VOORTBEWEGEN

Eric Wobma

Uitgeverij Boekenindustrie

Veere & Velp

Copyright © 2019 Uitgeverij Boekenindustrie All Rights Reserved

Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd (doorsturen) en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere manier dan ook zonder voorafgaande toestemming van Uitgeverij Boekenindustrie te Veere en Velp.

Zonder toestemming bent u dus strafbaar en benadeelt u o.a. de auteur Eric Wobma.

1

Colofon

Copyright © 2019 Uitgeverij Boekenindustrie

September 2019

Auteur: Eric Wobma

Omslag: Uitgeverij Boekenindustrie naar een idee van Zyuli Wobma

Foto’s: Janneke Sterrenburg

Schilderij: ‘Zelfportret als 14-jarige, of: Leken in 1974 alle jongetjes op Johan Cruijff?’

ISBN E-book: 9789492046338

ISBN fysiek boek: 9789492046383

NUR: 320

Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd (doorsturen) en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere manier dan ook zonder voorafgaande toestemming van Uitgeverij Boekenindustrie te Veere en Velp.  Zonder toestemming bent u dus strafbaar en benadeelt u o.a. de auteur Eric Wobma.

Website: www.boekenindustrie.nl; E-mail: info@boekenindustrie.nl

2

‘Roll on, reels of celluloid, as the great earth rolls on!’

Frank O’Hara

3

Eric Wobma (1962, Amsterdam) groeide op in Bergen op Zoom, waar zijn ouders twee bioscopen beheerde. Omdat de familie boven een van de theaters woonde, was het welhaast onvermijdelijk dat de zoon een fascinatie voor het genre ontwikkelde die hem zelf ook een loopbaan in de filmwereld opleverde. Hij werkte zich op van manusje-van-alles tot gelouterd cineast. Zijn rolprent ‘Mixed Bag…’ won een eerste prijs in de rubriek Experimental op het Twin Rivers Media Festival in Amerika, en zijn ‘Voor Een Dubbeltje’ werd door dertigduizend bezoekers bekeken op het Utah Arts Festival – Fear No Film, waar het de Grand Jury Prize won.

Hij ontmoette de groten van ‘het wereldje’, waaronder tweeënveertig Oscar- dan wel Gouden Beer-, Leeuw- of Palm-winnaars, drie ex-James Bond’s, en niet te vergeten Catherine Deneuve, en deed daar zijn voordeel mee. Bovendien doceert hij op drie filmopleidingen.

Van de weeromstuit raakte Eric Wobma ook geboeid door literatuur en reizen. Zo schreef hij al vroeg recensies, was hij actief als lector bij een poëzie-uitgeverij, maakte hij in de winter een barre voettocht door IJsland en woont hij met tussenpozen in Frankrijk, onder meer om de wijncultuur te bestuderen.

Maar waar hij zich ook bevindt, wat hij ook doet, steeds legt hij zijn observaties en ervaringen minutieus vast. Hij schreef ruim honderd wijnverhalen, legio scenario’s, zogenaamde handpalmverhalen en enkele nog te verschijnen romans.

Voortbewegen, zijn met vaart geschreven officiële debuut, brengt de vele invloeden samen die hij onderging. Waar in het deel ‘Lopen’ een kind als door een niet af te schudden cameralens wordt gevolgd, komt ‘Stromen’ als filmscript terug en vraagt ‘Prangen’ als het ware om te worden verfilmd!

Deze drie verhalen, die in één gedicht uitmonden, zijn te lezen als zelfstandige stukken proza maar desgewenst ook als de ontwikkelingsgang van een en hetzelfde personage.

Eric Wobma bewijst dat hij verschillende registers en structuren trotseert, overtuigend realisme en fantasie weet te mengen, én spanning kan opbouwen! Zijn boodschap wacht erop om door de lezer zelf te worden uitgepakt.

aan Albert Hagenaars

want

‘Ware Rijkdom is wanneer Leermeesters Vrienden worden.’

Eric Wobma

LOPEN

-“Natuurlijk begrijpen wij het ook. Maar dat het in je kop op komt! Dat je zoiets doet! Dat gaat er bij ons niet in.”

Het jochie had zich zo druk gemaakt, dat hij rillend van de koorts op de bank lag. Ondanks de boze woorden stopte zijn moeder hem toe onder een deken.

