Over het boek:

Kookboekenschrijfster Jasmine March leidt een leven als de perfecte bechamelsaus: rijk en bevredigend. Volslank, blakend van geluk en gezondheid bedenkt ze elke dag weer smaakvolle recepten.

Maar zelfs goede bechamel schift weleens: haar echtgenoot begint een affaire met een van zijn graatmagere studentes; haar dochter Careme hongert zichzelf uit en haar mede-foodies hebben genoeg van haar overdadige maaltijden.

Om het nog erger te maken: haar uitgever dreigt het contract op te zeggen omdat haar recepten teveel calorieën bevatten. En dan is er nog die kwestie van het dode lichaam dat ze op een ochtend op de keukenvloer aantreft.

Iedere andere vrouw zou zijn ingezakt als een soufflé, maar Jasmine stookt het vuur juist hoger op…

Vol met overheerlijke beschrijvingen van Jasmines gerechten – hertenstoofpot met rode-wijnazijn en geplette jeneverbessen, knapperige kippenborst gevuld met geitenkaas en munt – is Nina Killhams debuut een roman om te verslinden.

Over de auteur:

Nina Killham is geboren in Washington dc en bracht haar jeugd door in België en Frankrijk. Ze woonde lange tijd in Engeland voordat ze emigreerde naar Australië. Hoe kook je een taart? is haar debuutroman.

In de pers:

‘Een smakelijke en vermakelijke culi-thriller voor wie van eten en spanning houdt.’ HP/De Tijd

‘Een heerlijk venijnige komedie.’ Tracy Chevalier

Hoe kook je een taart?

Nina Killham

Hoe kook je
een taart?

Een bitterzoete roman over voedsel, familie en vreemdgaan….

Oorspronkelijke titel How to cook a tart

Oorspronkelijke uitgave Bloomsbury, New York

Dit boek verscheen eerder in Nederland onder de titel Hoe kluts ik een muts?

© 2002 Nina Killham

© 2017 Nederlandse vertaling Uitgeverij Orlando bv, Amsterdam

Vertaald door Saskia Kotte / Studio Imago

Omslagontwerp en illustratie b’IJ Barbara

Alle rechten voorbehouden

www.uitgeverijorlando.nl

ISBN 978 94 92086 00 6

NUR 302

Hoofdstuk een

Wat een afschuwelijke manier om de dag te beginnen, dacht Jasmine March, terwijl ze neerkeek op de appetijtelijke minnares van haar echtgenoot die dood op haar keukenvloer lag. Jasmine hield haar adem in en overzag de levendige omgeving van het misdrijf. Haar bijzondere marmeren deegroller lag zo’n twintig centimeter naast de ingeslagen slaap van het meisje. Er vormde zich een donker, frambooskleurig plasje bloed. Op het aanrecht lag een stuk aluminiumfolie scheef over Jasmines zelfgemaakte chocoladebrownies. Jasmine huiverde. Eén van de brownies was in de mond van het meisje gepropt. Terwijl Jasmine omlaag staarde naar de slanke taille van de jonge vrouw, wist ze slechts twee dingen zeker. Ten eerste was het verjaardagsmaal van haar man geruïneerd. Ten tweede was haar deegroller, godzijdank, niet gebroken.

Het was nog maar twee maanden geleden dat het allemaal mis begon te gaan. Toen Jasmine ’s ochtends wakker werd, had ze over het ontbijt gedroomd. Geen cornflakes, toast, magere melk en een miezerig stukje appel. Nee, ze zat tot haar ellebogen in romige havermoutpap die overgoten was met bruine suiker en warme room. Daarnaast stond een bord Sardou-eieren; gepocheerde eieren, zalig genesteld in babyzachte artisjokbodems met daaroverheen een verrukkelijke, pittige hollandaisesaus. Jasmine staarde omhoog naar het plafond en het water liep haar in de mond terwijl ze in gedachten de rest van de hollandaisesaus met een stukje knapperig stokbrood wegwerkte, voordat ze een slokje notenkoffie nam en een versgebakken beignet pakte waarop zoveel poedersuiker zat dat ze ervan moest niezen.

Ze sloot haar ogen en probeerde zich weer onder te dompelen in de warme geuren van suiker en cafeïne. Bij de gedachte alleen al begon haar huid te gloeien. Maar ze kon haar droom niet vasthouden. Jasmine zwaaide haar benen over de rand van het bed. Ze krabde zich eens lekker over de vetplooien op haar rug, liep de kamer door en ging aan haar bureau zitten. Ze begon te werken:

Verhit eerst een eetlepel boter in een vuurvaste kasserol. Braad het vlees aan op middelhoog vuur (zo nodig in delen). Doe het vlees met behulp van een schuimspaan in een schaal en zet het even opzij. Doe nu de uien, de knoflook, de chilipepers en de paprika in de kasserol…

‘Jasmine!’

Jasmine hield op met tikken. ‘Wat is er?’

‘Hebben we geen yoghurt meer?’ riep Daniel vanuit de keuken beneden.

‘Kijk eens achter de pittige testikels.’

‘De wát?’

‘De eendenballen.’

‘Jezus.’

Jasmine hoorde haar man in de extra grote, ingebouwde koelkast rommelen, waarna de deur dichtsloeg. Ze ging verder. Ze veranderde een eetlepel boter in drie eetlepels. Wat haar betrof kon je niet genoeg boter nemen. Er was niets beters dan boter. Verse, romige boter. Ze griezelde van de huidige trend om voedsel de schuld te geven van alle ziekten. Mijn god, vóédsel doodde geen mensen, ménsen doodden mensen. Met hun eeuwige gezeur, hun kritiek en hun angstvallige manier van leven. Wanneer je Jasmine op een magere vrouw wees, zag ze een zwakbegaafd wezen. Waren neuro-tici niet steevast mager? Waren het niet de broodmagere, hongerige zielen die de meeste verwoestingen aanrichtten in de wereld?

Ach, schei toch uit!

