Jong Opgebrand

Young professionals aan het woord

Een bundel met tien verhalen over een burn-out

Mariëlle Lunenburg

Eerste versie

Februari 2014

ISBN 978-94-91992-00-1

BookBase e-publishers

Vormgeving door Danique van de Rakt

Eindredactie door Yvon van den Boomen

VOORWOORD

Het is het afgelopen jaar regelmatig in het nieuws geweest: een toenemend aantal jongeren lijkt last te krijgen van burn-out klachten. Dat is niet verbazingwekkend in een maatschappij waarin succesvol zijn steeds vaker de norm lijkt te zijn. Je staat aan het begin van je carrière, je wilt in je studie of je baan je beste been voor zetten, er wordt veel van je verwacht en privé wil je sociaal actief blijven; kortom een druk bestaan. Maar een burn-out is meer dan even oververmoeid zijn, omdat je het te druk hebt. Als therapeut zie ik regelmatig jongvolwassenen die volledig uitgeput zijn en zich ziek hebben moeten melden van hun werk. We spreken in Nederland van een burn-out wanneer iemand minstens een half jaar klachten als vermoeidheid, spanningsklachten (zoals nek- en schouderpijn), concentratieproblemen en prikkelbaarheid ervaart en dit iemands functioneren in de weg staat. Iemand die korter dan een half jaar klachten heeft, is overspannen. Vaak ontstaan klachten door een combinatie van stressfactoren op het werk en privé. De belasting is te hoog geweest, je neemt te weinig rust tussendoor en de accu raakt geleidelijk aan leeg. Een burn-out krijgen is heel ingrijpend. Accepteren dat je accu echt op is en je niet zomaar terugveert, is voor veel mensen moeilijk. Ook het idee dat anderen mogelijk negatief over je oordelen en vinden dat jij je aanstelt, kan in dit proces lastig zijn. Het voelt voor velen als falen of zwak zijn. 

Wat ik als therapeut altijd zeg, is dat een burn-out het meest nobele probleem is dat je kunt krijgen. Je krijgt namelijk alleen burn-out klachten als je veel te hard je best doet en te veel van jezelf vraagt. De mensen die ik zie hebben vaak een enorm verantwoordelijkheidsgevoel, willen het liefst iedereen tevreden stellen en zeggen niet graag “nee”. Mooie eigenschappen om te hebben, maar wel met mate. Naar mijn ervaring zijn mensen die een burn-out krijgen vaak van zichzelf gewend dat zij een hoop aankunnen en daarom hun grenzen niet goed kennen. Ieder mens heeft een grens en dat laat je lichaam je weten. Rust alleen helpt niet om te herstellen. Het is belangrijk om nieuwe patronen aan te leren, de balans tussen in- en ontspanning te zoeken en de lat wat lager te leggen. Dit is moeilijk om in je eentje te bereiken. Op tijd hulp zoeken, kan erger voorkomen. Het goede nieuws is dat de meeste mensen die een adequate behandeling ontvangen, zoals cognitieve gedragstherapie, volledig herstellen. Maar laten we niet vergeten dat steun en begrip van mensen uit de omgeving in het herstelproces nodig is. Voor anderen is het soms lastig te begrijpen wat iemand met een burn-out meemaakt. Ik hoop dat deze bundel een steun in de rug is voor jongeren die een burn-out hebben. Zodat deze jongeren weten dat zij niet de enigen zijn, er niks is om je voor te schamen en er licht aan het eind van de tunnel is!

Pauline D. J

anse GZ Psycholoog

HSK Utrecht

INHOUDSOPGAVE

VOORWOORD

INLEIDING

Kristel: ‘Ik ben een gedreven mens, maar daardoor kun je jezelf ook uitputten’ 

Beroep: jongerenwerker 

Leeftijd burn-out: 26 jaar

Sanne: ‘Ik meldde me ziek met griep. Wat moest ik anders tegen mijn baas zeggen? Dat ik aan het janken was en niet meer kon stoppen?’ 

Beroep: administratief medewerker en in opleiding voor hondentrimmer 

Leeftijd burn-out: 26 jaar

STRESS-SIGNALEN

Joost: ‘Ik ben bang dat het uiteindelijk toch niet goed genoeg is en ik ontslagen word’

Beroep: van functioneel ontwerper tot re-integratieconsulent Leeftijd overspannen: 28 jaar, daarna nog regelmatig overspannen geweest

Sophie: ‘Dat ik qua werk gefaald heb, boeit me minder. Maar dat mijn sociale leven afgenomen is, vind ik heel erg’ 

Beroep: research consultant 

Leeftijd burn-out: 29 jaar

OORSPRONG VAN EEN BURN-OUT

Menno: ‘Ik was bang dat ik een hartaanval had’ 

Beroep: marketingmedewerker en –docent 

Leeftijd burn-out: 32 jaar

Hanna: ‘Als ik beter begeleid was door mijn werkgever had dit niet hoeven gebeuren’

Beroep: marketingmanager

Leeftijd overspannen: 30 jaar

WERKGEVER EN WERKNEMER

Marieke: ‘Zodra ik ‘s ochtends wakker werd, voelde ik angst om naar mijn werk te gaan’ 

Beroep: projectmanager 

Leeftijd burn-out: 28 jaar

Rob: ‘Financieel werd ik gesteund, maar ik had emotionele steun nodig’ 

Beroep: kleuterdocent, zwemleraar en eigen bedrijf in schoolkampen 

Leeftijd burn-out: 25 jaar

SOCIALE STEUN

Anouk: ‘Ik dacht altijd dat ik alles kon en dan opeens blijkt dat niet zo te zijn’ 

Beroep: projectmedewerker HRM, masterstudent Sociologie en voorzitter studentenvereniging 

Leeftijd burn-out: 24 jaar

Mariëlle: ‘Ik vond mezelf nooit goed genoeg’ 

Beroep: projectontwikkelaar

Leeftijd burn-out: 26 jaar

Waarom deze bundel?

