat, maar is er ooit een schuldige voor het ongeluk aangewezen?’

‘Niet dat ik weet. Was er wel iemand schuldig? Soms is iets een samenloop van omstandigheden, een menselijke fout omdat diegene werd afgeleid. Ik weet het niet. Ik zie nog steeds hun bebloede gezichten voor me. Alleen als ik foto’s bekijk, weet ik weer hoe mooi ze waren. Zie ik weer de puurheid in de gezichten van mijn kinderen. In mijn nachtmerries zie ik nog steeds die vrouw door de lucht vliegen, geschept door een auto.’

‘Vrouw?’

‘Ja, geen idee wat ze net op dat moment op de weg had te zoeken, maar een van de auto’s raakte haar zo hard dat ze omhoog werd geworpen.’ Nolan voelde zich misselijk. Hij rolde naar de keuken. ‘Je hebt gelijk, Jace. Ik praat er inderdaad niet graag over. Nog een bak koffie?’

4

Uit Wills dagboek

Het slachtoffer leunde gepositioneerd tegen de stam van een enorme moerascipres die bij de Van Eeghenvijver in het Vondelpark stond. Ze hield haar hoofd schuin, alsof ze de wereld eens van een andere kant wilde bekijken. Ze was naakt, zat op haar knieën en haar armen lagen op haar schoot. De ogen opengesperd, haar mond halfopen alsof ze nog iets wilde vertellen, maar naar woorden zocht.

Ik ging op mijn hurken zitten en focuste me op het korte, kastanjebruine haar van de vrouw. De lichtbruine glasachtige ogen moeten ooit hebben gestraald, maar nu was er niets anders dan doodsangst in te lezen. Ze had vreselijk geleden. Haar lichaam was aan alle kanten met een mes doorboord. Het moest pure haat zijn geweest. De patholoog-anatoom meldde zojuist dat de folteringen hadden plaatsgevonden toen het slachtoffer nog in leven was. Vermoedelijk was ze verkracht.

‘Wat denk je ervan, Will?’ klonk een diepe mannenstem achter mij.

Ik stond op en keek in de bruine ogen van rechercheur Roy Morsen.

‘De dader vertelt een bloedhekel te hebben aan mooie, jonge vrouwen en hij wil graag laten weten hoe wreed hij is,’ zei ik. ‘Verder zie of hoor ik op dit moment niets.’ Ik haalde gefrustreerd een hand langs mijn nek en kneep mijn ogen één tel dicht.

‘Geen vrouw voelt zich tegenwoordig nog veilig.’ Roy keek verstrooid achterom toen er tumult ontstond. We stonden op het terrein van het Openluchttheater. ‘Godver, daar heb je de pers al.’

‘Houd ze bij het slachtoffer vandaan,’ zei rechercheur Alex de Graaf tegen een aantal agenten die met sporenonderzoek rondom het slachtoffer bezig waren.

‘En een zooi ramptoeristen, ook dat nog.’ Roy wees naar de andere kant van het park. Ik vond het niet verrassend, we waren tenslotte in het Vondelpark.

‘De moordenaar kan ertussen staan,’ reageerde ik en ik hoorde hoe stom dit klonk. Dat wisten de rechercheurs natuurlijk ook wel. Toch keek ik scherp om me heen.

De menigte van sensatiezoekers groeide. En zoals altijd was er niemand die zijn vinger opstak om de moord te bekennen.

‘Will,’ zei Roy, ‘neem maar een beetje afstand van het slachtoffer. Er hoeft maar één nieuwskraai te zijn die weet dat je een paragnost bent en je staat met kop en kont in de krant.’

Ik voldeed aan zijn verzoek, terwijl ik probeerde zo neutraal mogelijk te kijken. Ja, mij werd vaak gevraagd mijn voelsprieten uit te steken zodra er een moord was gepleegd, maar dat hoefde niet heel Nederland te weten.

Roy belde me op mijn mobiel. Ik stond net in de supermarkt te dubben wat ik die avond zou gaan eten.

‘Will, er is DNA gevonden, maar helaas is er niets om mee te vergelijken. Is er bij jou nog iets doorgekomen?’

‘Flarden,’ zei ik naar waarheid. ‘Mag ik je straks even terugbellen?’

‘Heel graag.’ Roy hing op.

