MAURICE LEBLANC

Arsène Lupin versus Herlock Sholmes

Vertaald door Katrien Vandenberghe

Maurice Leblanc bij Uitgeverij Oevers

Arsène Lupin, gentleman-inbreker (2016)

Arsène Lupin versus Herlock Sholmes (2016)

Arsène Lupin, De holle naald (2019)

Maurice Leblanc (1864-1941)

De vertaler ontving voor deze vertaling een projectbeurs van

De uitgever ontving voor deze uitgave een
Schwob-bijdrage van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Arsène Lupin contre Herlock Sholmes

Éditions Pierre Lafitte, 1908

Nederlandse vertaling © Katrien Vandenberghe en Uitgeverij Oevers, 2016

Omslagontwerp en vormgeving binnenwerk

Martijn Couwenhoven, Uitgeverij Oevers

Verzorging e-book Coco Bookmedia

NUR 331

ISBN 9789492068651

www.uitgeverijoevers.nl

Voor Marcel L’Heureux

Als blijk van genegenheid.

Eerste episode

DE BLONDE DAME

I

NUMMER 514 – SERIE 23

Op 8 december vorig jaar ontdekte de heer Gerbois, leraar wiskunde aan het lycée van Versailles, tussen de rommel van een uitdragerij een kleine mahoniehouten secretaire die hem erg beviel omdat er zoveel laatjes in zaten.

Dit is precies wat ik zoek voor Suzannes verjaardag, dacht hij.

En aangezien hij binnen zijn bescheiden mogelijkheden alles in het werk stelde om zijn dochter te plezieren, onderhandelde hij over de prijs en betaalde het bedrag van vijfenzestig franc.

Toen hij zijn adres opgaf, zag een elegant uitziende jongeman die daar wat aan het rondneuzen was het meubel en vroeg: ‘Wat kost dat?’

‘Het is al verkocht,’ antwoordde de uitdrager.

‘O, aan meneer misschien?’

De heer Gerbois groette en verliet de winkel, nog blijer met het meubel omdat een medemens er zijn oog op had laten vallen.

Maar op straat had hij nog geen tien stappen gezet of de jongeman had hem ingehaald en zei, met zijn hoed in zijn hand en op uiterst beleefde toon: ‘Neemt u me alstublieft niet kwalijk, meneer. Ik heb een indiscrete vraag. Was u speciaal op zoek naar deze ene secretaire?’

‘Nee. Ik was op zoek naar een tweedehands weegschaal om bepaalde natuurkundige proeven mee te doen.’

‘U bent dus niet echt op dit meubel gesteld?’

‘Ik ben erop gesteld, punt uit.’

‘Omdat het antiek is misschien?’

‘Omdat het handig is.’

‘Zou u er dan mee akkoord gaan het te ruilen voor een even handige secretaire in betere staat?’

‘Deze is in goede staat, ik zie het nut niet in van zo’n ruil.’

‘Toch zou...’

De heer Gerbois is een korzelig en prikkelbaar man. Hij zei kortaf: ‘Meneer, dringt u alstublieft niet aan.’

De onbekende ging pal voor hem staan.

‘Ik weet niet hoeveel u hebt betaald, meneer, maar ik bied u het dubbele.’

‘Nee.’

‘Het drievoud?’

‘Zo is het genoeg!’ riep de leraar ongeduldig. ‘Wat van mij is, is niet te koop.’

De jongeman keek de heer Gerbois strak aan met een blik die deze niet zou vergeten, draaide zich zonder iets te zeggen om en liep weg.

Een uur later werd het meubel afgeleverd bij het huisje waar de leraar woonde, aan de weg naar Viroflay. Hij riep zijn dochter.

‘Kijk, Suzanne, dit is voor jou, als je het wat vindt tenminste.’

Suzanne was een knap en gelukkig meisje met een uitbundig karakter. Ze viel haar vader om de hals en kuste hem even opgetogen als had ze een vorstelijk cadeau gekregen.

Nadat ze de kast met de hulp van het dienstmeisje Hortense naar haar kamer had gebracht, maakte ze diezelfde avond nog de laatjes schoon en ze schikte daarin zorgvuldig haar papieren, brievendozen, correspondentie, verza melingen ansichtkaarten en een paar heimelijke souvenirs aan haar neef Philippe.

De volgende ochtend om halfacht ging de heer Gerbois naar het lycée. Om tien uur stond Suzanne hem naar dagelijkse gewoonte bij de uitgang op te wachten, en het deed hem veel plezier op het trottoir tegenover het schoolhek haar bevallige gestalte en kinderlijke glimlach te ontwaren.

Samen liepen ze terug.

‘En je secretaire?’

‘Een pareltje! Hortense en ik hebben het koper gepoetst. Het lijkt wel goud.’

‘Dus je bent er blij mee?’

‘En of ik er blij mee ben! Ik begrijp niet hoe ik al die tijd zonder heb gekund.’

Ze liepen door de voortuin. De heer Gerbois opperde: ‘Zullen we voor onze lunch nog even gaan kijken?’

‘O ja, goed idee.’

Ze ging als eerste naar boven, maar in de deuropening van haar kamer slaakte ze een kreet van ontzetting.

‘Wat scheelt er?’ stamelde de heer Gerbois.

Op zijn beurt ging hij de kamer in. De secretaire stond er niet meer.

