Boeddha’s uitsmijter

Boeddha’s uitsmijter

Jasper van Buren

Uitgeverij Magonia Utrecht 2020

© 2020 Jasper van Buren

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Uitgeverij Magonia, Minrebroederstraat 10B, 3512 GT Utrecht.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm of any other means, without written permission from Uitgeverij Magonia, Minrebroederstraat 10B, 3512 GT Utrecht, The Netherlands

Omslagontwerp: Shop Around Studio

Omslagillustratie: Carolina Rodriguez Fuenmayor

Zetwerken en opmaak: Willem Morelis

ISBN 978 94 922 4138 2

NUR 301

www.magonia.nl

‘Zal ik een boek over ons schrijven?’

‘Niemand zou je geloven.’

Deel 1

1.

Van school naar huis was een kwartier lopen. Ik wandelde meestal met Mike mee, een jongen die heel goed kon voetballen en hogere cijfers haalde dan ik. Ik ging met hem om omdat hij, net als ik, alles stom vond en iedereen haatte. We hadden het vaak over onze leraren, uiteraard stuk voor stuk oersaai en diepgestoord. En over Gerda, die zulke strakke broeken droeg dat je duidelijk kon zien dat haar ene schaamlip langer was dan de andere.

Terwijl we langs de verpauperde wijk 110-Morgen liepen, verscheen er een gast met een beige regenjas en een bruine gleufhoed. Hij was een kop kleiner dan ik, en een kop breder. Hij leek op Marlon Brando: platte neus, volle mond, in zijn blik iets tussen nostalgie en hilariteit. Zonder te stoppen stelde Mike ons aan elkaar voor. Omar Benmoussa heette dit figuur dat tussen ons in meeging, deze parodie op een detective. Door zijn uitdossing belachelijk te vinden, hoefde ik niet vast te stellen dat ik me niet zo in de publieke ruimte zou durven te begeven.

Mike zei tegen mij: ‘Omar is van school gestuurd.’

Omar keek een tikje omhoog, naar Mike: ‘Moet je die studiebol nou toch eens horen. En maar volhouden dat-ie nooit huiswerk maakt.’

Mike werd rood. ‘Ik maak echt nooit…’

‘Bla, bla. Ga je scheren man.’

In één adem stootte hij ons aan – één tik links, één tik rechts: ‘Zo, ik heb toch iets doms gedaan van de week! Niet te geloven.’

‘Wat nou weer,’ zei Mike, die aan zijn kaak voelde of het echt tijd was voor zijn eerste scheerbeurt.

‘Oké, let op. Mijn ouders zijn niet thuis. Ik kom uit de douche. Ik besluit om op hun bed te gaan zitten en me af te trekken. Je kent het wel. Er staat zeven bar druk op, dus ik kom snel klaar. Niks aan de hand, zou je zeggen. Maar precies op dat moment verschijnt de glazenwasser voor het raam! Ik had niet gemerkt dat hij zijn ladder tegen de gevel had gezet! Dus ik ren klaarkomend weg! Heb je wel eens ejaculerend gerend? Nou?’

Ik geloof dat hij werkelijk op antwoord wachtte. Maar ik kon niet spreken, met stomheid geslagen als ik was.

‘Wat helemaal gek is: toen de glazenwasser weg was, ben ik opnieuw op het bed gaan zitten en heb me opnieuw afgetrokken. Is dat raar, of wat?’

Wie. Was. Deze. Gozer.

Hoe. Haalde. Hij. Het. In. Zijn. Hoofd.

Dat iemand over masturbatie sprak was al ondenkbaar, laat staan over zo’n verschrikkelijke ervaring op dat gebied. Ik was geschokt door dit mannetje dat alle gêne voorbij leek. Natuurlijk: ik rukte me suf, in het donker, onder de dekens. Niet op klaarlichte dag. Niet op het bed van mijn ouders. Niet voor het godverdomde raam!

Ja, hij choqueerde me. Hij schudde me door elkaar met zijn waanzin; en dit was zeker niet de laatste keer. Tegelijkertijd was ik verheugd over de ontmoeting met een nieuw type mens. Zo iemand was ik nog nooit tegengekomen. Uit die ene anekdote was me meteen duidelijk dat voor hem conventies niet golden. Ik vermoed dat ik toen al wist dat we een stuk van onze toekomst met elkaar zouden delen. Wellicht had hij dat ook. Misschien was er helemaal geen glazenwasser voor dat raam opgedoken. Misschien had hij zich niet op het bed van zijn ouders afgetrokken. Misschien vertelde hij dat verhaal alleen om indruk op me te maken, omdat het zo moest zijn, omdat onze ontmoeting in de sterren geschreven stond. Wie weet. Want, zoals hij jaren later verkondigde: ‘Toeval bestaat niet.’

