Noodlot

Louis Couperus

Lalito klassiek

Aan

FRANS NETSCHER 

L.C. 

Luik, september 1890

Eerste hoofdstuk

1

De handen in de zakken, de kraag van zijn pels op, ging Frank door het stuiven van de sneeuw voort, langs de eenzame Adelaide Road, in de avond. Toen hij het villaatje naderde, waar hij woonde, — White Rose, geheel gedoken, gedompeld, 

verzonken in de blankheid van de sneeuw, als een nestje in watten, — zag hij iemand op zich afkomen, van Primrose Hill. Hij richtte zijn blik vast op het gelaat van de man, die hem blijkbaar wilde aanspreken; niet wetende wat deze in zijn schild voerde in die eenzame sneeuwnacht, en hij was zeer verbaasd, toen hij, in het Hollands, hoorde: 

 — Neemt u me niet kwalijk... is u niet meneer Westhove? 

 — Ja, antwoordde Frank. Wie is u? Wat is er? 

 — Ik ben Robert van Maeren, misschien herinnert u zich... 

 — Bertie, jij? riep Frank uit. Hoe kom je hier in Londen! 

 En in zijn verbazing, zag hij, door het stuiven van de sneeuw heen, een visioen verrijzen uit zijn jeugd, een helder tafereel van jongensvriendschap, iets jongs en warms... 

 — Misschien niet zo heel toevallig! antwoordde de vreemde, wiens stem bij de klank van die verkleinnaam ‘Bertie’ iets vaster klonk; ik wist, dat u hier woonde en ik ben al driemaal aan uw deur geweest, maar u was niet thuis. De juffrouw zei, dat u vanavond toch thuis zou komen en daarom ben ik zo vrij geweest hier op u te wachten...

 De stem verloor weer alle vastheid en werd smekend, als van een bedelaar.

 — Moest je me zo dringend spreken? vroeg Frank verbaasd. 

 — Ja... ik wou... of u me misschien helpen kon... ik ken hier niemand... 

 — Waar woon je? 

 — Nergens; ik ben vanmorgen vroeg hier aangekomen en ik heb... ik heb geen geld... 

 En hij kromp, huiverend van het staan in de koude tijdens dit korte gesprek, zich bijna smekend samen, als een hond, die bang is. 

 — Ga maar mee met me, sprak Frank, vol verbazing, medelijden, vol van de warme herinneringen van zijn jongensjaren. Kom maar vannacht bij me. 

 — O ja, graag! klonk het antwoord, haastig en bevend, als angstig voor een terugname van die goddelijke woorden. 

 Zij gingen samen een paar passen voort; toen haalde Frank de sleutel uit zijn zak, de sleutel van White Rose. Hij opende de deur; een zeshoekige Moorse lantaren scheen in de vestibule zacht met halve vlam. 

 — Ga binnen! sprak Frank. 

 En hij sloot de deur achter zich op het nachtslot, met een bout. Het was halfeen. 

 De meid was nog op. 

 — Die meneer was al zo dikwijls hier geweest, fluisterde ze met een wantrouwende blik naar Bertie; en ik zag hem hier vanavond altijd door voorbij lopen, als hield die de wacht. Ik was bang, weet u; het is hier zo eenzaam. 

 Frank schudde geruststellend het hoofd. 

 — Laat het vuur gauw achter aanmaken, Annie. Is je man nog op? 

 — Het vuur, meneer?! 

 — Ja... Bertie, wil je wat eten? 

 — Heel graag... als het u geen moeite geeft! antwoordde Bertie, in het Engels, voor de meid, en zijn blik zocht smekend de koud verbaasde, blauwe ogen van de flinke, knappe, jonge vrouw; zijn stem was als fluweel, en, tenger, klein, poogde hij in de vestibule zo weinig mogelijk plaats in te nemen, ineen te schrompelen, te vluchten uit haar blikken, zich uit te wissen in een hoekje schaduw.