Zijn eerste vluchtpoging was op een mislukking uitgelopen, en hij wist zelf niet of hij zo overstuur was vanwege zijn eigen onnadenkendheid, of omdat de wereld toch wel heel groot is als je nog maar tien jaar oud bent. Op school had zijn leraar het begrepen. En zich dit keer niet kwaad gemaakt. Maar ook geen oplossing aangedragen.

Zijn ouders waren van de hoofdstad naar Brabant verhuisd en natuurlijk ging hij mee. Er was geen keus. Bergen op Zoom zou hartstikke leuk worden, werd hem beloofd.

“En waar had je naar toe gewild als je Amsterdam wel had bereikt”, sprak zijn vader zacht: “Bij opa en oma is geen plaats.”

Hij wilde helemaal niet naar opa en oma, hij moest en zou terugkeren naar de Marco Polostraat. De naam alleen al. Wat een held, die Marco Polo!

-“Maar in ons huis wonen nu andere mensen. Dat huis is niet meer van ons.”

Het joch moest huilen om zoveel domheid. Pal naast het oude adres was een loods waar de marktlieden van om de hoek hun opslag hadden. Hij speelde daar vaak met vriendjes. Er stond van alles: houten schragen en planken en verder alles wat er verkocht werd op een markt, van snoep en fruit tot speelgoed en kussens. Nee, zijn schuilplaats was dik in orde.

Daarnaast was hij erg goed in het ophalen van oude kranten, als je die inleverde bij een uitdragerij halverwege de straat, dan verdiende je daar een dubbeltje per kilo mee, dus als hij eens trek had in pinda’s of dingen die niet in de loods te vinden waren, dan kon hij dat gewoon kopen.

Met het plan was niets mis.

“We hebben het er niet meer over. Beloof me dat dit de laatste keer geweest is.”

Dat was een dilemma, want beloftes mocht je niet breken, dat wist het joch zeker, net zo zeker dat het niet zijn laatste poging zou zijn om naar de Marco Polostraat terug te keren. Marco Polo. Die had zich ook nergens door laten tegenhouden. Behalve misschien door een belofte die hij niet had willen afleggen.

Hij sloot zijn ogen en zei niets.

-“We maken nog een warm bakje thee voor je.”

“Blijf maar lekker liggen.”

De tienjarige was in een andere wereld terecht gekomen, de openbare school in Amsterdam was verruild voor een jong-ensschool waar monniken met bruine pijen les gaven.

Elke schooldag begon en eindigde met bidden, waarbij de monnik voor de klas voorlas uit dikke boeken.

De tienjarige mocht daar niet aan meedoen, dat wilden zijn ouders niet hebben. Hij was buitenkerkelijk. Hij vond dat een vreemd woord. Alle andere kinderen in de klas deden wel mee, dus hij concludeerde dat hij als enige buitenwerkelijk was. Het moest iets zijn dat ze hier wel hadden, maar in de Marco Polostraat niet. Dan kon het nooit heel erg belangrijk zijn.

De schoolleiding was akkoord gegaan, maar de monnik voor de klas was er niet blij mee. De tienjarige ook niet, want hij verveelde zich in die eindeloze kwartieren die het bidden duurde.

De monnik liep rond met het enorme boek waar hij uit voordroeg, en als hij het idee had dat een leerling niet echt hoger contact aan het leggen was, klapte hij het boek dicht en sloeg er mee op het hoofd van dat ventje.

Het joch was opgesprongen en had gebruld dattie dat nooit bij hem moest flikken, want anders!

De toon was gezet.

Zijn klas viel in twee groepen uiteen. Daartussenin stond een jongeman, die al zestien jaar oud was waar de rest van de klasgenoten ternauwernood elf jaren telde. Hij kwam op de brommer naar school. Spreken deed hij niet veel, was niet best in lezen, en schrijven kon hij helemaal niet, maar in shagjes rollen was hij een grootmeester.

De tienjarige keek niet zozeer tegen hem op, maar was wel geïntrigeerd hoe deze jongeman in zijn isolement probleemloos door de schooltijd laveerde. Hij bemoeide zich nergens mee, behoorde niet tot een kamp of groep, hij was er en daar bleef het bij. Kritiek of complimenten van wie dan ook gleden van de jongeman af.

Daar had de tienjarige meer moeite mee.

De ene helft van de klas bestond uit zonen van notabelen, waarbij de meest onkreukbare, het zoontje van de begrafenisondernemer, de klassenoudste was. De tienjarige had geen idee wat dat inhield, maar hij wist zeker dat dit kereltje helemaal niet de oudste van de klas was.