TOT SLOT

DANKWOORD

VERANTWOORDING

OVER DE AUTEUR

INLEIDING

Misschien zeg je vaak “ja”, probeer je alles zo goed mogelijk te doen, race je van hot naar her en vergeet je daarbij rust te nemen. Diep van binnen weet je dat je meer naar je eigen gevoel moet luisteren en minder naar wat anderen van je verwachten. Misschien denk je dat het over een paar weken, maanden of volgend jaar wat rustiger is en je dan tijd hebt voor jezelf. Maar de ratrace blijft doorgaan. Wellicht lig je ’s nachts uren te piekeren over wat je nog moet doen, maak je lijstjes om dingen bij te houden, kun je je steeds moeilijker concentreren op het werk, ben je altijd moe, kom je te laat op privéafspraken, ben je kortaf naar anderen en heb je minder zin in sociale ‘verplichtingen’. Tot het moment dat je lichaam en geest aan de noodrem trekken. Je hebt jezelf langdurig overbelast en nu heb je een burn-out. Je kunt moeilijk accepteren dat dit jou overkomt. Je hebt naar eigen zeggen gefaald. Het doet zeer. De controle over je eigen lijf en emoties ben je kwijt. Maar je bent niet de enige!

Steeds vaker hebben jongeren een burn-out. In 2013 was ongeveer achttien procent van de mensen met een burn-out 33 jaar of jonger (FNV Jong). Deze jongeren tot 33 jaar worden ook wel young professionals genoemd. Een young professional zit in de eerste fase van zijn1 carrière. Het CBS zegt dat dertien procent van de Nederlandse beroepsbevolking last heeft van een burn-out of burn-out verschijnselen, wat neerkomt op één op de acht werknemers. Op jaarbasis zijn dat in totaal 900.000 mensen, hiervan zijn er naar schatting 160.000 niet ouder dan 33 jaar. Hoogopgeleide werknemers voelen zich vaker opgebrand dan laagopgeleiden.

Het doel van deze bundel is dat jongeren met een burn-out of die overspannen zijn steun, herkenning en informatie krijgen die voor hun eigen situatie verlichting biedt. Ieder mens is anders en de verhalen uit deze bundel zijn geen hapklare oplossingen. Ik geloof dat de waarheid voor herstel altijd in iemand zelf zit. Daarnaast wil ik mensen bewust maken van het feit dat ook jongeren een burn-out kunnen krijgen. Met Jong Opgebrand wil ik het taboe rondom dit onderwerp doorbreken.

Ook ik ben een ervaringsdeskundige. In 2011 heb ik een burn-out gehad. Altijd had ik het druk-druk-druk. Ik haastte me van afspraak naar afspraak en van mijn baan naar mijn bed. Ik vond nooit rust in mezelf. Beetje bij beetje brokkelde ik af en verdween. Mijn lichaam vroeg me uiteindelijk te stoppen. Handelingen die voorheen gewoon waren zoals boodschappen doen, naar een feestje gaan of bellen met een vriendin lukten niet meer. Met ondersteuning van een psycholoog, fysiotherapeut, veel rust en regelmaat ben ik er bovenop gekomen. Die ervaring heeft mij er toe aangezet deze bundel samen te stellen. Om jongeren in hetzelfde schuitje te interviewen en hun ervaringen te verwoorden. Van het schrijven van deze bundel heb ik veel geleerd. De verhalen van anderen hielpen mij om ook mijn eigen verhaal te ordenen. En nog beter te begrijpen waarom ik zelf een burn-out heb gehad. Gedurende het schrijven van Jong Opgebrand heb ik mezelf een gewetensvraag gesteld. Waarom heb ik verhalen van andere mensen nodig om dit onderwerp onder de aandacht te brengen? Het antwoord daarop is confronterend: zodat ik met meer bewijslast en urgentie dit onderwerp onder de aandacht durf te brengen zonder schaamte. Nog steeds voel ik een angst in mij om mijn gedachten en gevoelens over mijn eigen burn-out in alle openheid te delen. Toch staat ook mijn verhaal in deze bundel. Ik vind dat spannend omdat ik bang ben hoe anderen daarop reageren. Het voelt alsof ik op het punt sta een parachutesprong te maken, lijdend aan hoogtevrees. Ga ik wel of ga ik niet? Met deze bundel spring ik want als ik niet spring, verandert er niets.

Mariëlle Lunenburg

In deze bundel staan tien verhalen van young professionals met een burn-out of die overspannen zijn geweest. Zonder de verhalen van de ervaringsdeskundigen was deze bundel nooit tot stand gekomen. Bedankt voor jullie bijdrage! Vanwege privacy-redenen zijn de namen gefingeerd.