Jasmine likte aan haar vinger en bladerde door haar aantekeningen: Gerookte kip met pittige gepureerde linzen, Warme koekjes met ham en spek, Cassoulet salade met knoflookworstjes. Na drie kookboeken had ze eindelijk haar draai gevonden. Ze was erachter gekomen dat haar toekomst in de boerenkeuken en niet in de verfijnde keuken lag. Natuurlijk had ze de rage van de nouvelle cuisine wel uitgeprobeerd. Wie zou haar Kippenborst op een bedje van gepureerde druiven ooit kunnen vergeten, of haar Salsa van in dobbelsteentjes gesneden brie en kumquat, of haar Salade van sinaasappel en chocolade met een vinaigrette van Grand Marnier? Maar haar instinct had haar terecht in de richting van de grotere porties gedirigeerd. Ze haatte de steeds sterker wordende gril om zoveel mogelijk wit bord te creëren. Ze had veel liever bergen verrukkelijk voedsel en enorme plassen saus. Jasmine kneedde haar weelderige vlees en glimlachte. Ze had eindelijk een term voor zichzelf gevonden. Ze zou gastrofeministe worden. Ze zou de Koningin van de Overdaad, de Keizerin van de Excessen worden. Voor haar geen verontschuldigingen over een gebrek aan eetlust, geen ‘Nee, dank u, ik heb genoeg gehad’, geen borden wegduwen met een triest, maar smachtend lachje. Haar gerechten zouden de diepste, meest primaire behoeften vervullen. Runderstoofpotten verrijkt met chocola en een snufje kaneel, appelcakes die dropen van de calvados en de boter, varkensvlees gesauteerd met sjalotjes en een heleboel room en mosterd.

Jasmine glimlachte tevreden. Een wereld zonder kookboeken was voor haar ondenkbaar. Een wereld waarin een stuk vlees op het vuur werd gesmeten en gedeeltelijk gegrild, bloederig en druipend op een bord werd gedeponeerd. Zonder saus, zonder perfect voorbereide groenten. O ja, misschien een wortel die zo gekookt was dat je die niet meer herkende. En dat dan alleen nog als de kok van het huis verstand had van scheikunde. Nee, ze kon zich geen leven zonder kookboeken voorstellen. Dat was net zoiets als het christendom zonder bijbel.

Jasmine had een missie. Ze wilde de anderen bekeren tot die Ene Grote: de heerlijkste hap die ze ooit hadden geproefd. Het was geen roeping voor watjes. Haar maag was zwaar van het proeven. De blaren stonden op haar tong door haar ongeduld. Haar handen waren ruw door het uitproberen van recepten. Al dat schrapen, snijden en scheuren. En dan waren er natuurlijk nog haar polsen, altijd klaar om vast te lopen door stress, zo snel, zo direct probeerde ze haar boodschap over te brengen. Maar een profeet moest nu eenmaal lijden, en lijden zou ze, als dat zou betekenen dat er weer een goede maaltijd op ieders tafel zou staan…

‘Jasmine!’

‘Wat is er nu weer?’

‘De zemelen.’

‘Die heb je zelf allemaal opgegeten.’

Uit de keuken klonk het gekreun van een man die zichzelf erg zielig vond.

‘Misschien staat er nog een reservepak achter het griesmeel.’

Jasmine herinnerde zich de dag nog heel goed waarop ze voor het eerst een kookboek had gezien. Ze was veertien en, omdat ze zo snel mogelijk van haar maagdelijkheid af wilde, had zichzelf aangeboden aan een jongen uit groep zeven – om haar aanbod uiteindelijk in te trekken nadat hij haar twintig minuten lang zonder resultaat had betast. Toen ze uit zijn slaapkamer naar beneden stoof, viel haar oog op zijn moeders boekenkast, die vol stond met felgekleurde kookboeken. Ze ging meteen zitten alsof ze plotseling door een bliksemschicht was getroffen, en ze begon te lezen, verwonderd door de hemel die zich voor haar opende.

Ze las de kookboeken alsof het romans waren en elk recept een nieuw hoofdstuk was. De lijst met ingrediënten was het begin en de instructies waren de plot van het verhaal, de presentatie de climax en eventuele alternatieve mogelijkheden de ontknoping. Daarna pakte ze pen en papier om haar eigen recepten te creëren, waarvan niemand ooit had gehoord: meesterwerken als Chipssalade, Pompoenstrudel en Gebakken mosterdcustard. Haar probleem, wist ze vanaf het begin, was het gebrek aan locale specialiteiten. Washington stond nu niet bepaald bekend om zijn culinaire traditie. Ze was opgegroeid zonder streekgerechten en kon daardoor nooit die huiselijke, nostalgische kookkunst van de moeder van haar moeders moeder oplepelen. Voor haar geen genetisch overgeleverde gebonden roomsauzen die al veertien generaties in haar familie waren. Ze kon niet eens een authentieke mosselsoep uit New England of een Zuidelijke stoofpot van maïs en limabonen als familietraditie claimen. Ze was een culinaire wees en als zodanig moest ze zichzelf opnieuw uitvinden.

Omdat ze nu eenmaal niet het type was dat de dingen bescheiden aanpakte, wierp Jasmine zich op beef Wellington, bouillabaisse en zelfs op uiensoep à la Bocuse, met gegratineerd brood. Ze spaarde haar geld niet om kleding te kopen, zoals de andere meisjes deden, maar kocht truffels, telde haar kostbare dollars neer en haastte zich naar huis met een fractie van een onsje geurige paddestoelen. Haar moeder – het enige avontuurlijke dat zij ooit had gedaan was zure room over haar tonijnstoofschotel doen in plaats van gebakken aardappels – werd er zenuwachtig van. Deze hele tienerobsessie riekte naar onfatsoenlijkheid, al kon ze niet precies zeggen waarom. Nog in geen honderd jaar zou ze Jasmine durven vragen niet meer te koken, omdat ze bang was dat Jasmine een werktuig van de duivel werd. In plaats daarvan schoof ze elke avond wat bevreesd aan tafel, terwijl ze in haar eten prikte alsof het een mijnenveld was.

‘Wat is dat?’ vroeg ze dan wantrouwend.

‘Parmaham.’

‘Ham? Waarom doe je dat op de meloen? Moet je het niet voor op brood bewaren?’

Soms zei ze helemaal niets, maar sperde ze haar ogen wagenwijd open omdat ze werd verrast door een orgastische smaakbeleving en ze haar dochter slechts vol verering kon aanstaren.

‘Wow,’ bracht ze dan uiteindelijk uit.

‘Uhuh,’ zei haar dochter dan.