2.

Mike en Omar kenden elkaar van de dependance op de Bizetlaan. Omar, die een jaar ouder was dan wij, had er de brugklas over moeten doen en in de herkansing een vijf te veel gehaald, zodat hij scholengemeenschap Caland moest verlaten. Waar hij daarna onderwijs genoot, weet ik niet zeker, wellicht het Rotterdamsch Lyceum, daar kon men nog beter uit de voeten met lastige jongens. Wat vaststaat is dat hij vaak op ons schoolplein rondhing. Met als reden: Lies.

Lies was een blond meisje met een glimlach waar een sterretje vanaf kaatste en ogen die een intelligentie verraadden die haar havo ontsteeg. Ze maakte deel uit van een groepje populaire leerlingen die zonnebrillen droegen, rookten en spuugden. De jongens gingen naar de sportschool, zo heette fitness vroeger. Om dit te etaleren rolden ze de mouwtjes van hun T-shirts op en droegen hun sporttassen met een onnatuurlijke knik in hun pols, zodat hun triceps constant gespannen waren.

Wij van het vwo – vooral geïnteresseerd in schaken en computers, soms in voetbal en brommers – duidden ze aan met ‘Het Circuit’. Ik heb nooit één woord met een lid van Het Circuit gewisseld, laat staan met een van de vrouwelijke leden. Ik ging gebukt onder afgunst en verlegenheid, wat ik probeerde te camoufleren met een air van superioriteit.

Omar sprak wel met, beter gezegd, tegen de meisjes van Het Circuit. Hij bedolf Lies onder complimenten, probeerde haar te overdonderen met stoere verhalen, bijvoorbeeld over die keer dat hij tijdens het sparren zo’n harde klap had gekregen dat hij zijn tussenschot in een dot wc-papier terugvond toen hij na afloop zijn neus snoot. Niet de sportschool maar de boksschool was zijn methode om een torso te ontwikkelen dat uit marmer gebeiteld leek. Maar of het indruk maakte? Ik sloeg hem van een afstandje gade, plaatsvervangend doodsbenauwd voor de onherroepelijke afwijzing. Hij was gewoon te klein. Zijn gedrag ter compensatie gaf hem iets clownesks.

Op een zonnige dag in juni besloot Het Circuit te spijbelen. Ze gingen een middagje hangen aan de Zevenhuizerplas en Lies was er natuurlijk bij.

‘Hé Lies,’ zei Omar, terwijl hij zijn wetsuit aantrok.

‘Ja?’

‘Ik ga een stukje zwemmen.’

‘Is goed.’

‘Dat je het weet.’

‘Veel plezier.’

Omar zwom drie keer langs het hele strand, vijf keer, acht keer. Hij bleef maar baantjes trekken voor Lies’ neus, maar ze merkte hem nauwelijks op, druk als ze was met half bloot zijn. Hij zwom tot de borstcrawl door de verzuring in zijn schouders een eigenaardig soort schoolslag werd. Hij zwom tot hij zonk.

Toen hij uit het water strompelde, keek Lies even naar hem, maar in plaats van bewondering zag hij verbazing en lichte irritatie in haar blik, alsof ze zei: waar ben jij nou mee bezig?

Omar ging zitten en slikte wat uitputtingskots weg.

Het duurde even voordat hij weer grappen kon maken.

3.

Goed, we waren er niet bij geweest. Maar we hadden geruchten gehoord over die middag aan de plas en op het schoolplein kregen we de effecten gepresenteerd. Wij, de onhippe leerlingen, hadden Omar gebombardeerd tot onze antiheld, een ondermaatse ridder met de missie om het wrede kastensysteem van de middelbare school te doorbreken. Maar hij kletste niet meer tegen haar en zij draaide hem steeds vaker de rug toe. Bij iedereen daagde het besef dat hij nooit meer zou worden dan haar maatje. Eventueel iemand waar je na een avond video kijken gezellig tegen in slaap valt op de bank, en eventueel zelfs iemand waar je soms per ongeluk tegenaan schurkt met je borsten, plagen moet immers kunnen, we zijn toch vrienden.

Zijn hart brak en het onze ook een beetje.

Omar nam deel aan de marathon van Rotterdam. Hij legde de iets meer dan tweeënveertig kilometer af in drie uur en twintig minuten, een hele goede tijd voor een amateur. De medaille schonk hij aan Lies, maar Lies gaf hem het eremetaal de volgende dag terug. Ze vertelde er geen smoes bij, wat bruut was maar ook duidelijk.

