Over TQL — The Question Library

TQL geeft, als zakelijk kennisplatform, antwoord op dagelijkse bedrijfsvragen van ondernemers, directies, bestuurders, managers en professionals in zowel profit als not-for-profit, samengesteld door vakexperts op het gebied van strategie & bestuur, management, marketing & sales, HRM, financiën/fiscaal, juridische zaken, ICT. TQL biedt eenvoudig, overzichtelijk en betrouwbaar toegang tot deze kennis.

TQL bestaat vanaf 1998 en heeft in die tijd een database van ruim 22.000 vragen & antwoorden opgebouwd. De informatie wordt voortdurend door vakexperts geactualiseerd. De informatie is online beschikbaar en ook in de vorm van ebooks en paperbacks.

TQL een label van MEDEM Publishing, uitgeverij voor zakelijk en academische online uitgaven op tablets en e-readers, w.o. ebooks, whitepapers, presentaties, artikelen, rapporten, theses.

Samensteller(s) en uitgever zijn zich volledig bewust van hun taak een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te verzorgen. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden voor onjuistheden die eventueel in deze uitgave voorkomen.

© 2017 MEDEM Publishing/TQL (The Question Library)

Baarn/Zeewolde

Auteur(s): mr. drs. Walter van Holst

Cover: TQL

Aan de informatie kan geen rechten worden ontleend. Wijzigingen en typefouten worden voorbehouden. MEDEM Publishing/TQL aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid voor schade op welke manier dan ook ontstaan door gebruik, onvolledigheid of onjuistheid van de aangeboden informatie. Vermenigvuldiging in wat voor vorm dan ook is alleen toegestaan na voorafgaande toestemming door MEDEM Publishing.

Internet en recht algemeen

1. Bestaat er zoiets als internetrecht?

Internetrecht als zelfstandig rechtsgebied binnen het Nederlandse recht bestaat niet. In principe geldt dat wat er off line in de gewone wereld gebeurt en gereguleerd is ook on line behoort te gelden. De praktijk toont aan dat bij internet kan sprake zijn van een aparte situatie omdat niet alle ‘gewone’ wetten en verdragen simpelweg ook kunnen worden toegepast op de situatie on line. Om die reden is er specifieke regelgeving die gericht is op internet, computers et cetera. Deze regelgeving is bekend onder de naam informatica- of informatierecht . Internetrecht zou als een onderdeel daarvan kunnen worden gezien.

Elektronische handel

2. Wat is elektronische handel?

Elektronische handel is handel die via internet geschiedt en waarbij de partijen elkaar niet in\levende lijve ontmoeten. Om die reden dient elektronische handel met een aantal extra waarborgen te worden omgeven voor de consument. Dit is gedaan door specifieke wetgeving. Zowel op het niveau van de Europese Unie (EU) als op nationaal niveau is inmiddels de nodige wet- en regelgeving opgesteld. Vanuit de EU is er de zogenaamde E-commerce Richtlijn (2000/31/EG) die tot aanpassing heeft geleid van een aantal Nederlandse wetten. Daarnaast zijn er nog enkele andere (en oudere) Europese richtlijnen zoals de Richtlijn Elektronische Handtekeningen (1999/93/EG) en de Richtlijn Verkoop op Afstand (97/7/EG).

3. Hoe weet ik dat een internetbedrijf daadwerkelijk bestaat?

Dit is na te gaan aan de hand van de inschrijving van het bedrijf in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Bij twijfel —bijvoorbeeld alleen een postbusnummer of uitsluitend een bedrijfsnaam - is het beter geen zaken te doen met een dergelijk internetbedrijf. Het vermelden van de inschrijving in het handelsregister (het zogenaamde KvK-nummer) is verplicht voor webwinkels. In het buitenland bestaan met het handelsregister vergelijkbare registers. Daarnaast zijn er een aantal brancheverenigingen met interne regels voor leden. De bekendste zijn Thuiswinkel.org en mkbOK. Deze organisaties hebben mede als doel om het vertrouwen in de markt te bevorderen door hun activiteiten.

4. Hoe komt een online koopovereenkomst tot stand?

Overeenkomsten komen online in beginsel net zoals offline tot stand door aanbod en aanvaarding van dat aanbod . De inhoud van de online gesloten overeenkomst moet in ieder geval:

kunnen worden opgeslagen (om later raadpleegbaar te zijn);

raadpleegbaar zijn door partijen voorafgaande aan het totstandkomen van de overeenkomst;

authentiek zijn (de overeenkomst mag niet tussentijds zijn gewijzigd; authenticiteit van de overeenkomst moet in voldoende mate gewaarborgd zijn).