Haar moeder was bang dat het een orale kwestie was. Maar voor Jasmine draaide het om de discipline. Ze had haar draai helemaal gevonden in de rigide discipline van het koken. Het was een militaire voedseloperatie. Er golden regels en voorschriften. Verleen een dienst en ruim zelf de troep op. Doe je werk goed en je wordt beloond. Geen baan die iedereen wil, maar toch, ze willen wel graag dat iemand het doet. Jasmine was een voedselmarinier. En ze was er nog trots op ook.

In die tijd waren haar helden dikke mannen geweest, zoals de topkok Paul Bocuse, met zijn twinkelende ogen boven zijn sensuele bolle wangen. Jasmine zelf werd ook een stevige jongedame. O, ze was als de aarde zelf, één en al smaak en overvloed en kracht. ’s Nachts nam ze een bad, omringd door kaarsen met vanillegeur, en dan wreef ze haar volle donkere huid in met handenvol olijfolie, waarbij ze zorgde dat de olie op elk plekje van haar lichaam terechtkwam. ’s Ochtends was haar huid zo zacht als zijde en rook ze als een Milanees restaurant. Ze stak haar dikke haar op en liet haar weerbarstige krullen koket langs haar gezicht vallen. Ze droeg zwierige witte schilderskielen en bond rode of zwarte sjaaltjes om haar nek. Haar benen bleven stevig door haar onuitputtelijke energie. Haar volle lippen glansden door de fuchsiakleurige lipstick die mooi afstak tegen haar melkwitte tanden…

‘Jasmine!’

‘Wat is er?’

‘Hebben we nog sinaasappelsap?’

Jasmine zuchtte, klikte haar laptop dicht en ging naar beneden om haar man gezelschap te houden.

Daniel zat aan de keukentafel de hoeveelheid vezels te vergelijken op de verschillende dozen graanproducten. Elke morgen herlas, berekende en vergeleek hij de hoeveelheid vezels met de hoeveelheid zout en vet. Elimineren was een obsessie voor hem geworden. Voor Daniel stond elimineren gelijk aan ademen. Frisse lucht en frisse darmen, dat was zijn motto. Zijn lichaam was het strijdveld tussen vezels en razende gifstoffen die zich als de Vietcong in de jungle van zijn ingewanden verborgen. Hij was Rambo en spoorde hen op, om ze daarna meedogenloos uit te roeien. Zijn favoriete wapen, Fiber One ontbijtgranen, schrobden zijn darmen schoon alsof het Ajax was.

Jasmine beende de keuken in en deed de koelkast open. ‘’t Manuscript ligt vandaag bij Garrett. Zes maanden proberen en nog eens proberen, proeven en nog eens proeven. Ik moet genoeg hebben gegeten om een klein land van eten te kunnen voorzien.’

Ze bekeek de volgestouwde koelkast nauwkeurig. ‘Ik sterf van de honger.’

Na een aantal mogelijkheden verworpen te hebben besloot ze uiteindelijk een groot stuk Tarte Tatin te nemen dat nog over was van gisteren. Ze zat op een kruk bij het aanrecht, slurpte een grote slok van haar dampende koffie verkeerd naar binnen en deed zich te goed aan de taart.

Daniel sloeg zijn ogen op.

‘Fiber One ontbijtgranen zijn de beste.’

Jasmine haalde haar schouders op. ‘Ze smaken naar zaagsel.’

‘Kan best, maar je eet ze toch nooit, dus wat kan jou het schelen?’

‘Ik zou het niet leuk vinden als je de beste jaren van je leven vergooit door zaagsel te eten.’

‘Wat is toch jouw probleem?’

Jasmines ogen spoten vuur.

‘Mij best, als jij Fiber One wilt, dan koop ik Fiber One voor je.’

‘Dank je.’

Hij goot magere melk over de vezelarme ontbijtgranen en begon krakend te eten. Zijn ogen volgden Jasmine terwijl ze haar laatste hap taart van het bord op de lepel probeerde te scheppen. Toen dat niet lukte pakte ze het stuk met haar andere hand op en propte het in haar ongeduldige mond. Hij keek toe hoe ze uitgebreid zat te smakken voordat ze de taart doorslikte. Hij wendde zijn blik af.

Toen Daniel zeventien jaar geleden Jasmine voor het eerst zag in het American Café in Georgetown, liep hij onvermijdelijk in de val. Het kwam door de manier waarop ze de croissant met dragon en kip vasthield, haar intense concentratie, haar in extase gesloten ogen en de grote salade en de dubbele chocoladebrownie die daar rustig op hun beurt stonden te wachten op haar tafeltje. Nadat hij zijn dienblad in veiligheid had gebracht, pakte hij zijn vegetarische broodje gezond en schoof zo dicht mogelijk naar haar tafel toe. Hij nipte van zijn Perrier en observeerde het visioen dat voor zijn neus zat, dat als een stofzuiger de cola door haar rietje zoog. Ze maakte haar vinger nat en depte de kruimels van haar croissant op. Ze slaakte een diepe, tevreden zucht, keek op, ving zijn starende blik op en glimlachte. Hij, met zijn mond vol komkommer, tomaat, avocado en meergranenbrood, knikte terug. Ze smakte met haar lippen en trok de salade naar zich toe. Daniel keek vol verbazing toe terwijl ze de sla in haar mond stouwde, zoals je afval in een vuilniszak propt. Uiteindelijk stopte ze en begon ze te kauwen, waarbij ze hem toegrijnsde, haar ogen niet meer dan twee spleetjes in een gezicht dat bol stond van twee kauwende wangen. Het viel Daniel opeens op dat hij niet de enige was die haar aangaapte. Hele tafels zaten in stilte te kauwen en keken ademloos toe terwijl Jasmine, nu haar salade alleen nog maar een herinnering was, even pauzeerde. Ze ging rechtop zitten en bewoog haar hoofd van links naar rechts om de spanning kwijt te raken. Ze trok een voor een haar schouders op tot haar oren, alsof ze zich voorbereidde op een inspannende oefening. Ze bewoog haar hoofd nog één keer heen en weer en schonk de serveerster, die op haar tafel afdook om haar twee geplunderde borden weg te halen, een gelukzalige glimlach. Toen reikte Jasmine naar haar dessert en trok het naar zich toe. Ze staarde ernaar, verdiepte zich in het smeltende ijs dat langs haar enorme chocoladebrownie gleed, de dunner wordende stroom chocoladesaus die zich vermengde met de witte room voordat die verdween op de bodem van het bord. Ze pakte haar vork, mompelde iets dat Daniel niet verstond en begon toen systematisch de stukken doordrenkte brownie haar mond in te schuiven, die steeds warmer werd en vol chocola kwam te zitten.