Rondhangen in Het Circuit deed hij niet meer. Hij kwam buurten bij ons, maar de werkelijke noodzaak om op ons schoolplein te zijn was verdwenen. Hij maakte er nog wel een punt van om mee te kletsen over computers, brommers en ongelijke schaamlippen, maar dat was alleen om de aftocht te kunnen blazen zonder al te veel gezichtsverlies.

Hoewel hij het niet zei, vond hij ons toch net iets te saai.

4.

De jaren op de middelbare school kropen voorbij. Als de dood om negatieve aandacht op me te vestigen, maakte ik braaf mijn huiswerk. Ik voetbalde bij voc, maar met tegenzin. Woensdag trainen, zaterdag wedstrijd, in een team van kakkers die in de zomer cricket speelden op de vereniging. Kort en goed: zij moesten mij niet en ik haatte hen. Ik haatte alles waar ze voor stonden en trouwens, ik haatte Hillegersberg ook.

Hillegersberg: het stuk van Rotterdam waar de welstand tot gevolg had dat er nooit iets gebeurde. Men stapte. ’s ochtends in een keurige auto en reed naar het werk om de route ’s avonds omgekeerd te volbrengen. Vervolgens bleef men binnen, in de geborgenheid van de grote en sfeervol verlichte huizen – men ging hooguit naar buiten om de teckel of de labrador uit te laten. In die huizen werd gepraat over hockey, de werkdag bij de multinational, het reclamebureau of het ziekenhuis, de geneugten van de nieuwe Volvo-stationwagon. Er werd gezopen, begreep ik jaren later van een huisarts: nergens anders in Rotterdam tierde het alcoholisme weliger dan in Hillegersberg. Maar het was een veilig alcoholisme, men kreeg door de aanschaf van al die drank geen geldproblemen, men voedde zich op verantwoorde wijze, men was te geremd om in een dronken woedeaanval de straat op te gaan en met een sleutel één lange streep te trekken door de lak van ongeveer twintig auto’s, ik noem maar een voorbeeld. Men hield zich in. Men was beschaafd. De stress die de mannen van hun zware banen hadden werd bestreden met single malt; de ledigheid die de vrouwen ervoeren met bezoekjes aan de kapper, een boetiek, een minnaar. Het was vreselijk cliché, vreselijk bevoorrecht en – maar misschien lag dat aan mij – vreselijk beklemmend.

5.

Af en toe gebeurde er heus wel iets. Mike en ik liepen eens terug van school toen we gezelschap kregen van schele Willem en zijn vrienden. Schele Willem was bad news. Een psychopaat, ook weggestuurd van de dependance, het onderwijs had zich van hem afgekeerd.

Van Omar had ik gehoord dat Willem en Mike een tijdje samen waren opgetrokken. Tijdens een gymles had Willem Mike opgedragen een zekere Bas op zijn bek te slaan, een weer - loze deegsliert. Mike deed het, zomaar, uit het niets.

Nu zat Mike zelf in de penarie. Willem voerde een onverstaanbaar gesprekje met hem, een van zijn adjudanten hield me op afstand. Afgesproken werk? Ik was nog bezig me te verbazen toen Willem Mike een plotselinge stomp in het gezicht gaf, zomaar, uit het niets. Er ontstond een korte worsteling en toen zetten wij het op een rennen, naar mijn huis. Mijn moeder deed open, ze was geschokt want het bloed vloeide rijkelijk uit Mikes neus. Eigen schuld, dikke bult, zou Omar later zeggen, maar mams propte de neusgaten van mijn vriend vol watten, fatsoeneerde zijn gezicht met een natte lap, schonk thee in en gaf ons een roze koek.

Belt Willem aan, met gevolg. Mijn moeder gebiedt ons in de keuken te blijven en gaat naar de voordeur. We horen Willem foeteren dat zijn jas gescheurd is; hij wenst schadeloos gesteld te worden, honderd gulden. Mijn moeder zegt dat hij weg moet gaan. Ze zegt het nog eens, en nog eens, en dan gaat hij, hij steekt zijn middelvinger op als hij ons ontwaart door het woonkamerraam.

De vraag of ik op het moment suprême ‘iets’ had moeten doen om Mike te ontzetten, ja, een regelrecht schuldgevoel, achtervolgt me nog maanden. Uiteindelijk besluit ik – waarschijnlijk terecht – dat Mike mij ook aan mijn lot zou hebben overgelaten, en dat verzacht de pijn.