De andere groep bestond uit schoffies, zoals de zoon van een kastelein en het zeer ondeugende menneke van de timmerman, en de jongens die niet meetelden in de eerste groep omdat ze te zwaar of te klein waren, of een te dikke bril hadden, of te rood haar.

Al snel was bepaald in welke groep de tienjarige terecht zou komen.

Op zijn eerste schooldag moest hij voor het bord gaan staan en zich voorstellen. Dat deed hij braaf, maar de verwondering was groot in de klas. Er werd het een en ander gezegd, maar daar verstond hij werkelijk niets van.

Hij keek naar de monnik, die in correct Nederlands uitlegde dat de klas nogal moest wennen aan zijn accent.

Ze verstaan me tenminste, terwijl ik hun echt niet begrijp, dacht het joch, die maar voor het bord moest blijven staan.

Hij raakte geïrriteerd, en die wijsneus daaro begon hem nog keihard uit te lachen ook! De klas deed natuurlijk lekker mee.

Voordat iemand door had wat er gebeurde, was de rechtervuist van het joch al drie maal op het gezicht van het zoontje van de wethouder ruimtelijke ordening beland.

Eens kijken of er nu nog zoveel te lachen viel.

De monnik greep hem van achteren vast in een soort kaakklem, waardoor het joch nauwelijks lucht kreeg. Wild trapte hij naar achteren en raakte ook van alles, totdat de monnik hem van de vloer tilde. Lucht kreeg hij nu helemaal niet meer, maar hij bleef met zijn armen maaien en schoppende bewegingen maken.

Nog meer handen pakten hem vast, de klem om zijn keel verdween, en op donkerbruine golven werd hij het klaslokaal uitgedragen.

Daarmee zat zijn eerste schooldag er op.

Het beviel hem helemaal niet. Zijn ouders nog minder.

Een gesprek met de schoolleiding volgde, maar werd voornamelijk over het hoofd van de tienjarige heen gevoerd. Hij merkte wel dat zijn ouders en de monniken elkaar ook niet altijd helemaal begrepen.

-“Geslagen, meneer, geslagen! Met de vuist.”

“Dat kan natuurlijk niet. Hoe haal je het in je hoofd om in de klas iemand op zijn gezicht te timmeren.”

-“In de klas, mevrouw, wat doet dat er toe? Geweld tolereren wij nergens.”

De tienjarige wilde een tegenwerping maken, maar zijn vader nam alweer het woord.

“U heeft de rapporten van zijn vorige school gezien. Goede cijfers, achten voor vlijt en gedrag. Mét de aantekening: ‘op het schoolplein wat vechterig’.”

“We praten niets goed, helemaal niet, hij moet gewoon zijn handen thuishouden, maar hij moet wennen. Daar werd er elke dag gevochten, op straat, op het schoolplein. Altijd. Vreselijk. Hier is hij nieuw, wordt uitgelachen, verstaat zijn klasgenoten niet.”

“Hij dacht dat we naar het buitenland verhuisd waren…”

Waar het door kwam wist hij niet, en wat er allemaal besloten was evenmin, maar de tienjarige mocht op school blijven.

Wel moest hij beloven dat hij niemand meer in de klas zou slaan. Dat deed hij dan maar, al voorzag het joch problemen met deze belofte.

Hij werd naar een tafeltje vooraan in de klas verwezen, en kreeg het heel druk met het doorkomen van dat oersaaie gedoe van het ochtendgebed en vooral met de kroontjespen waarmee hij gedwongen werd te schrijven.

Op zijn school in Amsterdam had het lang geduurd voor het hem lukte om een balpen in zijn vingers vast te houden, in plaats van in zijn vuist. Waar lezen hem al voor de kleuterschool had gegrepen, was het instrument om te kunnen schrijven hem onwelgevallig. Het kostte hem met een balpen al de grootste moeite, met een kroontjespen bleek het onmogelijk.

Een belachelijk ding, vond hij het, was het niet het wapen waarmee Willem van Oranje vermoord werd? Kroontjespen, het zou wat.

De monnik liet hem dagenlang knoeien, totdat de tienjarige na een ochtendgebed opeens een balpen toegeworpen kreeg. Als enige in de klas, zo werd er benadrukt.

Er werd voorzichtig gegniffeld.