Wat de rechter van instructie in deze zaak opviel was de opmerkelijke eenvoud van de aanpak. Terwijl Suzanne weg was en het dienstmeisje boodschappen deed, had een commissionair, met kenplaatje – dat hadden de buren gezien – zijn karretje voor de tuin geparkeerd en twee keer aangebeld. De buren wisten niet dat het dienstmeisje buiten de deur was en hadden dus geen argwaan, zodat het individu in alle rust de klus kon klaren.

Let wel: geen kast werd opengebroken, geen klok ontre geld. Sterker nog, de portemonnee die Suzanne op de marmerplaat van de secretaire had gelegd, lag op de tafel ernaast, met de goudstukken er nog in. Het was dus een zeer gerichte diefstal, maar dat maakte het nog vreemder, want waarom zoveel risico lopen voor zo’n geringe buit?

De enige aanwijzing die de leraar kon geven was het voorval van de vorige dag.

‘De jongeman reageerde erg ontstemd op mijn weigering en ik had duidelijk de indruk dat hij bij het weggaan een dreigement uitte.’

Dat was best vaag. De uitdrager werd ondervraagd. Hij kende geen van beide heren. Het meubel had hij voor veertig franc in Chevreuse gekocht, in een boedelverkoop na overlijden, en volgens hem had hij het voor een correcte prijs doorverkocht. Het verdere onderzoek leverde geen nieuwe informatie op.

Maar de heer Gerbois bleef ervan overtuigd dat hij enorme schade had geleden. Er zat vast een fortuin verborgen onder een dubbele bodem in een van de laden en dat was de reden waarom de jongeman, die de geheime bergplaats kende, zo doortastend had gehandeld.

‘Maar vadertje toch, wat zouden we met zo’n vermogen hebben aangevangen?’ zei Suzanne steeds weer.

‘Hoe bedoel je! Met zo’n bruidsschat kon je hopen op de beste partijen!’

Suzanne, die alleen hoopte op haar neef Philippe, een armlastige partij, zuchtte bitter. En in het huisje in Versailles ging het leven verder, minder vrolijk, minder zorgeloos, versomberd door teleurstelling en spijt.

Twee maanden verstreken. En toen volgden ineens kort na elkaar de ingrijpendste voorvallen, een onverwachte aaneenschakeling van gelukstreffers en catastrofes.

Op 1 februari om halfzes ’s avonds ging de heer Gerbois, die net thuis was gekomen, met een avondkrant zitten, hij pakte zijn bril en begon te lezen. Politiek interesseerde hem niet, dus hij sloeg de pagina om. Meteen trok een artikel zijn aandacht. De kop luidde: ‘Derde loterijtrekking van Associations de la Presse. Nummer 514 – serie 23 wint één miljoen.’

De krant gleed uit zijn handen. De muren dansten voor zijn ogen, zijn hart stond stil. Nummer 514 – serie 23, dat was zijn nummer! Hij had het lootje toevallig gekocht, om een vriend een dienst te bewijzen, want zelf had hij weinig vertrouwen in de gunsten van het lot, en nu had hij gewonnen!

Snel diepte hij zijn notitieboekje op. Op het schutblad stond inderdaad ter herinnering het nummer 514 – serie 23 geschreven. En het loterijbriefje?

Hij vloog naar zijn werkkamer om de doos met enveloppen te zoeken waar hij het kostbare lot had weggestopt, maar stond op de drempel plots stil, opnieuw wankelend, met angst om het hart: de enveloppendoos stond er niet en ineens drong het verschrikkelijke besef tot hem door dat dit al weken zo was! Al weken zag hij die doos niet meer voor hem staan wanneer hij het huiswerk van zijn leerlingen nakeek.

Er klonken stappen op het tuingrind. Hij riep: ‘Suzanne, Suzanne!’

Ze kwam terug van boodschappen doen. Vlug liep ze naar boven. Met gesmoorde stem stamelde hij: ‘Suzanne, de doos, de doos met enveloppen?’

‘Welke doos?’

‘Die van het Louvre, die ik op een donderdag had meegebracht. Hij stond achter op deze tafel.’

‘Maar vader, weet je het niet meer, we hebben die samen opgeborgen.’

‘Wanneer?’

‘Nou, die avond, je weet wel, daags voor...

‘Waar dan? Toe, zeg het, je maakt me ongeduldig...’

‘Waar? Nou, in de secretaire.’

‘In de gestolen secretaire?’

‘Ja.’

‘In de gestolen secretaire!’

Zachtjes, bijna ontzet mompelde hij die woorden. Toen pakte hij haar hand en nog zachter zei hij: ‘Lieve dochter, er zat een miljoen in...’

‘Ach, vader, waarom heb je me dat niet verteld?’ fluisterde ze argeloos.

‘Een miljoen!’ herhaalde hij. ‘Het winnende nummer van de lootjes van de Presse.’

Verpletterd door de afschuwelijke ramp zwegen ze een tijd, en geen van beiden durfde de stilte te verbreken.

Ten slotte zei Suzanne: ‘Maar vader, ze betalen het je vast wel uit.’

‘Waarom zouden ze? Op grond van welke bewijzen?’

‘Willen ze dan bewijzen?’

‘En of!’

‘En heb je die niet?’

‘Jawel, ik heb één bewijs.’

‘Nou dan?’

‘Het zat in de doos.’

‘De verdwenen doos?’

‘Ja. En de ander zal nu het geld innen.’