6.

Nog een incident: ik zat in het souterrain van de twee-ondereen-kapwoning, at paprikachips en dronk cola, net als elke dag na school, in die tijd vonden ouders dat nog heel gewoon. Ik keek tv, Family Ties waarschijnlijk. Het geluid van brekend glas. Het duurde even voordat ik dit tot alarmerend bestempelde. Moeizaam kwam ik overeind uit de kussens van de bank, mompelde dat ik ook alles zelf moest oplossen. Ik deed de kelderdeur van het slot en zag bij de buren een man haastig weglopen met een stereotoren, de kabels sleepten over de grond. Het was zo’n onalledaags gezicht dat ik niet direct begreep dat er zojuist een inbraak was gepleegd; toen besloot ik de dief te volgen.

Hij liep de Molenlaan af, richting tramhalte. Ik mocht dan veel gevochten hebben op de lagere school, om me heen maaiend met een rode waas voor ogen, dat was meteen afgelopen toen ik naar de brugklas ging waar de meeste jongens al wel aan hun groeistuip waren begonnen. En ik mocht huiswerk maken dan af en toe onderbreken om een paar halters de lucht in te stoten, deze crimineel had massieve schouders die net onder zijn oorlellen vastzaten aan zijn pokdalige hoofd.

Wat te doen? Ik was vijftien.

Hij sloeg rechtsaf, liep nog een stukje door, hield halt en zette de buit op de grond. Kennelijk wachtte hij op een compagnon, die hem zou ophalen met een auto.

Hij zag me staan. Hij wekte de indruk dat deze actie – het zien staan – op zich al voldoende moest zijn om me te doen opsodemieteren. Ik bleef echter waar ik was. Hij zuchtte, deed een hand in zijn jaszak – zat daar een wapen in? een mes? een schroevendraaier? – en kwam mijn kant op.

Ik kreeg buikkramp. Tegelijkertijd had ik een ingeving. De inbreker kon de Molenlaan niet af kijken, hij was immers nog in de zijstraat, maar ik wel. Ik begon met grote gebaren te wenken naar mijn fictieve helpers.

‘Hier is-ie!’ riep ik, wijzend naar de boef.

Hij aarzelde, brak de aanloop voor zijn aanval af.

‘Kom nou! Snel!’ schreeuwde ik tegen mijn denkbeeldige vrienden. ‘Hij staat er nog!’

De boef draaide zich om en rende weg, sloeg linksaf de Breitnersingel op. De stereotoren liet hij staan.

De buurman was me zeer erkentelijk en ik kreeg een boekje van Youp van ’t Hek cadeau, maar ik haatte Youp van ’t Hek omdat hij zich afzette tegen kakkers terwijl hij er zelf een was. Mijn moeder was een beetje boos; ze vond dat ik te veel risico had genomen. Mijn vader noemde me een held.

Zelf was ik ook tevreden over mijn list, maar de herinnering aan mijn fysieke onmacht domineerde. Een vechtsport… Dat werd zo proleterig gevonden in mijn milieu. Aannemers deden dat soort dingen. Plat pratende mannen met tatoeages. Van die gasten die hun pitbull uitlieten in trainingspak. Daar kwam bij dat ik met voetballen zou moeten stoppen, school en één hobby leek me druk zat, en hoewel ik mijn team haatte, was die stap te extreem. Ik nam me voor eerst maar eens niks te doen, een beproefd recept. Beslissingen werden uiteindelijk toch wel genomen: vaak door anderen (mijn ouders) en soms door mij, als de omstandigheden mijn passiviteit echt niet meer duldden.

7.

Ik vertelde Omar over het akkefietje met de inbreker. Hij floot bewonderend en zei dat hij wou dat hij mijn iq had. Ik wist dat hij het gevecht met de inbreker wel zou hebben gevoerd, hoe klein zijn kans om te winnen ook was geweest. Die mentaliteit wilde ik.

Omar bestudeerde de kikker die hij vasthad. Hij had het diertje gevonden tussen de varens, achter in de diepe tuin van mijn ouders. Hij pakte een stokje en stak het tussen de billen van de amfibie omhoog, dwars door het lijfje, zodat de punt bij de kop eruit kwam. Hij keek naar de spies, waaraan de kikker trappende bewegingen maakte, en grinnikte.

‘Dit meen je niet,’ zei ik.

Mijn blik ging van Omar naar de kikker die steeds langzamer trapte. Na een tijdje trapte hij helemaal niet meer. Ik wist niet wat ik moest zeggen.

‘Kom, we gaan naar Rudolf,’ zei Omar, en hij gooide het stokje met de kikker over de heg.