Verder moet met voldoende zekerheid kunnen worden vastgesteld wat:

het moment van totstandkoming van de overeenkomst is; en

wat de identiteit van de partijen is

5. Welke overeenkomsten kunnen online NIET worden gesloten?

Langs elektronische weg kunnen in beginsel geen overeenkomsten worden gesloten:

Over onroerend goed, met uitzondering van huurrechten;

Waarbij zekerheden worden verstrekt door natuurlijke personen (geen ondernemingen), bijvoorbeeld pandrechten of garantiestellingen;

Waarvoor wettelijk een rechter, overheidsorgaan of andere beroepsbeoefenaar (bv. notaris) vereist is;

Die onder het familierecht of het erfrecht vallen.

In de gevallen onder a en b zijn uitzonderingen mogelijk op basis van de verhoudingen tussen partijen of door de soort overeenkomst. Bij c en d laat de wet die ruimte niet.

6. Welke voorwaarden worden aan een online overeenkomst gesteld?

Voordat een (koop)overeenkomst langs elektronische weg tot stand komt dient de leverancier ten minste op duidelijke, begrijpelijke en ondubbelzinnige wijze informatie te geven over:

de manier waarop de overeenkomst tot stand zal komen en wat daarvoor moet worden gedaan;

de vraag of de gesloten overeenkomst wordt gearchiveerd, en zo ja, op welke manier deze voor wederpartij (koper) is in te zien;

de manier waarop wederpartij (koper) kennis kan krijgen van door hem ongewilde handelingen en hoe hij deze voor de totstandkoming van de overeenkomst kan herstellen;

de talen waarin de overeenkomst kan worden gesloten;

de eventuele gedragscodes waaraan de leverancier zich heeft verbonden en waar de gebruiker deze kan vinden.

De bovengestelde voorwaarden gelden niet wanneer het aanbod per elektronische post is gedaan waarin alle essentiële informatie is opgenomen en enkel voor verder productinformatie een hyperlink naar de website is opgenomen.

Voor de toepasselijkheid van algemene voorwaarden geldt in beginsel hetzelfde als voor de overeenkomsten die langs de traditionele weg tot stand zijn gekomen. De afnemende partij moet (eenvoudig) kennis hebben (kunnen) nemen van de algemene voorwaarden.

7. Hoe verklaar ik op mijn website mijn algemene voorwaarden van toepassing op via internet te sluiten gesloten overeenkomsten?

Het gaat om hier drie primaire uitgangspunten:

het moet duidelijk zijn dat de algemene voorwaarden deel uit maken van de overeenkomst;

de algemene voorwaarden moeten toegankelijk zijn (je moet het fysiek kunnen lezen) en

de algemene voorwaarden moeten later nogmaals gelezen kunnen worden (opslaan van het document).

Ter hand stellen van de algemene voorwaarden biedt de meeste zekerheid, maar wanneer voldaan is aan de bovengestelde voorwaarden zullen de algemene voorwaarden van toepassing zijn op de via internet gesloten overeenkomst. Een aan te bevelen optie is om een overeenkomst pas tot stand te laten komen als de afnemer eerst op een knop heeft geklikt met ´ja, ik accepteer de algemene voorwaarden´ en als die knop niet wordt aangeklikt de transactie automatisch af te breken. De algemene voorwaarden dient dan altijd te voldoen aan de eerder genoemde voorwaarden. Tot slot is het raadzaam om bij de aanvaarding (opdrachtbevestiging) fysiek in een bijlage (bv. pdf) de algemene voorwaarden mee te sturen en een kopie hiervan op te slaan. Dit om er zeker van te zijn dat de koper op de hoogte is van de algemene voorwaarden en om dit ook achteraf aan te kunnen tonen.

8. Zijn algemene voorwaarden en disclaimer voor een webwinkel verplicht?

Als er alleen aan consumenten wordt geleverd zijn algemene voorwaarden voor een webwinkel eigenlijk overbodig, omdat alles met betrekking tot het kopen op afstand tussen leverancier en de consument wettelijk al uitvoerig en dwingend is geregeld. Het mag wel, maar is noodzakelijk, noch verplcht.

Dit geldt ook voor een disclaimer: indien u aan consumenten levert, heeft een disclaimer weinig betekenis en kan dan ook worden weglaten. U kunt uw aansprakelijkheid ten opzichte van consumenten namelijk in principe niet op voorhand uitsluiten.

