Shades Of A Blue Orphanage (Proloog)

.

.

.

De bus komt tot stilstand in een stofwolk, met een geluid dat structureel achterstallig onderhoud van in elk geval de remschijven verraadt. Even is het stil. En is het zinderen van de hitte het enige hoorbare. Dan sissen de deuren open en stroomt de bus langzaam leeg. Het is een gezelschap dat je de laatste jaren wel vaker ziet in Kassamandra, ten oosten van Bangalore, de hoofdstad van de Indiase staat Karnataka: voornamelijk westerse vrouwen met hier en daar een verdwaalde dito man.

Qua voorkomen is het een opvallend homogeen groepje. Backpack. Hoge, stevige wandelschoenen. Verwachting in de ogen. Gelukzalige glimlach rond de mond. Het doel van hun bezoek is dan ook niet zomaar een doel. Het is een Goed Doel. ‘Anaath ke lie bina shart pyaar’ heet het en staat in zwierige letters geschilderd op de gevel van een vaalblauw gebouw dat je met wat verbeeldingskracht een herberg zou kunnen noemen. De tekst betekent zoveel als ‘De Onvoorwaardelijke Liefde Voor Het Weeskind’.

De poort zwaait open en een man in een traditioneel Indiaas gewaad schrijdt naar buiten, de handen devoot tegen elkaar voor de borst. Na een paar buigingen houdt hij een kort toespraakje dat door de reisleider in het Engels wordt vertaald. Het komt neer op een hartelijk goedemorgen, een paar huisregels – vooral niets individueels geven, hoe groot de verleiding ook is – en de vraag of ze na zo’n busreis soms trek hebben in thee met door de kinderen zelf gebakken koekjes.

Het reisgezelschap knikt achtereenvolgens begripvol en instemmend en volgt de man naar de binnenplaats. Ze worden er opgewacht door dertig in afdankertjes gehulde weesjes die op commando een welkomstlied aanheffen. De bezoekers verstaan er geen woord van, maar worden niettemin diep getroffen door de hartstochtelijkheid en de overgave waarmee het ten gehore wordt gebracht.

Je moet een gemoed van graniet hebben om het droog te houden en dat lukt dan ook niemand. Kippenvel. Rillingen. En applaus in de categorie ovationeel. De kinderen – wat hebben ze toch mooie, diepbruine ogen en wat zijn ze vertederend – stormen zwijgend op het bezoek af en kiezen ieder iemand uit om naar een lange tafel te begeleiden. Dan verdwijnen ze allemaal naar binnen om even later met kopjes, theepotten en schalen koekjes terug te komen.

Intussen heeft de reisleider het programma van de ochtend doorgenomen en het gezelschap in groepjes verdeeld. Eentje om schoon te maken. Eentje om te koken. Eentje om op het land te werken. En eentje om wat reparaties en achterstallig onderhoud te doen. Ze kijken elkaar blij en veelbetekenend aan. Het is allemaal precies zoals het op de website stond. Precies waar ze voor zijn gekomen. Precies het verhaal dat ze thuis vol trots keer op keer zullen herhalen. En dat het aantal likes op hun Facebook posts zal doen exploderen. Kon deugen materialiseren, het zou een behoorlijk krappe bedoening worden op de binnenplaats van De Onvoorwaardelijke Liefde Voor Het Weeskind.

.

Als ze rond lunchtijd hondsmoe, uitgedroogd, roodverbrand en zonder ook maar één droge draad aan hun lijf bij elkaar zitten, houdt het hoofd van het weeshuis weer een speechje. Over hoe de goden hen danken voor al het harde werk. Over hoe onbaatzuchtigheid bergen kan verzetten. En over hoe naastenliefde verbindt: arm, rijk, westers of oosters, niets doet ertoe zodra het eenmaal is beroerd door de magie van het altruïsme. We zijn één wereld. En die wereld is van iedereen.

Dan heeft hij een spontane inval. Toevallig is het vandaag maandmarkt in Kassamandra. Wat als jullie daar voordat jullie verder reizen eens samen met de kinderen naartoe gaan? De weesjes zullen het fantastisch vinden, de meesten hebben zelfs nog nooit in een bus gezeten. Het zou voor hen een onvergetelijk uitje zijn. En – begreep hem goed, want het was natuurlijk absoluut geen verplichting – als jullie daar dan toch zijn, zouden jullie misschien wat... misschien... nou ja...

Hier stopt hij. En buigt het hoofd omlaag. De reisleider, tevens tolk, voelt aan dat de emoties de spreker teveel worden en neemt het woord van hem over. Het hoofd voelt zich een beetje gegeneerd, legt hij uit. Wat hij eigenlijk heel nederig wil vragen, is jullie steun voor het weeshuis door op de markt kleding en voedsel te kopen. Mits, voegt hij er aan toe, jullie dat kunnen missen natuurlijk. Laat daar vooral geen misverstand over bestaan.

Een golf van instemming is zijn deel. Maar natuurlijk. Met alle liefde. Spreekt toch vanzelf. Zoiets hoefde je toch niet eens te vragen?

.

De markt van Kassamandra verschilt in niets van andere Indiase markten: een hectaren strekkende hel van hitte en herrie. Een ondoorgrondelijk labyrint van kooplieden en koopwaar waar je als vreemdeling in no time kansloos zou verdwalen. Zo niet de kinderen. Ze laveren hun begeleiders moeiteloos door het kolkende doolhof. De wezen weten precies waar ze moeten wezen. Hun weldoeners hebben dat geen moment in de gaten. Worden niet achterdochtig als ze 37 kledingkramen passeren zonder die ook maar een enkele blik waardig te keuren, om uitgerekend bij de 38ste ineens wel te stoppen. Bemerken niet de snel gewisselde blik van herkenning en verstandhouding tussen kind en koopman. Vinden het eigenlijk wel normaal en ook verklaarbaar dat er een sterke voorkeur voor duurdere kleding is, want mogen die kinderen ook eens een keertje in de watten worden gelegd alsjeblieft. En hebben geen argwaan als de kinderen uitsluitend houdbaar voedsel in blikken en pakken aanwijzen.

Ze laten zich bedelven onder een golf van goedheid die wordt gevoed door de gedachte dat er toch niets mooiers is dan zo veel te kunnen betekenen voor iemand met zo weinig kansen. En lopen nog geen uur later gebukt onder een enorme hoeveelheid tassen, zakken en dozen naar de bus.

Terug bij het weeshuis wordt alles uitgeladen en nemen ze afscheid. De kinderen zingen nog een lied en zwaaien vrolijk als de bus wegrijdt. De reizigers laten zich achterover zakken. Intens tevreden. Immens voldaan. Ieder zo’n honderd dollar armer. Maar een onbetaalbare ervaring rijker.

.

Na het invallen van de duisternis stopt er een Ford Transit bij De Onvoorwaardelijke Liefde Voor Het Weeskind. Terwijl de uitgestapte chauffeur de deuren openklapt, wordt ook de poort van het weeshuis ontsloten. In rap tempo worden alle die ochtend op de markt aangeschafte kleding en voedingsmiddelen ingeladen. Om ze de volgende keer opnieuw te kunnen verkopen aan een nieuwe groep onnozele deugtoeristen.

Enkele minuten later stoppen er nog twee bestelbusjes. Net als hun voorganger onder het stof en zichtbare schade, vermoedelijk drie decennia eerder met een half miljoen kilometer op de teller afgeragd verscheept vanuit een Zuid-Europese havenstad. Als ook daarvan de deuren door de chauffeurs worden opengetrokken, komen vanuit het gebouw tegelijkertijd de dertig weesjes aangesprint. Ze splitsen zich geroutineerd op in vijftien exemplaren per busje, springen er veerkrachtig in, gaan zitten op houten banken en weten dat ze over een kwartiertje weer thuis zijn. Bij hun biologische ouders.

Er wisselen wat bankbiljetten van eigenaar, waarna ook deze auto’s in de nacht verdwijnen. Liefdadig. Misdadig. De scheidslijn is niet zelden flinterdun. Niet alles is wat het lijkt. Lang niet alles. Wat niet wegneemt dat er niets tegen deugen is. Maar het moet wel deugen.

He Ain’t Heavy He’s My Brother

.

.

.

Hans Winter ijsbeert cirkels rond het bureau in zijn studeerkamer. Onbestemd, ongerust of iets daartussenin, dat weet hij nog niet zeker. Buiten staat het voorjaar op het punt zomer te worden in de duinen van Bergen aan Zee. Het helmgras aan de rand van z’n tuin wiegt zachtjes heen en weer in een weldadig warme nog-net-even-lentebries. Bijen bestuiven nijver bloem na bloem. Kater Oswald koestert zich languit op een van de leistenen van het tuinpad.

Maar binnen heerst de kilte van een onzekerheid die zo nu en dan de grenzen van het angstige aantikt. En niet zonder reden. Al jaren hebben hij en z’n broer Ronald vrijwel dagelijks even contact. Of het nu een lang gesprek of een appje van vijf woorden is, er gaat geen etmaal voorbij zonder teken van leven. Altijd wel een ‘Hi Bro, nog samenzweringen op het spoor?’ Of, als hij weer eens op een hele verre reis is, een foto van een uitheems soepje waarin een dierenhoofd dobbert met de vraag aan welke hoes van The Rolling Stones hem dit doet denken.

Van die dingen. Triviaal en warm tegelijk. Elke dag weer. Zonder uitzondering. En dan nu opeens een radiostilte van een dag of drie, vier. Zijn telefoon lijkt niet in gebruik of buiten bereik. Mailtjes blijven onbeantwoord, net als Skype, WhatsApp en FaceTime.

Hij pijnigt zijn hersenen tevergeefs om er een plausibele verklaring uit te persen. Natuurlijk, zijn vele reizen voerden Ronald soms naar de meest afgelegen plaatsen op aarde, maar dan nog zag hij wel kans om via een satelliettelefoon iets van zich te laten horen. Los daarvan, de laatste keer dat hij hem sprak, zei hij dat hij naar Amerika ging voor een confidentieel project. Iets met de Verenigde Naties. New York dus, nou niet direct een stad die gekend is om z’n gebrekkige communicatieve infrastructuur.

Nee, dit voelt helemaal niet goed. Aan de andere kant: het zou natuurlijk ook zomaar kunnen dat hij om wat voor reden ook van New York was doorgevlogen naar Miami, waar hij wel vaker naartoe ging. Dat hij daar misschien beroofd was van zowel laptop, tablet als smartphone en dat hij nu bezig was die opnieuw aan te schaffen. En dat je zal zien dat hij zo meteen...

Hij onderbreekt zijn gedachten door hardop ‘Onzin’ voor zich uit te spreken. Ronald zou hem gebeld hebben vanuit het hotel of desnoods het politiebureau. Zeker weten. Er rest hem maar één ding. Uitzoeken wat er aan de hand is.