‘Man, waarom deed je dat in hemelsnaam? En wie is Rudolf?’

Rudolf en ik bleken praktisch buren te zijn. Hij kwam nog minder buiten dan ik. De zolder van een kast van een huis aan de Grindweg was zijn domein. In het midden van de ruimte het trapgat, kiepramen in de vier windrichtingen, alles witgeschilderd. Een deur op schragen diende als tafel: hij had niet één Commodore 64, zoals ik, maar twee, nog een computer die ik niet kende en drie monitoren waarvan eentje zonder behuizing en duidelijk in reparatie. We waren binnengelaten door Rudolfs moeder: ze vond onze komst kennelijk onwenselijk of haar gezicht zag er altijd zo uit.

‘Je weet de weg,’ zei ze tegen Omar.

Toen Rudolf doorkreeg dat er bezoek was, maakte hij zich los van het dienstdoende beeldscherm, bewoog zijn wenkbrauwen even omhoog en omlaag ter begroeting en verdiepte zich weer in wat het ook mocht zijn waar hij mee bezig was, zo te zien een programmeertaal.

De zolderkamer rook naar ongewassen mens. Rudolfs haar was zo vet dat het nat leek. De afstand tussen zijn ogen was groter dan bij andere mensen. Puisten had hij niet in grote hoeveelheden, ongeveer zoveel als ik. Je hoefde geen messcherp observator te zijn om tot de conclusie te komen dat hij nog niet had geneukt, maar goed, dat had ik ook niet.

‘Ha Rudolf,’ zei Omar, ‘wat doe je?’

‘Iets moeilijks.’

‘Wat dan?’

‘Snap je toch niet.’

‘Mogen we een spelletje spelen?’

‘Ik ben bezig.’

‘Ja en?’

Een zucht. ‘Vooruit. Wat zal het wezen?’

‘The Way of the Exploding Fist.’

‘Poeh hé. Het nieuwste van het nieuwste.’

Hij pakte een bak met floppydisks en liep er met wijs- en middelvinger doorheen. Hij vond wat hij zocht en stak het betreffende schijfje in een diskdrive. Zo cool; de paar spelletjes die ik had stonden nog op cassettebandjes.

En wat een spel! Een moderne gamer zou zich benatten bij het zien van de houterig bewegende en uit blokjes opgebouwde karateka’s, om nog maar te zwijgen over de primitieve geluidseffecten, maar ik was diep onder de indruk. Je kon van alles! Staand slaan. Zittend slaan. Je kon je tegenstander vloeren met een beenveeg. Met een low kick. Met een roundhouse kick. Met een spinning back heel kick. Je kon met een gestrekt been naar voren springen. Je kon een salto maken, voorwaarts of achterwaarts. Plus dat je alle aanvallen kon afweren, mits je natuurlijk op tijd reageerde.

Omar en ik verloren ons in de game, terwijl Rudolf op de andere monitor verder programmeerde. Door het afraggen van de joystick kreeg ik gevoelloze vingers en kramp in mijn handen.

Na anderhalf uur zei Rudolf: ‘Ik vind die spelletjes toch zo’n ontzettende verspilling van tijd en energie.’

‘Ja goed hè?’ zei Omar.

‘Ga dan echt een vechtsport beoefenen, als je zoveel agressie kwijt moet.’

Omar zette even later zijn joystick weg, wreef in zijn ogen. ‘Daar wordt aan gewerkt, Ruud. Ik ben al een keer wezen kijken bij een kungfumeester in Spangen. Ik moet nu alleen nog de fondsen bij elkaar zien te krijgen. Dat is een klusje.’

‘Aan de andere kant,’ zei Rudolf, ‘waarom zou je? Het lijkt me bij nader inzien verschrikkelijk vermoeiend. Nog vermoeiender dan die stomme spelletjes. De reis heen en terug alleen al.’

‘Nou,’ zei Omar, ‘om me mijn vader van het lijf te kunnen houden. Nee, dat is overdreven, hij is niet structureel gewelddadig, denk ik. We hebben van de week voor het eerst gevochten. Maar op een gegeven moment greep hij me bij mijn keel en pinde me tegen de muur. Echt, mijn voeten kwamen los van de grond! Mijn moeder heeft daar talent voor: mensen zo razend maken dat ze het-maakt-niet-uit-wie aanvallen.’

Rudolf tikte niet verder.

Vechten met je vader? Ik, vechten met mijn vader? Ten eerste zou ik dik verliezen, ten tweede: wat moet er gebeurd zijn voordat zo’n uitbarsting van wanhoop plaatsvindt tussen een man en zijn zoon?