-“En bidden doe je ook al niet”, brulde de monnik. Het woord duivelsgebroed slikte hij half in.

Het werd heel stil in de klas.

Een boze monnik had nog nooit iemand gezien.

Het joch wist genoeg. Zingen mocht hij ook al niet tijdens die ene middag per week dat daar les in werd gegeven, omdat de andere leerlingen al viereneenhalf jaar bezig waren en de tienjarige de achterstand onmogelijk in zou kunnen halen. Zelfs bij het gezamenlijk zingen moest hij zijn mond houden. Alweer als enige. Dat was pas oneerlijk.

Elke weekdag bracht hij zijn vijf jaar jongere broertje naar de kleuterschool, en liep dan zelf door naar die school met een Heilige en al die monniken in hun bruine pijen. De non waar zijn broertje les van kreeg, had gewoon een spijkerbroek aan en vlechten in het haar.

Op een dag nam hij een andere route nadat hij zijn broer had afgezet.

Voor aardrijkskunde had hij altijd achten en negens gehaald, de kaart van Nederland kende hij uit zijn hoofd. Hij wist waar Amsterdam lag en via het strand van Bergen op Zoom zou het simpel zijn om de weg erheen te vinden.

Stug doorlopen tot het strand dunner werd, daar rechtsaf en dan naar boven lopen tot aan IJmuiden. Daar weer rechtsaf en hij zou terug in Amsterdam zijn. Een flinke wandeling, maar Marco Polo moest dwars door woestijnen heen. Daar zou het joch geen last van hebben. Het regende niet eens. Zijn tocht zou hartstikke mooi worden.

Het liep anders.

Het duurde lang voor het strand smaller werd. Te lang.

Gemist kon hij het niet hebben, want hij had nergens rechtsaf gekund.

Hij liep door, maar het bleef knagen. Een flinke tijd later ging hij toch maar eens polshoogte nemen. Hij verliet het strand. Op de eerste weg die hij tegenkwam liep hij even door, tot hij een wegwijzer zag: Goes, 4 kilometer.

Goes? Dat was toch Zeeland? Daar moest hij helemaal niet naar toe! Hoe was het mogelijk dat hij de enige afslag gemist had.

Vertwijfeling sloeg toe. Dit ging mis, en goed ook. Het werd kouder, en ook al wat donkerder.

Er kwam een auto aangereden.

Het joch stak zijn duim omhoog en de auto stopte onmiddellijk. Een mevrouw met rood haar liet hem op de achterbank plaatsnemen.

Ze zei iets, maar hij verstond haar niet. De mevrouw gaf hem een pepermuntje en vroeg weer wat. Waar hij naar toe moest. Hij moest even nadenken, maar wist dan weer de naam van het stadje waar hij nu woonde.

De mevrouw begon te rijden.

-“Jij klinkt niet als een Brabants jongetje.”

Het joch, dat nog geen idee had hoe hij dit fiasco straks moest gaan verklaren, zei dat hij uit Amsterdam kwam.

De vrouw trapte keihard op de rem.

-“Dan mag je helemaal niet naar Bergen op Zoom!”

De tienjarige raakte in paniek. Slikte zijn pepermuntje in.

Hoezo mocht hij niet naar Bergen op Zoom. Daar woonde hij toch!

De tienjarige begreep niet waarom de mevrouw hem helemaal naar school bracht, en had ook nauwelijks door dat hij opgehaald werd door zijn ouders.

Nu lag hij op de bank en was alles mislukt. Wat een dag om ook nog eens ziek te worden.

Het huis was wel een hele verbetering. Het was groot. Zijn moeder zei dat de keuken net zo ruim was als het hele oude huis bij elkaar.

Waar in de Marco Polostraat zijn bed ingeklemd stond tussen een kast en het ledikant van zijn broertje, en hij zijn kamertje verder nog moest delen met de wasmachine, had de tienjarige hier een eigen kamer.

De eindeloze zolder waar van alles opgestapeld stond, leverde de eerste tijd een ontdekkingstocht op tussen dozen vol wc-rolkokertjes, antieke lampen en meubels, boeken, en vele verzamelingen waarvan enig nut onduidelijk was. Dat zou ook zo blijven, want de vorige bewoner liet naar de zin van zijn vader te lang niets van zich horen, en dus werd de zolder uitgemest, zoals zijn moeder dat noemde, wat er op neer kwam dat zowat alles de trappen afgedragen werd en in een container op de stoep werd gegooid. Jammer vond de tienjarige dat wel, al hielp hij gedreven mee met sjouwen.