9. Moeten webwinkels verplicht verwijzen naar ODR?

Consumenten hebben er een klachtenloket bij gekregen: Online Dispute Resolution (ODR). Dit Europese platform geeft consumenten de mogelijkheid om geschillen met webwinkels op te lossen, zonder dat daar juridische kosten bij komen kijken. De ODR is in het leven geroepen door de Europese Commissie om consumenten te stimuleren vaker over de grens in webwinkels te kopen. Dat gebeurt nu namelijk nog relatief weinig omdat consumenten bang zijn dat zij bijvoorbeeld hun geld niet terug krijgen bij het retourneren. De ODR legt de klacht neer bij een onafhankelijke geschillencommissie die de zaak afhandelt. Die geschillencommissie krijgt negentig dagen de tijd om zich in de zaak te verdiepen. Lukt het niet om tot een oplossing te komen, dan kan de consument er alsnog voor kiezen om de juridische route te bewandelen.

Webwinkels zijn per direct verplicht om op de website te verwijzen naar de ODR. Die verwijzing moet op een makkelijk te vinden plek staan. Neem de verwijzing daarnaast op in de algemene voorwaarden.

10. Is het verwijzen naar een gedragscode in de Algemene Voorwaarden juridisch houdbaar?

Ja, mits men zich dan ook daadwerkelijk aan die gedragscode houdt.

11. Wat moet ik allemaal vermelden op mijn website als ik goederen of diensten verkoop via internet?

Voor elektronische handel geldt een vrij uitgebreide informatieplicht, zeker bij consumenten als afnemers. De aanbieder moet de gebruiker (koper) eenvoudig in staat stellen om informatie te verkrijgen over:

Zijn identiteit en adres van vestiging (zowel geografisch als fysiek);

(elektronische) Contactgegevens;

Het inschrijvingsnummer in het handelsregister, het BTW-nummer en andere inschrijvings- en identificatienummers;

Bij vergunningsplichtige activiteiten; de bevoegde toezichthoudende autoriteit (bv. bij elektronische geldinstellingen De Nederlandsche Bank);

Bij een gereglementeerd beroep: beroepsorganisatie, beroepstitel, staat (land) die het toekent. Zie voor het Nuffic-overzicht van de gereglementeerde beroepen in Nederland.

De prijzen moeten duidelijk en ondubbelzinnig zijn. Wanneer de prijs exclusief belasting en leveringskosten zijn moet dit opnieuw kenbaar te zijn. Ook moet specifiek worden vermeld hoe de overeenkomst technisch gezien tot stand komt en hoe invoerfouten kunnen worden verbeterd.

Een via internet gesloten overeenkomt behoort verder zodanig ter beschikking gesteld te worden dat ze weergegeven en opgeslagen kunnen worden; hetzelfde geldt voor algemene voorwaarden.

12. Moet een privacy-statement worden geaccordeerd?

Nee, een privacy statement is slechts een informatief document. Wettelijk gezien bent u verplicht de bezoeker van uw site te informeren over de aard van gegevens die u verzamelt en met welk doel u dat doet.

Als u met betrekking tot persoonsgegevens dingen wil waar u volgens de wet toestemming voor moet vragen dan gebeurt dat dan ook niet in het privacy statement zelf, maar op de plaats waar dat echt aan de orde is, bijvoorbeeld daar waar bezoekers zich registreren voor een nieuwsbrief.

13. Wat is EDI?

EDI staat voor Electronic Data Interchange en is een manier om elektronisch gegevens en berichten uit te wisselen tussen de computers van een bepaalde groep (bij handelstransacties betrokken) bedrijven. Hiermee wordt snelheid van zakendoen vergroot. De regels voor e-commerce zijn in de praktijk doorgaans niet van toepassing op EDI, omdat voorafgaand aan het aansluiten op een EDI-omgeving men veelal op klassieke wijze een overeenkomst sluit waarin de regels van totstandkoming geregeld zijn. EDI tussen bedrijven en consumenten komt eigenlijk nooit voor.

14. Mag ik elektronische betaalbonnen verkopen of elektronisch geld uitgeven?

Elektronische waardebonnen of elektronische geldtegoeden zijn juridisch hetzelfde. Wanneer u elektronisch geld wilt uitgeven is van belang te weten in welke gevallen u activiteiten als elektronischgeldinstelling (egi) verricht, omdat u dan moet voldoen aan de Wet op het financieel toezicht (Wft). Zie hiervoor de informatie op de website van de Nederlandse Bank (DNB).