Wat ik wist, is dit.

Omars moeder, Bo, had leren drinken in het Iran van de Sjah, waar ze in de jaren zestig had meegedraaid in de diplomatieke carrousel van recepties. Of misschien had ze het nooit echt onder de knie gekregen, want ze scheen er onberekenbaar en manipulatief van te worden. Ooit moest ze een hele mooie vrouw zijn geweest. Ik stelde me haar als een Mata Hari in Teheran voor, een dodelijke dubbelspionne, ingetogen flirtend met generaals en ministers aan de baccarattafel.

Tijdens een van haar omzwervingen was ze Omars toekomstige vader tegengekomen, Karim, een Marokkaans intellectueel die had deelgenomen aan een poging tot coup tegen koning Hassan ii. Omdat hij gezocht werd door de Marokkaanse geheime dienst, verbleef hij overal en nergens maar vooral in Parijs, waar hij, zo zei Omar niet zonder trots, tot diep in de nacht discussies voerde met Jean-Paul Sartre en achter de vrouwen aan ging met Alain Delon, voortdurend over zijn schouder kijkend. Een van die vrouwen was een Nederlandse schone, Bo, die bz de rug had toegekeerd en zich nu bedroop als lerares geschiedenis.

Of zoiets; het verhaal is me nooit van begin tot eind verteld, ik moest het doen met de snippertjes die me tussen neus en lippen door werden toegeworpen. Ik had soms de indruk dat Omar zich graag in nevelen hulde, een manier van automystificatie, met de feiten als bijzaak wanneer er zoveel interessantere dingen te bespreken waren. Hoe Bo en Karim vanuit de Parijse intelligentsia naar de wijk Ommoord in het noordoosten van Rotterdam waren gekatapulteerd? Ik heb geen flauw benul.

Ommoord: daar kwam je als je de Molenlaan uitreed en over de Prinses Irenebrug linksaf ging. Ooit zat er een idee achter Ommoord. De in de jaren zestig gebouwde betonnen rijtjeshuizen en flats, het ruim opgezette stratenplan en de overdaad aan bermen, grasveldjes en plantsoenen vormden de ideale antikamer voor de oude volkswijken rondom het centrum van Rotterdam. Zij blij, wij blij, moeten de beleidsmakers hebben gedacht, al dat schorriemorrie de stad uit. Ze waren slechts bezig met het verplaatsen van een probleem, maar destijds was dat nog geoorloofd.

Halverwege de jaren tachtig was Ommoord dan geen getto geworden, er gebeurde veel meer dan in Hillegersberg, waar immers niks gebeurde. Omar kende jongens die tegen de criminaliteit aanschurkten. Er werd gespijbeld, er werd gevochten, er werden brommers opgevoerd, er werden auto’s verlaagd en overgespoten, en bij het kleinste beetje zon ontstak iedereen zijn barbecue. Er ging een rustig soort treurigheid uit van de eenvormigheid van de architectuur, van het feit dat je er altijd weer kon verdwalen.

Omar verbrak de stilte: ‘Hé gasten! Zo erg is het niet. Mijn vader woont nu even ergens anders. Bovendien is hij eigenlijk een hele aardige man. Mijn moeder heeft de neiging om het slechtste in mensen naar boven te brengen, dat is alles.’

Rudolf schraapte zijn keel en drukte hard op enter.

8.

Er ging veel tijd in zitten. Commando, 1942, Boulder Dash, Beach Head en vooral The Way of the Exploding Fist. Van Rudolf had ik een kopie gekregen en van mijn ouders een diskdrive. Ik speelde het spel tegen de computer, tegen mijn broer of tegen Omar, die nu iedere week wel een keer langskwam.

Ik zei met enige regelmaat: ‘Ben je al begonnen met kungfu?’

‘Nee, nog niet. Geen tijd. Ik werk een paar dagen per week als kok op een binnenvaartschip.’

Of: ‘Nee, nog niet. Geen tijd. Ik werk in het slachthuis. Ik sta naast een man die de hele dag koeien doodslaat met een voorhamer.’

Of: ‘Nee, nog niet. Geen tijd. Ik was van de week in Parijs om mijn vader te bezoeken. Daarna ben ik direct naar het fort van het Vreemdelingenlegioen gegaan. Ik wilde me aanmelden, echt waar Jasper, ik had het bijna gedaan. Maar toen de officier in kwestie vroeg of ik zin had om zwarten af te schieten, dat zei hij dus letterlijk, tu as envie de massacrer des noirs, dacht ik… weet je wat? Laat maar. Ik had de pen om mijn handtekening te zetten al aangepakt.’