Op de plek van al die rommel verscheen in razend tempo een kamer voor zijn oudere broer, en een voor hemzelf. Een eigen kamer! En nog hartstikke groot ook.

Er bleef nog een flink gedeelte van de zolder vrij, groot genoeg om verstoppertje in te kunnen spelen.

Het joch had andere dingen aan zijn hoofd dan spelletjes spelen op zolder, er moest een plan uitgedacht worden.

De volgende dag bracht hij keurig zijn broertje weg en stapte verder richting zijn eigen school. En verder, alsmaar verder. Het joch liep het gebouw straal voorbij en stopte pas aan de rand van de stad. Hij stak zijn duim omhoog.

Zijn plan was even simpel als geniaal: hij ging liften en als er dan gevraagd werd waar hij naar toe moest, zou hij antwoorden dat hij weggelopen was uit Amsterdam. De automobilist zou hem dan in een keer naar de Marco Polostraat rijden.

Hij vond zichzelf erg slim, maar zat al snel voor de eerste keer op het politiebureau van Bergen op Zoom. Het was hem nooit opgevallen dat hij er op weg naar school telkens langs gelopen moest zijn. De twee gebouwen stonden nauwelijks honderd meter van elkaar af.

Gelukkig heb ik niks beloofd, dacht het joch.

Even daarvoor had hij een belofte niet gebroken, vond hij. Niet helemaal. De liniaal waarmee de gluiperd achter hem telkens weer in zijn rug had geprikt wel. Op het hoofd van dat zoontje van de bankier. Maar dat was geen klap. Dus dat telde niet. En daarbij, gluiperds mag je altijd slaan, dat wist iedereen. Dus eigenlijk was er niks aan de hand.

Het joch stond alleen in die mening.

Het was nu echt de laatste keer geweest, bij een volgende misstap zou hij van school gestuurd worden. De tienjarige vond het niet eerlijk.

Hij moest zo snel mogelijk maken dat hij weg kwam. Het vorige plan was alleen maar mislukt omdat hij dom geweest was. Natuurlijk moest je niet aan de rand van de stad blijven wachten op een lift. Je moest doorlopen. Tot het stadje niet meer te zien was. En niemand kon weten waar je vandaan kwam. Dán zouden ze je heus wel naar de Marco Polostraat brengen.

In de loop van enkele weken werd het joch gedropt bij een verscheidenheid aan politieposten in West-Brabant, waarna hij in echte politiewagens naar het bureau van Bergen op

Zoom werd gereden.

Eén maal had hij aan een agent gevraagd of hij misschien op school afgezet kon worden, waarop de diender hem tot voor het bord van zijn eigen lokaal had geleid. Wat het joch bij nader inzien toch niet zo’n succes vond. Zijn klasgenoten zagen water branden, waar de monnik niet wist wat hij met het geval aan moest. Zelf had hij andere zaken aan zijn hoofd.

Zijn plan werkte niet, zoveel was duidelijk.

Toch moest en zou hij in de Marco Polostraat terecht komen.

Niet dat het daar nou allemaal even geweldig was.

Zo was er de baldoorsnijder, die recht boven de opslag van de markt woonde. Als er gevoetbald werd met de poort onder zijn ramen als doel, dan stormde hij naar beneden en zwaaide met een mes. Meestal lukte het wel de bal veilig weg te spelen, om het vervolgens op een lopen te zetten.

Maar eenmaal was het de man gelukt om de bal af te pakken. Hij stak de bal niet lek, nee, hij sneed net zo lang door tot er twee helften waren.

Voor die man moest je uitkijken.

De rugtikker liep er ook rond. Een vervelende klier uit een hogere klas van school die je van achter op je schouder tikte en als je dan omkeek, sloeg hij je links en rechts met zijn vuisten in je gezicht. Daarna holde hij hard weg.

Dat lukte natuurlijk maar één keer, in het vervolg zou het joch geprepareerd zijn. Bij het volgende tikje draaide hij zich razendsnel om, zijn vuisten geheven, klaar om uit te halen. Het bleek zijn moeder te zijn, met haar fiets aan de hand.