Loyaliteitssystemen zijn geen egi-activiteiten. U kunt fungeren als elektronischgeldinstelling (egi) wanneer u een (egi-)vergunning heeft of onder de wettelijke uitzondering valt.

het gaat om bedragen met een maximum geldwaarde van € 150 per elektronische waardedrager, en

de gezamenlijke waarde van de financiële verplichtingen van uw bedrijf (egi) die met de uitgifte van elektronisch geld verband houden nooit hoger is dan € 6.000.000,-; en

het elektronische geld slechts wordt aanvaard door een onderneming die behoort tot de groep, waartoe uw onderneming (egi) (bijv. moeder- of zustermaatschappij) behoort; of

het elektronische geld slechts wordt aanvaard door een beperkt aantal gemakkelijk te onderscheiden ondernemingen die of hetzelfde gebouw (verzamelcomplex), terrein (klein bedrijventerrein) of een andere feitelijk begrensde locatie (winkelcentrum) delen, of nauwe financiële of zakelijke banden hebben met uw onderneming (egi) (bv. zustermaatschappijen).

Wanneer u niet aan deze voorwaarden voldoet, dient u een vergunning aan te vragen bij DNB. Voor zowel de vergunninghouder als degene die onder de uitzondering vallen geldt dat:

het bedrag dat de betaalbon vertegenwoordigt minstens moet overeenkomen met wat voor de bon betaald wordt;

u een omwisselverplichting heeft waarbij u de voor deze omwisseling in geld (chartaal) of door storting op een betaal- of spaarrekening uitsluitend de voor de omwisseling noodzakelijke kosten mag bereken. De AFM is de toezichthouder die ziet op de naleving hiervan;

u dient te voldoen aan de Wet identificatie bij dienstverlening en de Wet melding ongebruikelijke transacties;

u elk jaar binnen zes maanden na afloop van uw boekjaar uw jaarrekening bij de DNB moet indienen.

15. Welke betaalmethode heeft de minste risico’s?

Uiteraard is vooruitbetaling per bank het minst riskant voor de verkoper. Voor de consument wil betaling per credit card het minste risico opleveren omdat credit cardmaatschappijen betalingen terug kunnen draaien bij geschillen. In termen van beveiliging tegen fraude is het online betalingsverkeer bij de meeste Nederlandse banken relatief het minst risicovol. De bekendste aanbieders van het online betalen via onder andere de bank zijn iDeal en Paypal.

16. Kan een consument van de koop af als hij iets heeft gekocht via mijn website?

Ja, de consument heeft volgens de Wet Koop op Afstand een bedenktijd van 7 werkdagen. Binnen die termijn mag hij zonder opgave van redenen de koop ongedaan maken zonder dat hij een boete moet betalen. Deze termijn gaat in vanaf het moment dat de consument de bestelling daadwerkelijk heeft ontvangen. De kosten van de retourzending komen voor rekening van de consument.

Terugbetaling van de koopsom moet binnen 30 dagen plaatsvinden. In het geval de informatie van leverancier ontbreekt, dan geldt zelfs een herroepingstermijn van 3 maanden.

17. Wat te doen in gevallen van identiteitsfraude?

Het beste is om zowel contact op te nemen met justitie (politie) als met de persoon wiens identiteit misbruikt wordt. Identiteitsfraude kan meerdere delicten omvatten, zoals valsheid in geschrifte en oplichting, maar het kan onder omstandigheden ook als computervredebreuk worden aangemerkt.

18. Waarom lopen zzp’ers extra risico op identiteitsfraude?

Veel zzp’ers schrijven zich bij het Handelsregister van de KvK in met hun woonadres en privénummer. Zo kunnen zij direct met hun eigen bedrijf vanuit huis aan de slag. Maar de meeste zzp’ers zijn er niet van op de hoogte dat hun privégegevens makkelijk te vinden zijn op het internet, en dat maakt de kans op identiteitsfraude groter. Daarnaast verkoopt de KvK deze gegevens door en wordt deze informatie inzichtelijk gemaakt in het Handelsregister - ook als de zelfstandige al jaren geen ondernemer meer is. Doordat privégegevens openbaar beschikbaar zijn op het internet en in het Handelsregister, ligt identiteitsfraude op de loer. Het btw-nummer van een zzp’er bestaat uit het volledige burgerservicenummer met een toevoeging van een aantal letters. Deze wordt op de facturen en meestal ook op de website van de ondernemer geplaatst. Een kwaadwillende zou met het burgerservicenummer, de volledige naam, het woonadres en telefoonnummer identiteitsfraude kunnen plegen door zich voor te doen als de zzp’er in kwestie.