.

Hans lijkt in veel opzichten, en niet alleen fysiek, op zijn twee jaar oudere broer Ronald, maar verschilt desalniettemin op een tweetal fundamentele punten van hem. Eén: hij is getrouwd, met de wonderschone en lieftallige Elise om precies te zijn. En twee: de aard van hun werk. Ronald is oprichter en eigenaar van CMG, Charity Media Group, een organisatie die grote geldbedragen uit het bedrijfsleven via massamedia koppelt aan goede doelen over de gehele wereld en dat met bijzonder veel succes doet. Een succes dat nog eens extra wordt aangejaagd door de tijdgeest waar Deugen en Diversiteit in rap tempo het afgedankte Duurzaam van de marketingagenda’s verdrijft. De Regenboog is het Nieuwe Groen. De wereld is van iedereen. En eerlijk zullen we alles delen.

Hans heeft daar een wat andere kijk op. Want waar het werkterrein van z’n broer voornamelijk is gestoeld op het goede in de mens, is Hans eerder op zoek naar het slechte en verborgene. Hij heeft er zelfs zijn beroep van gemaakt en mag een van de laatste echte onafhankelijke journalisten van Nederland worden genoemd. Geen klakkeloze ANP-berichtenovertikker. Geen kritiekloze parlementaire verslaggever die tot diep in de endeldarm van het Binnenhof zit. Geen laffe mainstream media wegkijker. Maar iemand die schaterlacht wanneer hij in een tv-commercial ‘Vergroot je wereld met kwaliteitsjournalistiek van De Volkskrant’ hoort. Die wil weten waarom de dingen zijn zoals ze zijn. Probeert te achterhalen welke krachten er onder het oppervlak schuilen. Die wat er in achterkamertjes gebeurt op de voorpagina wil krijgen. En nooit te beroerd is om iets bijzonder onwelgevalligs te schrijven als dat de waarheid is. Of dat nou om frauderende politici gaat, excessieve beloningen voor pensioenfondscommissarissen of de machinatie achter de immense migrantenstroom.

Hans bedrijft zoals dat in Amerika heet Investigative Journalism. En doet dat goed genoeg om vijanden te hebben. Wat het hem ook heeft opgeleverd, is oneindig veel meer dan een handjevol bronnen, informanten, ingangen, hackers en mensen die baat hebben bij een tegengeluid. En die kan hij nu heel goed gebruiken.

Twee uur later weet hij dat Ronald inderdaad in New York door de check van Immigration is gegaan. Vanaf daar wordt het vaag. Zelfs geen creditcardgegevens. Ronald heeft er een stuk of zeven, variërend van Platinum tot Diamant, maar geen ervan is gebruikt. Evenmin is er onder zijn naam die dag een auto gehuurd of bij een hotel ingecheckt. Hij zal best wat cash op zak hebben gehad, voor een koffie en een krantje. Maar taxi’s en hotels nemen dat niet eens meer aan. Hans weet niet of zijn broer formeel was uitgenodigd door een relatie of een organisatie in Amerika. Zo ja, dan had er vast wel iemand met een bordje ‘Limo for Mr. Winter’ in de aankomsthal gestaan. Dat zou in elk geval het ontbreken van een creditcardtransactie voor een taxi verklaren. Maar niet waarom Ronald daarna in het digitale niets is opgegaan.

Moet hij Janny Kuijt, één van de twee Personal Assistants van Ronald, bij Charity Media Group waarschuwen? Moet hij de politie bellen? Hij besluit het eerste te doen en het tweede te laten. Als journalist heeft hij geen ervaringen met de politie die bij hem warme gevoelens aan een prettige samenwerking oproepen. Maar eerst heeft hij een afspraak bij de tandarts. Voor de vierde keer afbellen is geen verhaal. En zeker niet een half uur van tevoren.

Don’t Call Us We’ll Call You

.

.

.

Janny Kuijt kijkt op haar smartwatch en hakt een knoop door.

- Jos, Ilona, hebben jullie even?

Nog geen minuut later weten de twee senior account directors van Charity Media Group wat er van hen wordt verwacht.

- Helder, we bellen je zodra we meer weten.

- En nog iets. Mondje dicht tegen de collega’s.

- Got it.

Als de twee haar kantoor hebben verlaten, pakt Janny de telefoon. Toch nog maar een keer proberen of er antwoord komt.

- Fuck.

- Nog steeds niks?

Emma Wouters is binnen komen lopen en zet een cappuccino op Janny’s bureau.

- In gesprek in gesprek in gesprek, ik word er gek van.

- Ik denk dat het nou toch wel een keer tijd wordt dat we de politie inschakelen.

- Weet ik weet ik, je hebt gelijk, maar ik wilde er nog even mee wachten. Daarom heb ik Jos en Ilona eerst maar even op pad gestuurd.

- Naar Noordwijk?

- Eerst zelf maar even gaan kijken of hij thuis is, dat lijkt me op dit moment het beste.

- Weet iedereen het al?

- Dat Ronald spoorloos is? Nee, alleen wij. En Jos en Ilona nu dus ook.

- Maar wat gaan we tegen de rest zeggen?

- Gewoon, dat hij in Miami is voor een zeer vertrouwelijke meeting en dat ze ook nog gaan golfen in Ford Lauderdale, want dat doet hij minstens zes keer per jaar, en dat het niet bekend is wanneer hij terug komt.

- En wanneer had je willen zeggen dat dat niet waar is?

- Even wachten nog maar, geen paniek schoppen, misschien is er helemaal niks aan de hand.

- Niks aan de hand? Misschien is hij wel vermoord. Of gekidnapt. Krijgen we straks een envelopje met een financiële eis en een afgehakte pink. Of hij ligt al dagen dood op bed, koolmonoxide...

- Zeg hou het even gezellig alsjeblieft!

- Ik roep ook maar wat, ik kijk ook weleens tv...

- Nee kom op Emma, laten we positief blijven.

- Maar wat denk je zelf? Ik bedoel, wat kan er aan de hand zijn dat hij zo lang niets van zich laat horen?

- Ik wou dat ik het wist, echt, totaal geen idee, begrijp er helemaal niets van.

De twee Personal Assistants van Ronald Winter zwijgen en kijken door het raam naar het volle groen van de Huizense bossen. Hun gedachten zijn natuurlijk bij hun baas. Of beter, hun vriend, want ze kennen Ronald al meer dan tien jaar erg goed. Ze hockeyden samen bij Laren en organiseerden acties voor goede doelen in de regio. Toen hij vier jaar geleden Charity Media Group opzette, haalde hij hen op dag één al binnen als zijn secretaresses. ‘Maar ik noem jullie dus Personal Assistant,’ had hij er lachend bij gezegd, ‘dat is hetzelfde, maar klinkt veel interessanter...’

- Wanneer heb je hem voor het laatst gesproken?

- Daar was je zelf bij, vrijdagmiddag bij de borrel in Lapershoek.

- Daarna geen contact meer gehad?

- Nee, ik was al om half zes weg en toen was Ronald er nog.

- Klopt, toen ik wegging ook nog, en toen was het al een uur of zeven.

- Het is een compleet raadsel voor me.

En ja, Ronald was vaak weg. En nee, dan wilde hij niet dat iemand wist waar hij was. ‘Ik breng de nacht wel eens noodgedwongen door in een vreemd ledikantje,’ had hij eraan toegevoegd met een vette lach en dito knipoog, ‘en ik moet wel eens plotseling een stukje eten in Londen of Parijs of Barcelona.’ Waarna hij de kamer uitliep en Janny en Emma elkaar aankeken en begripvol zwegen. Ze wisten dat hij nog even terug kwam om te vertellen dat hij niet gestoord wilde worden. Maar dat hij er in echte noodgevallen altijd wel via een appje of een sms’je voor ze zou zijn. Waarop hij hardop zingend ‘Don’t call us, we’ll call you’ de kamer, het kantoor, het pand en niet zelden ook het land verliet.

- Heb je z’n mail gecheckt?

- Die krijgen we toch altijd rechtstreeks binnen.

- En z’n telefoon en de gps van z’n X6?

- Goed van je, helemaal niet aan gedacht.

Niet veel later kijken de twee PA’s van Ronald Winter elkaar zwijgend en met grote ogen aan. Het is woensdagochtend half tien. Hun algemeen directeur is er al ruim twee dagen niet. Heeft zijn telefoon sinds zaterdagochtend niet meer gebruikt. En waar zijn BMW is, weet ook niemand.

Jos Penders en Ilona Bosvelt zijn een uur later en tachtig kilometer verder aangekomen in de hal van het appartementencomplex waarvan Ronald Winter al jaren het penthouse bewoont. Nadat Jos op 13 heeft gedrukt, is het enkele seconden stil. Dan klinkt er een glasheldere vrouwenstem.

- Hallo?

- Goedemorgen, wij willen graag even spreken met de heer Winter.

- Pardon, de heer... Winter?

- Dit is toch Résidence Mâlet?

- Ja.

- We hebben toch gebeld op nummer dertien?

- Klopt, dit is Résidence Mâlet, nummer dertien.

- Maar wie...

- Mijn naam is Marijke van Breukelen.

- Marijke van... dus hier woont géén Ronald Winter?

- Nee mevrouw meneer, het spijt me, mijn naam is Van Breukelen.

- Is er misschien een 13A of een 13B of zo?

- Nee, die hebben we hier niet, u moet zich vergissen.

- Maar maar... maar woont u hier pas dan?

- Ik moet u weer teleurstellen, ik woon hier volgende maand drie jaar.

Marrakesh Express

.

.

.

- Ronald nog steeds in de States?

Die vraag zat er natuurlijk aan te komen. Iedereen in de tot lunchruimte gepromoveerde kelder bij CMG houdt even op met eten als Mourad Oulida hem heeft gesteld. Janny Kuijt kan dan wel nonchalant hebben uitgelegd dat Ronald er even niet is en dat niemand zich daar druk om hoeft te maken. Maar blijkbaar hangt er toch iets van onzekerheid in de lucht. Ze zet haar tanden in een crackertje kaas en neemt als dat vermalen is een slok melk. Dankzij die extra bedenktijd kan ze een aannemelijk antwoord geven.

- Volgens mij wel. Ik zal hem straks weer even proberen te bellen. Als-ie wakker is. Dus over een uurtje of anderhalf, twee. Maar waarom vraag je dat? Heb je hem dringend nodig?

- Dringend nodig? Nee hoor, ben gewoon benieuwd.

De jonge Marokkaan glimlacht en begint een peer te schillen. Hij is nog maar een half jaar in dienst, maar heeft met zijn enthousiasme en bereidheid alles aan te pakken veel indruk gemaakt op zijn collega’s.