Toen hij naar haar toe liep ontmoetten haar ogen de zijne, terwijl ze onderwijl haar lippen aflikte. Zonder een woord te zeggen ging hij tegenover haar zitten. Ze beet op haar onderlip en zei niets. Daniel leunde voorover en pakte de vork zachtjes uit haar hand.

‘Ik hoop dat je nog iets voor mij hebt overgelaten,’ zei hij.

Ze glimlachte, haar tanden bruinwit gevlekt als een bonte koe.

Binnen een maand had hij het voor elkaar: een topkokkin, dienstmeisje en seksslavin in één. Nou ja, misschien geen seksslavin, maar ze was in elk geval enthousiast. En het mooiste was dat het allemaal haar idee was geweest. Ze had nog bij haar moeder gewoond en kon bijna niet wachten om het huis uit te gaan. Ze haalde hem uit zijn woongroep en regelde een redelijk geprijsd eennkamerappartement in Noordwest. De enthousiaste kakkerlakken, die elke ochtend toekeken terwijl hij toast stond te maken, en de badkamer met het formaat van een toupetje hadden hem gestolen kunnen worden, maar buiten dat mocht hij niet klagen. En dan het eten. Jezus, het eten.

Kalfsvlees met krabsaus. Gebraden lamsvlees met zoveel knoflook dat hij dagenlang niet in de buurt van zijn baas kon komen. Gefrituurde inktvis met chili en honingsaus. Eendenborst met gesauteerde perzik. Runderstoofpot met een saus die zo lekker was dat hij zijn lichaam er wel mee had willen insmeren: rijk, vlezig, zoet en uiig.

Op een avond, na een vreselijk saaie middag op zijn werk, kwam hij zijn appartement binnen en rook hij de adem van engeltjes. Italiaanse engeltjes, zoet en scherp en kruidig met een scheutje witte wijn – een geur die zijn neus bleef prikkelen. Hij stapte de keuken binnen en zag daar vis en zeevruchten pruttelen in een pot waar Jasmine als een heks overheen gebogen stond, zwaaiend en draaiend met haar armen en handen. Op dat moment werd Daniel opnieuw geboren. Zijn leven kreeg betekenis. De toekomst lonkte. Trouwen, een woord dat hij nooit zonder angst en beven over zijn lippen had gekregen, werd een onbedwingbaar verlangen. Liefde, lust en een onverbeterlijke gulzigheid stroomden zijn mond uit in de vorm van een onverstaanbaar aanzoek, waarop Jasmine lief glimlachte en dat bezegelde met een knoflookachtige smak op zijn lippen.

Toch moest Daniel in die tijd oppassen. Niet dat hij van plan was om te stoppen met eten. O God, nee. Als je met een dirigent samenwoont, draai je de volumeknop niet laag. Maar hij had er boeken op nageslagen: het sleutelwoord was schone darmen. Schone darmen voorkwamen niet alleen overgewicht, maar hielpen ook tegen irritaties, dufheid, vergeetachtigheid, angst, besluiteloosheid en zelfs agressie. Daniel spoelde zijn darmen uit en hield een goede interne schoonmaakbeurt. Zijn darmen waren nu brandschoon en hij was van plan dat ook zo te houden.

Daniel maakte een grimas toen hij de recensie op pagina drie las. ‘Afgezaagd, na-aperij.’ Eikel. Waarom hadden critici eigenlijk zoveel macht? Ze konden een beetje schrijven. Nou en? Gaf hun dat het recht dit soort onzin te publiceren? Jaren geleden had Daniel zich voorgesteld dat hij de nieuwe Robert de Niro was, maar het viel niet mee weg te komen uit Washington dc. Hij had zichzelf wijsgemaakt dat hij naar New York zou gaan als hij geld had. Op zijn eigen voorwaarden. Hij wilde niet op straat leven en had ook geen zin voor bordenwasser te spelen, dus had hij zijn ambities een beetje naar beneden moeten bijstellen. Hij werd dramadocent en regisseur bij een, volgens het plaatselijke krantje, klein maar energiek en veelbelovend theatergezelschap op 14th Street. Hij had wat vrienden die naar la waren vertrokken. Eén van hen had het gemaakt. Was écht groot geworden. Speelde in een soap. Maar niemand van hen had een gezin. Ze gingen uit met jongere vrouwen en beklaagden zich vervolgens over hun stomheid.

Maar wat híj deed stelde echt iets voor, prentte hij zichzelf in. Hoeveel mensen konden hem dat nazeggen? Voor zijn studenten was hij hun reddingslijn naar de toekomst. Hij zou hen nooit laten vallen. Hij was hun leraar. Geen eerbaarder vak ter wereld. Kijk maar naar Aristoteles en Socrates. Niemand durfde hun te vertellen dat leraren onderwezen wat ze zelf niet konden. Naar zijn mening was het juist zo dat degenen die geen les konden geven, maar ontslag moesten nemen. Híj was de vormgever. Hij verlegde de aandacht van zijn studenten van stereotypen naar diepgaande personages. Van een eerste idee naar verschillende keuzes. Van imitatie naar het echte leven. Van studenten die net zoveel verstand van drama hadden als bakstenen in een muur, naar degenen die het drama in alledaagse gebeurtenissen zagen, die afstand konden nemen van een afwijzing, een mislukking of zelfs een opperste verrukking, om tegen zichzelf te zeggen: ‘Ik kan hier iets mee.’

Dus ja, Daniel was gebleven. En nu was het gedaan met zijn acteercarrière en had zijn theater een betalingsachterstand van zes maanden. Nu overdacht hij elke ochtend zijn toekomst, een deprimerend en bedompt vooruitzicht, vol melige recensies, ondankbare studenten, verantwoord burgerlijk gedrag en uiteindelijk een overlijdensadvertentie onder het kopje ‘Niemand’. Hij staarde in zijn eigen afgrond en hing al gevaarlijk ver voorover, met zijn tenen over de rand geklemd.