‘Maar dat zou afschuwelijk zijn! Kom, vader, daar kun je toch verzet tegen aantekenen?’

‘Weet ik veel, weet ik veel! Die man is blijkbaar zo sterk! Hij beschikt over zoveel middelen! Herinner je... het voorval met dat meubel...’

Ineens sprong hij resoluut op en stampvoette: ‘Nee, nee en nog eens nee, hij krijgt dat miljoen niet in handen, hij krijgt het niet! Waarom zou hij? Hoe gewiekst hij ook is, ook híj kan geen kant op. Als hij zich meldt om het geld te innen, wordt hij ingerekend! Ha, we zullen het allemaal nog wel zien, kerel!’

‘Heb je dan een plan, vader?’

‘Het plan om onze rechten te verdedigen, tot het bittere eind. En het gaat ons lukken. Dat miljoen is en blijft van mij!’

Een paar minuten later verstuurde hij het volgende telegram:

T.a.v. President-directeur Crédit foncier, rue Capucines, Parijs. Ben eigenaar nummer 514 – serie 23. Verzet mij met alle wettelijke middelen tegen opeising door buitenstaander. Gerbois.

Ongeveer terzelfder tijd kwam bij Crédit foncier een ander telegram binnen:

Nummer 514 – serie 23 is in mijn bezit. Arsène Lupin.

Telkens als ik een van de ontelbare avonturen probeer te vertellen die het leven van Arsène Lupin doorspekken, voel ik mij echt in verlegenheid gebracht, zozeer heb ik de indruk dat zelfs het onbeduidendste van die avonturen ieder van mijn lezers bekend is. Want elke beweging van onze ‘nationale dief’, zoals hij zo mooi is genoemd, is met de grootste ophef ruchtbaar gemaakt, elk wapenfeit is van alle kanten onder de loep genomen, elke handeling is becommentarieerd met een uitvoerigheid waarop doorgaans alleen heldendaden aanspraak kunnen maken.

Wie kent bijvoorbeeld niet dit merkwaardige verhaal van De Blonde Dame met zijn curieuze verwikkelingen, waar de verslaggevers in grote krantenkoppen de aandacht op vestigden: ‘Nummer 514, serie 23!’ ‘De misdaad aan de avenue Henri Martin!’ ‘De blauwe diamant!’ Hoeveel drukte is er gemaakt over het optreden van de beroemde Engelse detective Herlock Sholmes! Hoeveel beroering ontstond er na elk nieuw voorval in de strijd tussen deze twee grote kunstenaars! Hoeveel tumult op de boulevards toen de krantenventers uit volle borst riepen: ‘Arsène Lupin gearresteerd!’

Mijn excuus is dat ik iets nieuws toevoeg: ik breng de oplossing van het raadsel. De avonturen blijven altijd deels duister – ik werp daar licht op. Ik kopieer artikelen die zijn gelezen en herlezen, neem oude interviews over – maar breng dat allemaal samen, orden het, toets het aan de exacte waarheid. Hierbij kan ik rekenen op de volle medewerking van Arsène Lupin, wiens welwillendheid tegenover mij geen grenzen kent. En, in dit geval, ook op de medewerking van de onbetaalbare Wilson, Sholmes’ vriend en vertrouweling.

Men herinnert zich de bulderende lachsalvo’s waarop de publicatie van het dubbele telegram werd onthaald. De naam Arsène Lupin alleen al was voor het publiek een garantie voor verrassingen, een belofte van vermaak. En het publiek was de hele wereld.

Uit de onmiddellijke naspeuringen van Crédit foncier bleek dat nummer 514 – serie 23 door het Crédit lyonnaiskantoor van Versailles was afgegeven aan artilleriecommandant Bessy. De commandant was echter omgekomen bij een val van zijn paard. Een tijdje voor zijn dood zou hij zijn loterijbriefje aan een vriend hebben overgemaakt, zo werd vernomen van kameraden aan wie hij dat had verteld.

‘Ik ben die vriend,’ verklaarde de heer Gerbois.

‘Bewijs dat maar,’ wierp de president-directeur van Crédit foncier tegen.

‘Bewijzen? Geen probleem. Twintig mensen zullen u vertellen dat ik de commandant regelmatig zag en dat we met elkaar afspraken in het café op de place d’Armes. Daar heb ik op een dag zijn lootje overgekocht voor twintig franc, om hem toen uit de nood te helpen.’

‘Waren er getuigen van die uitwisseling?’

‘Nee.’

‘Op welke grond maakt u dan aanspraak op het geld?’

‘Op grond van de brief die hij me daarover heeft geschreven.’

‘Welke brief?’

‘Een brief die aan het lootje was bevestigd.’

‘Laat zien.’

‘Maar hij zat in de gestolen secretaire!’

‘Zorg dat u hem terugvindt.’

Wie de brief wel bezorgde was Arsène Lupin. In een mededeling in L’Écho de France – de krant die erop kan bogen zijn officiële spreekbuis te zijn en waarvan hij naar het schijnt een van de belangrijkste aandeelhouders is – in een mededeling dus liet hij weten dat hij aan meester Detinan, zijn raadsman, de brief overmaakte die door commandant Bessy aan hem persoonlijk was geschreven.

Vrolijkheid alom: Arsène Lupin nam een advocaat in de arm! Uit eerbied voor de gevestigde voorschriften stelde Arsène Lupin een lid van de balie aan om hem te vertegenwoordigen!