 Frank leidde hem nu een grote achterkamer in, eerst kil en donker, maar weldra verlicht, weldra ook zachtjes-aan met een stralende lauwte verwarmd door het grote vuur, dat in de, nog gesloten, haard begon op te gloeien. Annie dekte de tafel. 

 — Eén couvert, meneer?

 — Twee; ik soupeer mee! sprak Frank, denkend, dat Bertie dan vrijer zou zijn.

 Bertie had zich op Franks aandringen in een ruime stoel gezet bij de haard en hij bleef daar schichtig rechtop zitten, zonder te spreken, verlegen voor de meid, die telkens ging en kwam. Eerst nu zag Frank, in het licht, de armoede van zijn uiterlijk; zijn dun gesleten jasje, vetglimmende knopen missend; zijn afgetrapte, uitgerafelde broek; zijn vuile bouffant, die een gemis aan linnen verborg; zijn uitgezakte schoenen met gaten. Een oude hoed had hij bedremmeld, verlegen, in de hand gehouden. Het was een kleding, niets passend bij die aristocratisch tengere bouw, dat fijne, bleke, magere gelaat, gedistingeerd, trots het ongeknipte, blonde haar en de ongeschoren stoppelbaard; het was als de maskerade van geboorte en opvoeding in de lompen van de ellende, die zij onhandig, als een slecht zittend toneelpak, droegen. En de acteur zelf bleef roerloos zitten, starende in het vuur, verlegen in de streling van de weelde, welke hem hier omringde in deze kamer: onwederlegbaar het verblijf van een vermogend jongmens, die geen neiging tot huislijke gezelligheid had: rijke gordijnen en tapijten, rijke meubels en ornamenten, zonder comfort geschikt, recht tegen de wanden aan en, stijf netjes, zonder leven, glimpend opgepoetst. Maar Bertie kreeg die indruk niet, want een welbehagen van warmte en veiligheid kwam over hem, een gevoel van rust en onbezorgdheid, kalm als een meer en zoet als een oase: een lachend landschap na de koude en de sneeuw van zo-even. En toen hij Frank hem zag aanstaren, zeker verwonderd over zijn roerloos zitten turen in het grote vuur, waar de vlammen thans dansend oplekten als gele drakentongen, glimlachte hij eindelijk en sprak hij nederig, dankbaar, met die stem als van een bedelaar: 

 — Dank u wel, u... u is zo goed... 

 Het was niet veel wat Annie daarna op tafel zette: de restantjes uit de provisiekast van een steeds uithuizig jongmens, wat koude beefsteak en sla, wat beschuit en jam, maar het zweemde toch naar een souper en Bertie deed het grote eer aan, systematisch langzaam en bijna onverschillig etend en drinkend, wasemend warme grog, zonder de honger, die in zijn lichaam een nijpende leegte groef, te laten blijken. Frank poogde hem eindelijk uit te horen, dwong hem te spreken en te verhalen wat hem in zulke ellende gebracht had en hij deed zijn verhaal bij brokken en stukken, steeds nederig, terwijl ieder woord klonk als een bedelarij. Onaangenaamheden met zijn vader over zijn moederlijk erfdeel, een bagatel van een paar duizend gulden, weldra versmolten; zijn zwalken in Amerika, waar hij beurtelings boerenknecht, kelner in een hotel en figurant aan een theater was geweest; zijn terugreis naar Europa op een steamer, waar hij zijn overtocht met diensten allerlei aard had betaald en nu: zijn eerste dag in Londen, zonder een cent. Hij had zich uit brieven, dagtekenende van een paar jaar geleden, het adres van Westhove in Londen herinnerd en hij had aanstonds White Rose opgezocht, vrezende, dat Frank in die tijd wel vier-, vijfmaal verhuisd kon zijn, zonder een spoor te hebben achtergelaten... O, zijn angst, die nacht, wachtende in de wind, terwijl het donkerder en donkerder werd; de duisternis, alleen verlicht door de spookachtige blankheid van de doodstille sneeuw! En nu, die warmte, een dak, een souper! En nogmaals bedankte hij, zich klein makend, ineenschrompelend in zijn versleten kleren: 

 — Dank u, dank u... 