Ik vond het niets om in een supermarkt te praten over een moordslachtoffer. Wel maakte ik een beetje haast. Die avond zouden er krieltjes, varkenshaas en sperziebonen op mijn bord liggen. De dag erna zou ik het mezelf gemakkelijk maken met een pizza salami.

Nadat ik thuis de boodschappen had opgeruimd, belde ik Roy terug. ‘Is ze al geïdentificeerd?’ vroeg ik.

‘Danja Schoof. Zevenentwintig, vrijgezel, werkzaam als receptioniste bij een bouwbedrijf. Ze was na haar werk langs een vriendin gegaan om een boek op te halen, daarna zou ze, volgens die vriendin, naar huis gaan. Daar is ze voor zover wij weten niet aangekomen. Tot nu toe geen getuigen, niemand die iets heeft gezien. Wel DNA, zoals ik je al vertelde, maar niets om mee te vergelijken. Jij had het over flarden, vertel ze me maar.’

‘Het is een gevoel. Jullie hebben me zelf geleerd dat messteken behoorlijk intiem zijn, dat het dan meestal om een bekende van het slachtoffer gaat. In dit geval is het geen goede vriend, zelfs geen kennis. Ze is ‘s nachts in het Vondelpark verkracht en vermoord. De dader was dit ook van plan, het was met voorbedachten rade dat hij haar meenam het park in.’

‘Ze moet hebben geschreeuwd, Will, om hulp hebben geroepen. Er lopen mensen door dat park, zelfs midden in de nacht. Hoe is het mogelijk dat niemand iets heeft gezien of gehoord?’

‘Omdat ze niet bij kennis was,’ zei ik, omdat ik dit ineens begreep. Ik vroeg me niet af waarom, ik dacht daar al heel lang niet meer bij na. Ik hoorde het soms, een andere keer voelde ik bepaalde informatie of wie weet was het gewoon logisch denken.

‘Heb je haar gezien?’ vroeg Roy. Een vraag die voor velen belachelijk klonk, de arme vrouw was tenslotte dood, maar niet voor Roy en al zeker niet voor mij.

‘Nee, helaas niet, maar dat zegt niets. Slachtoffers staan niet als geest voor me om me te vertellen wat er is gebeurd en wie het heeft gedaan. Was dat maar waar. Soms zie je familieleden, maar die heb ik nu ook niet gezien.’

‘Goed, bedankt Will. Mocht je meer informatie hebben, hoor ik het graag van je.’

‘Dat heb je goed geheim weten te houden,’ zei Sanne, toen Will aangaf dat hij wat te drinken ging halen. ‘Ik heb nooit iets over jou in een krant zien staan, ook niet online dat je de recherche assisteert.’

‘Goddank niet.’

Sanne lachte besmuikt. ‘De moordenaar kan ertussen staan. Sorry hoor, maar dat klinkt alsof je te veel misdaadseries hebt gekeken.’

‘Ja ja, lach jij maar.’

Hij liet haar even alleen en was snel terug met twee glazen wijn. Hij kwam naast haar zitten, keek waar ze was gebleven en zei: ‘Nadat ik de plaats delict had verlaten, moest ik hollen om op tijd op mijn werk te komen. Ik verdiende iets bij door de recherche in Amsterdam te helpen, maar ik was destijds al beroepsmatig fysiotherapeut, alleen dan bij een particuliere praktijk. Goddank werd ik niet dagelijks door de recherche gebeld, anders zou ik gillend gek zijn worden.’

‘Daar kan ik inkomen,’ zei ze. ‘Maar als je met je werk als therapeut bezig was, had je dan nooit last van bijvoorbeeld Harry die iets te leuteren had?’

Will grijnsde. ‘Leuteren nog wel. Ah, mijn spirituele vriend weet wel beter. Ondanks dat ik me als fysiotherapeut volledig voor het paranormale afsloot, kon het zo nu en dan gemakkelijk zijn als er toch iets door mijn pantser drong.’

‘Want? Geef eens een voorbeeld.’