Daniel zuchtte. Jasmine was alles wat hij niet was. Optimistisch, vrijgevig, geduldig. En de laatste tijd was het zo dat hoe meer zij gaf, hoe geduldiger ze deed, des te chagrijniger hij werd. Dat had niets met haar te maken, hield hij zichzelf voor. Het kwam gewoon door het moment, het voorspelbare, de rusteloosheid. Da’s het leven, bedacht hij. Dus probeerde hij gelukkig te zijn. Echt. Hij bleef zichzelf eraan herinneren dat hij een vrouw had van wie hij hield. Ja, hij hield van haar. Ze kookte als een godin. Hij had een dochter die het mooiste meisje van de klas was. Hij had zijn eigen wereld. Natuurlijk zou hij het niet erg vinden een paar honderd duizend pegels te bezitten. En misschien een nieuwe auto. Groter huis. Een duur reisje ergens heen. Tahiti of zo. Het strand. En borsten. Bruine borsten. Ronde bruine borsten.

Daniel legde zijn lepel neer.

‘Ik ben waarschijnlijk laat thuis vanavond.’

Jasmine keek hem aan.

‘Alweer?’

Daniel haalde zijn schouders op.

Jasmine wendde haar blik af. ‘Weet je al wat je voor je verjaardag wilt hebben?’

‘Niks,’ zei hij. ‘Ik wil niets voor mijn verjaardag.’

Jasmine had andere plannen. Ze keek heimelijk naar haar aantekeningen. Ze streepte de daiquiri door en zette er bellini bij. Voegde bruschetta toe. Ah, en aïoli. Ja, verse zalm en kabeljauw, artisjokken, worteltjes, bietjes, champignons en venkel. Dat was een goed idee. Wat nog meer? Oesters? Waarom ook niet? Dat kon het allemaal een beetje opfleuren. Goed, nu het hoofdgerecht… hier raakte ze de draad kwijt. Ze wilde iets heel bijzonders voor Daniels verjaardag. Ze wilde een recept speciaal voor hem maken. Zoals een musicus aria’s, symfonieën of fuga’s creëert als cadeautjes, zo wilde zij het prachtigste gerecht creëren dat ze maar kon bedenken. Een koningsgerecht. Iets mannelijks, iets hartigs. Ze had aan rood vlees gedacht. Donkere, rijke saus. Aardappels, champignons, uien. Maar was dat geen oude koek? Lekker, dat wel. Maar ze wilde eens iets heel anders. Wekenlang had ze met de gedachte gespeeld en haar aantekeningenboekje was helemaal smoezelig door de vele doorhalingen. Ze had Aziatische biefstuk overwogen, of hartige gebakken Italiaanse pasta, maar betekende dat niet ‘gewoontjes’ in een andere taal? Ze hoopte dat het haar, als ze maar lang genoeg door zou gaan, in een vlaag van inspiratie te binnen zou schieten. Maar tot nu toe was het idee ergens in haar achterhoofd blijven hangen en weigerde het haar bewustzijn binnen te dringen.

Jasmine ruimde de borden af die Daniel had laten staan, en zette ze in de gootsteen. Toen Daniel zich op die noodlottige dag in het American Café aan haar had voorgesteld, was hij helemaal haar type niet. Allereerst was hij dun. Broodmager, zoals haar moeder fijntjes opmerkte. Maar hij had de ziel van een dikzak, daar was Jasmine al snel achter. Zijn gewicht was genetisch, niet psychologisch. Hij was net zo dol op eten als zij en zijn eetlust en orgastische gekreun deden niet onder voor die van haar. Maar, ongebruikelijk genoeg voor een man die zo van lekker eten hield, kon Daniel niet koken. Hij kon nog geen rijst maken, laat staan een ei koken. Dus na een korte huwelijksreis met kleine Franse restaurants waar hij haar mee naartoe nam en waar hij ook voor betaalde, begon Jasmine voor hem te koken. Daarna had ze nooit meer een restaurant vanbinnen gezien zonder dat ze er zelf voor moest betalen. ‘Maar wat had je ook verwacht,’ zei haar moeder, ‘die vent heeft geen werk.’ ‘Nee,’ had Jasmine haar gecorrigeerd, ‘hij is kunstenaar.’ Ze moest haar moeder telkens weer corrigeren.

Maar wat hij professioneel tekortkwam, maakte hij in ander opzicht ruimschoots goed. De tweede avond dat ze elkaar zagen, nam hij haar mee naar het huis dat hij met twee Marokkaanse taxichauffeurs deelde. Hij ging op bed zitten en trok haar boven op zich. Hij rook naar citroen. Hier zat een man die haar gelukkig wilde maken, die haar wilde laten sidderen. ‘Ik geniet ervan om jou te laten genieten,’ fluisterde hij tegen de spleet tussen haar zwetende borsten. Zo’n dun mannetje met zoveel uithoudingsvermogen en energie. En toen hij eindelijk was klaargekomen en haar teder had gekust, liet hij zich uit bed glijden, stak zijn hoofd om de deur en schreeuwde iets naar één van de taxichauffeurs beneden. Jasmine bevroor, terwijl ze de lakens tegen haar borsten klemde. Maar toen de man de trap op kwam lopen, had hij twee glazen ijswater met fijngestampte munt bij zich. Daniel schonk hem zijn prachtige grijns en bedankte hem. Hij gaf één van de koele, ijzige glazen aan Jasmine en bleef naar haar staan kijken, terwijl hij zijn glas met grote teugen leegdronk en met zijn vinger over het krulhaar onder zijn navel streek. Jasmine dronk haar glas leeg en ging toen als verdoofd achterover liggen. In de kamer stond een tweepersoonsbed, een ladekast en een kapotte stoel. Daniels kleren hingen aan een stang in een hoek van de kamer. Daniel nam haar glas van haar aan en zette het naast dat van hem op de ladekast.

‘Lig je lekker?’ vroeg hij.

Jasmine lachte van ja, hoewel ze zich afvroeg of ze niet beter weg kon gaan, in plaats van in een huis vol onbekende mannen te blijven slapen, terwijl ze zich even afvroeg wat die Marokkanen als ontbijt zouden eten. Ze reikte naar de dekens, die ze helemaal naar onderen hadden geschopt, maar Daniel duwde haar hand weg en liet zich weer boven op haar glijden. Hij glimlachte naar haar verwarde ogen. ‘Die eerste keer moest het gewoon. Nu hebben we alle tijd om te genieten,’ zei hij. Hij greep achter zich, trok de dekens over zijn hoofd en begon haar lichaam te onderzoeken.