De verzamelde pers overrompelde meester Detinan, een invloedrijk radicaal kamerlid en zeer integer man, met een scherpe, enigszins sceptische geest en een voorliefde voor paradoxen.

Meester Detinan had – tot zijn grote spijt – nooit het genoegen mogen smaken Arsène Lupin te ontmoeten, maar beschikte inderdaad over diens kersverse instructies, en bijzonder geroerd door een keuze die hij als heel eervol ervoer, was hij van plan de rechten van zijn cliënt krachtig te verdedigen. Dus sloeg hij het dossier open dat hij pas had aangelegd en toonde zonder omwegen de brief van de commandant. Die brief bewees inderdaad de overdracht van het loterijbriefje, maar de naam van de verwerver stond er niet in vermeld. Er was alleen sprake van ‘Mijn waarde vriend’...

‘“Mijn waarde vriend”, dat ben ik,’ voegde Arsène Lupin eraan toe in een notitie bij de brief van de commandant. ‘Het beste bewijs is dat ik in het bezit ben van de brief.’

Onmiddellijk streek de zwerm journalisten bij Gerbois neer, die alleen kon herhalen: ‘“Mijn waarde vriend”, dat ben ik, en niemand anders. Arsène Lupin heeft de brief van de commandant gestolen samen met het lootje.’

‘Laat hij dat bewijzen!’ riposteerde Lupin tegen de journalisten.

‘Maar hij heeft de secretaire gestolen!’ riep Gerbois naar diezelfde journalisten.

En Lupin antwoordde nogmaals: ‘Laat hij dat bewijzen!’

Wat een aardig en origineel schouwspel was dit publieke duel tussen de twee bezitters van nummer 514 – serie 23, dit gependel van verslaggevers, de koelbloedige Arsène Lupin versus de radeloze arme heer Gerbois.

De pers stond bol van diens geweeklaag! Met een roerende naïveteit luchtte de stakker zijn hart over de rampspoed die hem trof: ‘Begrijpt u, heren, die schoft berooft me van Suzannes bruidsschat! Voor mezelf maakt het me geen barst uit, maar voor Suzanne... Denkt u zich in, een miljoen, tien keer honderdduizend franc! Ah, ik wist wel dat er een schat in de secretaire zat!’

Er werd hem tegengeworpen dat zijn opponent geen weet had gehad van het loterijbriefje in het meubel waarmee hij aan de haal ging en dat overigens niemand had kunnen voorzien dat juist dit ene briefje de hoofdprijs zou winnen, en toch bleef hij maar kermen: ‘Kom nou, hij wist het! Waarom zou hij anders de moeite hebben genomen om er met dit schamele meubel vandoor te gaan?’

‘Om redenen die we niet kennen, maar zeker niet om een vodje papier te bemachtigen dat op dat moment een luttele twintig franc waard was.’

‘Dat een miljoen waard was! Hij wist het... Hij weet alles! Ha, u kent hem niet, de linkerd, u heeft hij geen miljoen lichter gemaakt!’

De dialoog had nog lang kunnen doorgaan. Maar op de twaalfde dag kreeg Gerbois van Arsène Lupin een als ‘vertrouwelijk’ aangemerkt schrijven. Met toenemende ongerustheid las hij:

Geachte heer,

Het publiek maakt zich vrolijk over ons. Denkt u niet dat het ogenblik is aangebroken om ernstig te worden? Ikzelf ben daar in ieder geval vast toe besloten. De situatie is zonneklaar: ik ben in het bezit van een loterijbriefje maar heb het recht niet het te verzilveren, u hebt het recht een loterijbriefje te verzilveren maar het is niet in uw bezit. We kunnen dus geen van beiden een kant op zonder de ander. Maar u zult úw recht nooit aan mij willen afstaan, en ik zal míjn lootje nooit aan u willen afstaan.

Wat te doen?

Ik zie maar één uitweg: ieder de helft. Een half miljoen voor u, een half miljoen voor mij. Is dat niet billijk? En beantwoordt dit salomonsoordeel niet aan de rechtvaardigheidsbehoefte die in elk van ons leeft?

Een rechtvaardige oplossing, maar ook een onmiddellijke oplossing. Dit is geen aanbod waarover het u vrijstaat te onderhandelen, maar een noodzaak die u door de omstandigheden wordt opgelegd. Ik geef u drie dagen bedenktijd.

Op vrijdagmorgen hoop ik in de advertentiekolommen van L’Écho de France een onopvallend berichtje aan het adres van dhr. Ars. Lup. te lezen waarin u zich in bedekte termen volledig akkoord verklaart met de door mij voorgestelde regeling. In ruil daarvoor wordt u onmiddellijk in het bezit gesteld van het loterijbriefje en int u het miljoen – waarna u mij vijfhonderdduizend franc bezorgt op de wijze die ik u later zal meedelen.

In het geval u weigert, heb ik de nodige maatregelen genomen om tot een identiek resultaat te komen. Maar naast de zeer ernstige moeilijkheden die u zich door uw koppigheid op de hals zou halen, ziet u dan een inhouding van vijfentwintigduizend franc bijkomende onkosten tegemoet.

Met de meeste hoogachting,

Arsène Lupin

De heer Gerbois was woedend en beging de kolossale fout deze brief te laten zien en er een kopie van te laten maken. Zijn verontwaardiging dreef hem tot stommiteiten.