‘Ik masseerde de rug van Benjamin, een vierenveertigjarige man, toen het tot me doordrong dat er met hem iets niet in orde was. Hij kwam omdat hij regelmatig last had van zijn rug. Rugklachten komen ontzettend vaak voor, meer dan de meeste mensen denken. Door oefeningen en massage knappen de meeste mensen zienderogen op. Benjamin had me tijdens onze eerste afspraak verteld dat hij plotseling klachten kreeg, maar dat hij geen idee had hoe dat was gekomen. Niet extra zwaar getild, niet overdreven gesport en met zijn houding was niets mis. Terwijl ik zijn spieren kneedde, viel me op hoe soepel die waren. Er was feitelijk niets mis met zijn rug. Op gevoel verwees ik hem door en het bleek dat hij een kwaadaardig gezwel onderaan in zijn rug had.’

‘Jezus, hoe is het met die man afgelopen?’

‘Dat weet ik niet, ik heb hem nooit meer gezien.’ Will nam een slok wijn en zei: ‘Lees maar verder. Het duurde niet lang voor Roy me weer belde.’

‘Over dat hoofd?’

‘Wat klink je gretig. Van een rechercheur verwacht ik toch enige terughoudendheid.’

‘Niet bij deze rechercheur. Luister, ik ga er een beetje vanuit dat deze zaken zijn opgelost, dat hoop ik in ieder geval. Het leidt mij af van mijn eigen lopende zaken, zoals die amputatie. Daar schieten we geen fluit mee op, die arme man zit nu in een rolstoel en kan een normaal leven verder vergeten. Dag plannen, dag toekomst, dag voetballen met je zoontjes.’

‘Ik begrijp het.’

‘Heeft het afgehakte hoofd te maken met die vrouw in het Vondelpark?’

‘Ik zeg niets. Lees. Dan kom je er snel genoeg achter.’

5

Uit Wills dagboek

Overdag werkte ik als fysiotherapeut, in de avond gaf ik mijn spirituele consulten. Niet dagelijks, dat werd me echt te veel. Als paragnost was het moeilijk om een knop om te zetten, maar dat lukte me wonderwel heel vaak. Ik had er niet altijd zin in, ik had ook niet elke dag behoefte aan geesten in mijn huis. Vaak wilde ik gewoon mezelf zijn, Will het mens, met al zijn zwakheden en luie momenten.

Het was een vrijdag, mijn enige doordeweekse vrije dag als fysiotherapeut. Ik had ook vrij willen nemen van consulten, maar als mensen bellen kan ik erg slecht nee zeggen. En ach, het zouden er maar twee zijn. Ik had net een klant uitgezwaaid toen mijn mobiel ging. Het was Roy.

Ik ging achter mijn bureau zitten en nam de laatste slok koffie uit mijn beker. Koud. Met een rotgang spuugde ik het terug. Ik ving een bulderende lach op en rook sigaren. Die geur was afkomstig van mijn vader, die graag sigaren had gerookt.

‘Ik heb je hulp nodig, kerel, maar ik weet niet zeker of je het aankunt,’ zei Roy.

‘Want?’

‘Moord. Luguber en zeer grof.’

‘Wat kan ik voor je doen?’

‘Kijken op de plaats delict. Het is geen prettig plaatje. De technische recherche is net gearriveerd en het slachtoffer kan elk moment worden opgehaald, dus er is haast bij. Ik wil dat je ziet wat hij met haar heeft gedaan.’

‘Hij? Weet je al wie ...’

‘Nee, maar ik ga uit van een hij. Geloof me.’

‘Ik ben een gelover, Roy.’

Over een halfuur zou Betsie voor mijn deur staan, een schat van tachtig jaar die zo graag via mij met haar overleden man kletste. Dat waren dankbare afspraken waar ik zelf ook erg van genoot. Ik zou haar afspraak moeten verzetten.

Er liep nog recherche rond tegen de tijd dat ik arriveerde. Op de stoep van het rijtjeshuis waar ik moest zijn, was het een drukte van belang. Er hing voelbaar iets in de lucht en ik wist niet of dat voelbare alleen voor mij gold of voor iedereen die aanwezig was.

Een jonge agent was zo wit als een doek toen hij het huis uitliep waar ik moest zijn. Zijn ogen vertelden dat het niet fraai was, zoals Roy me al had laten weten. Hij liep naar een politiewagen, ging op de passagiersstoel zitten en leunde voorover met zijn hoofd in zijn handen.