 Annie, mopperend over die drukte in de nacht voor zo een vagebond, die meneer van de straat opraapte, had de logeerkamer gereedgemaakt. En Frank leidde hem naar boven, getroffen door zijn vermoeid uiterlijk, grijs van bleekte. Hij 

klopte hem op de schouder, beloofde hem te zullen helpen, maar nu moest hij naar bed gaan: morgen zouden zij wel verder zien. 

 Toen Bertie alleen was, zag hij aandachtig om zich rond. De kamer was zeer comfortabel, het bed breed, zacht en warm. Hij voelde zich vies en goor in die omgeving, vol gemakken en onbezorgdheid en in een aangeboren drang tot keurigheid en reinheid begon hij zich, hoewel hij rilde van de koude, eerst, lang en zorgvuldig, te wassen, te reinigen, te poetsen, te wrijven, tot zijn lichaam rozig 

gloeide, geheel geparfumeerd met een aroom van zeepschuim. Hij zag in de spiegel en betreurde het, dat hij geen scheermes had: anders had hij zich geschoren. Eindelijk, gehuld in het nachtgoed, dat daar gereed lag, kroop hij in bed, tussen de wol. Hij sliep niet dadelijk in, genietende van zijn bien-être, van zijn eigen reinheid, de blankheid van de lakens, de frisse warmte van de dekens, van het nachtlichtje, dat bescheiden schemerde door zijn groen gordijn. In zijn ogen begon een glimlach te tintelen, om zijn mond ook. En hij sliep in, zonder te denken aan morgen, rustig in de zorgeloosheid van het heden en de warmte van zijn bed, bijna leeg van hoofd, alleen met dit enkele, kleine gedachtetje: dat Frank toch een goede jongen was!

2

Het vroor de volgende morgen; de sneeuw glinsterde kristalachtig hard. Zij hadden ontbeten en Bertie vertelde van zijn ongelukken in Amerika. Hij had zich door Franks barbier laten knippen en scheren en hij droeg kleren van Frank, die hem wijd als zakken waren: een paar pantoffels, waarin zijn voeten dansten. Hij begon zich reeds minder vreemd te voelen en koesterde zich als een kat, die een goed plekje gevonden heeft. Hij lag gemakkelijk in zijn stoel, rookte behagelijk, noemde Frank, op diens verzoek, jij en jou, en zijn stem klonk zacht smeltend, met een klankje van prettige vrolijkheid, iets als gedempt goud. Frank had schik in hem en liet hem vertellen en hij deed het eenvoudigweg, zonder te blageren op zijn ellende; alles was geweest zoals het had moeten zijn, het had niet anders gekund. Hij was nu eenmaal geen troetelkindje van het lot, dat was alles. En hij was taai; een ander had het niet uitgehouden, wat hij meegemaakt had... 

 Frank zag hem met verbazing aan; hij was zo fijn, zo bleek, zo tenger, bijna zonder volle mannelijke ontwikkeling; hij verzonk in de groteske plooien van Franks jas en broek; hij was een jongen, vergeleken bij hemzelf, zo groot en vierkant! En hij had dagen van honger, nachten zonder dak gekend: een armoede, die Frank, goed doorvoed, glanzend van een bloedrijke gezondheid, onuithoudbaar voorkwam; en hij sprak er zo kalm, bijna schertsend, over, zonder te klagen, alleen met leedwezen zijn mooie handen bekijkend, die mager waren, paars van jeukende winter, met bloedige kloven op de knokkels. Voor het ogenblik schenen die handen zijn enig verdriet te zijn. Eigenlijk toch een gelukkig karakter, dacht Frank, terwijl hij hem voor de gek hield, met zijn handen. Maar Bertie zelf schrikte over zijn zorgeloosheid, want hij riep eensklaps uit: 

 — Maar wat zal ik nu doen... wat zal ik doen! 