Welk binnenvaartschip? Hoe kom je aan zo’n job? Dat kan toch alleen via via? Waar haal je die contacten vandaan? Je hebt immers geen kookdiploma’s? Kun je überhaupt koken? Moet je niet naar school? Welk slachthuis? Een man die koeien doodslaat met een voorhamer? Zo achterlijk zijn we toch niet meer? Het is 1986! En over het Légion étrangère: wat zei je? Niet. Nee. Zeg me dat je een grap maakt!

Een impressie van de twijfels die ik niet uitte. Waarom niet? Ik denk omdat hij zijn vertelsels met volledige overtuiging bracht. Dat kan alleen een ziekelijke leugenaar – en dat was hij niet – of iemand die de waarheid spreekt. Een andere verklaring is dat ik hem graag wilde geloven. Als bron van informatie kon hij niet sterker contrasteren met nrc Handelsblad, de VPRO-gids of Van Kooten en De Bie. Deze jongen kwam uit het echte leven, nee, hij was het echte leven. Alle problematiek die mij bespaard was gebleven had hij op zijn bordje gekregen: ouders die elkaar niet meer moeten, een gure tocht langs allerlei scholen, een Marokkaanse voor- en achternaam waardoor je alleen in aanmerking komt voor rotwerk, een lichaam dat niet lang genoeg is zodat je de mensen altijd maar in hun neusgaten kijkt en zij je niet zien staan hoewel je intelligent en geestig bent (maar ook wild en anarchistisch).

De Commodore 64 met toebehoren stond bij ons op een tafel onder de keldertrap. Daar zaten we tot het etenstijd was, ik kan me niet herinneren dat Omar ooit bleef eten, en na de avondmaaltijd moest ik aan mijn huiswerk. Ging hij naar zijn dronken moeder, die, als het mis was, de politie belde en hem beschuldigde van mishandeling, diefstal, huisvredebreuk of iets anders absurds? Kocht hij een broodje kroket bij Het IJspaleis in de Bergse Dorpsstraat en bracht hij vervolgens een bezoek aan een van de kennissen waarvan ik niet wist dat ze bestonden? Waarvan Omar misschien ook niet wilde dat ik wist dat ze bestonden?

Soms stoorde het me dat hij onze vriendschap scheidde van al het overige in zijn leven; alsof hij zijn best deed een enigma te zijn. Natuurlijk: met mijn blozende hoofd en dito conversatie zou ik niet bepaald een hit worden onder zijn maten, als hij werkelijk maten had. Maar de echte reden voor de omgang op basis van need to know was, vermoed ik nu, zijn verlangen naar een privédomein; iets wat hij thuis, zeker de laatste jaren, niet of nauwelijks had gehad.

9.

Het Circuit: zij gingen stappen. Dansen in discotheken (durfde ik niet) en drinken in kroegen (had ik nog niet geleerd). Hoewel ik uitgaan haatte, trad ik voorzichtig naar buiten. Het moest maar eens afgelopen zijn met de huiselijkheid. In het gezelschap van Ronald en Kees (jongens die vóór hun zestiende verjaardag over niets anders hadden gepraat dan brommers, en sinds hun zestiende verjaardag over niet anders praatten dan auto’s) en Mike gingen we wel eens bowlen in Lommerrijk op de Straatweg of naar een bandje kijken in Plan C bij de Oude Haven. Ik weet nog dat ik na zo’n excursie draaierig in bed lag en tot mijn verbijstering vaststelde dat ik maar liefst drie pilsjes op had.

Zelfs de jongens die alleen maar over schaken praatten kregen zin in een verzetje. Daar gingen we, de stad in: Ronald, Kees, Mike, Gerrie (een albino-uitvoering van Lambiek met haar), Freek (onze altijd blije klassenvertegenwoordiger), Alex (alias Boris Karloff) en Ping (een Chinees met een wiskundeknobbel ter grootte van een basketbal).

Of het toeval was weet ik niet, maar op zeker moment stonden we voor seksbioscoop Centraal op de Oude Binnenweg. Het was Mike die opperde naar binnen te gaan. Zonder oogcontact te maken aan het loket kochten we kaartjes.

Acht pubers op een rij, jassen op schoot. Ademloos zagen we lange, blonde, soepele meisjes, niet veel ouder dan wij, vlechtjes in en kniekousen aan, sensationele dingen met elkaar doen in een boshut met stapelbedden. Ze wisselden een paar woorden in een Scandinavische taal, maar verder werd er voornamelijk gezoend, gevingerd en gebeft.