Er ging een rilling door me heen en mijn benen werden ietwat bibberig. Wilde ik dit wel? Zowel Roy als Alex belden me regelmatig, maar ik had Roy nooit eerder over luguber horen praten. De man was veel gewend en at rustig zijn boterham terwijl hij bij een autopsie aanwezig was. Het deed Roy heus wel iets, maar hij liet het zijn binnenste nooit raken. Dat was nu net het heikele punt: ik kon me op de een of andere manier nooit goed wapenen. Té emotioneel, werd me vaak gezegd en dat was gewoon waar. Uiteraard werd ik weleens geplaagd door agenten die beweerden dat ik vast en zeker tranen met tuiten huilde bij een zielige film. Ik gaf dat gewoon toe, want het was zo. Ik verloochende mezelf niet, kende mijn grenzen redelijk, maar kreeg nu toch het gevoel dat ik over mijn eigen grens heen zou gaan. Daar kwam bij, ik was Danja Schoof nog niet vergeten. Die arme vrouw in het Vondelpark.

Roy legde een hand op mijn schouder en trok me uit mijn gedachten. ‘Trek eerst even beschermende kleding aan, daarna kun je naar binnen. Achterste slaapkamer op de bovenverdieping. Bereid je voor, zo goed als je kan.’

Tegen de tijd dat ik bovenaan de trap stond, gilde alles in mijn lichaam dat ik me moest omdraaien. Niet kijken, gewoon weglopen en nooit meer aan denken.

Natuurlijk deed ik dat allemaal niet.

Ik zweette peentjes. Het witte pak dat ik droeg, hielp niet bepaald mee, net zomin als de latex handschoenen. Roy was me voorgegaan en stond stil bij een tweepersoonsbed.

Ik stapte de drempel over en nam de situatie in me op. Ik rook een ijzerachtige geur. Bloed. Het bed en de muur erachter zaten helemaal onder. Op de rand van het bed zat een naakt lichaam voorovergebogen. Armen op de schoot, de rug besmeurd met bloed. Ik keek niet verder dan de onderrug.

Ik liep om het bed, hief mijn hoofd, en kon er niets aan doen dat me een kreet ontsnapte. Het slachtoffer had geen hoofd meer. Ik staarde naar de bloederige stomp van de nek. Ik begon te kokhalzen, kreeg mezelf weer onder controle en keek de kamer rond. Mijn hart leek even te stoppen met pompen toen ik het afgehakte hoofd boven op een kledingkast ontwaarde. Het was zo neergezet dat het slachtoffer naar zichzelf leek te kijken. Gruwelijk.

‘Nu denk je dat dat alles is, maar nee,’ zei Roy, die mijn blik had gevolgd. ‘Die smeerlap heeft ook haar borsten afgesneden en haar in de rug gestoken.’

‘Is het een mogelijkheid dat het slachtoffer wordt weggehaald en ik dan mijn antennes uitsteek?’ Mijn blik werd evenzogoed naar het hoofd op de kast getrokken. Haar ogen waren halfopen, het lange blonde haar welfde langs de kastdeur naar beneden alsof het een plant was zoals ik op een boekenkast had staan om de zijkant minder saai te laten ogen.

‘Natuurlijk,’ antwoordde Roy.

Ik was op de trap gaan zitten, maar dat was niet helemaal strak gepland. Er kwamen allemaal mensen naar boven, zodat ik behoorlijk in de weg zat. Ik verplaatste me naar het uiterste hoekje in de gang en wachtte tot het slachtoffer was opgehaald.

Na een tijd verscheen het hoofd van Roy om het hoekje en hij knikte me toe. Met een enorme weerzin stapte ik opnieuw de slaapkamer annex abattoir binnen. Ik wilde hier zo snel mogelijk vandaan.

‘Wat is haar naam?’ vroeg ik.

‘Sabine Schaven. Vijfentwintig jaar, leerkracht op een basisschool. Haar man Leroy heeft haar gevonden en 112 gebeld.’

‘Hij is het niet,’ zei ik spontaan. Ik kende de man niet, maar ik wist dat het een vreemde was die dit Sabine had aangedaan.

‘Klopt. Zijn alibi is al nagetrokken. Hij had een nieuwe baan, was op zijn werk, meerdere personen kunnen daarover getuigen. Sabine is volgens de schouwarts rond elf uur, halftwaalf vermoord. Buren waren niet thuis, niemand in de straat heeft iets bijzonders gezien of gehoord.’