 Hij zag voor zich uit, radeloos, wanhopig, zijn handen wringend. Frank schertste die wanhoop weg, schonk hem nog eens een glas sherry in en vertelde hem, dat hij vooreerst maar bij hem moest blijven, om te bekomen. Hij zou het zelfs geweldig gezellig vinden als Bertie een paar weken bleef; hijzelf verveelde zich een beetje met zijn rijke jongmens-leven; hij was in een kring van jongelui, die veel uitgingen, veel pierewaaiden en het verveelde hem, dat alles: diners en bals in de wereld en soupers en orgies in de halve wereld. Altijd hetzelfde: een leven als een montagne russe, derop, deraf, derop, deraf, zonder dat je een ogenblik behoefde te denken; een bestaan, dat voor je gemaakt werd in plaats, dat je het zelf je maakte. Voor het ogenblik had hij nu een doel: Bertie; hij zou hem helpen, na een paar weken rust een betrekking of zoiets voor hem zoeken, maar vooreerst moest hij zich nu maar geen zwaar hoofd maken. Hij was blij, dat hij zijn vriend weer eens bij zich had. De herinneringen wolkten bij hem op als ijle toverbeelden, vaalkleurig en sympathiek: herinneringen uit zijn schooltijd, kwajongensstreken, zwerftochten, bakkeleipartijen in de duinen bij Den Haag: herinnerde Bertie zich? Frank zag de kleine magere jongen nog voor zich, getreiterd door grote lummels, beschermd door hem, Frank, wiens vuisten er op neer beukten, ter wille van zijn vriendje. En later hun studententijd te Delft; Bertie gesjeesd, ineens verdwenen, zonder een spoor na te laten, zelfs niet voor Frank; daarna wat correspondentie, te hooi en te gras; daarna jaren van niets. O, hij was blij zijn vriend nu weer eens bij zich te hebben; véél had hij altijd van Bertie gehouden; juist, omdat Bertie zo geheel anders was dan hij, met iets als een poes, verzot op gemak en koestering en nu en dan hevig aangedrongen weg te lopen over daken en goten, zich te bezoedelen met modder, zich te wentelen in vuiligheid, om daarna terug te komen om zich te warmen en te lekken. Hij hield van zijn vriend als van een tweelingbroeder, die geheel verschillend zou zijn, ingepalmd door Bertie’s nonchalante, zacht-egoïstische innemendheid: een echte poezennatuur! 

 Bertie vond het die dag een grote weelde thuis te blijven, zittende bij de haard, die hij hoog deed opvlammen met blok op blok. Frank had heerlijke witte port en ze bleven na het lunch zitten lummelen, borrelend en pratend, terwijl Bertie honderduit vertelde over Amerika, over zijn boer, zijn hotel, zijn theater en de ene anekdote aan de andere schakelde, boeiend door een tikje van ongewone romantiek. Frank gevoelde daarna behoefte aan lucht en wilde naar zijn club gaan, maar Bertie bleef zitten: alléén, kon hij in lompen lopen, maar met Frank zich zelfs niet in deze kleren vertonen. Frank zou thuis komen dineren om acht uur. En eensklaps, als in een bliksemsnel invallende gedachte, smeekte Bertie: 

 — Spreek niet over me met je vrienden... Het is niet nodig, dat ze weten, dat je zo een slecht sujet als ik ben, kent... Beloof je het me? 

 Frank beloofde het lachend, en het slechte sujet sprak, hem zijn handen reikend: 

 — Hoe vergoed ik je wat je voor me doet! Wat een geluk, dat ik je ontmoet heb! Je bent de edelste kerel, die ik ken...