Ronald had hem aangenomen na een sollicitatiegesprek van nog geen kwartier. Cum laude afgestudeerd in de culturele antropologie en ontwikkelingssociologie aan de UVA. Een derdegeneratiekind. Accentloos Nederlands. Open minded. Humoristisch. Moslim. Maar verre van fundamentalistisch. Janny en Emma hadden erbij gezeten. En zich verbaasd over de reacties van Mourad op een paar van die typische Ronald-opmerkingen.

‘Je krijgt hier geen tijd en gelegenheid om vijfmaal per dag te bidden.’

‘Ik bid in stilte. Merken jullie niets van.’

‘Wij drinken hier regelmatig een drankje en daar kan wel eens alcohol in zitten.’

‘Ik ook. Mijn Allah gaat met z’n tijd mee.’

‘Wat vind je van die minder-Marokkanen-opmerking van Wilders?’

‘Geen probleem mee. Als ik dan ook maar ongestraft mag blijven zeggen: Willen jullie meer of minder PVV’ers?’

‘Waarom moeten jullie zo nodig twee nationaliteiten hebben?’

‘Dat moeten we niet, die kans geven jullie ons en daar zeggen we geen nee tegen.’

‘Niet elke moslim is een terrorist, maar...’

‘Ja, die ken ik: elke terrorist is wel een moslim. Sorry, ik kan er niets aan doen, maar prijs de dag dat die gekken beseffen dat ze de wereldvrede er niet dichterbij mee brengen.’

- Eet smakelijk allemaal.

Jos Penders en Ilona Bosvelt komen binnen. Ze hadden Janny hun bevindingen in Noordwijk al telefonisch gemeld zodra ze weer in de auto zaten. Uiterst curieus allemaal. Het was Ronalds adres, daar in die ‘s zomers altijd retedrukke badplaats. Al een paar jaar. Dacht iedereen zeker te weten. Maar een onbekende vrouw had aan die stelligheid een abrupt eind gemaakt. Ze beleggen een paar meergranenbroodjes, pakken een trosje druiven, schenken een beker zuivel in en willen gaan zitten.

- Zullen we even naar de spreekkamer gaan?

Als Jos en Ilona zonder op of om te kijken met hun volle borden en bekers meteen achter Janny en Emma aan lopen, valt er een stilte bij de overige vijftien lunchers aan tafel. Het is zo’n ongemakkelijk moment waarop zwijgen nog het enige is dat je kunt doen. Nadat de dokter de patiënte heeft meegedeeld dat zij uitbehandeld is. Nadat de jongen zijn streng gereformeerde ouders heeft verteld dat hij homoseksueel is. Nadat de minister wordt geconfronteerd met een rapport over een mortierongeval. Nadat de vier personen die al sinds de start van het bedrijf het dichtst bij Ronald Winter staan zich afzonderen, is het voor de anderen wel duidelijk waarover ze het achter gesloten deuren gaan hebben. Maar niemand durft iets te zeggen.

Nog voordat iedereen zit, neemt Janny het woord al.

- Ik denk dat we de politie moeten inschakelen.

- Ik ook.

- Zeker weten.

- Ik niet.

De drie vrouwen kijken Jos verwonderd aan. Emma is de eerste die reageert.

- Jij niet? Waarom jij niet? Ik vind dit allemaal een beetje eng worden.

- Ik ook. Maar we hebben nog helemaal nergens over gesproken, althans, wij met z’n vieren nog niet. Ronald is spoorloos. Oké, dat weten we. Maar hij is er wel vaker niet geweest.

- Nee, maar dan konden we hem altijd bereiken.

- Vorig jaar zat hij zonder dat wij het wisten opeens in Khartoum.

- Maar toen sms’te hij elke dag wel een keer. Nee Jos, dit is anders, ik heb hier geen goed gevoel over, dit is niet des Ronalds.

- Begrijp dat je zo denkt. Maar we hebben het over twee dagen, waar hebben we het over!

- Nee, geen twee dagen. Hij heeft nu al vier en een halve dag zijn telefoon niet gebruikt.

- En als die telefoon nou toevallig eens gepikt is? Of hij is ‘m kwijt, of hij heeft gewoon even geen zin in contact met ons. Want misschien is hij weer eens voor de driemiljoenste keer verliefd, we kennen hem toch?

- Allemaal mogelijk Jos, met Ronald weet je het nooit. Maar nogmaals, en ik weet niet wat jij ervan vindt Ilona, maar nu denk ik toch...

Midden in de zin houdt Emma op. Na twee stevige kloppen gaat de deur open en komt Mourad binnen. Hij houdt zijn telefoon omhoog.

- Sorry, maar hebben jullie dit gezien?

- Je weet iets over Ronald...?

De Marokkaan zwijgt even, kijkt de vier één voor één aan en trekt de enige logische conclusie.

- Er is iets aan de hand hè?

Janny Kuijt aarzelt even, maar kan niet veel anders meer dan toegeven.

- Ja Mourad, we hebben al vier dagen niets van hem gehoord. Dus ja, er zou zomaar iets aan de hand kunnen zijn.

Mourad activeert het grote flatscreen aan de wand, richt zijn telefoon erop en beroert enkele toetsen.

- Nou, jullie kennen Ronald beter dan ik en jullie moeten dan ook maar zeggen of dit iets met hem te maken zou kunnen hebben, of dat dit zomaar een of ander idioot spamfilmpje is. Het is gestuurd aan iedereen bij CMG.

Seventeen Seconds

.

.

.

- Raar filmpje.

- Begrijp er niets van.

- Speel het nog eens af.

Mourad drukt met zijn vinger op het replayicoontje. Het filmpje is verticaal geschoten, vermoedelijk met een redelijk recent model smartphone, gezien de HD-beeldkwaliteit. De eerste seconden is het beeld pikzwart. Net als je denkt dat je je tijd zit te verdoen, verschijnt er een streep licht die steeds breder en schermvullender wordt. De bron van dat licht bevindt zich op een meter of vijf van de filmer en lijkt een deur te zijn, die piepend en traag wordt geopend. Naarmate die verder openzwaait, is er in tegenlicht een rond, vrolijk gekleurd opblaaskinderzwembadje te zien. Er zit kabbelend water in, maar dat is rood. En in dat water dobbert een houten kruis. Dan wordt de deur met een klap dichtgegooid en is het beeld weer zo donker als een maanloze nacht. In het duister lichten drie rode, agressief ogende, in kapitalen gezette, halfvette en onderstreepte woorden en een uitroepteken op: STOP THE PROP! De woorden blijven nog heel even staan. Dan is het filmpje afgelopen. Op de kop af zeventien seconden. Geen naam. Geen afzender. Helemaal niets.

Janny is de eerste die wat zegt.

- Dat water, zou dat bloed zijn? En wat zou het met Ronald te maken kunn... 

Emma laat Janny haar zin niet afmaken.

- Wat bedoelen ze met STOP THE PROP? 

Mourad kijkt peinzend naar een reproductie van Lichtensteins interpretatie van Marilyn Monroe aan een van de wanden en zet hardop de mogelijkheden op een rijtje.

- Als je ervan uitgaat dat het Engels is, kan het eigenlijk maar om twee betekenissen gaan. Prop als rekwisiet voor een film, toneelstuk of commercial. Of als afkorting van propaganda. Ik denk dat we de Nederlandse betekenis in de zin van papierpropje of opstopping kunnen uitsluiten.

Jos, die ooit via het wereldwijde web een kortstondige digitale relatie onderhield met een op de foto nogal attractieve tante uit Rostov die in tweede termijn via FaceTime meer weg had van een Bulgaarse worstelaarster met een beginnend baardje en de klankkleur van Kamahl, herinnert zich nog een betekenis.

- Het Russische woord voor file is propka. 

Ilona, die al die tijd voornamelijk heeft gezwegen, reageert opeens. En nogal geagiteerd.

- Ja, daar kunnen we lekker veel mee zeg! Dan had er toch wel gestaan Stop The Propka. Jezus man!

Waarna ze ook nog overdreven met haar hoofd begint te schudden.

Jos trekt de wenkbrauwen op en spreidt zijn armen.

- Ik wilde alleen maar...

Maar hij krijgt van Ilona niet de gelegenheid om te antwoorden. Ze lijkt op de een of andere manier persoonlijk getroffen door het mysterieuze van de hele situatie en zet die onzekerheid om in iets wat een regelrechte aanval op haar collega lijkt.

- Als je iets te melden hebt Jos, dan graag iets waar we wat aan hebben. Trouwens, jij zei vlak voordat Mourad binnenkwam dat het beter was om de politie nog maar niet in te lichten. Vind je dat nou nog steeds!

Jos is even stil omdat Ilona haar woorden met overdreven veel kracht en agressie zijn richting uit spuugt. Ze stelde de vraag met een uitroepteken. Zo kent hij haar helemaal niet. Maar dan herpakt hij zich, concludeert dat ze wellicht niet is opgewassen tegen de onaangekondigde emoties die Ronalds verdwijnen kennelijk bij haar losmaken, en antwoordt kalm en vriendelijk.

- Wat mij betreft wel Ilona. Hoewel de situatie sinds een paar minuten veranderd is, en ook ik denk dat er wel wat meer aan de hand is, vind ik nog steeds dat we voorzichtig moeten zijn. Om te beginnen weten we nog steeds helemaal niets. Niet of Ronald daadwerkelijk is verdwenen. Niet wat dat filmpje te betekenen heeft. En ook al niet of het überhaupt wel iets met Ronald te maken heeft. 

De vier anderen luisteren aandachtig naar wat Jos, met z’n veertig jaar de oudste in de kamer, te zeggen heeft.

- Ten tweede is de business waarin we zitten er eentje van vertrouwen en positieve associaties. Daar gaan krantenkoppen en breaking news geschreeuw op allerlei zenders over eventuele ontvoering, afpersing en weet ik veel wat nog meer nou niet direct een constructieve bijdrage aan leveren.

Janny valt hem bij.

- Daar heeft Jos inderdaad wel een heel gevoelig punt. Blijft de vraag: Wat dan? Helemaal niets doen is wat mij betreft geen optie. 

Een kwartier beraadslagen levert iets op wat je een plan van aanpak zou kunnen noemen. Iedereen kan zich erin vinden. Janny maakt er een intern besprekingsverslag van en slaat dat op in een file met de naam Winterwear. Het zeventiensecondenfilmpje krijgt dezelfde bewaarplaats. Het plan komt in grote lijnen hierop neer:

1. Ze wachten nog 24 uur voordat ze de politie inlichten, tenzij er aanleiding is om dat eerder te doen.

2. In de tussentijd proberen ze de herkomst van het filmpje te achterhalen.

3. Janny en Emma brengen in kaart wat te doen als dit toch groot nieuws wordt en hoe dan de publicitaire schade zoveel mogelijk te beperken of, nog beter, in hun voordeel te kunnen laten werken. Jos zal eventueel een bevriend bureau inschakelen dat succesvol opereert in public affairs en reputatiemanagement.