‘Niets! Hij krijgt niets!’ riep hij voor de verzamelde pers. ‘Delen wat van mij is? Nooit. Als hij het wil kan hij zijn lotje aan stukken scheuren!’

‘Vijfhonderdduizend franc is toch beter dan niets.’

‘Daar gaat het niet om, het gaat om mijn rechten, en die zal ik aantonen voor de rechtbank.’

‘Een proces tegen Arsène Lupin? Dat zou grappig zijn.’

‘Nee, een proces tegen Crédit foncier. Crédit foncier moet me het miljoen uitbetalen.’

‘Tegen overlegging van het loterijbriefje, of minstens van een bewijs dat u het hebt gekocht.’

‘Dat bewijs bestaat, want Arsène Lupin geeft toe dat hij de secretaire heeft gestolen.’

‘Zal de rechtbank genoegen nemen met het woord van Arsène Lupin?’

‘Doet er niet toe, ik zet gerechtelijke stappen.’

Het publiek smulde. Er werden weddenschappen afgesloten, waarbij de ene partij volhield dat Lupin de heer Gerbois op de knieën zou dwingen, en de andere dat het loze dreigementen zouden blijken te zijn. Men was er niet gerust op, zo ongelijk was de krachtsverhouding tussen beide tegenstanders: de een nietsontziend in de aanval, de ander bloednerveus als een opgejaagd dier.

Vrijdag werd om L’Écho de France gevochten en koortsachtig werden op de vijfde pagina de advertentiekolommen doorzocht. Nergens was een regel aan dhr. Ars. Lup. te bespeuren. Gerbois antwoordde op de uitdrukkelijke aanmaning van Arsène Lupin met stilzwijgen. Een oorlogsverklaring.

’s Avonds werd uit de kranten vernomen dat juffrouw Gerbois was ontvoerd.

Wat ons zo amuseert in de Arsène Lupin-vertoningen, zoals je ze zou kunnen noemen, is de ongemeen grappige rol van de politie. Alles gebeurt buiten haar om. Arsène Lupin spreekt, schrijft, waarschuwt, beveelt, dreigt, voegt de daad bij het woord, alsof er geen hoofd van de recherche, geen agenten, geen commissarissen bestaan, kortom, niemand die zijn plannen kan dwarsbomen. Ze worden als lucht beschouwd. Een hindernis die niet meetelt.

En toch slooft de politie zich uit. Zodra het om Arsène Lupin gaat, is iedereen van de laagste tot de hoogste sport van de ladder ineens heetgebakerd, ziedend, schuimbekkend van woede. Hij is de vijand, de vijand door wie u wordt bespot, geprovoceerd, geminacht of, nog erger, genegeerd.

Wat valt er tegen een vijand van dat formaat te beginnen? Om tien over halftien – volgens de getuigenis van het dienstmeisje – was Suzanne van huis vertrokken. Om vijf over tien kwam haar vader het lycée uit, maar hij zag haar niet op het trottoir waar ze hem gewoonlijk opwachtte. Alles had zich dus afgespeeld tijdens de twintig minuten waarin Suzanne van huis naar school of althans naar de omgeving van de school was gewandeld.

Twee buren bevestigden dat ze haar op driehonderd meter van het huis hadden gekruist. Een mevrouw had een meisje over de boulevard zien lopen van wie de beschrijving overeenstemde met de hare. En daarna? Daarna tastte men in het duister.

Men deed overal huiszoekingen, ondervroeg het personeel van stations en octrooihuizen. Die hadden die dag niets gemerkt dat te maken kon hebben met de ontvoering van een meisje. In Ville-d’Avray verklaarde een kruidenier echter dat hij olie had geleverd voor een gesloten automobiel die uit Parijs kwam. Op de voorbank zat een chauffeur, binnenin een blonde dame – extreem blond, preciseerde de getuige. Een uur later kwam de automobiel terug uit Versailles. Door een verkeersopstopping moest hij vaart minderen, zodat de kruidenier naast de blonde dame van wie hij eerder een glimp had opgevangen een andere dame zag zitten, die in sluiers en sjaals was gehuld. Het leed geen twijfel dat dit Suzanne Gerbois was geweest.

Maar dan moest dus worden aangenomen dat ze op klaarlichte dag, op een zeer drukke weg, in hartje stad was ontvoerd. Hoe? En waar? Niemand had een kreet gehoord, niemand had iets verdachts waargenomen.

De kruidenier gaf het signalement van de automobiel, een 24 pk-limousine van de firma Peugeon, met donkerblauwe carrosserie. Voor de zekerheid deed men navraag bij de directrice van de Grand Garage, mevrouw Bob-Walthour, die gespecialiseerd is in ontvoeringen per automobiel. Op vrijdagochtend had ze inderdaad een Peugeonlimousine voor een hele dag verhuurd aan een blonde dame die ze verder niet meer had teruggezien.

‘Maar de chauffeur dan?’

‘Dat was ene Ernest, die de dag ervoor met uitstekende aanbevelingsbrieven in dienst was genomen.’

‘Is hij hier?’

‘Nee, hij heeft de wagen teruggebracht en kwam niet meer terug.’

‘Kunnen we zijn spoor niet vinden?’

‘Zeker, bij de personen die hij als referentie had opgegeven. Hier zijn hun namen.’

Men zocht de personen op. Niemand kende deze Ernest.

Hoe men het dus ook aanpakte om de duisternis op te helderen, men stuitte op nieuwe duisternis, nieuwe raadsels.