Dit is toch het mooiste wat er is? dacht ik.

Het was de eerste keer dat ik bewegende porno zag. De eerste keer dat ik niet-bewegende porno zag, was ik acht of negen. Een vriendje had het rukblaadje gevonden in de spreekwoordelijke bosjes. Vanessa del Rio heette de dame in kwestie. Ze had veel zwart schaamhaar en twee penissen in haar vagina. Zo heb ik het onthouden – ik bedenk me nu dat ik toen niet wist dat sommige vrouwen ook een penis in hun kont toelaten. Hoe dan ook, de foto’s van Vanessa waren eerder interessant dan opwindend. Qua erotische afbeeldingen moest ik het vervolgens jaren zien te redden met glimpen. Bijvoorbeeld een boek over wereldvolkeren met op de achterkant twee lachende blote Afrikaanse meisjes in een beekje. Een kunstboek met onduidelijke zwart-witfoto’s van neukende mensen. Of een boek met seksuele voorlichting, door mijn moeder zo in de kast gezet dat mijn broer en ik het niet over het hoofd konden zien, helaas zonder foto’s, alleen met tekeningen. Ja, Blondie was sexy, net als de optredens van Luv’, maar daar is alles zo’n beetje mee gezegd. Waar het op neerkomt: je moest een beroep doen op een voor hedendaagse begrippen curieus fenomeen – je fantasie.

Ik moest een vuurrode kop hebben, maar dat was bijzaak. Andere jongens in de groep kostte het meer moeite om zich onder te dompelen in het schouwspel van de vermoedelijk Zweedse meisjes die elkaar hoogtepunt op hoogtepunt bezorgden. Na een halfuur fluisterde Mike dat we moesten gaan.

‘Maar waarom?’ zei ik hees.

‘We hebben het nu wel gezien.’

‘Helemaal niet.’

‘Dan blijf jij toch?’

Schoorvoetend stond ik op, net als iedereen met de jas voor het kruis. De film in mijn eentje uitkijken leek geen reële optie, gezien de verder aanwezige sjofele mannen. Mike: wat een zak. Hij kon zeker de gedachte niet verdragen dat we van elkaar wisten dat we ons later zouden aftrekken zoals we nog nooit hadden gedaan.

Ik was verkocht, alleen: het internet stond in de kinderschoenen en in de videotheek durfde ik niet eens voor de pornosectie langs te lopen.

Vervelend – totdat ik inzag hoe praktisch het was dat Omar Benmoussa geen schaamte kende. Waren mijn ouders een paar dagen weg, dan stuurde ik hem naar de videotheek. Algauw werd pornoactrice Traci Lords onze favoriet. Open up Traci, Sister Dearest, Traci takes Tokyo… Mij wond ze op tot zo’n grote hoogte dat ik alleen nog maar met verbazing naar het scherm keek. De fenomenale borsten met bolle, roze tepels, het hypnotische gekreun, de energie die ze in haar werk stopte: wisten wij veel dat ze minderjarig was?

Omar kwam ook altijd terug met een of twee kungfufilms. Seks en geweld, meer heb je niet nodig. Ik vond Fist of the White Lotus goed, de ingenieuze, staccato choreografieën, de krankzinnige geluidseffecten, de haperende en hilarische nasynchronisatie. Omar gaf de voorkeur aan The 36th Chamber of Shaolin.

10.

The 36th Chamber of Shaolin is een kungfufilm uit 1978, geproduceerd door het legendarische Shaw Brothers uit Hong - kong. Het verhaal volgt de jongeman Liu Yu-de, gespeeld door Gordon Liu, die er genoeg van heeft dat zijn dorp overheerst wordt door de Mantsjoes. Op school praat de leraar hem en zijn medeleerlingen revolutionaire ideeën aan. Ze gaan in het verzet, maar worden betrapt. Uiteindelijk wordt iedereen gepakt en gedood, behalve Liu Yu-de, die zwaargewond het Shaolin-klooster weet te bereiken: een café-eigenaar smokkelt hem naar binnen. De monniken, die trouwens net paksoi aan een waslijn hangen, besluiten hem te verzorgen.

Als hij weer op de been is, moet hij zijn opwachting maken bij de abt. De abt zegt eerst dat hij weg moet zodra hij helemaal hersteld is – ‘Dit is geen schuilplaats, je bent wraakzuchtig en emotioneel’ –, maar dan mag hij toch blijven: de oppergeestelijke ziet een boeddhistisch vlammetje flikkeren. Liu Yu-de heet voortaan San Te.