‘Hij was ...’ Ik moest naar woorden zoeken en slikte. In feite was ik simpelweg een profiler. ‘Niet alleen heel boos, hij was jaloers. Hij heeft haar dagenlang in de gaten gehouden.’ Ik liep naar het raam en keek naar buiten. ‘Hij heeft gewoon aangebeld en toen ze de deur opende, is hij binnengedrongen. Ze moet volkomen verrast zijn geweest.’

‘In de huiskamer en andere kamers is niets bijzonders te zien,’ vertelde Roy. ‘Hij heeft haar direct meegenomen naar deze slaapkamer. Hij is naderhand wel in de keuken geweest.’

Ik draaide me om en keek Roy vragend aan.

‘Hij heeft haar borsten in de koelkast gelegd.’

Ik slikte een brok walging door, wilde niet voor me zien hoe hij ze had afgesneden.

Er stond al een tijdje een oude man in de hoek van de slaapkamer mijn aandacht te trekken. Ik keek Roy verontschuldigend aan. Het zou niet de eerste keer zijn dat hij me tegen een geest zou horen praten. Hij begreep me meteen.

‘Ga je gang,’ zei hij en terwijl ik van het raam wegliep, liep Roy er juist naartoe.

De man had een shagje achter zijn oor gestoken. ‘Omdat je een paar kwaliteiten hebt, wil dat nog niet zeggen dat je de Columbo van het paranormale bent.’

‘Meneer, met cynisme is niemand geholpen. Vertel me iets wat kan helpen.’

De man begon te lachen. ‘Stel je open.’

Ik sloot mijn ogen om me beter te kunnen concentreren. Ik ving flarden van stemmen op.

‘Hij heeft haar verkracht,’ zei ik, zonder mijn ogen te openen.

‘Klopt,’ zei de oude man, terwijl Roy: ‘Dat vermoeden hadden we al,’ zei.

‘Ja, en nu wel een rubbertje,’ zei de man.

Ik opende mijn ogen en keek naar het bed. Dat had brede stijlen. ‘Hij heeft haar armen aan het bed gebonden. Ik vermoed dat hij tape op haar mond heeft geplakt, zodat ze niet kon schreeuwen.’

‘Ja,’ reageerde Roy, ‘maar hij was goed voorbereid aangezien hij tape, touw, mes en al het andere wat hij eventueel bij zich had weer netjes heeft meegenomen.’

‘Hij wilde dat ze zo werd gevonden, zittend op bed, het hoofd op de kast,’ zei ik.

‘Een ding is zeker,’ sprak de man weer. ‘Haar echtgenoot zal nooit meer onbevangen aan borsten denken.’

Ik keek Roy aan. ‘De echtgenoot heeft eerst de borsten in de koelkast gevonden, daarna rende hij naar boven en vond zijn vrouw. De dader wilde hem choqueren, maar waarom?’

De oude man meldde zich weer. ‘Ik zei: Nu wel een rubbertje.’ En weg was hij.

‘Ik geloof niet dat de geest die ik heb gezien familie van het slachtoffer is,’ zei ik tegen Roy. ‘Hij heeft me stof tot nadenken gegeven en verdween.’

‘Had je er iets aan?’

Ik haalde mijn schouders op. ‘Volgens mij zinspeelt hij erop dat deze vrouw en Danja Schoof door dezelfde dader zijn verkracht en vermoord. Bij Danja werd DNA gevonden omdat er geen condoom was gebruikt. Die fout heeft hij niet opnieuw gemaakt.’

‘Dat schoot ook door mijn hoofd. Maar geen familie, hè? Wat deed hij hier dan?’

‘Zo ongrijpbaar als de pest. Ik moet er mijn gedachten over laten gaan, maar niet hier. Er hangt een voelbare woede in deze kamer, ook de zinderende angst van Sabine. Die is niet verdwenen.’ Ik sloot mijn ogen. ‘Ik ben er heel bang voor dat hij haar borsten heeft afgesneden terwijl ze nog leefde.’

‘Dat vermoedt de patholoog ook,’ zei Roy. ‘Het hoofd is hoogstwaarschijnlijk wel post mortem verwijderd. Goddank voor kleine zegeningen ...’

‘Hij wil iets duidelijk maken, daar ben ik zeker van gezien zijn bravoure om het overdag te doen. Ik kan je helaas niet vertellen wat het is. Er klopt iets niet aan het hele plaatje ...’