Tegen een strijd die meteen al zo rampzalig voor hem uitviel, voelde de heer Gerbois zich niet opgewassen. Ontroostbaar sinds het verdwijnen van zijn dochter, door wroeging verteerd, gaf hij zich gewonnen.

In een kleine advertentie in L’Écho de France, die door iedereen druk werd besproken, meldde hij zijn onvoorwaardelijke en onmiddellijke overgave.

Dat was de overwinning, het einde van een oorlog die vier etmalen had geduurd.

Twee dagen later liep Gerbois over de binnenplaats van Crédit foncier. Hij werd bij de president-directeur van de bank binnengelaten en legde het lootje met nummer 514 – serie 23 neer. De topman sprong op. ‘Ha! U hebt het? Hebt u het teruggekregen?’

‘Het was zoekgeraakt, hier is het,’ antwoordde de heer Gerbois.

‘Maar u zei toch... er was toch sprake...’

‘Allemaal leugens en roddels.’

‘Toch hebben we een of ander bewijsstuk nodig.’

‘Volstaat de brief van de commandant?’

‘Zeker.’

‘Hier hebt u die.’

‘Prima. Gelieve deze stukken in bewaring te geven. Wij hebben twee weken om ze te controleren. Ik breng u op de hoogte zodra u zich voor de uitbetaling kunt melden. Tot zolang, meneer, denk ik dat u er alle belang bij heeft te zwijgen en deze zaak in volstrekte stilte af te sluiten.’

‘Dat ben ik ook van plan.’

Gerbois gaf geen kik, de president-directeur evenmin.

Maar er zijn zo van die geheimen die zonder één loslippigheid uitlekken, en ineens werd vernomen dat Arsène Lupin het lef had gehad om nummer 514 – serie 23 terug te sturen naar Gerbois. Met verbijsterde bewondering werd het nieuws ontvangen. Het was bepaald een grootmoedig speler, die zo’n belangrijke troef, het kostbare loterijbriefje, op tafel gooide. Arsène Lupin gaf die troef natuurlijk wel bewust uit handen, in ruil voor een kaart die het evenwicht moest herstellen. Maar als het meisje nu eens ontsnapte? Als men er nu eens in slaagde Lupins gijzelaarster te bevrijden?

De politie zag de zwakke plek van de vijand en verdubbelde haar inspanningen. Een ontwapende Arsène Lupin, die door eigen toedoen met lege handen zou staan, vast zou lopen in het raderwerk van zijn eigen intriges, geen rooie duit zou krijgen van het begeerde miljoen... en de lachers liepen op slag over naar het andere kamp.

Maar Suzanne moest worden gevonden. En ze werd niet gevonden, net zomin als ze ontsnapte!

Goed, zei men, punt voor Arsène Lupin, hij wint de eerste set. Maar het moeilijkste moet nog komen. Toegegeven, hij heeft juffrouw Gerbois in handen, en hij zal haar pas laten gaan in ruil voor vijfhonderdduizend franc. Maar waar en hoe zal die ruil plaatsvinden? Om de ruil te laten plaatsvinden moet een afspraak worden gemaakt, en wat houdt Gerbois dan tegen om de politie te waarschuwen en zijn dochter terug te krijgen met behoud van het geld?

De leraar werd geïnterviewd. Hij was diep terneergeslagen, verlangde naar stilte, liet niets los.

‘Geen commentaar, ik wacht.’

‘En juffrouw Gerbois?’

‘Het onderzoek gaat verder.’

‘Maar heeft Arsène Lupin u geschreven?’

‘Nee.’

‘Kunt u dat uitdrukkelijk bevestigen?’

‘Nee.’

‘Dan is het dus ja. Welke instructies geeft hij?’

‘Geen commentaar.’

Meester Detinan werd belegerd. Hij hield zich al evenzeer op de vlakte.

‘De heer Lupin is mijn cliënt,’ antwoordde hij zwaarwichtig. ‘U begrijpt dat ik absolute terughoudendheid in acht moet nemen.’

Al die geheimdoenerij ontstemde het publiek. Natuurlijk werden er stilletjes plannen beraamd. Arsène Lupin spande zijn netten, maakte ze zo fijnmazig mogelijk, de politie van haar kant liet Gerbois dag en nacht bewaken. Men nam de enige drie mogelijke ontknopingen onder de loep: arrestatie, triomf, en lachwekkende, jammerlijke afgang.

Maar uiteindelijk liepen de zaken zo dat de nieuwsgierigheid van het publiek slechts ten dele zou worden bevredigd, en op deze pagina’s wordt voor het eerst de exacte waarheid onthuld.

Op dinsdag 12 maart ontving Gerbois een normaal uitziende envelop waarin een bericht zat van Crédit foncier.

Op donderdag nam hij om één uur de trein naar Parijs. Om twee uur werden hem de duizend biljetten van duizend franc overhandigd.

Terwijl hij deze briefjes bevend natelde – was dit niet het losgeld voor Suzanne? – zaten op een afstandje van de grote hoofdingang twee mannen in een rijtuig te praten. Een van de mannen had grijzend haar en een energiek gezicht, dat contrasteerde met zijn kledij en voorkomen van kleine ambtenaar. Het was hoofdinspecteur Ganimard, de oude Ganimard, Lupins aartsvijand. En Ganimard zei tegen brigadier Folenfant: ‘Nu kan het niet lang meer duren. Binnen vijf minuten zien we onze man terug. Alles in gereedheid?’