Toen hij klaar was, was ze van hem. Ze had een paar keer gedacht dat ze verliefd was, één keer op een Fransman die zijn lid in de kruidenboter doopte om Jasmine te bevredigen, maar die affaire leek niet meer dan een korte plakkerige nacht, vergeleken met de kracht waarmee zij en Daniel de liefde hadden bedreven. Toen ze ’s ochtends wakker werd naast Daniel, was elke cel in haar lichaam alert, klaar voor de strijd. Ze was in staat een moord te plegen om bij hem te kunnen blijven. Daniel was van haar, en zou dat ook blijven. Ze dacht net zo over hem als ze over bouillabaisse dacht: zeldzaam, lekker, onverklaarbaar, een geschenk van God.

Na het ontbijt keek Daniel in de spiegel en ontblootte zijn tanden om ze te inspecteren. Hij was ijdel als het op zijn tanden aankwam. Toen hij ouder werd, bleven ze het mooiste wat hij had. Hij behandelde ze dan ook als een investering, floste ze met een religieuze toewijding, liet ze vier keer per jaar door een mondhygiëniste reinigen en poetste ze na elke maaltijd. Drie jaar geleden was hij zich rot geschrokken van een mondhygiëniste. Nadat ze in zijn mond had gekeken en had gegromd, had ze haar monddoekje afgedaan en hem aangestaard. Daniel had naar haar geglimlacht, want hij was eraan gewend dat tandartsen hem complimenteerden met zijn perfecte gebit.

‘Jullie zijn vreselijk,’ zei ze.

‘Pardon?’

‘Jullie, gladde jongens met jullie mooie tanden, jullie verliezen ze uiteindelijk als eerste. Jullie worden arrogant, denken dat jullie je nergens zorgen over hoeven te maken en dan, bam, vallen ze eruit. Ik heb het zien gebeuren.’

Daniel sloeg zijn hand voor zijn mond.

‘W-wat kan ik eraan doen?’

‘Ik weet niet of je het in je mars hebt.’

‘Wat dan?’

‘Je moet heel toegewijd zijn.’

‘Ja…’

‘Elke dag toegewijd, niet om de dag. Ben je daar klaar voor?’

‘Is het zo erg?’

‘Zo erg is het.’

‘Oké, kom maar op.’

Ze hield het doosje flosdraad omhoog als een politiepenning.

‘Hier is je nieuwe vriendje.’

Daniel deinsde terug.

‘O, nee.’

‘O, ja. Jij wilt tanden, dan moet je er iets voor over hebben.’

Daniel maakte een grimas toen ze dichterbij kwam, met het flosdraad tussen haar vingers als een wurgtouw.

‘Hier, ik doe het voor.’

Na vijf minuten pijn lijden, met net zoveel bloedverlies als een geslacht varken, had Daniel de boodschap begrepen. Hij strompelde naar huis met zijn gratis doosje flosdraad en hij gebruikte het elke dag, waarbij hij tegen de spiegel zong: ‘Grietjes houden niet van mietjes zonder tanden.’

Vandaag kneep Daniel in zijn bovenbenen, om geërgerd tot de ontdekking te komen dat ze niet meer zo hard waren als in de tijd dat hij nog voetbalde in het universiteitsteam. Hij was een fervent speler en zat in een team, dat op lokaal niveau heel succesvol was, vanaf het moment dat hij net afgestudeerd was tot twee jaar geleden, toen hem tactvol (maar hoe breng je zoiets tactvol) werd gevraagd plaats te maken voor een jongere en fittere speler. Het was de treurigste dag van zijn leven. Hij legde de telefoon neer nadat hij het gesprek met de aanvoerder met een overdreven diepe lach had geëindigd en liep de deur uit. Jasmine riep hem bezorgd na, maar hij liep door naar zijn auto en reed via zijn favoriete straat, MacArthur Boulevard, rechtstreeks naar Great Falls. Het was of een stevige wandeling langs zijn oude stekkie, of een eindeloze hoeveelheid drank in een bar. In eerste instantie koos hij voor de eerste optie, en pas later, toen hij op de terugweg zag dat het net vijf uur was, besloot hij niet direct naar huis te gaan maar sloeg hij af bij de parkeerplaats van Hecht, om daar bij Houligan een stevige margarita te drinken. Na zijn derde glas begonnen de tranen te vloeien en trok hij zich terug op de parkeerplaats, waar hij in zijn auto ging zitten snotteren als een kleine schooljongen.

Jasmine, de schat, was heel lief voor hem geweest, toen hij thuiskwam. Ze haalde de geamuseerde grijns van haar gezicht en gedroeg zich de rest van de avond als een goedgemanierde geisha. Ze deed het enige waarvan ze dacht dat het hem zou helpen: ze gaf hem te eten. Ze rende naar Sutton Place Gourmet met die extravagant hoge prijzen en kwam terug met twee tassen vol heerlijkheden, waar ze kleine kunstige hapjes van maakte. Terwijl hij naar een oude Truffaut-film op televisie keek en een fles ijskoude rosé d’Anjou soldaat maakte, voerde zij hem om te beginnen kaastaartjes en olijftoastjes, ruimde vervolgens de kruimels op en veegde bijna ook nog zijn mond af, waarna ze terugkwam met gepocheerde zalm en wilde-rijstsalade. Ze beëindigde haar prestatie alsof ze een acrobate was die zich gereed maakt om het applaus in ontvangst te nemen, met vanille-ijs dat verdronk in een zee van Amaretto. Daniel schoof het allemaal naar binnen zonder zijn ogen van het scherm te halen. Toen hij klaar was, zat hij boordevol, was ongelofelijk dronken en voelde zich triester dan toen hij begon.

Jasmine torende boven hem uit met haar handen op haar heupen.

‘Waar denk je aan?’ vroeg ze.

‘Ik denk aan het absurde leven dat ik leid.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Het gaat allemaal zo snel hè? Het is al voorbij voordat je beseft dat het begonnen is.’

‘Mensen leven anders een stuk langer tegenwoordig…’

‘Ja, en varkens ook, maar we maken nog steeds ham van die beesten op dezelfde leeftijd.’