4. Jos en Ilona proberen meer duidelijkheid te krijgen over het adres in Noordwijk.

5. Een plausibel verhaal klaar hebben liggen voor het overige personeel, want iedereen binnen CMG kan de aan ‘all’ gerichte berichten op zijn of haar telefoon zien. Wie er onrustig van is geworden proberen gerust te stellen met de mededeling dat dit onder spam valt en dat er verder niets achter moet worden gezocht.

- Nog iets vergeten? 

- Ja, blijven proberen om Ronald te bereiken. 

- Hèhè, natuurlijk. Maar hoe doen we dat dan? 

- Blijven mailen, blijven bellen. En dan maar hopen dat we hem te pakken krijgen. 

Mourad voegt daar nog iets aan toe.

- Of dat we iets ontvangen waar we wat meer mee kunnen, zoals misschien nog zo’n filmpje of iets anders, een mailtje met een aanwijzing, ik roep maar wat. 

Er valt een stilte, de vier anderen kijken de jongeling met grote ogen aan. Alsof ze zich plotseling allemaal realiseren dat ze in een heel andere film zitten dan waarvoor ze een contract met de producent hebben getekend. Maar dat ze niettemin volgens het geplande scenario moeten acteren en niet uit hun rol mogen vallen.

Ilona maakt als eerste geluid.

- Wat staat er eigenlijk allemaal op de agenda voor vandaag? 

Janny pakt haar iPad.

- Om elf uur komt Ballen voor Bali. 

- Ballen voor Bali? 

- Een stichting waar wat uitgewerkte sportverslaggevers de boegbeelden van zijn. Oude voetballen, basketballen, tennisballen en andere soorten ballen inleveren voor Balinese gehandicapte kinderen. Kunnen we denk ik wel koppelen aan Ziggo.

- Dit soort namen werkt op mijn lachspieren. Komt Staatsbosbeheer nog langs met de vraag of we iets kunnen met Heel Holland Hakt?

- Wat een leuk vak hebben we toch. Maar serieus, vanmiddag komen de Verenigde Zwembaden op bezoek. Willen iets met een dam in Bolivia. 

- Die snap ik niet helemaal.

- Nou, wat dacht je van water bijvoorbeeld?

- Zou dat zwembadje...?

- Nee, te ver gezocht.

- O ja, dan hebben we ook nog om vier uur een feedback call met die zorgverzekeraar die wat aan obesitas wil doen.

- Uiteraard uit liefde voor hun klanten en niet in het minst ingegeven door welke vorm van eigenbelang dan ook... 

Iedereen kijkt naar Jos. Ze kennen zijn cynisme al enige tijd. Dit soort opmerkingen zijn bij hem eerder regel dan uitzondering. Ze vinden er van alles van, maar zeggen er maar niets meer over. Hij is juist om die reden door Ronald aangenomen. Als contragewicht voor luchtfietserij. En als nuchtere stem tegen buiten de maatschappij staand idealisme en de in fors tempo toenemende Kijk-mij-eens-deugen dictatuur.

- That’s all? 

- That’s all. 

- Oké, let’s do it.

Heroes

.

.

Zijn verdwijning, mocht daar al sprake van zijn en mocht die ook nog eens uitlekken, zou bijzonder groot nieuws zijn. Geen standaardstukje op pagina 6 naast het bericht van een eenzijdige botsing tussen een auto en een standvastige beuk. Of onopvallend artikeltje over kasgraaiende bestuurders van welzijnsstichtingen met namen als ‘In Ieders Belang’ en ‘Samen Beter’. Integendeel, dit zou van het kaliber voorpaginanieuws en journaalopener zijn,

Want Ronald Winter was niet zomaar iemand. Ronald Winter was een Bekende Nederlander. Een beetje atypische Bekende Nederlander eigenlijk. Niet het altijd en eeuwige panellid in een triviale spelshow. Geen presentator van zo’n publieke-omroep-reisprogramma, waar in uiterst zonnige en verre oorden en onder het mom van ‘Andere Culturen Leren Kennen’ op kosten van de belastingbetaler vakantie wordt gevierd. Hij was evenmin cynisch jurylid in één van de vele talentenjachten die week in week uit het failliet van de fantasie bij televisiemakend Nederland onderstreepten.

Nee, hij had iets gepresteerd dat ertoe deed. In volslagen anonimiteit. Ver weg van roem en spotlights had hij, slechts bijgelicht door IKEA-bureaulampje Wakvläm, een internetprotocol ontwikkeld dat nu zo’n beetje in elk online contact wordt toegepast. Van computer tot smartphone en van tablet tot laptop.

Het zorgde ervoor dat je als nietsvermoedende bezoeker van een website gevolgd kon worden naar andere websites. Had je bijvoorbeeld naar roze Adidassen gezocht bij Zalando? Dan werd je door dezelfde voetbalschoenen nagelopen als je op nu.nl even het laatste nieuws wilde checken. Maar ook als je speurde naar een detective, kaartjes voor Rihanna wilde kopen of in de markt was voor een Aziatische levensgezel: je werd gevolgd.

De commerciële waarde was evident. Dat had Ronald Winter ook meteen ingezien. Hij was dan ook zo slim geweest om het patent ervan honderd procent waterdicht vast te leggen. Het had van hem gemaakt wat de Amerikaan een selfmade man noemt. Met niks begonnen. En nu meervoudig miljonair.

Waar ieder ander zo’n vermogen behoudend zou beleggen, deed Ronald Winter er heel wat anders mee. Hij investeerde het in iets waar hij verstand van had: het internet. Om te beginnen kocht hij een aantal kleinere providers op, die hij omsmeedde tot winternet.eu. Vanuit daar was de stap van provider naar content een kleine. Hij was begonnen met een news channel: ‘Meanwhile In Your World’, met dat markante op Lampje van Willy Wortel gebaseerde logo van een lichtgevende wereldbol en de kapitalen MIYW.

Door de toentertijd unieke formule om op basis van het IP-adres tegelijkertijd wereldnieuws en lokaal nieuws te bundelen, was het vanaf de eerste minuut een doorslaand succes. Dat smaakte naar meer. Dus kwam er meer. Een datingsite. Een vergelijkingensite. Muziekstreaming maar dan ook met clips en karaoke. Een soort Spotify voor e-books. En tal van andere initiatieven die stuk voor stuk net wat slimmer waren dan de al bestaande vormen ervan.

Het had hem nóg rijker gemaakt. Maar nog allerminst bekend. Dat was hij in Nederland geworden door de aardbevingen in Groningen als gevolg van de gaswinning door de NAM. Als geboren Groninger had hij zich het lot aangetrokken van al die gedupeerde mensen wier woningen plots waren getroffen door het bouwkundig equivalent van een dwarslaesie. En helemaal omdat het aanvankelijk door zowel Kabinet als NAM schaamteloos badinerend werd afgedaan als alleen maar zo links en rechts een krasje en een scheurtje. Niets wat niet kon worden opgelost met wat gipsplaten van de Gamma, een likje Flexa en een tube Alabastine. Gewoon doorlopen mensen. Niks aan de hand. Niks te zien. Downplay met powerplay. Gezag en Economische Belang versus Brave Belasting Betalende Burger: 100 - 0.

Maar dan hadden ze buiten Ronald Winter gerekend. Met een open brief in De Telegraaf beschuldigde hij zowel de Nederlandse staat als aardoliemaatschappij van een ongelijk profijtbeginsel. Tientallen jaren triljarden winst uit de grond halen en dan nu de mensen die daar de tol voor betaalden in diezelfde grond laten zakken? Met een futiele fooi als compensatie voor een onverkoopbaar huis?

Onbestaanbaar, zo luidde de conclusie van het manifest dat namens de actiegroep ‘NAM WINT, WIJ VERLIEZEN’ door hem persoonlijk was ondertekend. Het leidde tot ophef en applaus, bewondering en bijval. De misstand was luid en duidelijk op de agenda gezet.

Maar Ronald Winter ging nog een stap verder. Hij beloofde iedere gedupeerde tot en met de laatste cent schadeloos te stellen. Uit eigen portemonnee. Want uit het politieke kamp en van de gaswinners hadden ze niets te verwachten, zo stelde hij. Hij voegde de daad bij het woord door een slordige 200 miljoen euro te schenken aan mensen die geruïneerd waren omdat ze op een goudmijn woonden. In nauwelijks een week tijd werd hij van Anonieme Nederlander verheven tot Bekende Nederlander. Tot absolute volksheld. Er was geen talkshow die hem niet vroeg. Matthijs, Jeroen, Humberto, Eva, zelfs bij Harry en Ivo zat hij aan tafel. Zonder uitzondering stelden ze hem de vraag: Waarom? ‘Omdat het niet eerlijk is,’ had hij onveranderlijk geantwoord, ‘gewoon omdat het niet eerlijk is.’

Dat ontwapenende Calimero-zinnetje miste z’n effect niet. Begon te resoneren in Nederland en daarbuiten. Verwoordde een onbehagen dat al langer als een veenbrand onder de samenleving broeide. Het maakte iets los bij de bevolking. En dat maakte weer iets los bij Ronald Winter. Het besef dat je met geld nog iets anders kon doen dan er nog meer geld van maken. Je kon er ook de wereld eerlijker mee maken. Het verschil maken voor mensen die daar zelf niet toe in staat waren.

‘De Filantroop’ had er met koeienletters als een soort geuzennaam boven zijn foto gestaan in de media. Zo waren de mensen hem dan ook gaan noemen, De Filantroop. Die nu dus van de aardbodem verdwenen leek. Maar dat was op dit moment nog maar bij een paar mensen bekend.

Help Is On Its Way

.

.

.

- Met Janny Kuijt.

- Hi, met Hans Winter. Om maar met de deur in huis te vallen, ik bel over mijn broer. 

- O God, gelukkig, heb je wat van hem gehoord?

- Juist niet. En jullie zo te horen dus ook niet. 

- Nee... hij is... we weten niet precies wat... waar... 

- Wat weten jullie wel? 

Janny aarzelt even en doet dan kort en bondig verslag van het bezoek aan zijn flat in Noordwijk waar iemand anders blijkt te wonen en vertelt dan van het filmpje, tot in de kleinste details. Hans voelt het met hem gebeuren: de bezorgde broer krijgt gezelschap van de bevlogen en nieuwsgierige journalist.

- Janny luister, dit is niet een beetje shit, dit klinkt serieus zorgelijk.

- Denk je dat... 