‘Absoluut.’

‘Met hoeveel zijn we?’

‘Acht, van wie twee op de fiets.’

‘En ikzelf, die voor drie tel. Het is genoeg, maar ruim is het niet. We mogen Gerbois in geen geval kwijtraken... anders kunnen we het schudden: dan ontmoet hij Lupin op de afgesproken plek, hij ruilt de helft van het miljoen tegen het meisje, en uit is het spel.’

‘Maar waarom doet de brave man niet met ons mee? Dat zou zoveel eenvoudiger zijn. Als hij met ons zou samenspannen zou hij het hele miljoen kunnen houden.’

‘Ja, maar hij is bang. Als hij de ander probeert te bedonderen krijgt hij zijn dochter niet terug.’

‘Welke ander?’

‘Hem.’

Ganimard sprak dat woord ernstig uit, een beetje beducht, alsof hij het had over een bovennatuurlijk wezen wiens klauwen hij al voelde.

‘Eigenlijk wel grappig,’ merkte brigadier Folenfant schrander op, ‘dat we die meneer noodgedwongen tegen zichzelf moeten beschermen.’

‘Met Lupin staat de wereld op zijn kop,’ verzuchtte Ganimard.

Een minuut verstreek.

‘Opgelet,’ zei hij.

Gerbois kwam naar buiten. Aan het eind van de rue des Capucines liep hij de boulevards op, aan de linkerkant. Hij drentelde langs de winkels, terwijl hij in de etalages keek.

‘Te rustig, dat mannetje,’ zei Ganimard. ‘Iemand met een miljoen op zak is zo rustig niet.’

‘Wat voert hij in zijn schild?’

‘O, niets natuurlijk. En toch vertrouw ik het zaakje niet. Lupin is Lupin.’

Op dat ogenblik liep de heer Gerbois naar een kiosk, koos een paar kranten uit, nam het wisselgeld in ontvangst, vouwde een dagblad open en begon met gestrekte armen te lezen, voetje voor voetje verder lopend. En ineens dook hij met een sprong een automobiel in die langs het trottoir stond geparkeerd. De motor draaide kennelijk al want de auto reed snel weg, passeerde La Madeleine en verdween.

‘Verdomme!’ riep Ganimard. ‘Alweer een van zijn streken!’

Hij had de achtervolging al ingezet en terzelfder tijd renden er ook andere mannen rond La Madeleine.

Maar toen barstte hij in lachen uit. Aan het begin van de boulevard Malesherbes stond de auto stil, met pech, en Gerbois stapte uit.

‘Snel, Folenfant, de chauffeur, misschien is het die Ernest.’

Folenfant hield zich met de chauffeur bezig. Het was een zekere Gaston, die werkte voor de Société des fiacres automobiles; tien minuten eerder had een heer hem aangehouden en hem gezegd om vertrekkensklaar bij de kiosk te wachten tot er een andere meneer zou komen.

‘En welk adres gaf die tweede klant op?’

‘Geen. “Boulevard Malesherbes... avenue de Messine... dubbele fooi.” Meer niet.’

Maar intussen was de heer Gerbois zonder één minuut te verliezen in het eerste het beste rijtuig gesprongen dat langskwam.

‘Metro Concorde, koetsier.’

Op de place du Palais Royal kwam Gerbois de metro weer uit, hij holde naar een ander rijtuig en liet zich naar de place de la Bourse brengen. Hij maakte een tweede metrorit, en nam op de avenue de Villiers voor de derde keer een rijtuig.

‘Rue Clapeyron 25, koetsier.’

Rue Clapeyron 25 staat naast het huis dat de hoek vormt met de boulevard des Batignolles. Hij nam de trap naar de eerste verdieping en belde aan. Een heer deed open.

‘Woont hier meester Detinan?’

‘Ik ben het zelf. Meneer Gerbois, vermoed ik.’

‘Precies.’

‘Ik verwachtte u, meneer. Komt u alstublieft binnen.’

Toen Gerbois de werkkamer van de advocaat betrad, wezen de wijzers van de klok drie uur aan, en hij zei onmiddellijk: ‘Dit is het uur waarop ik hier moest zijn. Is hij er niet?’

‘Nog niet.’

Gerbois ging zitten, wiste het zweet van zijn voorhoofd, keek op zijn horloge alsof hij niet wist hoe laat het was, en angstig vroeg hij nog eens: ‘Komt hij?’

De advocaat antwoordde: ‘U vraagt mij iets waar ikzelf uiterst benieuwd naar ben. Nog nooit heb ik zó naar iets uitgekeken. Als hij komt loopt hij in ieder geval een groot risico, dit huis staat al twee weken onder zware bewaking. Men wantrouwt me.’

‘En mij nog meer. Ik kan u dan ook niet garanderen dat de agenten die op mij moesten letten inmiddels mijn spoor bijster zijn.’

‘Maar in dat geval...’

‘Dat is dan niet mijn schuld!’ riep de leraar fel uit. ‘Er valt me niets te verwijten. Wat heb ik beloofd? Dat ik zíjn bevelen zou opvolgen. Nou, ik heb zijn bevelen blindelings opgevolgd, heb het geld geïnd op het tijdstip dat híj had vastgesteld, en ben naar u toe gekomen op de manier die híj me had opgedragen. Ik, die het ongeluk van mijn dochter op mijn geweten heb, ben mijn verbintenissen feilloos nagekomen. Nu moet hij de zijne nakomen.’