‘Ik vind je er helemaal niet oud uitzien.’

‘Dat komt omdat je van mijn leeftijd bent.’

‘Wat bedoel je daarmee?’

‘Ik bedoel wat ik zeg, dat we allebei veertig zijn.’

‘Nog niet.’

‘We worden het dit jaar. Zie het onder ogen, we zijn oud. We zien er niet meer zo uit als tien jaar geleden en we gedragen ons ook niet meer zo. Je zou kunnen zeggen dat we ons gedragen zoals dat bij onze leeftijd past, denk ik. Maar het verbaast me gewoon, dat is alles. Ik dacht dat ik dat had losgelaten.’

‘Vind je dat ik er oud uitzie?’

‘Je ziet eruit, zoals je er op jouw leeftijd uit hoort te zien.’

Jasmine kreeg een koude blik in haar ogen. Ze pakte de borden en liep terug naar de keuken. Toen hij hoorde dat ze in de keuken hard met het servies smeet, begon hij voor het eerst sinds het telefoontje te glimlachen. Hij hoefde deze weg niet alleen af te leggen. Hij had haar altijd bij zich.

Hoofdstuk twee

De zestienjarige Careme pakte haar heupbotjes vast, die door haar spijkerbroek heen staken, en knikte goedkeurend. Tot haar voldoening zag ze dat haar borst een fresco van ribben was. Ze staarde met opgetrokken wenkbrauwen naar haar spiegelbeeld. Ze balde haar vuisten. Ze was een culinair terroriste. Een antivoedsel-guerrillastrijdster.

‘Careme! Eten!’

Careme rolde met haar ogen. Ze beende naar haar bureau en greep naar haar notitieboekje. Ze moest een strijdplan opstellen. Haar eerste gevecht lag voor de hand. Ze zou het strijdveld – lees: de eettafel – vastberaden betreden. Met snelle precisie zou ze de vijand – lees: haar moeder – netjes de pas afsnijden door elke portie te weigeren.

‘Careme!’

Als ze toch een portie opgeschept zou krijgen – ze glimlachte, ze kende de tactiek van haar vijand – dan zou ze die over haar hele bord uitsmeren.

‘Careme! Nu!’

Careme ging staan en rechtte haar schouders. Ze droeg een grijze top met capuchon en een Gap-spijkerbroek met knoopsluiting die ze beschilderd had met witte wolken en zilveren sterren. Haar steile blonde haar was net onder haar oren afgeknipt en viel gemakshalve voor haar gezicht. Ze had lichtbruine wenkbrauwen, grijsgroene ogen en een lange, wespachtige hals waar ze meestal dunne leren veters omheen bond. Ze was één en al ellebogen, sleutelbenen en onwaarschijnlijk lange armen en benen. Een echt kleine letter i in het alfabet van het menselijk ras.

Careme bewonderde haar sleutelbeenderen die als kachelpijpen naar voren staken, voordat ze een extra sweater aantrok om ze te verbergen. Een guerrilla moest zich nu eenmaal camoufleren. Ze deed de deur open. Een golf geurige vleessaus bereikte haar neusgaten. Ze deed een stap achteruit en legde haar hand stevig op haar rommelende buik.

‘Careme!’

‘Ik kom al!’

Beneden bleef Careme even stil staan bij de keukendeur. Haar moeder smakte een la dicht met haar brede heupen. Careme kromp ineen.

‘O, daar ben je,’ zei haar moeder. ‘Help me even met de bechamel, wil je?’

‘Ik dacht dat het eten al klaar was.’

Haar moeder draaide zich om en keek haar aan. Ze bleef kijken terwijl Careme snel naar de sauspan liep en de boter en de bloem door elkaar kwakte. Careme deed haar best de boter niet aan te raken. Toen het over haar vinger glibberde, rende ze naar de gootsteen en begon verwoed haar handen te boenen.

‘O, in ’s hemelsnaam,’ blies haar moeder.

‘Het is smerig.’

‘Hier.’ Haar moeder gaf haar de melk. Careme pakte een stukje keukenpapier en nam het koude, slijmerige pak aan, waarna ze met een deskundig, zij het walgend oog precies de juiste hoeveelheid melk bij de saus schonk. Ze hield haar adem in toen de enorme stoofschotel van vlees met tomatensaus naast haar neer werd gezet. Ze draaide haar hoofd weg, zodat ze vanuit haar linkerooghoek nog net kon zien wat ze deed, en plensde de bechamel zo snel als ze kon over het vlees.

‘Rustig!’ blafte haar moeder.

Careme smeet de bechamelpan in de gootsteen, waste die snel af, waarna ze haar handen en armen tot over haar ellebogen insmeerde met zeep. Haar moeder zette de moussaka in de voorverwarmde oven.

‘Ik kom wel terug als het klaar is,’ zei Careme.

‘Nee, ga zitten. Ik moet met je praten.’

Careme liet zich op een stoel zakken, één en al knieën en ellebogen. Deze keer was het haar moeders beurt om ineen te krimpen.

‘Neem een cracker.’ Haar moeder zette een schaal kaascrackers, die ze als kind zo lekker had gevonden, op tafel. Careme deinsde terug alsof ze door een haai werd gebeten.

Haar moeder veegde haar vette en besmeurde handen af aan haar schort.

‘Careme, zo gaat het niet langer. Je moet eten.’

‘Ik eet toch.’

‘Nee, dat doe je niet. Moet je jezelf nu eens zien.’

Careme keek omlaag naar haar stakerige benen en was stiekem blij met het gebrek aan vet op haar dijen. Ze haalde haar schouders op.

Haar moeder probeerde een andere tactiek.

‘Je vader maakt zich zorgen om je.’

Careme keek nieuwsgierig op.

‘En ik ook.’

Careme haalde opnieuw haar schouders op, staarde een seconde naar de kaascrackers en ging toen anders zitten om ze niet meer te hoeven zien.

‘Je moet naar de dokter.’

Careme lachte. ‘Ik ben gezond.’

‘Dit is niet gezond.’

‘Ben ik wel eens ziek?’

‘Je bent nu ziek.’

‘O… dat is zó… zo… weet je, eten is niet het antwoord op alles hoor. Voedsel maakt je niet gezond. Dat is gewoon onzin die ze je voorschotelen in die tijdschriften.’