- Ik denk nog even niets. Maar ik weet wel dat Ronald daar een huis heeft. Ben twee weken terug nog bij hem geweest. En dat filmpje voorspelt ook niet veel goeds. Denk eens goed na. Is Ronald de laatste tijd met dingen bezig geweest die niet in het belang zijn van invloedrijke groeperingen, voor zover jij kunt inschatten?

- Niet dat ik weet... Nee, ik... ik weet het wel zeker, nee, we zijn alleen maar met goede doelen bezig volgens mij. En ik kan me niet voorstellen dat dit iets te maken heeft met dat gedoe over die aardbevingen in Gro...

- Nee natuurlijk niet. Waar is dat filmpje nu? 

- Heb ik opgeslagen, kan ik je zo sturen. 

- Maar waar is het origineel?

- Dat is er niet.

- Onzin, er is altijd een origineel.

- Iedereen bij CMG heeft het in zijn telefoon ontvangen.

- Dat is raar.

- Vinden wij ook, maar het is naar all@CMG.com gestuurd.

- En wie zag het het eerst?

- Mourad. 

- Mourad? Seriously?

- Ja, hij is nieuw, ontdekking van Ronald. 

- Pfff... Stuur mij dat filmpje even. 

- Ja ik weet niet...

- Stuur mij dat filmpje even Janny, doe niet zo moeilijk.

- Maar Hans...

- Luister Janny, klinkt lullig en zo bedoel ik het niet. Maar ik heb contacten die er meer mee kunnen dan jullie.

Het toch al niet zonnige humeur van Janny daalt tot onder nul. Ze heeft mild uitgedrukt een aversie tegen gecommandeerd worden. Maar ze weet haar irritatie te onderdrukken.

- Komt er aan Hans, je hebt het over twintig seconden 

- Thanks Janny. En doe Emma de groeten.

- Doe ik.

Hans verbreekt de verbinding en ziet dat er inderdaad een halve minuut later een appje met een filmpje van CMG binnenkomt.

.

Mourad is via de achterdeur de tuin ingelopen om dertig stappen op het tegelpad later in het aangrenzende stukje bos te staan. Daar drukt hij op een sneltoets van zijn telefoon en begint vrijwel meteen te praten. Gehaast en in het Darizja. Het gesprek is eenzijdig en duurt nog geen tien seconden. Daarna draait hij zich om om terug te keren naar kantoor.

- En nou graag in het Nederlands.

De Marokkaan schrikt zichtbaar als hij Jos recht in de ogen kijkt. Ondanks zijn lichtgetinte huid zie je dat hij een kleur krijgt.

- Ik... eh... mijn moeder. Ziek, griepje. Kan de deur niet uit. Stond op mijn voicemail. Of ik even langs de apotheker kan om medicijnen voor haar te halen. Dus heb ik haar net teruggebeld.

Jos kijkt hem zo mogelijk nog doordringender aan dan zojuist.

- En daarvoor moet jij speciaal het bos in. Dat is zo confidentieel, dat je dat niet gewoon binnen kan doen?

Mourad zwijgt en kijkt met zijn grote bruine ogen langs Jos heen naar een hortensia alsof daarop een plausibele verklaring staat te lezen. Dan zucht hij diep, doet zijn telefoon in de borstzak van zijn Iceberg-polo en zegt wat Jos wil horen.

- Wij moeten eens praten.

- Dat hebben we net al een half uur gedaan.

- Je begrijpt wat ik bedoel. Even samen praten, jij en ik.

De senioriteit van Jos wordt door veel medewerkers van Charity Media Group vertaald naar vertrouwen. Hij heeft iets vaderlijks, iets opens, je neemt hem serieus. Maar hij kan ook opstandig zijn, een blufpokeraar, en vooral iemand die altijd zijn zin wil krijgen.

- Ik wilde je net al even iets vragen, maar vond het niet handig om dat in het bijzijn van de rest te doen.

- Wat wilde je me vragen dan?

- Jij bent handig in dat soort dingen. Kunnen we meer achterhalen over dat filmpje? Bijvoorbeeld wanneer het is geschoten, waar het vandaan komt, of je meer ziet als je het vergroot, of er verborgen boodschappen in zitten en zo?

- Wanneer het geschoten is niet, denk ik. Misschien is het wel een paar jaar oud, dat is gewoon niet te zeggen.

- Kan dus ook vannacht geschoten zijn?

- Kan ook, alles kan. En ik ben dus bezig om er meer over te weten te komen.

- Hoe dan?

- Ik heb het filmpje nog tijdens de vergadering net naar iemand gestuurd. Naar een CSI-freak, die gaat daar achteraan. Die zal denk ik ook niet kunnen achterhalen wanneer het geschoten is. Maar misschien kan hij er wel achter komen waar het gepost is. En ik moest hem er net nog even iets bij zeggen, daarom belde ik.

- Maar waarom moet je daar dan het bos voor in? Dat komt nogal verdacht over. En als je dan ook nog in het Marokkaans gaat staan te wauwel...

- Omdat die jongen alleen maar Arabisch begrijpt. Hij woont z’n leven lang al in Rabat, hij is mijn bloedeigen neef en mocht het je interesseren, hij heet Mohammed.

- Joh!

- Leuk, die zag ik helemaal niet aankomen.

- En wat heb je Mohammed gezegd?

- Dat ik het binnen een uur moet hebben.

- Waarom?

- Niks waarom. Gewoon, we moeten het binnen een uur hebben, klaar. Omdat het wel eens over Ronald zou kunnen gaan.

- Hoe weet je dat?

- Dat weet ik niet, dat denk ik, dat voel ik, ik denk dat dit filmpje iets met Ronald te maken kan hebben.

- En nu?

- Nu ben ik even weg.

- Wat doen?

- Dat zei ik net toch al, naar de apotheker.

- O ja, want je moeder is ziek.

- Als een hond.

Fakin’ It

.

.

.

Jos zit zich driekwartier later achter zijn desktop te verbazen over Axxof Binky. Die ooit uit compassie ontstane organisatie - met als lijfspreuk ‘Wij geven kommer geen kans’ - is inmiddels uitgegroeid tot een waar imperium. Op de website wordt dankbaar gerept over de jaarlijkse sponsors, zoals de Knøtsel Foundation (vorig jaar goed voor 8,6 miljoen euro), de Benelux Creditcard Loterij (14,1 miljoen) en de Nederlandse overheid (16,2 miljoen).

Maar de webshop mag er ook wezen. Jos vraagt zich af of ze bij Wehkamp wel zoveel verschillende artikelen hebben. Van een door blinde Botswanese bejaarden handgevlochten reiskoffer met vogelprint (‘Vliegt overal dankbaar met u mee’) tot een duurzaam bamboebord met wel vijf hoeken (‘Niet geschikt voor de magnetron’) en van de cd ‘Songs of Somalia’ (‘Geïnspireerd door grote componisten als Che Quaqua en Zai Mwahbesi’) tot boeken van Ineke Dwaes, waaronder ‘Het Beloofde Land’. Met als verklarende tekst: Picu, Aruna en Nwanko ontvluchten elk een ander land. Ze komen elkaar tegen op een rubberboot en gaan samen op zoek naar nieuw geluk in een land vol liefde.

Net op het moment dat Jos in de lach schiet als een grote felgekleurde banner hem ongevraagd van Axxof Binky’s seizoensopruiming in kennis stelt - ‘Summer Sale: meer korting voor minder armoede’ met als absolute eyecatcher ‘Adopteer uw eigen berggeit, nu slechts 4,95 per maand’ - komt Mourad binnen.

- Je hebt het naar je zin, hoor ik?

- Ik moet elke dag naar dit soort sites kijken. Word ik vrolijk van, moet ik om lachen. Wat een goed doel allemaal bedenkt om geld te verdienen, ik vind het knap. Waar is de tijd gebleven dat we op school een envelopje kregen met tien mondgeschilderde kerstkaarten, en dat we die moesten verkopen in de familie en op de hockeyclub, want van de opbrengst kon dan weer een heel Afrikaans dorp een jaar lang warm eten.

Mourad haalt de schouders en de wenkbrauwen op. Hij heeft geen idee waar Jos het over heeft. Maar hij is dan ook nog maar begin twintig.

- Ik heb nieuws.

- Dat is gauw, nog geen uur geleden stonden we nog in het bos.

- Wij Marokkanen zijn snel.

- En helemaal als er weer ergens een scootertje onbeheerd buiten staat...

- Hoeft niet onbeheerd te zijn hoor, en ook niet persé buiten, we komen overal binnen.

Na deze snedige reactie schieten beide mannen in de lach. Er hangt wel steeds een gezonde spanning in de lucht als ze elkaar spreken, zoals zojuist buiten. Maar ze krijgen elkaar ook voortdurend aan het lachen. Als ze niet oppassen, worden ze misschien wel vrienden.

Jos is de eerste die weer ernstig kijkt.

- Nee, echt, wat ben je snel. Wil je zeggen dat je nu al...

- Mohammed is snel.

- En?

- Hij belde me net door dat hij niet kan achterhalen wanneer het filmpje is geschoten, maar dat wisten we al. Er zitten voor zover hij nu zo gauw kan zien geen verborgen boodschappen in. Hij heeft zelfs het geluid onderzocht van de deur, van het piepen en het dichtgooien, maar ook daar kon hij niets uit halen. Wel is hij een heel eind in het onderzoeken van de bron van het filmpje. Hij is een echte speurneus, komt altijd heel ver, kent de hele wereld, thuis helpt hij de politie ook vaak. En hij moest nog één dingetje verifiëren om het honderd procent zeker te weten. Ik denk, dan kom ik alvast naar jou, dan kunnen we hem samen live...

Op dat moment gaat inderdaad Mourads telefoon. Hij roept iets in de microfoon dat Jos niet begrijpt, zet het toestel op de speaker en legt het op het bureau. Aan de andere kant klinkt eerst een Engels ‘Hello’ en daarna enkele korte Arabische zinnen. Daar begrijpt Jos geen jota van. Maar van de laatste drie lettergrepen wel.

- Canada.

.

Janny Kuijt loopt de kamer van Emma binnen.

- Je moet de groeten van Hans Winter hebben.

- Hans? Hoe is ‘t met hem?

Beide vrouwen lijken de perikelen rond hun verdwenen baas voor een paar momenten aan de kant te willen zetten. Even tijd voor een beetje lucht. Janny weet dat Emma het nogal goed kan vinden met de broer van Ronald. Al jaren, want ook Hans hockeyde bij Laren en de families zijn altijd behoorlijk close gebleven. Janny weet dat hij en Emma zelfs samen iets hebben gehad. Ze heeft er wel eens in een emotionele bui iets over gezegd tegen Janny. Het was mooi geweest. Maar het was ook voorbij.