19. Wat kan een ingeschrevene in het Handelsregister doen om de kans op identiteitsfraude te verkleinen?

Het Handelsregister is een grote potentiele bron voor identiteitsfraude: het Register is openbaar en bovendien verkoopt de Kamer van Koophandel de gegevens in het Register ook door aan derden, bijvoorbeeld partijen die vervolgens commerciële aanbiedingen doen. De gegevens worden doorverkocht, tenzij u actie onderneemt. Daar zijn twee afmeldopties voor: de non-mailing indicator (voor het adres) en het bel-me-niet-register (voor het telefoonnummer).

Dan zijn er nog veel partijen die het Handelsregister doorzoeken, de gegevens kopiëren en vervolgens op hun eigen site publiceren. Het nadeel van deze partijen is dat ze regelmatig opduiken in de zoekresultaten van Google. Zo kan een woonadres of telefoonnummer met een simpele zoekopdracht worden gevonden. Deze resultaten zijn ook nog eens lastig te verwijderen. Wilt dat doen, dan moet u contact opnemen met de beheerder van de betreffende website.

20. Hoe kunnen ondernemers hun persoonsgegevens in het Handelsregister beter te beschermen?

Zo kunnen zelfstandige ondernemers hun privacy beschermen tegen misbruik of identitetisfraude door derden:

Schrijf uzelf in het Handelsregister niet in op uw woonadres, maar op een werkadres. Daarvoor moet u wel een werkruimte huren. Er zijn ook bedrijven die inschrijflocaties voor registratie bij de Kamer van Koophandel aanbieden voor enkele tientjes per maand;

Gebruik een ander 06-nummer, bijvoorbeeld met een prepaid-simkaart of een dienst waarmee u een doorschakelnummer krijgt;

Geef uw bedrijf niet uw eigen naam. Door een andere naam te gebruiken bent u een stuk lastiger vindbaar in het Handelsregister als iemand op uw naam zoekt.;

U kunt uw privéadres afschermen. Voorwaarde is wel dat uw adres in de Basisregistratie Personen van de gemeente de indicatie ‘geheim’ heeft. Dat is veelal een lastig proces.

21. Wanneer gaat de eigendom en het risico over van wat per internet gekocht is?

Dat verschilt per land, in Nederland gaan eigendom en risico normaal gesproken over op het moment van de feitelijke levering. Hier kunnen partijen van afwijken door in de overeenkomst of de algemene voorwaarden andere afspraken te maken. Bijvoorbeeld door een eigendomsvoorbehoud waardoor het eigendom pas op de consument overgaat bij ontvangst van de betaling. Let wel, dit kan bij een buitenlandse webwinkel dus anders uitpakken.

22. Is Nederlands recht van toepassing als iemand uit het buitenland via mijn website iets koopt?

Dit is geen eenvoudig te beantwoorden vraag. Als internetonderneming kunt u in uw algemene leveringsvoorwaarden een keuze voor Nederlands recht opnemen. In principe is deze rechtskeuze geldig. Zonder een rechtskeuze is voor een Spaanse consument het Spaans recht van toepassing. De Spaanse consument verliest in geen geval de bescherming van de dwingende consumentenbepalingen van zijn eigen Spaanse recht ook indien in de algemene voorwaarden een rechtskeuze is gemaakt, iets waar een Nederlandse webwinkelier zich niet altijd bewust van zal zijn. Dit bewijst nogmaals het belang het van toepassing verklaren van goede algemene leveringsvoorwaarden.

23. Mag een webwinkel of -site geoblocking toepassen?

Bij geoblocking wordt de toegang tot een bepaalde dienst ontzegd, gebaseerd op de geografische locatie van de consument. Dit wordt gecontroleerd aan de hand van het IP-adres van de gebruiker. Het gaat hier om een veel toegepaste methode: maar liefst 68% van de aanbieders van digitale content past geoblocking toe. Dit heeft soms te maken met auteursrechten. Zo zullen aanbieders van videostreamingdienst die films of series aanbieden, een licentie moeten hebben van de rechthebbende. Vaak zijn deze rechten beperkt tot één land. Ook wordt het ingezet bij het tegengaan van fraude met pinpassen. Door het standaard blokkeren van pinpassen buiten Europa is de schade door skimming sterk afgenomen. En bij webwinkels worden buitenlandse kopers vaak geweerd. Meestal willen de webwinkels zelf niet leveren naar het buitenland, maar het komt ook voor dat leveranciers het verbieden in verband met strategische keuzes.