 Frank onttrok zich aan die dankbetuigingen en Bertie bleef alleen, voor de kachel gezeten, stokend tot zijn lichaam geheel en al gloeide, zich roosterend met de voeten op de nikkelen rand. Hij schonk zich nog eens een glas port in en dwong zich aan niets te denken, zich wentelend in het genot van zijn luiheid en aandachtig bezag hij zijn gebersten handen, en hij vroeg zich af of ze spoedig genezen zouden zijn.

3

Een maand had Bertie op White Rose doorgebracht en hij was nu nauwelijks te herkennen in de jonge man, die, onberispelijk in zijn fijne pels, met zijn nieuw-modische hoge hoed, naast Frank zat in een open victoria, beiden verzonken onder een zware, bonten plaid. Hij bewoog zich thans met groot gemak onder Franks kennissen, gekleed als een dandy, innemend en minzaam, zijn Engels lispelend met een gemaakt accent, dat hij voornaam vond. Hij dineerde met Frank iedere dag in Franks club, waarin hij geïntroduceerd was, proefde met het geblaseerdste gezicht ter wereld fazanten en fijne wijn en rookte havanna’s van twee shilling alsof het strootjes waren. Frank had inwendig de grootste schik in hem en zag hem, met een glimlach vol heimelijk vermaak, kalm zijn gang gaan, pratende met jongelui van de wereld zonder zich een ogenblik uit het veld te laten slaan; en Frank vond die komedie zo amusant, dat hij hem, overal waar hij kwam, presenteerde. 

 De winter verzachtte zich tot een mistige lente, de season kwam en Bertie scheen het zeer aangenaam te vinden afternoon tea’s, en at home’s bij te wonen; aan een groot diner tussen een paar mooie schouders te flirten, nooit verblind door de 

tinteling van de juwelen en nooit bedwelmd door de tinteling van de champagne; in een fauteuil van de dress circle kwijnend achteruit te leunen, terwijl zijn fijn gelaat zeer gedistingeerd rustte op zijn hoge glanzende boord, zijn wit boeketje geurde in zijn knoopsgat en zijn binocle tussen zijn, nu genezen, vingers draaide, als was geen van die dames de moeite waard door hém betuurd te worden. Frank zelf, uit gebrek aan werkzaamheid, had als iemand, die zijn vermaak neemt, waar hij het vindt, Bertie in dit leven vooruit geduwd, niet alleen om hem te helpen, maar ook voor de pret: een dol amusement, om al die mensen voor de gek te houden! Bertie had vele scrupules en noteerde, in een zakboekje, trouw elke penny, die Frank voor hem uitgaf — in betere tijden zou hij dat alles teruggeven — en het lijstje bedroeg in die twee weken een paar honderd pond. Ook thuis vond Frank hem een enig amusement: Bertie, die met een paar lieve woordjes Annie en haar man, Franks oppasser en butler, voor zich had weten te winnen, gooide alle meubels dwars door elkaar in een grillige wanorde, kocht beelden, grote palmen en Oosterse stoffen en herschiep de ongezelligheid van vroeger tot een artistiek comfort, dat tot lui-zijn uitnoodde: een half donker licht, ruime divans; de, met Egyptische pastilles en fijne cigaretten doorgeurde, atmosfeer van een alkoof, waarin alle gedachte wegdommelde en het oog half geloken bleef hangen aan de naakte vormen van de beelden, opbronzend onder het groen van de planten.

’s Avonds waren het daar festijnen, orgieën met enkele uitverkoren vrienden en enkele uitverkoren schonen: twee dames van een skating-rink en een figurante van een theater, die met hun vermiljoenen lipjes genoeglijk rookten en dronken op Bertie’s gezondheid. Frank amuseerde zich als een koning om Bertie, die, in een diepe minachting voor het vrouwlijk geslacht, ongevoelig voor hun drieër bevalligheden, ze voor de gek hield, ze plaagde, ze tegen elkaar ophitste, tot zij elkaar bijna de ogen uitkrabden, ze ten slotte champagne goot in hun gedecolleteerde lijfjes. 