Verder woonde er, niet geloge blind op me oge, een heks in de straat, zo’n beetje in het midden, aan de overkant. Aan die kant waren geen bedrijfjes, waardoor er ruimte was voor benedenwoningen. Als die heks je te pakken kreeg, dan zou ze je vergiftigen. Om te bewijzen dat je echt nergens bang voor was, moest je met een bal precies voor haar raam gaan spelen. Het joch was de grootste durfal van allemaal, want hij had de bal zelfs tegen haar raam aan laten stuiteren. Dat het daarbij van zijn kant meer om onhandigheid ging dan om bravoure, had hij altijd voor zich gehouden.

Verre van de snelste van de groep, lukte het hem die keer om als eerste de hoek van de straat te bereiken.

De Marco Polostraat was een zijstraat van een grote winkelstraat, waar de tram doorheen reed. De andere kant op lag de Vancouverstraat die voor de helft bestond uit een groot plein, met aan de ene kant zijn school, en aan de andere kant, omsloten door een hek met prikkeldraad, het kakschooltje waar hij, toen hij nog klein was, op gezeten had.

Zo nu en dan klom de groep over het hek om te spelen in de zandbak en met de installaties.

De tienjarige was daar geen voorstander van, want hij kon niet zo goed klimmen. Iedereen was al lang en breed over het hek terwijl hij nog buiten stond.

Daarnaast dreigde er ook gevaar, want soms kwam de conciërge naar buiten en probeerde je dan te pakken te krijgen. Dan moest iedereen weer bliksemsnel het hek over, en aangezien de terugweg voor het joch net zo lastig was als het insluipen, werd hij gesnapt.

Om zijn woede duidelijk te maken duwde de conciërge het joch eerst flink tegen het prikkeldraad aan, en trok hem daarna naar beneden.

Zijn T-shirt was overal gescheurd, wat weer een hoop narigheid zou gaan opleveren als hij straks thuis kwam.

De conciërge sleurde hem het gebouw door en gooide hem via de hoofdingang aan de Admiralengracht de straat op.

Hij sprak geen woord tegen het joch, die zijn reputatie zag groeien dankzij de venijnige schop die hij de man bezorgde nadat die hem losgelaten had.

Omdat hij telkens de jongste was, kon het joch nergens de leider worden. Tot rechterhand van de aanvoerder wist hij zich echter rap op te werken. Hij was degene die de één op één gevechten voor alle groepsleden op zich nam. Tegen twee wilde hij het ook best wel in zijn uppie doen, maar dat stond de groep niet toe.

Vechten zag niemand als een probleem. Uitmaken wie een knokpartij gewonnen had, dat was pas moeilijk.

Het ‘geef je over’ werd massaal met de voeten getreden, iedereen ging door, ook als je ‘ja’ had geantwoord. Een tegenstander moest als eerste weglopen, liever nog wegrennen, dan was duidelijk wie er gewonnen had. Als er bij de aftocht ook nog werd gehuild, was er sprake van een klinkende overwinning.

Bleven beide kemphanen staan, dan kon een gevecht uren duren.

Het joch had daar een oplossing voor bedacht. Tijdens het knokken lokte hij zijn opponent naar de kade van de Admiralengracht voorbij het schoolplein, en probeerde hem daar in het water te duwen. Dat beëindigde een knokpartij onmiddellijk, en het was overduidelijk wie er gewonnen had.

Deze creatieve variatie wist het joch verrassend vaak te gebruiken.

Hij mocht van zijn vader en moeder helemaal niet in de buurt van de gracht komen. Hij begreep dat niet, want water droogde toch ook weer gewoon op? Dat het samen zou kunnen hangen met zijn falen tijdens de zwemlessen, kwam niet in hem op.

Het verbod werd hernieuwd en met slaag bekrachtigd als hij het weer eens overtreden had.

En dat deed hij met verve.

Hij kreeg nog les van de juf, dus dat was lang geleden. Dat moest in de eerste of in de tweede klas geweest zijn, want in de derde klas werd ze opeens mevrouw. Dat kon helemaal niet, want ze ging natuurlijk met de tienjarige trouwen, ook al had hij al een vriendinnetje, waar hij zelfs mee zoende.

Helemaal toen dus, dreef er een matras in de gracht. Het jochie bedacht zich geen moment en sprong van de brug in de Jan van Galenstraat af.

Wat een avontuur was dat!

Vriendjes en klasgenoten liepen aan de kant schreeuwend met hem op, terwijl hij op het matras kalm naar het Erasmuspark dreef.