De behoefte om Emma’s vraag te antwoorden met iets als ‘Dat zou jij toch moeten weten’ is daarom groot. Maar ze weet zich te beheersen.

- Weet ik niet, hoe het met hem gaat. Vraag ik nooit naar. Hij belde kort en zakelijk, was ook op zoek naar Ronald, vroeg of wij wat wisten.

- Wat vindt hij van de hele situatie?

- Nou op z’n zachtst gezegd maakt hij zich grote zorgen.

Op dat moment zwaait de deur open en stuiven Jos en Mourad binnen.

- Hé, wat is er in godsnaam ooit met ‘kloppen’ gebeurd?

- Ja sorry, maar we weten wat meer over dat rare filmpje.

- Vertel.

- Dat het vanuit Canada is verzonden.

- En?

- En niks. Dat is het. Canada. Maar m’n neef zoekt verder.

- Je neef?

- Ja, Mohammed.

- Dat leek je een goed idee. Om zoiets vertrouwelijks met je neef Mohammed te delen.

Jos neemt het op voor de verbouwereerd kijkende Mourad.

- Luister, die jongen is een computergenius, woont helemaal in Rabat, dus lekker uit de buurten heeft ons nu al wat verder geholpen. En wie weet wat hij nog meer vindt. Mourad wil gewoon helpen. Hij maakt zich net als wij grote zorgen.

- Ja, wie niet? Ik ook. Met dit verschil dat ik dat filmpje nog niet naar m’n neef in Giethoorn heb gestuurd, omdat-ie met succes de cursus ‘Wifi voor beginners’ heeft doorlopen.

Janny is witheet.

- Dit is nog geen uur aan de gang en hoeveel mensen weten er nu al van? Wij met z’n vieren. Plus Ilona is vijf. En z’n broer Hans die ik net aan de lijn had. Dat maakt zes. Ik zal je zeggen dat...

Verder komt ze niet, omdat tegelijkertijd de telefoons van haar en Emma het pingeltje van een binnenkomend WhatsApp-bericht laten horen. Naar beide toestellen blijkt hetzelfde geluidsbestand te zijn gestuurd:

.

Vrienden en vriendinnen, Ronald hier. Alles goed daar? Hier ook alles goed. Erg druk. Tijdje onbereikbaar. Zeer vertrouwelijk project. Grote belangen. Hou het nu even kort. Zeg maar niets terug. Jullie horen van mij.

.

Het is onmiskenbaar Ronald. En het is onmiskenbaar fake. Het klinkt onnatuurlijk. Aan elkaar geplakt. En nog slecht ook.

Does Your Mother Know

.

.

.

- VIJF DAGEN EERDER -

.

Roland Winter ging als laatste weg. Dat ging hij op de vrijdagborrel altijd. Hij had het zich eigen gemaakt, al vanaf de eerste keer dat het personeel van CMG de reguliere werkweek op die ontspannende manier afsloot. Het ging goed met het bedrijf en dat moest het blijven gaan. Daarom werd de borrel bij Lapershoek 52 vrijdagen per jaar gehouden, het maakte niet uit hoeveel man/vrouw erbij waren. En Ronald bleef steeds de laatst vertrekkende, dat wil zeggen, als hij er was. Buitenland of vakantie waren de enige excuses om een enkele keer verstek te laten gaan. Geen enkele andere Ik-kan-helaas-niet smoes accepteerde hij van zichzelf, hoe belangrijk de meeting ook was of hoe veelbelovend het meisje.

En waarom? Omdat het gehele universum geen bijgeloviger persoon kent dan Ronald Winter. De voetballer die onder zijn broekje het slipje van zijn vriendin draagt, omdat dat de vorige wedstrijd de overwinning opleverde. De patiënt die de spreekkamer altijd eerst met zijn rechterbeen betreedt na exact vijf klopjes op de deur te hebben gegeven, anders heeft de dokter slecht nieuws voor hem. En ga zo nog maar tienduizenden voorbeelden door: bijgeloof is het populaire neefje van neurose en Ronald Winter is er een van de founding fathers van. De obsessief-compulsieve Jack Nicholson in de feelgoodmovie As Good As It Gets? Bij Ronald Winter vergeleken een beginneling.

Het was al na achten toen Ronald Lapershoek verliet. Hij opende het portier van zijn auto en nam plaats achter het stuur zonder de motor te starten. In plaats daarvan pakte hij uit het dashboardkastje een schroevendraaiersetje. Niet lang later had hij de gps van zijn X6 onschadelijk gemaakt.

De locatieaanduiding op zijn telefoon had hij sowieso nooit ingeschakeld. Als hij iemand wilde vertellen waar hij had ingecheckt, liet hij hem of haar dat zelf wel weten. Nu deed hij er nog een schepje bovenop. Hij ontdeed het toestel van simcard, sd-card en batterij. Alle losse onderdelen schoof hij onder een van de achterste vloermatten. Pas daarna reed hij weg. Knappe jongen die hem de eerste paar dagen kon traceren.

Hij nam de A1 richting Amersfoort en reed even later tussen Eemnes en Bunschoten een carpoolplaats op, waar zijn vriendin Brooklyn een dag eerder voor hem een muisgrijze Hyundai Getz had neergezet om verder te rijden. Want zou zijn auto toch gevonden worden, dan maar ver van de plek waar hij naartoe ging.

Wat overdag een gewone parking had geleken, bleek ‘s avonds een intensief gefrequenteerde HOP te zijn, een Homo Ontmoetings Plaats. De nieuwkomer in de BMW bleef niet lang onopgemerkt. Een zestal nieuwsgierige hoofden draaide zijn kant op. Shit! Hij was ervan uitgegaan dat de plek om deze tijd zo goed als verlaten zou zijn, omdat de carpoolers dan thuis bij moeder de vrouw zaten met een biertje, een bitterballetje en een B-film op de buis.

Dat gedeelte van zijn aanname klopte op zich. Maar het fenomeen HOP was een onvoorziene variabele in een verder best strak plan. Hij kon zichzelf wel voor z’n kop slaan. Hoe vaak had hij het niet geroepen: research is key, weet wat je moet weten!

En nu ondervond uitgerekend hij hoe het was om domweg iets aan te nemen. Gelukkig was het al donker, ze hadden hem nog niet kunnen zien. Maar daar zou in een paar tellen zomaar verandering in kunnen komen, nu het sextet zijn kant op kwam met blikken die het midden hielden tussen nieuwsgierig en hongerig.

Hij dook wat dieper weg in z’n stoel en schatte zijn kansen in. De Hyundai stond min of meer aan het eind van de parkeerplaats, die er redelijk verlaten bij lag. Erheen scheuren zou verdacht zijn. Te langzaam rijden was ook geen optie. Iedereen zou hem volgen en hem van auto zien wisselen. Dus reed hij in een normaal tempo verder.

- Hé lekker ding, je weet niet wat je mist.

- Nou zeg, wat een haast, moet je soms naar je vrouwtje?

Meer hoorde hij niet, het groepje was al te ver af. Hij reed buiten hun zicht van de carpoolplaats af. Ging nog niet de snelweg op. Maar besloot de in de X6-brochure Freude am Fahren hooggenoteerde specificatie ‘vrijwel geruisloos’ nog maar weer eens te testen. Dus reed hij na een minuut of vijf wachten onhoorbaar en met gedoofde lichten terug. Niemand zag hoe hij naast de Getz parkeerde. Hij pakte z’n reistas, stapte uit, sloot de deur onhoorbaar, liep naar de kleine Koreaan en pakte de sleutels die Brooklyn zoals afgesproken aan de binnenkant van het rechterachterwiel op de grond had gelegd. Hij startte de motor en reed zachtjes rollend weg. Hij keek op het dashboardklokje en glimlachte even tevreden. Hij zou nog op tijd zijn.

.

Twee uur later bereikte hij de gemeente Oldambt en weer iets later Airport Oostwold, het groenste vliegveld van Groningen, aldus de juichende website. Of met dat groenste een duurzaam beleid werd bedoeld, was niet onmiddellijk zichtbaar in de vorm van de usual feel good suspects als zonnepanelen, op subsidie draaiende windmolens en laadpalen voor elektrische auto’s die reden op fossiel opgewekte stroom.

Wat daarentegen wel onmiskenbaar in één oogopslag duidelijk was: Airport Oostwold was inderdaad nogal groen. Tot zover het oog reikte zelfs. Het was namelijk niet veel meer dan een weiland waarin geen koeien maar vliegtuigen stonden. En op dit tijdstip nog maar één.

Ronald reed de Getz een hangar binnen, liep naar de Cessna 172E Skyhawk, schudde de piloot de hand en gordelde zich in. Eenmaal boven het wolkendek had hij ruim een uur de tijd om zich voor te bereiden op de ontmoeting met zijn Zweedse zakenpartner. Even face to face bijpraten over de vorderingen in een internationaal project.

Toch wel handig om een hoge Zweedse regeringsambtenaar in zijn Rolodex te hebben. Zweden genoot niet voor niets de reputatie van gidsland. Zo had hij antwoorden kunnen krijgen op vragen die het invullen van het project een stuk overzichtelijker maakten. Zoals: hoe hadden ze het vanaf de basis aangepakt, hoe hadden ze kans gezien 90% van de inwoners achter dit initiatief te krijgen en wat waren vanuit voortschrijdend inzicht de do’s en de don’ts?

Ditmaal duurde het gesprek op de kop af twintig minuten en vond plaats in een klein vergaderzaaltje op Bromma, een van de luchthavens van Stockholm. Na de gewoonlijke inleidende long-time-no-see clichés had Ronald zich laten informeren over nieuwe ontwikkelingen en mogelijke opties. Het afscheid was net als het welkom: een stevige, koele, mannelijke handdruk. En ‘See you soon’ als wederzijds slotakkoord. Tevreden liep Ronald naar de vertrekhal om zich te vervoegen bij een balie van Scandinair. Next stop New York.

Vanuit z’n vliegtuigstoel had hij uitzicht op fel verlichte letters die samen het woord STOCKHOLM BROMMA vormden. Waarom klinkt in Zweden toch alles alsof je het bij IKEA kunt kopen, dacht hij. Veel tijd om daarbij stil te staan, kreeg hij niet. Zijn telefoon liet met drie korte toontjes weten dat er een bericht was. Ronald staarde verbaasd naar het scherm waar een uiterst vreemd sms’je was gearriveerd. Het was verstuurd door de Abba Karma Co. En luidde: Does Your Mother Know?

Op hetzelfde moment verzocht de purser de passagiers om alle elektronische apparatuur uit te schakelen. De zeven uur durende vlucht naar New York, waar de temperatuur bij aankomst 23 graden Celsius zou zijn, stond op het punt van vertrekken.

Winter Wonderland

.

.

.