 Neen, nog nooit had Frank zich zo geamuseerd, gedurende zijn lang verblijf te Londen, waar hij als ingenieur zich gevestigd had, om zogenaamd een kosmopolitische tint aan zijn kennis te geven. 

 Hij was in- en ingoed, te doorvoed om veel te denken; hij had van alles genoten en gaf niets om het leven, dat maar een komedie was, die gemiddeld zesendertig jaren duurde, volgens de statistiek. Hij maakte enkele pretenties op een filosofische levensbeschouwing, maar eigenlijk bestond deze in een uit-de-weg ruimen van alles wat niet amusant was. Nu, Bertie wás amusant, niet alleen om zijn grappen — met die vrouwen wreed spel als van een panter — maar vooral om de klucht, die hij in Franks wereld speelde, dat zich voordoen als een high-lifer: een vagebond, die een maand geleden in lompen op straat had staan bibberen! Het was een geheim vermaak van elk ogenblik en hij gaf Bertie geheel en al carte blanche om zijn rol vol te houden: een carte blanche weldra ingevuld door grote rekeningen van tailleurs, want Bertie kleedde zich met geraffineerde ijdelheid, kocht dassen bij dozijnen, nam ieder boordje, dat in de mode kwam, nu recht, dan met een puntje zo, dan met een puntje zus, en wies zich met al de watertjes van Rimmel. Het was of hij zich dompelen wilde in al de verfijndheid van een fat, na goor geweest te zijn als een voddenraper. En noteerde hij eerst in zijn zakboekje al deze mirobolante uitgaven, weldra vergat hij een post, daarna nog een en eindelijk, omdat zijn potlood weg was, vergat hij alles! 

 Zo verliepen er weken en Frank dacht er niet aan moeite te doen bij zijn invloedrijke kennissen om Bertie aan een betrekking te helpen. Hun leven van rijk niets doen vulde geheel hun gedachte, ten minste die van Frank, en het had nieuwe bekoring voor Frank gekregen om Bertie. Toen gebeurde er eensklaps iets zonderlings. Bertie was ’s morgens alleen uitgegaan en verscheen niet aan het lunch. Wie er ’s middags in de club was, Bertie niet. Ook niet aan het diner.

’s Avonds kwam hij niet thuis, hij had ook geen woord achtergelaten. Frank, zeer ongerust, bleef de halve nacht op: niemand. Twee dagen gingen voorbij: niemand. Frank vroeg hier, onderzocht daar, gaf eindelijk bij de politie aan. 

 Ten laatste, op een morgen, — Frank was nog niet opgestaan — verscheen Bertie voor zijn bed, met een glimlach van verontschuldiging: Frank moest het hem toch niet kwalijk nemen; hij was toch niet ongerust geweest? Zie je, dat leven van altijd zo netjes te zijn, had hem opeens verveeld. Altijd die mooie dames met slepen en diamanten en altijd die clubs vol lords en baronets, en dan die skating-rinkjes, die óók al altijd zo fatsoenlijk waren!... En dan altijd een hoge hoed, en ’s avonds altijd een rok met een bloem! Het was criant! Hij had het niet uitgehouden, hij was er eens vandoor geweest... 

 — Maar waar heb je dan gezeten? vroeg Frank, ontzet van verbazing. 

 — O, nu eens hier en dan eens daar! Bij oude kennissen. Ik ben niet uit Londen geweest... 

 — En je kende hier niemand? 

 — O jawel, zo geen fashionable mensen, weet je, zoals jij... Maar wel zo ratjetoe... Je bent toch niet boos op me? 

 Frank had zich half opgericht om hem op te nemen.