Bij het park kreeg de gracht een zijtak, en precies op die hoek stond zijn moeder. Wat deed zij daar nou? Nu wist ze dus dat hij het verbod weer eens had overtreden. En hoe!

Het jochie lachte breeduit en zwaaide. Zijn moeder zou het dit keer vast niet erg vinden, want wat hij had gedurfd was wel heel speciaal. Hij was de held van de hele buurt. Zijn moeder zwaaide niet terug.

Het matras was nauwelijks binnen bereik van de maaiende armen, of het jochie werd de kant op gesleurd. Meteen kreeg hij twee klinkende knallen voor zijn kop. Daar schrok hij van. Dat had hij echt niet verwacht. Niet huilen, vooral niet huilen, want iedereen keek. Zijn moeder kneep zijn nek zowat fijn op weg naar huis.

Hij werd geschrobd in een teil en moest wel zes keer zeggen dat hij geen water had binnen gekregen. De gracht was vies, zei zijn moeder, dus als een kind er niet in verzoop, wat volgens haar elk jaar wel een keertje gebeurde, werd je er in ieder geval erg ziek van.

Hij moest beloven bij de gracht weg te blijven, zeker zolang hij zijn zwemdiploma niet had behaald, maar eigenlijk voor altijd.

Het jochie vond dat zijn moeder overdreef, maar hield wijselijk zijn mond. Hij had over de tegenstanders willen vertellen die hij in diezelfde gracht gegooid had, maar daar was het vast niet het goede moment voor.

’s Avonds kwam zijn vader thuis en liet hem een plechtige belofte afleggen. Het ventje baalde, want aan een belofte zat je vast. Er was maar één ding nog belangrijker. Iets dat nogal eens wilde botsen met deze vuistregel.

Klikken was nog erger dan een belofte breken. Dat werd niet getolereerd, en als iemand toch doorsloeg onder druk van een vader, moeder of leraar, dan werd er gezwegen. Niemand mocht meer wat zeggen tegen zo’n vurraaier. Dat kon maanden duren, waarin de zondaar geheel aan zijn, of haar, lot werd overgelaten, want het gebeurde wel eens dat een meisje de boel verlinkt had. Soms was dat best moeilijk, maar voor medelijden was geen plaats, wie gesnapt werd, al was het maar voor het beantwoorden van ‘hallo’, kreeg dezelfde straf. Dat wilde niemand, je keek wel link uit.

De belofte om uit de buurt van grachten te blijven, bleek na verloop van tijd steeds rekbaarder te worden. Letterlijk stap voor stap kwam de tienjarige toch weer dichter bij het water, waar ze wel eens ratten zagen zwemmen. Dat moest je natuurlijk met je eigen ogen zien. Zijn vader en zijn moeder kwamen het toch niet te weten, maar toen hij wat later met een vishaak voor dreggen in zijn zij thuis kwam, was er geen ontkennen aan.

Het begon met herrie over alweer een T-shirt dat kapot was, en eindigde met een ritje naar de eerste hulp om de drie weerhaken uit zijn vel te krijgen. Dat zijn vriendje niet naar huis durfde zolang de haak niet teruggezet was aan de van zijn vader gestolen hengel, maakte geen indruk op de ouders van het joch.

De tienjarige brak zijn hoofd over een nieuwe strategie, tot hij de oplossing in de schoot geworpen kreeg. Zijn moeder en een andere moeder namen hem en zijn broertje en de vriendjes van zijn broertje mee naar de Efteling. Per trein.

Dat was het! Dat het joch daar nou niet eerder aan gedacht had. Niks lopen of liften. Lekker zitten in een warme trein en na een tijdje was je in Amsterdam. Hij wist dat hij met tram dertien van het Centraal Station naar de grote winkelstraat om de hoek van de Marco Polostraat kon komen.

Zijn vriendjes en hij lieten wel eens centen plat rijden op de rails van de tram, en soms sprong er iemand achter op de bumper, hield zich goed vast aan de achterlichten, en reed zo stiekem mee tot het Mercatorplein waar de winkelstraat na twee haltes op uit kwam.

Natuurlijk was het idee van het joch afkomstig geweest om op die manier naar het Ajax-stadion te gaan en daar een echte wedstrijd te zien. Dat zou wat zijn! Ajax was de beste van de hele wereld en iedereen was voor Ajax.

Maar niemand durfde helemaal naar de andere kant van de stad te gaan. Het joch vond het eigenlijk ook best eng.