Elise Winter steekt haar hoofd om de hoek van de studeerkamer. Hans kijkt op naar z’n blonde lot uit de loterij. Wat heeft hij toch niet te geloven geboft met haar. Elise was van een schoonheid die naar zijn eigen zeggen ‘out of his league’ was. Als hij ‘s ochtends in de spiegel keek, vroeg hij zich regelmatig af hoe het toch mogelijk was dat zij voor hem was gevallen en niet schaterlachend was weggewandeld bij zijn eerste toenaderingspoging.

Daarnaast was ze ook nog eens intelligent. Niet in de zin van best wel slim voor een blondje, maar gezegend met een IQ van tegen de 140. Bovenal liet ze hem onvoorwaardelijk zijn ding doen. Ze had er altijd begrip voor als hij tot vijf uur ‘s ochtends aan een artikel werkte. En vroeg nooit ‘Zou je dit nou wel doen?’ wanneer hij met iets bezig was waar weleens gevaarlijke kantjes aan zouden kunnen zitten.

Zoals een paar jaar terug met de ontmaskering van een omvangrijk Europees XTC-netwerk in het Brabantse Land, waar volgens een hitsingletje uit lang vervlogen tijden het leven niettemin goed was. Zijn eerste artikel in een reeks van vijf was nog niet gepubliceerd, of zijn auto brandde tot op de lichtmetalen velgen af. Er volgde een eindeloze stroom aan gewelddadige intimidaties: ingegooide ruiten, een drive-by shooting, vergiftiging van hun Siamese kattentweeling Yin en Yang, en ze prezen elke dag dat ze geen kinderen hadden.

Toch had Elise hem aangemoedigd ermee door te gaan. Want, zo citeerde ze schrijver annex verzetsheld H. M. van Randwijk: Een volk dat voor tirannen zwicht / Zal meer dan lijf en goed verliezen / Dan dooft het licht. Sinds die dag was dat zijn motto. Niet weglopen. Niet wegkijken. Problemen die worden ontkend, kun je immers ook niet oplossen.

- Nog nieuws over Ronald?

- Nee, na dat rare filmpje niks meer vernomen. Als dat filmpje überhaupt al iets met dit alles heeft te maken. Wat vind jij er eigenlijk van?

Hans stelt die vraag niet zomaar. Elise is psychologe, runt een succesvolle praktijk en wordt van tijd tot tijd ingeschakeld als profielschetser voor de eenheid Zware Delicten van de Rijksrecherche. Haar opvatting is dan ook meer dan zomaar een mening.

- De symboliek van dat in rode vloeistof dobberende kruis is of heel diep of super voor de hand liggend. De eerste associatie die ik heb is de dood. Verdrinkingsdood misschien.

- Zover was ik ook. En de eventuele diepere betekenis?

- Weet ik zo gauw niet. Net als dat STOP THE PROP, schiet mij maar lek.

Dan kijkt ze op haar horloge.

- Sorry lief, ik moet gaan, ik heb een eh... propvolle praktijk vanmiddag.

En weg is ze.

.

Hans bladert even door het project waar hij nu al ruim twee jaar mee bezig is. En dat de voorlopige werktitel Winter Wonderland draagt, waarbij Wonder niet de betekenis van mirakel heeft, maar van zich afvragen.

Zo was het namelijk begonnen, in 2015. Hans verbaasde zich over de meer dan een miljoen vluchtelingen die Europa binnenmarcheerden als een leger zonder wapens. En vroeg zich meteen af hoe die invasie was ontstaan. Het leek een goed voorbereide en zorgvuldig georkestreerde operatie. Kon bijna niet anders. De maanden ervoor ging het steeds om enkele duizenden. En dan opeens - na Merkels ‘Wir schaffen das’ - een complete volksverhuizing. Alsof er een startschot had geklonken. Te toevallig. Te opvallend. Te planmatig.

Maar wiens plan? En met welk doel? Want al snel werd duidelijk dat deze massale influx maar voor een klein gedeelte bestond uit Syrische gezinnen die waren gevlucht voor de gruwelijke en niet te bevatten oorlog in hun land. De rest bestond voornamelijk uit mannen tussen de twintig en vijfendertig jaar, uit veilige landen waar Nederlanders naartoe vlogen om vakantie te vieren. Als een niet te stuiten colonne faraomieren negeerden ze via wat de Balkanroute ging heten een landsgrens of zeven om uiteindelijk West- en Noord-Europa te bereiken.

Velen bleven hangen in het beloofde land van Mutti Merkel. Maar tienduizenden trokken verder naar Denemarken en Zweden. En niet te vergeten Nederland. De migrantenstroom daar leidde vrijwel meteen tot enorme polarisatie.

Was je onvoorwaardelijk voor, dan was je een naïef Gutmensch. Iemand die heel gul wilde zijn met gemeenschapsgeld, want daar was toch meer dan genoeg van. Je zag totaal geen gevaren in die plotselinge bevolkingstoename. Integendeel, je stond met z’n allen - voorzien van professioneel en identiek getypografeerde spandoeken met teksten als ‘Refugees welcome’ en ‘Nobody is illegal’ - en bij voorkeur geregistreerd door zoveel mogelijk cameraogen luidkeels in meerdere talen ‘Jij bent welkom in mijn land’ te zingen.

Was je faliekant tegen, dan was je een xenofobe neonazi die geen stuiver om mensen in nood gaf en alleen maar spoken zag. Je scandeerde ‘AZC, weg ermee!’ en ‘Wij zijn het moe, grenzen toe’ en meer van dergelijke pogingen om op de longlist voor de VSB Poëzieprijs te komen.

En dan was er een derde groep. Mensen die het normaal vonden dat je hulp bood. Maar die tegelijkertijd ook wel zorgen hadden. Over waar de grens van onze opvangcapaciteit lag. Over de scheidslijn tussen asielzoekers en asieleisers. Over het al dan niet vermeende gevaar van de haatbrengers tussen de hulphalers. Over oorlogsvluchtelingen met Ronaldo-kapsels en Hugo Boss-shirts die altijd hun paspoort verloren, maar nooit hun iPhone.

Kortom, mensen zonder vooringenomen doctrine, zonder links- of rechtsstempel op het voorhoofd, maar met een realistische visie en relevante twijfels. Zij zwegen. Omdat ze niet konden duiden of ze verbaasd, verbijsterd of verontwaardigd waren. Maar eerder nog door de angst om ingedeeld te worden bij de Gutmenschen of de Fascisten.

Hans had er indertijd een artikel over geschreven. Onder de kop ‘Doe even normaal’ had hij gepoogd de nuance te zoeken, iets waar NRC Handelsblad ooit in excelleerde. Hij was op zoek gegaan naar de waarheid in het midden tussen twee uitersten. Aan de ene kant de mensen die riepen dat je die rubberbootjes met nepvluchtelingen lek moest schieten, en als ze niet konden zwemmen: jammer dan. En aan de andere kant klagende asielzoekers. Dat ze eten kregen dat ze nog niet aan een hond zouden geven. Dat de wifi veel te traag was. Dat het in de bossen bij Nijmegen naar hout rook. En ga zo maar door.

Hans had het artikel niet verkocht gekregen, laat staan geplaatst. De mainstream media hadden al een kant gekozen. En niet de machtskritische, zoals ze zelf zo graag beweren. Integendeel, berichtgeving over asielzoekers werd één grote Goed Nieuws Show. De roze brillen waren niet aan te slepen. Bijna alle nieuwkomers waren raketgeleerden, apothekers, hogere wiskundigen en specialisten in gecompliceerde openhartoperaties. De enkeling die buiten deze kwalificaties viel, was gelukkig ook een zegen voor vergrijzend Nederland. Want wie anders zouden straks onze billen wassen wanneer we hulpbehoevend in een verzorgingstehuis lagen? Ook was er geen enkele kritische noot van belang te lezen of te horen over de plotselinge, absolute macht van het COA, dat de licentie had om burgers en hun gemeentes te overvallen met een AZC als fait accompli.

En de politiek? Behalve verontwaardiging uit de bekende kaltgestellte hoek steeg er eensgezinde geruststelling boven het Binnenhof uit. Gevaar? Onzin! Illustratief voor deze teneur was het berichtje dat Judith Sargentini, namens GroenLinks deel uitmakend van het Europese Parlement, op 18 mei 2015 twitterde: Er is geen greintje bewijs voor de stelling dat IS-strijders op vluchtelingenbootjes naar Europa komen. Is hysterie.

Ontkennen. Ontkrachten. Geen open discussie mogelijk. Zo liepen de hazen dus. Zowel in de media als de politiek. Waarom juichten Pechtold, Klaver, Asscher en anderen in koor dat de nieuwe Nederlander een verrijking is voor ons allemaal? Het zette Hans nog meer aan het denken. Welke krachten waren hier eigenlijk aan het werk? Wat gebeurde er onder de motorkap? Wat mochten wij niet weten?

Hij begon te spitten. En kwam op het internet al vrij snel een eerste verontrustende aanwijzing tegen. Een foldertje dat was gevonden aan de kust van Lesbos. Het lag tussen achtergelaten rubberbootjes en zwemvesten. Niet alleen de inhoud had een recordfrons op zijn voorhoofd tot gevolg. Maar ook de afzender.

Out Of Control

.

.

- Welke idioot heeft de politie gebeld? 

Janny Kuijt kijkt ziedend het voltallige personeel van Charity Media Group aan, dat door haar naar grote vergaderzaal is gedirigeerd.

- Ik leg net de Rijksrecherche neer. 

Stilte. Gesticulerende ontkennende gebaren bij het selecte groepje dat op de hoogte is van Ronalds verdwijning. Onbegrip bij de rest, waar heeft ze het in godsnaam over?

- Nogmaals, en ik neem dit heel hoog op, wie is er zo fucking stom geweest om op eigen houtje de politie in te schakelen? 

Opnieuw stilte. Die uiteindelijk dan toch wordt verbroken door Merel Bergkamp, één van de account secretaresses. Merel is een meisjesachtige brunette van ergens achter in de twintig die een klein beetje in de Hello Kitty-fase is blijven hangen, inclusief bijbehorend iPhone-hoesje en gympen in stijl. Op zich is het verbazingwekkend dat uitgerekend zij het woord neemt. Merel is doorgaans nogal stilletjes. De keren dat ze wat zegt, heeft het een informatieve veelzeggendheid van een procent of drie. Hoe was je weekend? Leuk. Wat een toestand met dat noodweer, hè? Nou. Ga je nog wat leuks doen vanavond? Ja. Dat is Merel. Des te totaal onverwachter is de verbale tsunami die ze richting Janny spuit.