 Hij zag er bleek, vermoeid en verwaarloosd uit. Zijn broek was van onderen met een dikke laag modder bedekt, zijn hoed gedeukt; zijn overjas had een winkelhaak. En hij stond daar schijnbaar verlegen, als een jongen, met zijn ondeugende, inpalmende glimlach.

 — Kom, wees maar niet boos... Neem je me in genade aan? 

 Dat was Frank te sterk: hij proestte het uit, uitgelaten dol! Die Bertie, wat een canaille!

 — Maar waar heb je dan toch gezeten? vroeg hij nogmaals. 

 — O nu eens hier, en dan eens daar... 

 Verder kwam hij niet; Bertie vertelde niet meer dan hij kwijt wilde zijn. En hij was wat moe, hij ging naar bed. Hij sliep tot drie uur toe. Frank had er de hele dag pret van, en ook Bertie had later dolle pret, toen hij van de politie hoorde.

’s Middags in de club aan tafel, vertelde hij met een treurig gelegenheidsgezicht, dat hij voor een paar dagen uit de stad was geweest, om een sterfgeval. Frank had zijn briefje door een nonchalance van de knecht niet gekregen. 

 — Maar waar heb je dan toch gezeten?!! fluisterde Frank hem in, onbedwingbaar vrolijk en nieuwsgierig, ten derden male. 

 — Ach, ik zeg je: nu eens hier en dan eens daar! antwoordde Bertie, met het eenvoudigste gezicht ter wereld en opnieuw netjes, zeer zorgvuldig, de pink in de lucht, slurpte hij zijn zestal oesters naar binnen, zonder een woord meer over de zaak.

4

De season ging voorbij en Bertie bleef. Dikwijls sprak hij erover, naar Holland te gaan: hij had in Amsterdam een oom, die makelaar was; misschien, dat oom... Maar Frank wilde er niets van horen, en als Bertie gewetenswroegingen had, dat hij zo klapliep, praatte Frank die weg. Wat kwam er dat op aan; als Bertie fortuin had gehad en hij niet, had Bertie immers ook zo gehandeld: zij waren immers vrienden! De juiste waardering van de feiten begon voor zijn ogen te schemeren in de, nu vastgestelde loop van hun leven. Franks zedelijk gevoel dommelde in sluimering in de weekheid van hun luxueuze gemakkelijkheid. Wel had Frank nu en dan iets als een vaag vermoeden, dat hij niet rijk genoeg was voor twee, dat hij de laatste maanden vier maal meer verteerd had dan andere seasons, maar hij was te zorgeloos om lang bij zulke bezwaren stil te staan. Daarbij was hij aan Bertie verslaafd geworden als aan opium of morfine. Bertie was hem nodig geworden om te leven; in alles vroeg hij de raad van zijn vriend, in alles liet hij zich door deze leiden, geheel en al onder de bekoring van het zedelijk overwicht, waarmede dit fijne, tengere mannetje met zijn fulpen kattenzachtheid hem dwong als onder een juk. Nu en dan, weldra bijna geregeld om de veertien dagen, verdween Bertie, bleef vier, vijf dagen weg en kwam op een goede morgen terug, inpalmend lachend, moe, bleek en verlopen. Het waren misschien geheime uitspattingen, wellicht mysterieuze omdolingen in de vunze krotten van de gemeenste buurten van Londen, waarvan Frank nooit het rechte hoorde of begreep: een verdorvenheid, waartoe Frank te netjes en te fatsoenlijk scheen, om over ingelicht te worden; een zonde, waarin hij niet mocht delen en die Bertie, in een verfijnd egoïsme, voor zichzelf hield, als een lekker beetje. Frank gevoelde zich die dagen vol van een walging des levens, als miste hij de ongezonde prikkel zijns bestaans; zijn eenzaamheid vulde zich met een grauwe melancholie en ongelukkig tot wanhoop toe, verkwistte hij zijn dagen thuis, ongeschikt tot iets, zich ergerend in zijn doods interieur, waar alles, — de val van de rijke draperieën, het bronzen naakt van de beelden, de slordig neergesmeten kussens van de divans — als een eigenaardige geur van Bertie had behouden, die hem pijnlijk plaagde. In zulke dagen gevoelde hij de lafheid van zijn leven, de walgelijke onbeduidendheid van zijn zenuwloos leeg bestaan, nutteloos, doelloos, niets! Droevig zoete mijmeringen overstelpten hem, heugenissen uit zijn ouderlijk huis, door het toverglas van de herinnering schemerend als taferelen van tedere, huislijke harmonie, waarin de gestalten van zijn vader en zijn moeder, verheerlijkt in kinderliefde, groot en edel opblonken. Hij verlangde naar iets onzegbaar ideaals, iets reins en zuivers, een groot doel! Hij zou zich schudden uit zijn zieleslaap, hij zou Bertie wegzenden... Maar Bertie kwam terug en Bertie omstrikte hem weer met zijn fluwelen banden en hij zag het steeds duidelijker in: hij kon niet meer buiten Bertie. Dan zich in een spiegel ziende, groot en stevig gebouwd en gezond, het rijke bloed tintelend onder zijn gelaatskleur, moest hij glimlachen om de dwaze hersenschimmen van zijn eenzaamheid en kwamen zij hem van een ziekelijkheid voor, die niet te rijmen was met zijn sanguinische kracht. Het leven was een komedie en het beste was zijn leven als een komedie te spelen, in louter genot der zinnen; verder was er niets de moeite waard... En toch, soms, na nachten als bacchanaliën, vervulde hem, in de matheid van zijn groot lichaam, een nijpende mismoedigheid, die met zulke filosofie der lichtzinnigheid niet te bekampen was en Bertie zelf moest zedepreken: waarom zocht Frank niet een bezigheid, een werkkring; waarom ging Frank niet een beetje reizen... 