6

Donderdag 12 januari 2017

Sanne

Samen met Luca zat Sanne in de huiskamer van Elaro en Esri Martina. Esri was de kinderen uit school halen en zou daarna boodschappen doen, zodat er rustig kon worden gepraat. In de hoek stond een rolstoel. Ver bij de eigenaar vandaan. Elaro zat op de bank. Hij had een kleed over zijn schoot geworpen; Sanne vermoedde dat hij dat had gedaan om niet telkens met eigen ogen te zien dat zijn onderbenen waren geamputeerd. Normaal gesproken herstelt iemand na een amputatie in een revalidatiecentrum of een verpleeghuis. Elaro Martina had daar niets van willen weten. Hij wilde zo snel mogelijk naar huis.

‘Ik heb het al zo vaak gezegd: nee, ik heb geen vijanden en nee, ik weet niet wie mij dit heeft aangedaan. Er is niets in ons leven gaande wat deze hel kan verklaren.’ Elaro keek de rechercheurs beurtelings aan en bleef dat doen. Feitelijk keek hij alle kanten op, behalve naar beneden.

Plotseling begreep Sanne nog iets: de man schaamde zich kapot voor wat hem was overkomen. Een gevoel van medelijden overspoelde haar.

‘Is er de laatste tijd een moment geweest dat u zich bekeken voelde?’ vroeg Luca.

De man schudde zijn hoofd.

‘Online misschien? Bent u lastiggevallen of heeft u vreemde telefoontjes ontvangen?’

‘Nee.’

‘U heeft nergens een schuld openstaan?’

‘Verdomme, nee, dat heb ik niet!’

‘Het klinkt misschien raar, maar soms is er iets in het verleden, wat zaken uit het heden kan verklaren. Dat kan buiten uw schuld om zijn, soms is het iets kleins wat tot bepaalde proporties uitgroeit.’

‘Rechercheur Borra, denkt u nu werkelijk dat ik mijn benen kwijt ben door een vechtpartij uit de tijd dat ik zestien was? Kom op zeg. Ja, ik heb heel wat geknokt, maar dat is verdomme dik twintig jaar geleden.’

‘Nee, zoiets bedoel ik niet. Ik wil u alleen vragen iets verder terug te denken dan het afgelopen jaar. Misschien dat u dan op iets komt. De dader heeft u laten leven, meneer Martina, zelfs dat moet een reden hebben.’

‘Ja, ik moet lijden. Geloof me, als dat zijn beweegreden is geweest, is hij daar goed in geslaagd. Ik leef verdomme op zware medicatie.’ Plotseling kwam er een felle blik in zijn bruine ogen. ‘Of jullie hem nu te pakken krijgen of niet, ik heb een grote achterban, een familie die op wraak zint. Wij zullen hem vinden.’

‘Ik begrijp uw gevoel,’ zei Sanne. ‘U hoeft mij niets over wraakgevoelens te vertellen, maar begrijp dat u of uw familie niet voor eigen rechter mag spelen. Mocht u iets te binnen schieten, laat ons dat dan weten. Wat dan ook, hoe lang geleden het ook mag zijn. We trekken alles na en als we de dader vinden zal het recht zegevieren.’

Hij snoof. ‘Natuurlijk. Hoe zit het met die man uit Zaandam die zijn benen kwijt is? Is daar al sprake van zegevierend recht? Ik ken hem niet, maar mijn sympathie heeft hij.’

‘We kunnen die zaak niet met u bespreken,’ zei Luca. ‘Zou u ons nog een keer kunnen vertellen wat u precies deed en met wie u was, de avond voor de aanval op u?’

‘Noemen jullie het zo, een aanval? Die klootzak heeft me geestelijk vermoord, ik ben zo goed als dood, want ik kan niets meer.’ Hij sloot zijn ogen, haalde diep adem en opende ze weer. ‘Esri bracht de kinderen naar mijn ouders, daarna gingen we uit eten. Op tijd, want ze had nachtdienst en moest om tien uur beginnen. Esri vindt het fijn om nog even met mij thuis te zijn, een kopje koffie, een beetje kletsen, voor ze naar haar werk gaat. Ik was daarna alleen thuis en bereidde me voor op een sollicitatiegesprek.’