- Nou, ik niet. Maar zou je eerst niet eens zeggen wat er nou eigenlijk aan de hand is. Het is hier de hele ochtend al een geheimzinnige bedoening. Eerst stuur je Jos en Ilona ergens naartoe. God mag weten waarheen, maar ze komen terug met een gezicht alsof de wereld op het punt staat te vergaan. Dan zit je stiekem te fluisteren met Emma. Vervolgens lopen jullie met z’n vieren, onopvallend but not, bij de lunch weg om je af te zonderen. En even later stormt Mourad met een rooie kop bij jullie naar binnen. Ondertussen krijgen we allemaal een idioot Stephen King-promootje in onze telefoon. Wat gebeurt hier? Vanwaar die paniek? Heeft er een grote klant opgezegd of zo? Gaan we failliet? 

- Failliet? Hoe kom je daar nou weer bij? Dat is... daar... 

Janny staat op het punt om door te draaien. Nadat de politie haar had gebeld in verband met de mogelijke vermissing van Ronald Winter is ze behalve de regie over de affaire ook volledig de controle over zichzelf kwijt. Het was eigenlijk eerder een mededeling geweest dan een gesprek. Er was een melding binnengekomen bij de politie. Klonk allemaal een beetje raar. Kon zij bevestigen of dit echt zo was? Volledig overrompeld had Janny ‘Ja’ gestameld, iets over het filmpje gemompeld en vervolgens een rood waas voor haar ogen gekregen. De rest van het gesprek was niet meer tot haar doorgedrongen. Ook niet dat er twee rechercheurs gestuurd zouden worden. Ze was in razernij de afdeling opgelopen, riep iets van ‘Meekomen! Nu! Vergaderzaal!’ en realiseerde zich onvoldoende dat de meeste collega’s niet op de hoogte waren van de ontwikkelingen die ochtend. Nu is ze de instorting nabij. Compleet geflipt. Het noorden kwijt. Total Mental Meltdown.

- Ik... ik... nou... pff...

Bijna letterlijk valt Janny om. Emma Wouters ziet het gebeuren, schuift snel een stoel onder haar billen en neemt het roer over. In een paar zinnen legt ze de collega’s de situatie uit. Er gaat een golf van verbijstering door de ruimte. Iedereen lijkt aangeslagen. Emma vervolgt met het dringende verzoek om hier met niemand over te praten. Dat filmpje is spam, ze worden ermee doodgegooid, grapjes van filmacademies, geen idee, in elk geval grote onzin. Over die amateuristische stemopname zwijgt ze. Hoe minder details er op straat komen te liggen, hoe beter het is.

Er gaat een telefoon. De receptioniste loopt even naar buiten en steekt na tien tellen haar hoofd weer om de hoek van de deur.

- Telegraaf aan de lijn. Willen iemand spreken over Ro...

Emma kapt het meteen af.

- Zeg maar dat we nu nog geen commentaar hebben en later wel met een verklaring komen. 

Dit escaleert veel sneller dan ze had gedacht. Hoofd koel houden nu. In een razend tempo maakt ze een mentale to-do-list. Eén: een arts voor Janny laten komen. Twee: politie vragen wie de vermissing van Ronald heeft gemeld. Drie: Hans Winter bellen.

- En nu allemaal maar weer gewoon aan het werk, want dat moet ook doorgaan. 

Terwijl Emma haar kantoor binnenloopt, voelt ze iets wat ze nog nooit eerder heeft gevoeld. Best wel lekker om het voortouw te nemen. Ze legt Janny op de bank in de aangrenzende kleine spreekkamer en regelt dat dokter Beenhakker zo snel mogelijk langskomt. Dan vraagt ze aan de receptioniste de politie terug te bellen en met haar door te verbinden.

- Met Emma Wouters 

- Met Leo Lenstra, Rijksrecherche. 

- Hallo, ik ben de P.A. van Ronald Winter. En ik vraag me af door wie jullie zijn gebeld over een mogelijke verdwijning van Ronald. Hier heeft niemand dat gedaan namelijk. 

- Daar hebben we het net al met uw collega Kuijt over gehad. In het belang van het onderzoek kunnen wij daar helaas niets over meedelen. 

- Oké.

- Mooi. Had u nog andere vragen? 

- Ongetwijfeld. Maar die schieten me nu even niet te binnen. 

- Bel me gerust als ze dat wel doen. 

- Doe ik, bedankt. 

Daarna werkt ze nummer drie van het lijstje af.

- Hans. 

- Hi, met Emma. 

Hans voelt een tinteling in z’n onderbuik. Emma is een episode uit zijn leven van voor Elise. En niet bepaald de meest onprettige. Maar meer dan twee seizoenen hadden er niet in gezeten. Voornamelijk omdat zij niet mee kon gaan in de passie voor zijn werk en de tijd die daarmee gemoeid was. Heel even sluit hij zijn ogen. En hoort in zijn hoofd die magistrale tekst van Things That Are, van Runrig, over relaties die eindigen omdat het lot anders beslist. She once meant the world to me / But we by-passed destiny / On the road not taken / The road unknown. Ze waren zonder stront en strijd uit elkaar gegaan. Zagen elkaar af en toe nog weleens als er iets te vieren was bij CMG. De oplettende toeschouwer kon dan met eigen ogen constateren dat er nog steeds iets in de lucht hing wat je onbestemd en een beetje spannend zou kunnen noemen.

- Nog nieuws over Ronald?

- Ja en nee. Beetje raar verhaal eigenlijk. We zijn net gebeld door de Rijksrecherche dat er aangifte is gedaan over zijn vermissing.

- Huh... door wie?

- Dat willen ze niet zeggen in verband met het onderzoek.

- Jaja, het bekende gelul. Is het misschien iemand bij jullie geweest?

- Lijkt me uitgesloten. Er waren hier behalve Janny en ik maar drie mensen die wisten dat er iets met Ronald was. En we hadden om diverse redenen afgesproken om nog een etmaal te wachten met het inschakelen van de politie. Maar er is nog iets.

- Wat?

- Janny en ik ontvingen op hetzelfde moment een gesproken boodschap van Ronald via WhatsApp. Ik zal ‘m even voor je afspelen.

Zelfs door de telefoon hoort Hans wat Emma ook al had geconstateerd. Het is Ronald. En het is gemonteerd uit verschillende opnames. Dus hartstikke nep. Maar niet minder dreigend.

- Kon je het een beetje volgen Hans?

- Ja, aan elkaar geplakt. Klopt niets van.

- Precies. En dan is er nóg iets. Dat STOP THE PROP-filmpje is verstuurd vanuit Canada.

- Canada? Hoe weten jullie dat zo gauw?

- Via de neef van Mourad.

- Wie is die neef?

- Dat is eh... Mohammed uit eh... Rabat.

Alle alarmbellen gaan nu af bij Hans. Dit raasde in sneltreinvaart out of control.

- Ik kom er nu aan.

What Do You Want From Me

.

.

- ONGEVEER VIJF JAAR EERDER -

.

Ze moet langer dan twee meter zijn en meer dan honderdtwintig kilo wegen. Haar donkerblauwe uniform zit desondanks als gegoten en kleedt zelfs af. De dito gekleurde stropdas en het lichtblauwe overhemd verdienen eveneens de kwalificatie onberispelijk. De riem met aan één kant een waarschijnlijk doorgeladen Glock en aan de andere een bus pepperspray, de zwarte pet met klep iets boven de ogen en de stevige platte schoenen met stalen neuzen maken het plaatje compleet.

Bij de VN, zeven dagen per week een zeer populaire toeristische attractie, werken beveiligingsmedewerkers zoals beveiligingsmedewerkers behoren te zijn. Kolossaal, autoritair en beangstigend. En volkomen emotieloos. Dat ondervindt Ronald Winter als hij deze kruising tussen Brigitte Nielsen en een sloopkogel met een Hollands grapje een glimlach wil ontlokken.

- You’re a great masseuse.

Ze geeft geen krimp. Kijkt hem met haar staalblauwe ogen vernietigend aan. Was bezig hem stevig te fouilleren. Maar pakt hem nu plotseling nog hardhandiger bij beide schouders en judoot hem met één krachtige ruk met zijn rug tegen een muur.

- Take your shoes off.

Protesteren of nieuwe pogingen tot humor hebben geen zin, realiseert hij zich nu.

- I’m sorry, I just...

Dan drijft plotseling de verwachte reddingsboei langs.

- Ronald!

Zowel de mevrouw met de spierballen als hij draait het hoofd in de richting van waaruit de stem klonk.

- Wouter!

Brigitte Nielsen verandert op slag in een knipmes. Ze klikt de hakken tegen elkaar, knikt lichtjes met het van een plotseling blosje voorziene hoofd en doet een stapje achteruit.

- I... ehm... I just...

- It’s alright ma’am, you’ve done a great job, I’ll take it from here.

Wouter schudt Ronald de hand en neemt hem mee. Waarbij Ronald het niet kan nalaten de beveiligingsbeambte te trakteren op toch nog een snedige opmerking.

- You’re really a great masseuse and extremely frisky.

Dan lopen de twee mannen ongehinderd langs een volgende serie detectiepoortjes een gang in, een trap op en een kamer binnen. Pas daar geven ze elkaar een hug, gaan zitten op luxe fauteuils, werken een cappuccino en een donut naar binnen en kunnen gaan doen waarvoor de afspraak was bedoeld.

Wouter Houtman is behalve Nederlander en studievriend van Ronald de spin in het web dat Verenigde Naties heet. In de behuizing van deze immense organisatie - op een stuk grond aan de oostkust van Manhattan, een onschendbare zone die aan alle bijna tweehonderd lidstaten toebehoort - is de kamer van Wouter de meest bezochte. Hij heeft mondiaal meer invloed dan wie ook. Spokesmen van de Veiligheidsraad of het Internationaal Gerechtshof, ze appen hem zelfs vanaf hun vakantieadres. Spelbepalers binnen UNESCO en UNICEF, Wouter bezet op hun mobieltjes voorkeurtoets nummer 1. Wereldbank en WHO, geen besluit wordt daar genomen zonder er met Wouter over gesproken te hebben. En de UNDP, ‘s werelds grootste organisatie voor ontwikkelingshulp, ze zouden daar niet weten wat ze moesten beginnen zonder ‘Woodman’, zoals zijn bijnaam luidt.

- Wat kan ik voor je doen, wat is er zo geheim aan dat idee wat je hebt, dat we het niet over the phone konden regelen?

- Geheim is het zeker, maar ik vind het ook gewoon fijn om je af en toe eens live te zien, want dat komt er veel te weinig van.

- Vind ik ook, moeten we wat aan doen.

- Absoluut! Maar wat ik je al via de telefoon meldde, heb ik dus een idee dat ik tegen je aan wil houden en graag onder vier ogen.

- Shoot.

- En als je het niks vindt of niet wilt, eerlijk zeggen.

- Alsof ik niet alles al een kwart eeuw eerlijk tegen je zeg.