 — Waarom ga je niet eens naar Noorwegen? vroeg Bertie, die maar wat opnoemde. 

 Londen begon Frank onuitstaanbaar te worden en daar het denkbeeld van reizen hem toelachte, zowel om de verandering als om de economie — zij zouden in het buitenland eenvoudiger kunnen leven dan in dit metropolitaanse high-life-gewoel, — dacht hij er eens over na, en kwam tot het besluit, dat hij goed zou doen White Rose voor onbepaalde tijd aan de zorg van Annie en haar man over te laten en enige weken in Noorwegen door te brengen. Bertie zou hem vergezellen.

Tweede hoofdstuk

1

Na de table-d’hôte in het Brittania Hotel te Drontheim, gingen de vrienden door de brede, stille straten, met haar lage, houten huizen, de stad uit in de richting van de Gjeitfjeld, toen zij in de voorstad Ihlen een oude heer inhaalden, die, met een jong meisje, blijkbaar dezelfde wandeling meende te maken. Aan de table-d’hôte hadden zij enige plaatsen van elkaar af gezeten en daar deze zweem van bekendheid op de eenzame weg een groet billijkte, namen Frank en Bertie hun hoeden af. De oude heer, in het Engels, vroeg hun haastig of zij de weg wisten naar de Gjeitfjeld: hij was het met zijn dochter, die halsstarrig bij de uitspraak van haar Baedeker bleef, niet eens. Een gesprek vloeide uit dit verschil van mening; de beide jongelui vroegen verlof zich te mogen aansluiten: Frank meende, dat Baedeker gelijk had. 

 — Papa vertrouwt nooit op Baedeker! sprak het jonge meisje met een rustige glimlach, terwijl zij haar rode deeltje, waarin zij de weg had gezocht, sloot. En papa wil me nooit geloven, als ik zeg, dat ik er hem wel brengen zal... 

 — Is u altijd zo zeker van uw weg! vroeg Frank schertsend. 

 — Altijd! sprak ze overmoedig, met een helder lachje. 