En hij voegde er met dezelfde angstige stem aan toe: ‘Hij brengt mijn dochter toch mee?’

‘Ik hoop het.’

‘Maar... hebt u hem gezien?’

‘Ik? Nee hoor! Hij heeft me gewoon per brief gevraagd u allebei te ontvangen... En al mijn huisbedienden in dat geval vóór drie uur weg te sturen en niemand in mijn appartement binnen te laten tussen uw aankomst en zijn vertrek. Als ik niet met zijn voorstel akkoord ging, moest ik het hem in een paar regeltjes in L’Écho de France laten weten. Maar ik ben zo blij Arsène Lupin van dienst te kunnen zijn dat ik overal mee akkoord ga.’

Gerbois kermde: ‘Och, mijn hemel, hoe zal dit allemaal aflopen?’

Hij haalde de bankbiljetten uit zijn borstzakje, legde ze uit op tafel en maakte er twee precies gelijke stapels van. Daarna zwegen ze. Af en toe spitste Gerbois zijn oren. Was er niet gebeld?

Hij werd met de minuut angstiger, en ook meester Detinan was het bijna pijnlijk te moede.

De advocaat verloor zelfs even zijn koelbloedigheid. Bruusk stond hij op: ‘Hij zal niet meer opdagen... Wat had u ook gedacht? Hij zou wel gek zijn! Dat hij ons vertrouwt, akkoord, wij zijn rechtschapen mensen en zouden hem niet kunnen verraden. Maar het gevaar ligt niet alleen hier.’

En Gerbois stamelde, geheel terneergeslagen, met beide handen op de biljetten: ‘Laat hij dan toch komen, God, laat hij toch komen! Dit zou ik allemaal geven om Suzanne terug te zien.’

De deur ging open.

‘De helft is voldoende, meneer Gerbois.’

Er stond iemand in de deuropening, een elegant geklede jongeman, in wie de heer Gerbois onmiddellijk het heerschap herkende dat hem had aangeklampt bij de uitdragerij in Versailles. Hij vloog op hem af: ‘En Suzanne? Waar is mijn dochter?’

Arsène Lupin sloot voorzichtig de deur en terwijl hij doodkalm zijn handschoenen uittrok, zei hij tegen de advocaat: ‘Meester Detinan, ik kan u niet genoeg bedanken voor de bereidvaardigheid waarmee u mijn rechten hebt willen verdedigen. Dit zal ik niet vergeten.’

Meester Detinan prevelde: ‘Maar u hebt niet aangebeld... Ik heb de deur niet gehoord.’

‘Bellen en deuren zijn dingen die onhoorbaar moeten werken. Hier ben ik, dat is het voornaamste.’

‘Mijn dochter Suzanne! Wat hebt u met haar gedaan?’ herhaalde de leraar.

‘Allemachtig, meneer, wat een haast!’ zei Lupin. ‘Wees gerust, nog even en u zult mejuffrouw uw dochter in uw armen sluiten.’

Hij liep rond en zei toen op de toon van een seigneur die met complimentjes strooit: ‘Meneer Gerbois, mijn felicitaties voor de manier waarop u daarstraks hebt gehandeld. Zonder die brute pech van de automobiel zaten we nu gewoon bij de place de l’Étoile en hoefden we meester Detinan niet lastig te vallen met dit bezoekje... Afijn, het heeft zo moeten zijn.’

Hij kreeg de twee stapels biljetten in het oog en riep uit: ‘Ha, mooi zo, het miljoen ligt er. We zullen geen tijd verliezen. Mag ik?’

‘Maar,’ wierp meester Detinan tegen, terwijl hij voor de tafel ging staan, ‘juffrouw Gerbois is hier nog niet.’

‘Nou en?’

‘Nou, is haar aanwezigheid dan niet onmisbaar?’

‘Ik snap het al, ik snap het al! Arsène Lupin is maar matig te vertrouwen. Hij steekt het halve miljoen in zijn zak en geeft de gijzelaarster niet terug. Ach, meester Detinan, wat word ik toch diep miskend. Omdat ik door een speling van het lot tot een paar ietwat... bijzondere handelingen ben gekomen, wordt mijn goede trouw in twijfel getrokken. Terwijl ik juist zo’n kies en scrupuleus man ben! Trouwens, meester Detinan, als u bang bent, doe uw raam dan open en roep. Er staan minstens tien agenten op straat.’

‘Denkt u?’

Arsène Lupin tilde het gordijn op.

‘Ik acht de heer Gerbois niet in staat Ganimard van zich af te schudden. Wat zei ik? Daar staat hij, onze beste vriend!’

‘Hoe is het mogelijk!’ riep de leraar. ‘Maar ik zweer u...’

‘...dat u me niet verraden hebt? Daar twijfel ik niet aan, maar die kerels zijn niet van gisteren. Kijk, daar is Folenfant! En Gréaume! En Dieuzy! Al mijn makkers!’

Meester Detinan keek hem verbaasd aan. Wat was hij kalm. En hij lachte van geluk, alsof hij zich amuseerde met een kinderspelletje en er geen gevaar dreigde.

Meer nog dan door de aanblik van de agenten voelde de advocaat zich door deze zorgeloosheid gerustgesteld. Hij liep weg van de tafel waarop de bankbiljetten lagen.