‘Wat…?’

‘Geloof je alles wat je leest? Al die flauwekul over de schijf van vier? Dat was gewoon een complot van het ministerie van Volksgezondheid om ons die vreselijk doorgefokte koeien te laten eten. Dat weet toch iedereen.’

‘Careme…’

‘Jouw probleem is dat je denkt dat alles wordt opgelost door eten. Nou, dat is dus niet zo. Weet je, andere mensen zouden moeten kunnen leven zoals ze dat willen zonder dat ze zich als varkens moeten gedragen. Je moet mensen eens in hun waarde laten. Je vindt dat je zo ruimdenkend bent, maar dat is echt niet zo. Dat jij nou eet als een varken, wil nog niet zeggen dat iedereen dat moet doen…’

‘Careme!’

‘Het is toch zo! Alles in dit huis draait om eten, eten en nog eens eten! Ik word er misselijk van!’

Careme voelde zich top. Haar campagne verliep uitstekend. In de aanval gaan heeft zo zijn voordelen. Haar moeder staarde haar hulpeloos aan, haar mond viel open en haar hand hing nog steeds boven de schaal met crackers.

‘Ja, ik bedoel ze komen elke keer weer met onderzoeken die tien jaar later uitwijzen dat je van het eten waarvan ze altijd hebben gezegd dat het zoooo goed voor je was, nu ineens kanker krijgt. Dus wat je het beste kunt doen is niet eten. Ik bedoel, dat is toch niet zo gek? Nee! Boeddhisten eten ook niet veel en die worden een triljoen jaar oud. Ik word waarschijnlijk meer dan honderd jaar oud omdat ik geen grammetje te veel weeg. In hun ogen ben ik heel normaal. Maar alleen in dit huishouden word ik gezien als een idioot. Weet je hoe het voelt om als een idioot behandeld te worden in je eigen huis?’

Haar moeder staarde haar een seconde aan, maar richtte toen haar ogen op haar horloge. Ze sprong op uit haar stoel en rende naar de oven, waaruit ze de hete, borrelende moussaka tevoorschijn haalde. Careme leunde achterover met een meesmuilend lachje op haar gezicht.

‘Het voedsel van de dood!’ zei ze.

Jasmine werd zestien jaar geleden zwanger op de avond dat ze drie zwarte kraaien in een eikenboom zag zitten. Ze zaten lager op de tak dan gebruikelijk en ze keek vanuit haar keukenraam toe hoe ze hun kopjes van links naar rechts en van voor naar achteren draaiden, onderwijl krijsend alsof ze de grootste lol hadden. Jasmine deed de achterdeur open en bleef daar in de naar magnolia geurende hitte staan. Ze was niet bijgelovig, maar kon het beeld niet van zich afzetten. Het was zo vreemd geweest, zoals die drie haar hadden aangekeken, alsof ze toeschouwers waren. Dus, toen bleek dat ze zwanger was, dacht ze dat het misschien boodschappers waren of zoiets. Voordat ze haar echo had gehad, maakte ze zich zorgen dat ze misschien een drieling zou krijgen. Maar nee, het was maar één baby en hij zat perfect in haar baarmoeder, met het hartje als een klein wit kloppend vlekje in het midden.

Hoe langer ze zwanger was, hoe meer ze ervan overtuigd raakte dat God een man moest zijn. Zwangerschap hield gewoon een reeks onwaardige handelingen in. Ze boerde onophoudelijk, liet aan de lopende band harde winden en begon luid en heftig te smakken als ze eten zag. Daniel zei dat, toen ze zwanger was, het net was alsof hij samenwoonde met Hendrik de viii. Ze herinnerde zich de eerste bewegingen van de baby in haar. Ze lag ’s nachts in bed met haar hand tegen haar buik. Bij elk schopje of stompje hield ze Daniels hand tegen zich aan. Hij boog zich voorover naar haar buik en praatte tegen zijn kind. ‘Hallo daarbinnen!’ zei hij. ‘Hier spreekt je vader.’ Alsof het kind dan op moest staan en salueren.

Maar ze had nooit verwacht dat ze zoveel van haar pasgeboren dochter Careme zou houden. De sensuele behoefte om de blozende, zachte huid van haar baby aan te raken, de extase van haar adem die naar warme melk rook, de poëzie van haar explosieve lichaamsfuncties. Ze herinnerde zich nog goed de rust van die lange nachten, waarin ze Daniel naar een andere kamer had verbannen om te slapen. Ze had daar, ietwat hallucinerend door slaapgebrek, naar Caremes druk bewegende kaken liggen kijken, terwijl ze zich pijnlijk aan Jasmines borsten vastklampte, en ze had zich verwonderd over de emoties die als rimpelingen over de wangen van haar slapende dochter kropen. Ze leerde voor het eerst de zoete, onzelfzuchtige liefde kennen en ze wist nu dat liefde eerder omlaag dan omhoog liep in de stamboom.

Het geluk in huis was in die dagen tastbaar. Zo dik dat je het, als je dat zou proberen, kon snijden met een botermesje. Het zou er rijk, dik en schuimend vanaf zijn gekomen. Het zou zoet hebben gesmaakt, hun geluk, maar niet te zoet. Daniel boog zich bij het ontbijt naar voren en wreef zachtjes met zijn duim over haar wang. Careme gorgelde en boerde en kwijlde al haar liefde met een tandeloze glimlach.

Maar tegenwoordig leek het wel of hun gelukzaligheid was verdampt. Het leven ging nu over onderhoud. Onderhoud van wat, daar was ze niet zo zeker van. Langzaam, bijna onmerkbaar, was hun huis niet langer een thuis. Het was eerder een treinstation geworden, en haar gezin bestond uit drukke reizigers die ongeduldig wachtten op de trein die hen zou meenemen. Daniel kwam als een volslagen vreemde terug van zijn werk en leek niet meer op haar echtgenoot, maar eerder op een andere man die niet wist welk huis hij nu weer was binnengewandeld. Careme liep in huis rond als een gewond dier, snauwend, gevaarlijk, met onvoorstelbaar veel pijn. En het leek wel of hoe meer Jasmine haar best deed, hoe meer ze zich terugtrokken en daar stond Jasmine dan, zwaaiend, met een hart dat zo vol was en zo nutteloos.